"TÜİK’i siyasi partiye bağlı olarak görüyorum. Anladın mı? Niye Dersen, açıkladıkları rakamların hiçbiri doğru değil. Çarşıya, pazara git, fiyatlara bak; TÜİK’e göre düşük. Bana tarla fiyatını veriyor, domates tarlada 10 lira, pazarda 90-100 lira. Eğitimde aynı, her şeyde aynı. Bugün enflasyon yıllık bazda yüzde seksenin üzerinde ama 30 gösteriyor. Emekli maaşları döneminde düşük gösteriyor, sonrasında ise yüksek gösteriyor. Ben işte o yüzden bu rakamlara inanmıyorum. Köy hizmetlerinden emekliyim 30 sene hizmetim var."

"Ortalık ateş almış, yanıyor"

Bir başka yurttaş ise, "Ortalık ateş almış, yanıyor. Enflasyon mu kalmış? Enflasyon uçmuş gitmiş. Yüzde yüze olmuş. Hayvanım var, et 800-1000 lira, yemin çuvalı da 1000 lira. Bu nasıl bir şey ya? Vicdanım el vermiyor. Bu eti vatandaş alabilir mi? Ben hayvancıyım, adam 20 bin lira maaşla et alabilir mi? Ben kurban satardım emekli bin lira ikramiyenin 800 lirayasıyla kurban alıyordu, 200 lira da harçlık kalıyordu. Şimdi ise ikramiye 4 bin lira, kurban 20 bin lira. 4 bin lira, 4 kilo etin parası" dedi.

"İstanbul'dan geldim her taraf perişan"

Yurttaş tepkisini, "Adam oturup çay içecek para bulamıyor. Açıklanan rakamlar boş, TÜİK de boş, öbürü de boş. TÜİK bir şey açıklasa ne olacak ENAG açıklasa ne olacak? İnsanların ekmek alacak para bulamıyor" sözleriyle dile getirdi.

Bir başka yurtaş ise, "Bu açıklanan rakam tamamen yanlış. Gelsinler sokakta görsünler enflasyonun ne olduğunu. Kesinlikle yalan, yalan. Her tarafta yüzde 90 arttı. İstanbul'dan geldim her taraf perişan" diye konuştu.

BOTAŞ'ın resmi internet sitesi üzerinden tüm illere ait 12 aylık detaylı tüketim limitleri kamuoyunun erişimine açıldı.

Söz konusu takvime göre, İstanbul, Ankara ve İzmir bazında nisan için destekten yararlanabilecek azami tüketim miktarları şu şekilde belirlendi:

İstanbul ili özelinde belirlenen kademeli tarife takvimine göre, yılın en yüksek tüketim limiti ocakta 260,54 standart metreküp (sm3) olarak uygulanırken, bu sınır şubatta 286,77 sm3, martta ise 278,29 sm3 seviyesinde belirlendi.

Bahar aylarında nisan limiti 192,55 sm3'e, mayıs limiti ise 119,96 sm3'e gerilemekte. Yaz dönemindeki limitler, haziranda 45,45 sm3, temmuzda 31,10 sm3, ağustosta 26,72 sm3 ve eylülde 29,23 sm3 olarak kayıtlara geçti. Yılın son çeyreğinde ise ekim için 43,73 sm3, kasım için 101,71 sm3 ve aralık için 198,12 sm3 tüketim sınırı getirildi.

Ankara ili özelinde belirlenen kademeli tarife takvimine göre, yılın en yüksek tüketim limiti ocakta 344,73 sm3 olarak uygulanırken, bu sınır şubatta 326,80 sm3, martta ise 302,09 sm3 seviyesinde belirlendi.

Bahar aylarında nisan limiti 180,69 sm3'e, mayıs limiti ise 109,01 sm3'e gerilemekte. Yaz dönemindeki limitler, haziranda 46,20 sm3, temmuzda 35,19 sm3, ağustosta 31,03 sm3 ve eylülde 40,69 sm3 olarak kayıtlara geçti. Yılın son çeyreğinde ise ekim için 76,86 sm3, kasım için 161,63 sm3 ve aralık için 284,25 sm3 tüketim sınırı getirildi.

Öte yandan İzmir ili özelinde belirlenen kademeli tarife takvimine göre, yılın en yüksek tüketim limiti ocakta 276,68 sm3 olarak uygulanırken, bu sınır şubatta 308,75 sm3, martta ise 257,97 sm3 seviyesinde belirlendi.

Bahar aylarında nisan limiti 157,90 sm3’e, mayıs limiti ise 66,10 sm3’e geriledi. Yaz dönemindeki limitler, haziranda 26,81 sm3, temmuzda 19,09 sm3, ağustosta 17,71 sm3 ve eylülde 18,92 sm3 olarak kayıtlara geçti. Yılın son çeyreğinde ise ekim için 25,11 sm3, kasım için 61,43 sm3 ve aralık için 196,23 sm3 tüketim sınırı getirildi.

Söz konusu düzenlemeyle ilgili merak edilen 11 soru ve yanıtları şöyle:

1- "Doğal gazda kademeli tarife" uygulaması nedir?

Konutlarda kademeli fiyat uygulaması, her bir il için aylık bazda belirlenen ortalama tüketim limitine kadarki doğal gaz tüketim miktarları için halihazırda uygulanan destek uygulamasının devam edeceği, belirlenen tüketim limitinin aşılması durumunda ise daha düşük oranda destekleme yapılacağı bir uygulamadır.

2- Doğal gazda neden böyle bir uygulamaya ihtiyaç duyulmuştur?

Mevcut durumda tüm aboneler aynı oranda destekleniyor. Ancak yüksek gelir düzeyine sahip abonelerin daha düşük oranlarda desteklenmesinin daha adil bir yaklaşım olduğu değerlendiriliyor. Bu nedenle de devlet desteğinin daha adil paylaşılmasını sağlamak amacıyla konutlarda kademeli fiyat uygulamasına geçiliyor.

3- Düzenleme sadece konutlar için mi geçerli olacak, yoksa sanayi kuruluşları ve ticarethaneleri de kapsayacak mı?

Düzenleme yalnızca konutlar için geçerli olacak, sanayi kuruluşları ve ticarethaneler kapsam dışında kalacak.

4- Yeni uygulamada kriterler nelerdir?

Konutlarda kademeli fiyat uygulamasında, il ve ay bazlı olarak son 5 yılın doğal gaz tüketim miktarları esas alınarak abone başına aylık tüketim ortalamaları belirlenecek.

Ardından her il için aylık tüketim ortalamalarının yüzde 75 fazlası olacak şekilde aylık tüketim limitleri belirlenecek ve fiili tüketimin belirlenen aylık tüketim limitinin altında kalması durumunda, tüketime devlet desteğinin daha fazla olduğu fiyat uygulanacak.

Fiili tüketimin belirlenen aylık limitin üzerinde olması durumunda ise tüketimin tamamına devlet desteğinin daha az olduğu fiyat uygulanacak.

5- Merkezi sistemle ısınan sitelerde uygulama nasıl olacak?

Merkezi sistemle ısınan sitelerde aylık toplam tüketim hane sayısına bölünecek. Ortaya çıkan tüketim, ilin o ayki ortalama tüketiminin yüzde 75 üzerinde ise hanelere devlet desteğinin daha az olduğu tarife uygulanacak.

6- Yeni uygulamadan abonelerin ne kadarı etkilenecek?

Yeni uygulamadan hanelerin yaklaşık yüzde 12'sinin etkileneceği öngörülüyor.

7- Yeni düzenleme ne zaman uygulanmaya başlanacak?

Yeni uygulama, nisan itibarıyla devreye girdi.

8- Mevcut durumda toplam doğal gaz tüketiminin yüzde kaçını uygulamadan etkilenecek aboneler yapıyor?

Uygulamadan etkileneceği öngörülen haneler, konutlarda tüketilen toplam doğal gazın yaklaşık yüzde 36'sını kullanıyor.

9- Uygulamadan istisna olacak bir kesim var mı?

Şehit yakınları ve muharip/malul gaziler ile ibadethaneler, cemevleri ve Kur'an kursları, kademeli konut fiyatı uygulamasından muaf tutulacak.

10- Limitin üstünde tüketim yapan bir abone, tekrar devlet desteğinin tamamından nasıl faydalanacak?

Herhangi bir ayda aylık tüketim limitinin üzerinde doğal gaz kullanarak devlet desteğinin daha düşük olduğu fiyatın uygulandığı bir abonenin, takip eden ayda doğal gaz tüketimi belirlenen limitin altına düşerse devlet desteğinin daha fazla olduğu fiyattan yararlanabilecek.

11- Yüksek tüketim nedeniyle düşük destekli tarifeye geçen ve ödeme güçlüğü çeken vatandaşlar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının doğal gaz desteğinden yararlanabilir mi?

Ödeme güçlüğü çeken mesken aboneleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurarak gerekli kriterleri sağlamaları durumunda doğal gaz desteğinden yararlanabilecek.

Doğal gazda kademeli tarifeye geçildiği de açıklandı. Buna göre, illerin aylık ortalama gaz tüketimleri belirlendi. Bu miktarın, yüzde 75’inden fazlasını tüketen konut aboneleri, tükettikleri gazın bedelini (sübvansiyon ya da destek olmadan) ödeyecek.

İşte nisan ayı tarifesi ve artışlar

BOTAŞ’ın, 4 Nisan'dan geçerli doğal gaz satış tarifeleri, eski/yeni fiyatlar ve artış oranları her 1000 metreküp için şöyle:

- Konut tarifesi kademe-1: Mart ayında 7 bin 772 TL olan fiyat, yüzde 37 artışla 10 bin 625 TL’ye yükseldi.

- Konut tarifesi kademe-2: Konutların tümü, mart ayında 7 bin 772 TL’den doğal gaz tüketiyordu. Bu fiyat, kademe-2 için yüzde 132 oranında artırılarak 18 bin TL’ye çıktı.

- Ekmek üreticileri: BOTAŞ, ekmek üreticilerine verilen doğal gaza zam yapmadı. Her 1000 metreküp için 10 bin 396 TL sabit tutuldu.

- Sanayi tarifesi: Mart ayında 15 bin TL olan fiyat, yüzde 20 artışla 18 bin TL’ye yükseldi.

- Elektrik santralları tarifesi: Mart ayında 15 bin TL olan fiyat, yüzde 20 artışla 18 bin TL’ye çıktı.

Çok tüketinin faturası katlanacak

Kademe-2'de yer alan konut aboneleri, sanayi kuruluşları ve elektrik santralları doğal gazı (her 1000 metreküp) 18 bin TL'den tüketecek. BOTAŞ’ın satış fiyatına, (kademe-1 ve kademe-2) şehir içi gaz dağıtım şirketlerinin payları ve bazı vergiler ekleniyor. Bu nedenle aboneye yansıyan birim gaz fiyatı daha yüksek olacak.

Kademe-2’de yer alan konut abonelerinin faturaları katlanacak. Bir uzmanın hesaplamasına göre, daha önce örneğin aylık 1000 TL olan bir fatura, 2 bin 500 TL’ye kadar çıkabilecek. Uygulamadan, ilk aşamada en az 2,5-3 milyon abonenin etkilenmesi bekleniyor. İzleyen yıllarda, ortalama tüketimin üzerine eklenen yüzde 75’lik oran aşama aşama düşürülecek. Zamanla kademe-2’den etkilenen abone sayısı artacak.

Enerji Bakanlığı kaynakları, Türkiye’de doğal gaz ve elektrikte devletin büyük bir desteği olduğunu belirterek, "Devlet, 7+1 bir malikânenin doğal gazını neden desteklesin. Devletin, enerji desteklerini ekonomik olarak doğru kesimlere yapması büyük önem taşıyor" dedi.

Ankara'da oturan bir konut abonesi, 3 Nisan'da vergi ve paylar dahil tükettiği her bir metreküp gaz için 13,425024 TL ödüyordu. Bugünden geçerli zammın ardından kademe-1 aboneleri, her metreküp gaz için 16,848877 TL, kademe-2'ye giren bir aboneler ise 25,698877 TL ödeyecek. Diğer illerde de gaz fiyatları yeni zamla birlikte artış gösterecek.

Kaynak: ANKA HABER AJANSI

Buna göre, elektrik üretim ve dağıtım maliyetlerinde yaşanan artış nedeniyle nihai elektrik perakende satış fiyatlarında mesken abone grubu için yüzde 25, kamu ve özel hizmetler sektörü abone grubu için yüzde 17,5, sanayi abone grubu için yüzde 5,8 ve tarımsal faaliyetler abone grubu için yüzde 24,8 artışa gidildi.

Bu artışla beraber 100 kilovatsaat elektrik tüketimi olan bir mesken abonesinin ödeyeceği tutar 323,8 lira olarak belirlendi.

- Konutlarda kademeli tarifeye geçildi

BOTAŞ'ın internet sitesinde ilan ettiği doğal gaz toptan satış fiyatları doğrultusunda nihai doğal gaz satış fiyatlarında artış gerçekleşti.

Buna göre, konut tüketicileri (evsel tüketiciler) için ortalama yüzde 25, sanayi tüketicileri için ortalama yüzde 18,61, elektrik üretim santralleri için ortalama yüzde 19,42 artış söz konusu oldu.

Ayrıca, konut tüketicileri için kademeli fiyat uygulamasına geçildi.

Milyonlarca araç sahibini ve taşımacılık sektörünü kara kara düşündürecek o kötü haber geldi. Küresel enerji piyasalarında yaşanan panik havası, döviz kurundaki baskıyla birleşince Türkiye'deki akaryakıt pompalarında yeni bir deprem yarattı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın enerji altyapılarını vurma ve dünya petrol ticaretinin atardamarı olan Hürmüz Boğazı'na müdahale etme yönündeki açıklamaları, uluslararası piyasalarda (Platts fiyatlarında) işlenmiş ürün fiyatlarında eşi benzeri görülmemiş bir kırılmaya neden oldu.

BEKLENEN RAKAM GÜNCELLENDİ: GELMİŞ GEÇMİŞ EN BÜYÜK ZAM!

Daha önce 6,5 TL civarında olacağı kulislere yansıyan zam beklentisi, uluslararası piyasalardaki son kapanışların ardından daha da yukarı yönlü güncellendi.

Sektör kaynaklarından elde edilen kesinleşmiş bilgilere göre; Platts fiyatlarının ve döviz kurunun mevcut seyri doğrultusunda motorine 7 lira 65 kuruş (+7,65 TL/lt) tutarında devasa bir zam hesaplandı. Hükümetin devreye soktuğu 'Eşel Mobil' (ÖTV'den karşılama) sisteminde de marjın tükenme noktasına gelmesi nedeniyle, bu tarihi zammın tamamı doğrudan pompa fiyatlarına yansıyacak.

Tarihi zammın, pazarı pazartesiye bağlayan gece yarısı (Pazartesi saat 00:01) itibarıyla tabelalara yansıması bekleniyor.

ENFLASYONDA 'ZİNCİRLEME' TEHLİKE

Motorine gelecek 7.65 liralık dev zammın sadece araç sahiplerini değil, 85 milyonu etkilemesi bekleniyor. Lojistik, nakliye ve tarım sektörünün ana girdisi olan mazottaki bu rekor artışın, nakliye maliyetlerini katlayarak market raflarındaki iğneden ipliğe tüm tüketim maddelerinde yeni bir enflasyon dalgası yaratmasına kesin gözüyle bakılıyor.

ZAMSIZ SON GÜNLER! (BEKLENEN YENİ FİYATLAR)

Peki bu tarihi şok öncesi güncel fiyatlar ne durumda ve pazartesi günü tabelalar neyi gösterecek? İşte Türkiye'nin büyükşehirlerindeki zamsız güncel akaryakıt fiyatları ve 7,65 TL'lik zam sonrası oluşacak o korkutucu tablo:

Mevcut (Zamsız) Güncel Pompa Fiyatları:

İSTANBUL (Avrupa): Benzin: 62.60 TL | Motorin: 77.47 TL | LPG: 34.99 TL

İSTANBUL (Anadolu): Benzin: 62.45 TL | Motorin: 77.32 TL | LPG: 34.39 TL

ANKARA: Benzin: 63.57 TL | Motorin: 78.60 TL | LPG: 34.87 TL

İZMİR: Benzin: 63.85 TL | Motorin: 78.87 TL | LPG: 34.79 TL

ADANA: Benzin: 64.41 TL | Motorin: 79.44 TL | LPG: 35.31 TL

BEKLENEN ZAM SONRASI YENİ TABLO: Pazarı pazartesiye bağlayan gece yarısı 7,65 liralık zammın pompaya yansımasıyla birlikte motorinin litre fiyatı Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyelerine ulaşacak:

İstanbul'da motorin 85.12 TL'ye,

Ankara'da 86.25 TL'ye,

Adana'da ise 87.09 TL'ye fırlayacak!

2026 mart enflasyon rakamları açıklandı

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Mart ayında enflasyon aylık 1.94, yıllık yüzde 30.87 oldu.

SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin 3 aylık maaş zam farkı

Emekliler, Ocak ayında yüzde 4,84 ve Şubat ayında yüzde 2,96 zammı garantiledi. Mart ayı için de yüzde 1,94 olarak açıklanan zammın ardından emekliler böylece üç ayda yüzde 10.04 zammı almış oldu.

Bu artış, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yılın ikinci yarısı için alacakları zam oranını şimdiden netleştirmeye başladı.

Memur ve emeklinin zammı ne kadar olacak?

İlk altı aylık enflasyon yüzde 15 olarak gerçekleşirse, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşları aynı oranda artacak. Memurlar ve emekliler ise yüzde 3,6’lık fark eklenerek toplamda yüzde 10,86 oranında zam alacak.

Nihai maaş artış oranlarının belirlenebilmesi için Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ait enflasyon verilerinin açıklanması bekleniyor. Bu verilerle birlikte yılın ilk yarısına ilişkin toplam zam oranı netleşmiş olacak.

Bakan Şimşek'in açıklaması şu şekilde:

"Enflasyon martta aylık yüzde 1,9 olurken, yıllık enflasyon yüzde 30,9’a geriledi.

Gıda enflasyonu bir önceki yılın aynı ayına göre 4,8 puan iyileşerek yıllık yüzde 32,4 oldu. Geçtiğimiz yıl yaşanan don ve kuraklığın ardından iklim koşullarında görülen normalleşmenin, 2026 yılında gıda enflasyonu görünümünü desteklemesini bekliyoruz.

Yıllık hizmet enflasyonu son bir yılda 16,1 puan azaldı. Hizmetlerdeki dezenflasyonun; kira enflasyonundaki düşüş eğilimi, konut arzını artırmaya yönelik politikalarımız ve eğitimde kural bazlı fiyatlama ile önümüzdeki dönemde daha da belirginleşmesini öngörüyoruz.

Jeopolitik gelişmelerin ekonomimize etkilerini sınırlamak için gerekli adımları atıyoruz. Program döneminde oluşturduğumuz mali alan ile enflasyonist baskıları azaltacak eşel mobil gibi uygulamaları hızlı ve etkin bir şekilde devreye alıyoruz.

Kısa vadede bu şokların enflasyon etkileri olsa da, kalıcı fiyat istikrarı hedefimize ulaşmamızı sağlayacak politika setimizi bütüncül ve kararlı bir şekilde uygulamaya devam ediyoruz"

Bölgede yaşanan küresel gerilimler kaynaklı olarak tarımsal girdilerde fiyat artışlarının gözlemlendiğine işaret edilen açıklamada, daha önce gübre arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve sektörün olası maliyet artışlarına karşı korunması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak "üre" cinsi eşyanın gümrük vergisinin sıfırlandığı hatırlatıldı.

Açıklamada, bölgedeki gelişmelerin ve tedarik süreçlerine yönelik etkilerinin yakından takip edildiği vurgulanarak, şunlar kaydedildi:

"Fiyat hareketlerinin anlık izlenmesi sonucunda, yaşanabilecek olası spekülatif fiyat hareketliliklerinin önceden önlenmesi amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli olarak gübre ürün grubunda yer alan bazı temel nitelikteki azotlu ve kompoze gübrelerin de gümrük vergileri sıfırlanmıştır."

Bakanlığın tüm gelişmeleri anlık olarak takip ettiği belirtilen açıklamada, iç ve dış piyasalarda oluşabilen spekülatif hareketlere karşı üretici ve tüketicilerin refahını koruyacak gerekli tüm tedbirlerin alınmaya devam edileceğinin altı çizildi.

Vatandaşlar, günün ilk saatlerinden itibaren gram, çeyrek ve ons altına ilişkin güncel fiyatları merak ederek arama motorlarında sorguluyor.

Gram altın bin 698 TL, ons altın 4 bin 676 dolar seviyesinde güne başlarken, Trump’ın İran’a ilişkin sert mesajları piyasalarda risk iştahını zayıflattı.

3 Nisan Cuma altın fiyatlarında güncel durum şöyle:

• Gram altın satış fiyatı: 6.698,89 TL
• Çeyrek altın satış fiyatı: 11.159,00 TL
• Yarım altın satış fiyatı: 22.318,00 TL
• Tam altın satış fiyatı: 43.143,75 TL
• Cumhuriyet altını satış fiyatı: 44.297,00 TL
• Gremse altın satış fiyatı: 107.859,38 TL
• Ons altın satış fiyatı: 4.676,57 dolar

Ev ve iş yerlerine yapılacak kira zammı oranı ise yüzde 32,82 olarak öne çıktı. Böylece kira kontrat süresi bu ay dolan işletme sahipleri kiralarına yüzde 32,82 oranında zam yaparak ödeme gerçekleştirecek. Geçtiğimiz ay zam oranı yüzde 33,39 olmuştu.

Konutlar için zam oranı artışın yapılacağı aydan bir önceki ayın TÜİK tarafından açıklanan TÜFE 12 aylık ortalamalara göre değişim oranına bakılarak hesaplanıyor. Mal sahibi bu orana eşit veya bu orandan daha az bir oranda zam yapma hakkına sahip. Örneğin zam Ekim ayında yapılacaksa TÜİK'in açıkladığı TÜFE endeksinin ilgili yılın Eylül ayındaki 12 aylık ortalamalara göre değişim verisine bakılıyor.

Zam hangi veriye göre yapılacak?

İşyerleri içinse zam oranı sözleşmede belirlenen oran kadar olabiliyor. Eğer sözleşmede TÜİK tarafından açıklanan endekslerden biri oranında artış yapılacağı yazıyorsa o zaman kira artışının yapılacağı aydan bir önceki ayın TÜİK tarafından açıklanan ilgili endeksinin değişim oranına bakılarak hesaplanıyor. Mal sahibi bu orana eşit veya bu orandan daha az bir oranda kiraya zam yapma hakkına sahip. Örneğin artış Ekim'de ayında yapılacaksa TÜİK'in o yılda ilgili endeks için açıkladığı Eylül ayı verisine bakılır.

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık yüzde 32,36 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun yıllık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 32,36 artış, ulaştırmada yüzde 34,35 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 42,06 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana harcama gruplarının yıllık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 8,25, ulaştırmada 5,45 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda 6,04 yüzde puan oldu.

TÜFE gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık yüzde 1,80 arttı

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 1,80 artış, ulaştırmada yüzde 4,52 artış ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 1,91 artış olarak gerçekleşti. İlgili ana grupların aylık değişime olan katkıları ise gıda ve alkolsüz içeceklerde 0,46, ulaştırmada 0,75 ve konutta 0,22 yüzde puan oldu.

Endekste kapsanan 174 alt sınıftan (Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması-COICOP 2018 5'li Düzey) 2026 yılı Mart ayı itibarıyla, 40 alt sınıfın endeksinde düşüş gerçekleşirken, 7 alt sınıfın endeksinde değişim olmadı. 127 alt sınıfın endeksinde ise artış gerçekleşti.

Özel kapsamlı TÜFE göstergesi yıllık yüzde 30,11 arttı

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE'deki değişim, 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 1,45 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 8,03 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 30,11 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 32,50 artış olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE yıllık yüzde 28,08, aylık yüzde 2,30 arttı

Yİ-ÜFE (2003=100) 2026 yılı Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 2,30 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 7,58 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 28,08 artış ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 25,98 artış gösterdi.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde yıllık yüzde 29,43 arttı

Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 32,28 artış, imalatta yüzde 29,43 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 14,32 artış ve su temininde yüzde 38,25 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara mallarında yüzde 25,84 artış, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 30,45 artış, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 31,95 artış, enerjide yüzde 27,78 artış ve sermaye mallarında yüzde 27,18 artış olarak gerçekleşti.

Yİ-ÜFE imalat ürünlerinde aylık yüzde 3,28 arttı

Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 1,83 artış, imalatta yüzde 3,28 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 7,51 azalış ve su temininde yüzde 2,94 artış olarak gerçekleşti.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara mallarında yüzde 2,07 artış, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,89 artış, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 2,56 artış, enerjide yüzde 4,65 artış ve sermaye mallarında yüzde 0,68 artış olarak gerçekleşti.

Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan ortopedik engellilerden ortopedik engelleri nedeniyle hakkında sürücü belgesi alamayacağına karar verilen engelli bireylere de Kanun kapsamında belirlenen taşıtların ilk iktisabında 10 yılda bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV istisnası uygulanacak.

Kimler ÖTV ödemeden araç alabilecek?

Türkiye'de yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler, belirlenen fiyat limitleri dahilinde ÖTV ödemeksizin araç satın alabiliyor. Daha düşük oranlarda ise araçta özel tertibat şartı aranıyor.

Muafiyet kapsamında satın alınan araçlar belirli bir süre boyunca satılamıyor. Bu süre dolmadan yapılan satışlarda ödenmeyen ÖTV tahsil edilebildiğinden, araç sahipliği planlamasını baştan dikkatli yapılması gerekiyor. Yeni düzenlemeyle ortopedik engeli bulunan ve bu nedenle sürücü belgesi alamayan yüzde 40 ve üzeri engeli olan kişiler de ÖTV muafiyetiyle araç alabilecek.

Hangi marka ve model arabalar ÖTV ödenmeden alınacak?

En az yüzde 40 yerli olması şartı nedeniyle Togg T10X ve T10F, Fiat Egea Sedan ve Egea Cross, Renault Clio, Megane Sedan ve Duster, Toyota Corolla, Corolla Hybrid ve C-HR, Hyundai i20 ve Bayon alınabiliyor.

Fıat marka araç kapsamında bugün bayilere gidildiğinde ÖTV muafiyeti kapsamında yer alan araçlar Fiat Egea Sedan, Fiat Egea Cross, Fiat Ulysse modelleri kapsama giriyor.

Renault'da Duster, Megane ve Clio model araçlar ÖTV muafiyeti kapsamında alınabiliyor.

Toyota'da ÖTV muafiyeti kapsamında alınabilen modeller ise şu şekilde;

Corolla Benzinli

1.5 Vision Plus Multidrive S

1.5 Dream Multidrive S

1.5 Dream X-Pack Multidrive S

1.5 Flame X-Pack Multidrive S

1.5 Passion X-Pack Multidrive S

Corolla Hybrid

1.8 Hybrid Dream e-CVT

1.8 Hybrid Dream X-Pack e-CVT

1.8 Hybrid Flame X-Pack e-CVT

1.8 Hybrid Passion X-Pack e-CVT

Toyota C-HR Hybrid

1.8 Hybrid Flame e-CVT

1.8 Hybrid Passion e-CVT

1.8 Hybrid Passion X-Sport JBL (Cam Tavansız) e-CVT

1.8 Hybrid Passion X-Sport e-CVT

1.8 Hybrid Passion X-Sport JBL e-CVT

Hyundai markası ise İ20 ve Bayon modellerini ÖTV muafiyeti kapsamında vatandaşlara sunuyor. Hyundai'nin ÖTV istisnası kapsamında sunduğu en ucuz araç 927.000 TL, En yüksek fiyat ise 1.275 bin TL olarak belirlendi.

ÖTV muafiyeti kapsamında olan araçlar?

Motor silindir hacmine bakılmaksızın hesaplanması gereken ÖTV ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 2.873.972 TL altında olan binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep, station wagon gibi taşıtlar ÖTV muafiyeti kapsamındadır.

Motor hacimlerine bakıldığında ise sınırlamalar şunlardır:

Motor silindir hacmi 2800 cm³’ü geçmeyen, eşya taşımaya mahsus van, panelvan, pick-up gibi açık veya kapalı kasalı kamyonetler

1.6 motor hacmi ve altında olan binek otomobiller

Motor silindir hacmi önemli olmaksızın tüm motosikletler

Kabul edilen teklifle, bedelli askerlik yapmak üzere başvuranlardan tahsil edilecek tutar yüzde 25 artırıldı.

Böylece bedelli askerlik ücreti 335 bin liradan 417 bin liraya çıktı.

Askeralma Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, istekli ve askerliğe elverişli olanlardan Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacı dikkate alınarak Milli Savunma Bakanlığınca belirlenecek sayıda yükümlü, 300.000 gösterge rakamının ödemenin yapıldığı gün geçerli olan memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak bedel tutarını silahaltına alınmadan önce Bakanlıkça belirlenecek sürede peşin ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamaları halinde askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılacak.

Bedelli askerlik uygulaması kapsamında tahsil edilen tutarlar Milli Savunma Bakanlığı merkez muhasebe birimi hesabına yatırılacak. Bu tutarın 240.000 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak kısmı genel bütçeye gelir kaydedilecek, kalan kısmı Savunma Sanayii Destekleme Fonu'na aktarılacak. Ek bedel olarak tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilecek.

Ortopedik engellilere ÖTV hakkı

Son anda teklifte yapılan değişikle ortopedik engel oranı yüzde 40'ın üzerinde olan kişilerin ÖTV'siz araç almasının önü açıldı.

Kıymetli taşlardan ÖTV alınmayacak

Yine son anda yapılan değişikle pırlanta, elmas ve inci gibi kıymetli taşlardan yüzde 20 ÖTV alınmasını öngören 12'nci madde, teklif metninden çıkarıldı, böylece değerli taşlardan ÖTV alınmamasına devam edilecek.

Karara son dönemdeki jeopolitik gelişmelerle küresel ticari dinamiklerin değişmesi sonucu ortaya çıkan stratejik yatırım fırsatlarının değerlendirilmesi, sektörün uluslararası rekabet gücünün ve ihracat potansiyelinin korunması gerekçe gösterildi.

Teklifte son anda yapılan değişiklikle değerli taşlardan yüzde 20 ÖTV alınmasından vazgeçildi.

Bu dönemde güneş ve rüzgarda kurulu güç toplam 41 bin 98 megavat ile yüzde 33,1'lik paya sahip oldu. 26 bin 94 megavat ile güneş enerjisinin payı yüzde 21'e çıktı, rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 15 bin 4 megavata ulaşarak payını yüzde 12,1'e yükseltti.

Elektrik kurulu gücünün kaynaklara göre dağılımında, yüzde 26 pay ve 32 bin 334 megavat ile hidroelektrik enerjisi ilk sırada yer aldı. Onu, yüzde 21 ile güneş ve yüzde 19,9 ile doğal gaz santralleri izledi. Doğal gaz santrallerinin kurulu gücü 24 bin 758 megavat oldu.

Yüzde 12,1 ile rüzgar enerjisi dördüncü sırada yer alırken, onu yüzde 9,3 ve 11 bin 550 megavat kurulu güçle yerli kömür, yüzde 8,4 pay ve 10 bin 456 megavatla ithal kömür santralleri, yüzde 1,9 pay ve 2 bin 353 megavatla biyokütle ve yüzde 1,4 pay ve 1772 megavatla jeotermal enerji takip etti.

- "Yenilenebilir enerji alanındaki gücümüzü daha da yukarılara taşıyacağız"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerjide dışa bağımlılığı azaltmak, emisyonları düşürmek ve arz güvenliğini güçlendirmek için yenilenebilir kaynakları enerjinin merkezine koyduklarını aktardı.

Geçen yıl yaklaşık 8 bin 200 megavat yenilenebilir enerji kurulu gücünün devreye alındığına işaret eden Bayraktar, "Bu, Avrupa'daki bazı ülkelerin toplam kurulu gücü kadar bir güç anlamına geliyor. Ama bölgemizde son yaşanan gelişmeler bunun çok daha üstünde bir gücü her yıl sistemimize katmamız gerektiğini gösterdi. İnşallah yeni yatırımlarla yenilenebilir enerji alanındaki gücümüzü daha da yukarılara taşıyacağız." ifadelerini kullandı.

GTS esas alınarak hazırlanan verilere göre, ihracat martta 2025'in aynı ayına kıyasla yüzde 6,4 azalışla 21 milyar 918 milyon dolar, ithalat ise yüzde 8,4 artışla 33 milyar 181 milyon dolar olarak belirlendi.

Aynı dönemde dış ticaret hacmi yüzde 2 artarak 55 milyar 99 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret açığı bu dönemde yüzde 56,6 artışla 11 milyar 263 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, geçen ay yıllık bazda 10,4 puan azalarak yüzde 66,1, enerji verileri hariç tutulduğunda 14,3 puan düşüşle yüzde 74,4, enerji ve altın verileri hariç tutulduğunda 14 puan azalışla yüzde 78,9 oldu.

- Ürün, ülke ve ülke gruplarına göre ihracat

Geçen ay en çok ihracat, yüzde 2,6 azalış ve 11 milyar 551 milyon dolarla "ham madde (ara mallar)" grubunda yapıldı Bu grubu yüzde 15,3 düşüş ve 6 milyar 682 milyon dolarla "tüketim malları", yüzde 2,7 azalış ve 3 milyar 140 milyon dolarla "yatırım (sermaye) malları" takip etti.

Söz konusu ayda sektörlere göre ihracatın payı, imalat sanayisinde yüzde 93,7 (20 milyar 530 milyon dolar), tarım, ormancılık ve balıkçılıkta yüzde 3,7 (811 milyon dolar), madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 1,9 (420 milyon dolar) olarak gerçekleşti.

Martta en fazla ihracat yapılan ülke, 1 milyar 821 milyon dolarla Almanya oldu. Bu ülkenin ardından 1 milyar 381 milyon dolarla ABD ve 1 milyar 289 milyon dolarla İtalya geldi.

İhracatta en çok paya sahip ilk 10 ülkenin toplam ihracat içindeki payı yüzde 46 olarak hesaplandı.

Martta en fazla ihracat yapılan ülke grupları, 10 milyar 277 milyon dolarla Avrupa Birliği (AB), 3 milyar 255 milyon dolarla diğer Avrupa Ülkeleri, 2 milyar 523 milyon dolarla Yakın ve Orta Doğu ülkeleri olarak kayıtlara geçti.

- İthalat verileri

Martta en çok ithalat, yüzde 11,5 artış ve 23 milyar 234 milyon dolarla "ham madde (ara mallar)" grubunda yapıldı. Bu grubu yüzde 5,3 azalış ve 4 milyar 937 milyon dolarla "tüketim malları" ve yüzde 7,9 yükseliş ve 4 milyar 849 milyon dolarla "yatırım (sermaye) malları" izledi.

Sektörlere göre ithalat payları, yüzde 80,1 ile imalat sanayisinde (26 milyar 569 milyon dolar), yüzde 12,9 ile madencilik ve taş ocakçılığında (4 milyar 279 milyon dolar), yüzde 4,6 ile tarım, ormancılık ve balıkçılıkta (1 milyar 513 milyon dolar) hesaplandı.

Martta en fazla ithalat yapılan ülkeler, 4 milyar 761 milyon dolarla Çin, 2 milyar 540 milyon dolarla Almanya ve 1 milyar 35 milyon dolarla Rusya oldu.

İthalatta en çok paya sahip ilk 10 ülkenin toplam ithalat içindeki payı, yüzde 52,6 olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu ayda en fazla ithalat yapılan ülke grupları, 10 milyar 384 milyon dolarla AB, 8 milyar 911 milyon dolarla Asya ülkeleri ve 5 milyar 14 milyon dolarla diğer Avrupa ülkeleri olarak sıralandı.

- Ocak-mart döneminde dış ticaret açığı yüzde 27,5 arttı

GTS kapsamında ocak-mart döneminde geçen yılın aynı dönemine göre ihracat, yüzde 3,1 azalarak 63 milyar 279 milyon dolar, ithalat yüzde 4,7 yükselerek 91 milyar 957 milyon dolar, dış ticaret hacmi yüzde 1,4 artışla 155 milyar 236 milyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu dönemde dış ticaret açığı yüzde 27,5 yükselişle 28 milyar 679 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. İhracatın ithalatı karşılama oranı da yüzde 68,8 olarak belirlendi.

Söz konusu yayının içeriğinin toplantının niteliği ve gerçekleşme biçimiyle açıkça çeliştiği vurgulanan açıklamada, şu ifadeler yer aldı:

"Habere yönelik doğruluğun teyidi amacıyla kurumumuzla iletişime geçilmemesi, basın meslek ilkeleriyle bağdaşmayan, doğruluktan uzak ve yönlendirici bir yaklaşımın göstergesidir. Bu tür bir habercilik anlayışı, kamuoyunu bilgilendirme sorumluluğundan ziyade, bilinçli bir algı oluşturma ve kurumsal itibarı zedeleme çabası olarak değerlendirilmektedir. Söz konusu toplantı, planlandığı üzere basına kapalı olarak gerçekleştirilmiş, Başkanımız Erdal Bahçıvan'ın gündeme ilişkin kapsamlı konuşması, sanayi sektörü temsilcilerimizin sunumları, Sayın Bakanımızın değerlendirme sunumunun ardından sanayicilerimizle karşılıklı görüş alışverişinin yapıldığı, son derece samimi, yapıcı ve verimli bir ortamda tamamlanmıştır. Toplantının içeriği ve atmosferi, haberde yer verilen iddialarla hiçbir şekilde örtüşmemektedir."

Açıklamada, bu önemli buluşmanın bağlamından koparılarak gerçekle bağdaşmayan bir çerçevede kamuoyuna sunulmasının kabul edilemez olduğu belirtilerek, "İstanbul Sanayi Odası olarak, üretim ve kalkınma odaklı çalışmalarımızı gölgelemeye yönelik bu tür gerçeğe aykırı haberlere itibar edilmemesini önemle vurguluyoruz." denildi.

Milyonların ve enerji sektörünün gözü, bugün EPDK’da olacak. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, olağan haftalık toplantısını gerçekleştirecek. Toplantı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın, "Gelişmeleri göz önünde bulundurarak nisan ayı içerisinde hem doğal gazda hem elektrikte bir değerlendirme yapabiliriz" sözlerinin zam sinyali olarak yorumlanması nedeniyle özel bir önem kazandı.

Enerji sektörü, EPDK’nın, bugün yeni elektrik tarifelerini belirlemesine kesin gözüyle bakıyor. Enerji sektöründe ve kulislerde, yeni tarifeye ilişkin gündeme gelen oranlar ve değişiklikler şöyle:

- Elektrik zammı: Konutta yüzde 25, sanayide yüzde 20. Ticarethanelere de yüzde 20’ler düzeyinde artış bekleniyor.
- Tavan fiyat: Sektörde, piyasa takas fiyatı (PTF) olarak bilen tavan elektrik fiyatının, MWh başına 3 bin 400 TL’den 4500 TL’ye çıkabileceği ifade ediliyor. 4 bin 250 TL de dile getiriliyor.
- Dağıtım payı: Şehiriçi elektrik dağıtım şirketlerinin, abonelerine satttığı her birim elektrikten aldıkları payın da artması gündeme geldi. Sektöre göre, dağıtım payı yüzde 30-32 oranında artabilir.

BOTAŞ, zamma ilişkin hesaplamalar yapıyor

BOTAŞ da doğal gaz zammına ilişkin hesaplamalar yapıyor. Sektör kaynakları, BOTAŞ’ın doğal gaz alım maliyetlerinin savaşla birlikte arttığını belirterek, bu nedenle konut dahil tüm abone gruplarına yönelik bir artışın gündeme gelebileceğine işaret ediyor. Sektörde, doğal gaza da yüzde 20’ler düzeyinde zam bekleniyor.

Bu arada elektrikte olduğu gibi doğal gazda da kademeli tarifeye geçiş için çalışma yapılıyor. Sistem, çok tüketenin çok ödemesini öngörüyor.
Bu kapsamda illerin aylık bazda ortalama doğalgaz tüketim miktarları belirlendi.

Örneğin Ankara’da oturan bir abone, belirlenen ortalama miktarın yüzde 75’inin üzerinde gaz tüketti. Bu abone, tükettiği doğal gazın bedelini (devlet desteği ya da sübvansiyon olmamsızın) ödeyecek. Bu ve benzer abonelerin gaz faturası, katlanacak. Uygulamanın başlatılmasına karar verildiğinde her il için ortalama tüketimler, aylık olarak değişecek.

Enerji Bakanlığı’ndan bir yetkili, "BOTAŞ, konutlara, ithal ettiği fiyatın çok altında bir fiyatla gaz satıyor. Aradaki farkı da hazineden sübvanse ediyor. 7+1 bir malikanede oturan, gelir düzeyi yüksek olan birinin gaz faturasını neden devlet sübvanse etsin. Gazda kademeli tarife uygulamasıyla bu aboneler destek kapsamından çıkarılacak. Halen, 23 milyon dolayında konut abonesi var. İlk etapta, en az 2,5-3 milyon abonenin destek kapsamında çıkarılması gündemde" dedi.

Ankara’da güvenilir kaynaklar, enerji zamlarının uygulamaya gireceği tarihe ilişkin soru üzerine, "Diyelim ki çalışmalar doğrultusunda zam kararı alındı. Bu durumda, Gerek doğal gaz gerekse de elektrik zammı, 4 Nisan Cumartesi gününden geçerli olarak uygulamaya girebilir“ diye konuştu.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.12 itibarıyla kapanışa göre yüzde 6,8 artarak 107,87 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 106,55 dolardan alıcı buldu.

Küresel piyasalarda fiyatlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri operasyonların önümüzdeki 2-3 hafta içinde artırılacağını açıklaması ve Tahran'ın anlaşmayı kabul etmemesi halinde elektrik altyapısına saldırı tehdidini yinelemesi sonrası yükseldi.

Beyaz Saray'dan açıklama yapan Trump, ABD'nin İran'daki askeri hedeflerinin önemli ölçüde tamamlandığını belirterek, "Önümüzdeki iki-üç hafta içinde onlara çok sert bir darbe indireceğiz, onları adeta taş devrine geri götüreceğiz" dedi.

ABD'nin özellikle İsrail, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt ve Bahreyn'e teşekkür borçlu olduğunu ve bu ülkelere savunma desteği vermeye devam edeceğini söyleyen Trump, "Bu işi çok hızlı şekilde bitireceğiz. Sona çok yaklaştık." ifadelerini kullandı.

İran ise Washington ile doğrudan görüşmelerin gerçekleştiği iddialarını reddetti ve ateşkes talebini yalanladı.

ABD ve İsrail arasındaki çatışmaların ardından İran'ın fiilen kapattığı Hürmüz Boğazı konusunda da Trump, ABD'nin öncülük etmeyeceğini, geçişin ilgili ülkeler tarafından sağlanabileceğini belirtti.

Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sini taşıyan kritik bir rota olduğunu hatırlatarak, bölgede gerilimin enerji fiyatlarını doğrudan etkilediğine dikkati çekiyor.

Çatışmaların ne zaman sona erebileceğine dair netlik bekleyen piyasalarda Trump'ın konuşması belirsizlikleri artırdı. Beklentilerin aksine, Trump'ın konuşması Hürmüz Boğazı'ndaki durumun normale döneceğine dair bir işaret vermedi. Söz konusu gelişmeler stagflasyon endişelerini de alevlendirdi.

Trump'ın açıklamalarının ardından ABD borsa vadeli işlemleri yüzde 1'e yaklaşan kayıplar kaydetti ve Brent petrol fiyatları yüzde 6'nın üzerinde yükseldi.

Uzmanlar, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş fiyatlamalarını tekrar öne çıkardığını ve belirsizliğin enerji maliyetlerini yukarı çektiğini belirtiyor.

Brent petrolde teknik olarak 108,41 doların direnç, 106,23 doların destek olarak izlenebileceği ifade ediliyor.

Haberin söz konusu gazetenin ilk sayfasından yayımlandığı bildirilen açıklamada, "Sayın Bakanımızın İSO ev sahipliğinde sanayicilerimizle bir araya geldiği toplantıyı yalan unsurlarla, kamuoyuna olumsuz bir algı ile sunma çabası kabul edilemez." değerlendirmesinde bulunuldu.

- "Olumlu atmosferde gerçekleşti"

Açıklamada, haberin gazetecilik faaliyeti değil, karalama çabası olduğu belirtilerek, şunlar kaydedildi:

"Kaynak belirtilmeden ve doğruluğunun teyidi için tarafımızla iletişime geçilmeden 'iddia ediliyor' şeklinde yapılan bir habercilik, bilinçli bir algı oluşturma gayretinden öteye geçmemektedir. Bu çerçevede, Sayın Bakanımızın sanayicilerimizle gerçekleştirdiği toplantı, basına kapalı olarak önce sunum, ardından istişare şeklinde yapılmış olup, samimi, olumlu ve yapıcı bir atmosferde gerçekleşmiştir. Bağlamından kopartılarak kötü niyetle servis edilen haberlere kamuoyunun itibar etmemesi önem arz etmektedir."