Mustafa Tuncer
Mustafa Tuncer
Giriş Tarihi : 24-03-2020 22:49

ABD’nin Korona’yla imtihanından bir Pearl Harbor çıkar mı?

ABD’de yayınlanan Kamusal Sağlık adlı akademik dergide yer alan 2009 yılı verilerine göre, ABD’de her sene 45 bin insan sağlık sigortası olmadığından ya da yeterli tıbbi desteği alamadığından dolayı hayatını kaybediyordu. 2009’dan günümüze kadarki süre zarfında Eski Başkan Barack Obama’nın adıyla anılan Obama Sağlık Planı “ObamaCare” gibi bu durumu düzeltmeye yönelik adımlar atılmış olsa da, bu realite devam etmekte. Zira hala sağlık sigortası yokluğundan dolayı bakım alamadığı için hayatını kaybedenler kırk binler civarında.

Harvard ve Cambridge Üniversiteleri tarafından yapılan bir araştırma sonrası yazılan bir makale de, sigortası olmayanların ölüm oranının, sigortası olan kişilere göre yüzde 40 daha fazla olduğunu söylüyor. Yani, herhangi bir sağlık sorunuyla karşılaşan ortalama bir Amerikalının sosyo-ekonomik sınıfı karşılaştığı hastalıklara karşı direnip direnemeyeceğini de gösteriyor. Bir başka ifadeyle ABD’de paranız varsa, sağlık sigortanız olur, sağlık sigortanız varsa da hayatta kalma şansınız artar. Vahşi Batı tanımı kelle avcısı “cowboy”lar üzerinden çıkarılsa da günümüze yansıması ekonomi üzerinden. ABD’de yaşam ve ölüm arasındaki çizgi cowboy kurşununa değil işinizi kaybetmenize bağlı.

ABD’deki en büyük sağlık sigortası şirketlerinden birisi olan Kaiser Permanente’nin 2019 verilerine göre ise, ülkede sağlık sigortası bulunmayan kişilerin sayısı 30 milyon civarında. Bunların hepsine tuz biber olacak diğer bir nokta ise ABD İşçi Bürosu istatistikleri. Bu kurum tarafından paylaşılan bilgilere göre ise ABD’de her dört çalışandan birinin hastalık gibi durumlarda ücretli izin alması söz konusu değil. Bu yüzden olsa gerek ülkenin en büyük telefon operatörlerinden Verizon çalışanları bağlı oldukları CWA sendikası aracılığı ile firmalarından Corona virüs sebebiyle oluşabilecek durum için süresiz ücretli izin hakkını aldı.

Corona gibi pandemik bir durumda ise yukarıda bahsettiğim veriler üzerinden ABD rüyasının yakında bir kabusa mı döneceğini sorabiliriz. Dünyanın hiçbir ülkesinde insanların sağlık hizmetlerinden faydalanamadığı için ölmesinden mutlu olmayız, olamayız. Bir insan başkasının çaresizliğinden ya da yoksunluğundan haz devşiremez. Lakin bu realiteleri de yaşmak zorundayız.  Kaldı ki, şu anda basına yansıyan çok sayıda haberde, insanların hastaneler tarafından evlerine geri yollandığı ve kendilerini self-karantinada tutmaları yönünde uyarıların dışında fazla bir alternatif üretemediği görülüyor. Bu diğer birçok ülkedeki gibi teknolojik bir sorundan ziyade, çoğu kişinin yeterince güçlü sağlık sigortalarının olmayışı ve hastanelerin de çok sayıda kişiyi aynı anda barındıramamasından kaynaklanıyor.

Bu yazıyı kaleme aldığım saatlerde  ABD’de Covid-19 salgını nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 585’e yükselirken, ülkedeki vaka sayısı 46 bin 367’e ulaşmıştı.

Corona’nın en fazla etkilediği eyalet 8.6 milyonluk nüfusuyla New York. Sadece New York’ta 14 bine yakın vaka görülmüş durumda. New York Valisi karşı karşıya kaldıkları bu fotoğrafın önümüzdeki günlerde milyonlara ulaşabileceği riskini dile getirdi ve durumun ciddiyetine vurgu yaptı.

Kısacası, hali hazırda var olan sağlık sigortası kaynaklı riskeri de göz önünde bulundurduğumuzda, ABD’yi katostrafik bir tehlike bekliyor. Fakat bu durumun bir fırsata evrilmesi de mümkün. ABD’de özellikle Demokratların uzun zamandan beri uygulamaya çalıştığı daha neo-liberal sağlık sigortası vurguları yankı uyandırıyor. Özellikle Demokrat partili senatörlerin bu konu üzerinden Beyaz Saray’a ve Kongre’ye ciddi baskı uyguladıklarını görüyoruz.

Trump yönetimi, her ne kadar bu salgınının ilk günlerinde olayın ekonomik yönünü kulak ardı etse de,  gelinen noktada olası ekonomik kayıpların farkına vararak yaklaşık bir buçuk trilyon dolarlık bir ekonomik çözüm paketi hazırladı. Paketin açılımına baktığımızda ilk göze çarpanlar; yaklaşık 250 milyar doların işsizlik sigortasına, 350 milyar doların küçük ve orta boy işletmelere kredi olarak verilmesine, yüz milyar doların hastanelere ve yirmi milyar doların Amerikan Gazilerinin sağlık giderlerine ayrılması gözüküyor. Çok sayıda eyalet, hali hazırda ABD’deki en önemli tartışmalardan birisi olan öğrenim borçlarını silmeyi, sağlık borçları olan kişilerin borçlarını silmeyi tartışıyor. Oysa bundan iki ay önce böyle bir tartışmanın bipartisan (Demokrat ve Cumhuriyetçi ayırt etmeksizin) şekilde yapılması hayal bile edilemezdi.

Peki, ABD’nin Corona’yla imtihanı yeni bir Pearl Harbor tecrübesine dönüşebilir mi? ABD, kendi topraklarına dışarıdan yapılmış tarihin en büyük saldırısı olan Pearl Harbor tecrübesinden sonra savunma sanayisinin zaaflarını görmüş ve silah üretimine ciddi önem vermişti. ABD’deki silah fabrikaları savunma açığını kapatmak için o yıllarda, ortalama her yıl 50 bin civarında savaş uçağı üretmeye başladı. Aynı şekilde tank ve otomatik silah üretimi de ciddi bir artış görürken, saldırı sonrasındaki yıl içerisinde ABD 100 binin üzerinde tank, 2.6 milyon ise otomatik silah üretti.

Pearl Harbor saldırısı üzerinden yaklaşık seksen yıl geçti. ABD yine topraklarına dışarıdan gelen bir saldırı altında ve en zayıf olduğu noktadan, sağlık sistemi üzerinden ciddi bir sınav vermekte. Bakalım bu sefer benzer bir refleksle silah sanayisinde olduğu gibi sağlık sistemini de güçlendirebilecek mi?

ABD, filmin  sonunda “dünyaya galibiyet” getiren senaryoları sever. Yaklaşan başkanlık seçimlerinde, Trump’ın karşısında muhtemel Demokrat rakiplerinden daha ciddi bir tehlike olarak duran Corona imtihanı var. Bu tehlike Beyaz Saray’ı gerek global anlamda gerekse kendi halkına imkanlar sunması için adım atmaya zorlayacak.

Corona tehlikesinin orta vadede gerek ekonomik gerekse sağlık açısından ciddi izler bırakacağı aşikar. Bu tehlike, ABD’yi yıllardan beri tartıştığı eşit sağlık hizmeti, vatandaşlarının eğitim borcu, çalışanlar için daha neo-liberal imkanlar sunma gibi konularda toplumu rahatlatacak adımlar atmaya zorlayabilir.

NELER SÖYLENDİ?
@
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
HAVA DURUMU
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA