Görgün, şu ifadeleri kullandı:

"2026 NATO Savunma Sanayii Forumu kapsamında üye ülkelerin birlikte geliştireceği, Vurucu Güç Kabiliyetleri, Bütünleşik Hava ve Füze Savunma Sistemleri, Uzay ve Gözetleme Kabiliyetleri, Savunma Sanayii için Kritik Ham Maddeler, NATO’nun İnsansız Hava Aracı Üstünlüğü alanlarında anlaşmalar imzaladık. Aselsan, Roketsan, STM ve TÜBİTAK’ın yüklenicileri arasında yer alacağı bu projeler önümüzdeki yıllarda İttifak’ın caydırıcılık mimarisinin omurgasını oluşturacak."

Asnuk yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

DAR GELİRLİYE UMUT DİYE BORÇ MU SUNUYORSUNUZ?

Adıyaman’da 500 Bin Sosyal Konut Projesi kapsamında gerçekleştirilen kura sonucunda hak sahibi olan tüm hemşehrilerimize hayırlı olmasını diliyoruz. Temennimiz; depremin yaralarını sarmaya çalışan her vatandaşımızın güvenli bir yuvaya kavuşmasıdır.

Ancak bugün konuşmamız gereken asıl mesele kura değildir.

Asıl mesele, “sosyal konut” adı verilen bu projenin gerçekten dar gelirli vatandaşın ulaşabileceği şartlara sahip olup olmadığıdır.

Depremden sonra en büyük mağduriyetlerden birini kiracı vatandaşlarımız yaşamıştır. Ev sahibi olmadıkları için çoğu zaman ikinci planda bırakılan bu insanlar; evlerini, eşyalarını, birikimlerini ve yılların emeğini kaybetmiştir. O gün kendilerine eşya yardımı başta olmak üzere birçok söz verilmiş, ancak bu sözlerin önemli bir kısmı yerine getirilmemiştir.

Bugün ise aynı vatandaşlarımız, yüksek peşinatlar ve uzun yıllara yayılan ödeme yükleriyle karşı karşıya bırakılmaktadır.

Resmî ödeme planına göre konutlar peşinatla ve uzun vadeli taksitlerle satılmaktadır. Adıyaman kamuoyunda hak sahipleri arasında konuşulan ve öngörülen ödeme planlarına göre ise bazı konutlarda ilk aylık taksitlerin yaklaşık 17 bin TL seviyesinden başlayacağı ifade edilmektedir. Ayrıca bu taksitlerin 6 ayda bir memur maaş katsayısına göre artırılacağı bilinmektedir.

Bugün net asgari ücret 28.075 TL’dir.

Buna göre kamuoyunda konuşulan rakamlar esas alındığında, asgari ücretle çalışan bir vatandaşın maaşının yaklaşık yüzde 60’ı daha ilk taksite gitmektedir.

Peki geriye kalan yaklaşık 11 bin TL ile bir aile;

* Çocuklarının eğitim giderlerini nasıl karşılayacaktır?
* Elektrik, su ve doğalgaz faturalarını nasıl ödeyecektir?
* Mutfak masraflarını nasıl karşılayacaktır?
* Ulaşım ve sağlık giderlerini nasıl karşılayacaktır?

Bir başka önemli soru daha soruyoruz:

Yüz binlerce liralık peşinatı dar gelirli vatandaş nereden bulacaktır?

Eğer dar gelirli vatandaşın cebinde zaten bu kadar peşinat birikmiş olsaydı, bugün sosyal konuta neden ihtiyaç duysun?

Asıl dikkat çekici olan ise şudur:

Adıyaman emlak piyasasında konuşulan ve ilanlara yansıyan rakamlara göre, İndere’deki bazı deprem konutları yaklaşık 1 milyon 800 bin TL, 1 milyon 900 bin TL ve 2 milyon 200 bin TL seviyelerinde alıcı bulabilmektedir.

Bu tablo karşısında vatandaş doğal olarak bir kıyaslama yapmaktadır.

Sosyal konutun amacı, dar gelirli vatandaş için en ulaşılabilir seçenek olmaktır. Eğer vatandaş bugün farklı alternatiflerle kıyaslama yapmak zorunda kalıyorsa, sosyal konut politikasının yeniden değerlendirilmesi kaçınılmazdır.

Devlet, vatandaşını ikinci el piyasayla yarışmak zorunda bırakmamalıdır.

Sosyal konutun en cazip seçenek olması gerekirken, bugün vatandaş hesap yapmak zorunda kalıyorsa, burada üzerinde düşünülmesi gereken ciddi bir tablo vardır.

ÇÖZÜM ÖNERİMİZ

* Dar gelirli vatandaşlardan yüksek peşinat istenmemelidir.
* Peşinatsız veya çok düşük peşinatlı bir ödeme modeli hayata geçirilmelidir.
* Sürekli artan taksit sistemi yerine, vatandaşın bütçesini planlayabileceği sabit ve öngörülebilir taksit modeli uygulanmalıdır.
* Kamuoyunda konuşulan yaklaşık 17 bin TL seviyesindeki bir ödeme, artışlarla belirsiz hâle gelmek yerine sabit bir ödeme planına dönüştürülürse vatandaş geleceğini planlayabilir, ödeme endişesi yaşamadan ev sahibi olabilir.
* ⁠Depremde kiracı olup evini, eşyasını ve düzenini kaybeden vatandaşlara verilen sözler eksiksiz yerine getirilmelidir.

Sosyal devlet; vatandaşına sadece konut üretmekle değil, o konuta ulaşabilecek şartları oluşturmakla yükümlüdür.

Biz konut yapılmasına karşı değiliz.

Biz, dar gelirlinin altından kalkamayacağı ödeme şartlarına “sosyal konut” denilmesine karşıyız.

Çünkü sosyal konut; vatandaşın sırtına yeni bir borç yükü değil, geleceğine güven olmalıdır.

Haşim Asnuk
Saadet Partisi Adıyaman
İl Başkanı

Peskov, "ABD yönetimiyle temasımız devam ediyor, barışı sağlama yönünde çabaların başarı olmasını umuyoruz" dedi.

Ankara dünya liderlerini ağırlıyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında aralarında ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Slovakya Cumhurbaşkanı Peter Pellegrini, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Kanada Başbakanı Mark Carney, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, Karadağ Başbakanı Milojko Spajic ve NATO Genel Sekreteri Rutte ile Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın bulunduğu liderlerle görüşecek.

Zirve kapsamında dışişleri bakanları ve savunma bakanları da çalışma yemeklerinde bir araya gelecek.

2004'te İstanbul'daki NATO Zirvesi'nde hayata geçirilen ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde özel oturum düzenlenecek ve NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.

Zirvede, transatlantik ilişkilerde son dönemde artan gerginliklere rağmen müttefiklerin birlik ve dayanışma mesajı vermesi en önemli beklentiler arasında yer alıyor.

Ana gündem maddeleri arasında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının yeniden değerlendirilmesini öngören "NATO 3.0" vizyonunun inşa edilmesi bulunuyor.

Ukrayna'ya desteğin geleceğinin de ele alınacağı zirvede, müttefiklerin savunma harcamalarını ve savunma sanayi üretim kapasitelerini artırmaları konusunda taahhütlerde bulunmaları bekleniyor.

NATO Ankara Zirvesi, uluslararası basının da en yoğun katılım göstereceği NATO zirvesi olacak.

Genel Sekreter Rutte, bu platformun NATO ve sanayiyi bir araya getirdiğine işaret ederek, ayrıca forumun ittifak kapsamında üye ülkelerin sanayilerinin kapasitelerini ve inovasyonlarını sergilemeleri için bir fırsat olduğunu söyledi.

Bu bağlamda bugün gösterebilecekleri çok şey olduğunu ve bundan gurur duyduğunu dile getiren Rutte, 1 yıl önce müttefiklerin Lahey'deki zirvede savunma alanında daha çok yatırım yapmak ve 2035'e kadar savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini oluşturması taahhüdünde bulunduğunu anımsattı.

Rutte, halihazırda kayda değer bir ilerleme sağlandığına dikkati çekerek, ülkelerin savunma üretimini ve inovasyonu artırma konusunda mutabık olduğunu söyledi.

Lahey'in ardından 1 yıl sonra Ankara'da çoktan sonuçları elde ettiklerini kaydeden Rutte, gün içinde Atlantik'in iki tarafından da müttefiklerin ve sanayilerin büyük projeleri duyuracaklarına ve milyarlarca dolar değerinde anlaşmalar imzalayacaklarına dikkati çekti.

Rutte, bunun güvenliklerine yatırım yapacağını, ekonomilerini güçlendireceğini ve yüz binlerce yeni istihdam sağlayacağını belirtti.

Bugün dünyanın, Kuzey Amerika'daki ve Avrupa'daki sanayi sektörünün birlikte çalışarak ürettiğini ve yeni nesil kabiliyetler geliştirdiğini aktaran Rutte, bu kabiliyetlerin NATO'da üretildiğini ve yalnızca bir ulus tarafından değil, birkaçı tarafından yakın işbirliği içerisinde birlikte çalışarak ortaya çıktığını söyledi.

Rutte, bu şekilde şu anda ve gelecekte ittifakı daha güçlü hale getirdiklerini, 1 milyar insanı ve topraklarının her bir noktasını savunduklarını vurguladı.

- NATO 10. Airbus A330 MRTT uçağına sahip olacak

Bugünkü ilk duyurularının NATO içerisinde havadan havaya yakıt ikmali ve hızlı şekilde ekipman nakli yapabilecek yeni platform olduğunu aktaran Rutte, bunun savunma alanındaki caydırıcılığı güçlendirmek için çok önemli olan hava gücüne yönelik olduğunu kaydetti.

Rutte, bugün birkaç müttefikin resmi olarak 10. Airbus A330 MRTT uçağının Çok Uluslu Çok Amaçlı Tanker Taşımacılık Filosu'na katılımını duyuracağını belirterek, böylece tam bir 12 Airbus A330 MRTT uçağı filosuna ulaşmaya yaklaştıklarını dile getirdi.

Müttefiklerin Airbus A400M uçağına odaklanan çok uluslu yeni bir projeyi de başlattıklarını anlatan Rutte, bunun dünya çapında bir stratejik hava nakliye kapasitesi anlamına geldiğine dikkati çekti.

Rutte, A330 MRTT ve A400M'in ittifaka iki çok uluslu yüksek kapasiteli filo sağlayacağına işaret ederek, bu duyurunun çok uluslu işbirliğinin mükemmel bir örneğini teşkil ettiğini vurguladı.

Airbus platformlarının Avrupa'nın güçlü sanayi liderliği, yakın NATO-Avrupa Birliği işbirliği ve ABD'deki sanayi ortaklarının katkıları üzerine kurulu olduğunu söyleyen Rutte, "NATO'nun hava gücünü önümüzdeki on yıllar boyunca güçlü, güvenilir ve hazır durumda tutuyorlar." dedi.
İstihbarat, Gözetleme ve Keşif (ISR) sistemlerinin İttifak'a hayati bir yetenek kattığını belirten Rutte, "Bize doğru kararları almak ve tehditlerin bir adım önünde olmak için ihtiyaç duyduğumuz durum farkındalığını kazandırır." dedi.

Rutte, bu yeteneği güçlendirmek için somut bir adım atarak NATO'nun ISR gücüne insansız hava araçlarını eklediklerini aktararak, "Bu ek hava araçları, geniş deniz alanları üzerinde gece gündüz kesintisiz gözetleme sağlayacak. Bu hava araçları, yüksek irtifada uzun süre uçabilir ve açık denizler de dahil olmak üzere geniş alanları diğer çoğu uçaktan daha verimli bir şekilde kapsayabilir." ifadesini kullandı.

Hava araçlarının tehditleri erken tespit etmeye, deniz iletişim hatlarını korumaya ve kuzeyin en uç bölgeleri gibi zorlu bölgelerdeki operasyonları desteklemeye yardımcı olacağını vurgulayan Rutte, "Bu hava araçları genel olarak NATO bünyesinde üretiliyor ve Atlantik’in her iki yakasında da istihdam yaratıyor. İşte transatlantik işbirliği böyle işliyor." ifadelerini kullandı.

- "Bu, gerçek bir başarı öyküsüdür"

NATO'nun yıllardır Boeing E-3 Sentry AWACS Havadan Erken Uyarı ve Kontrol uçağına güvendiğini, bu filoyu "gökyüzündeki gözleri" olarak gördüğünü belirten Rutte, bu uçakların, Norveç'in kuzeyinden Türkiye'nin güneyine kadar geniş bir bölgeye konuşlandırıldığını, ancak bu filonun artık miladını doldurduğunu söyledi.

Rutte, bugün bazı NATO ülkelerinin söz konusu uçakları değiştirmek için yaklaşık 10 Saab uçağı tedarik edeceğini bildirerek, "Bu, NATO'nun sahip olduğu ve işlettiği gözetleme ve erken uyarı kapasitesini önümüzdeki yıllar boyunca güçlü ve güvenilir kalmasını sağlayacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Saab şirketinin ürettiği GlobalEye'ın havadan erken uyarı ve kontrol sistemini daha üst bir seviyeye çıkardıklarını vurgulayan Rutte, bu sistemin tek bir platformdan hava, deniz ve kara alanlarında eşzamanlı gözetleme imkanı sunacağını ifade etti.

Rutte, GlobalEye uçağının balistik ve seyir füzeleri de dahil olmak üzere karmaşık tehditleri tespit etme, izleme ve tanımlama kabiliyetini kanıtlamış bir sisteme sahip olduğuna dikkati çekti.

Bu sistemin ABD'nin katkılarıyla Avrupa ve Kanada tarafından yürütülen bir program olduğuna işaret eden Rutte, "Bu, gerçek bir başarı öyküsüdür. Ve yine NATO'da üretilmiştir." dedi.

Bugün Savunma Sanayii Forumu kapsamında yapılan proje duyurularının, NATO'nun sanayiyle etkileşimiyle başladığını belirten Rutte, "Basitçe ve hızlıca olmasını istiyoruz. Kendimizi sizler olmadan savunamayız. Bu nedenle bugün 'NATO Front Door for Industry'i duyuruyoruz. Bu, sanayi sektörünün fırsatların farkında olması ve İttifak ile etkileşimi kolaylaştırmak için yeni bir platform." dedi.

Rutte, bu platform ile her şeye erişim sağlanabileceğini belirterek, ilerleyen aylarda geliştirmeyi sürdürecekleri platformun 2027'de tam olarak kullanılabileceğini söyledi.

Bu dönemin, NATO'nun sanayiyle ilişkilerinde yeni bir aşamayı teşkil ettiğine işaret eden Rutte, sanayi üretimi alanında transatlantik işbirliğine yönelik "NATO Engine" adlı yeni bir girişimi de duyurdu.

Rutte, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Özellikle hava savunması ve saldırı kapasitesi gibi en çok ihtiyaç duyduğumuz bazı kabiliyetler söz konusu olduğunda, hiçbir ülke, büyük ve giderek artan talebi karşılamak için gerekli sanayi kapasitesine tek başına sahip değil. Silah depolarımızı ve üretim kapasitemizi yeniden inşa etmek ve rakiplerimizi geride bırakmak için, büyük ölçekte kabiliyetler geliştirmemiz ve inovasyonu hızlandırmamız gerekiyor."

"NATO Engine" programının, en umut vadeden şirketlere büyük yatırımlara gerek kalmadan sınır ötesi üretim ve işbirliğini genişletmelerine destek olacağını anlatan Rutte, mevcut kapasitesi bulunan fabrikalar ve ileri üretim tesislerinden oluşan bir ağ kurulacağını ve atıl kapasiteyi hızlı üretim yapmak isteyenlerle eşleştirerek üretimin önemli ölçüde artmasını sağlayacaklarını vurguladı.

- Materyallerin istikrarlı tedarikine yönelik proje

Birkaç NATO müttefikinin yeni çok uluslu tedarik koalisyonuna katılacağını duyuran Rutte, bunun ihtiyaç duyulan çeşitli kabiliyetleri elde etme noktasında İttifak'a yardımcı olduğunu dile getirdi.

Rutte, "Müttefikler, talebi ve tutarlı tedarik yaklaşımlarını, endüstriyel kapasite çalışmaları ve yatırımları bir araya getirerek, belirli kapasite eksikliklerini gerçekten gidermeye başlayabilir." diye konuştu.

ABD ve önde gelen bazı savunma sanayi şirketlerinin bu sektördeki büyük Avrupa aktörleriyle yeni sanayi işbirliği girişimleri konusunda anlaştığını aktaran Rutte, bunun Avrupa'da ABD'nin temel kabiliyetlerini üretmeye ve sürdürmeye devam etmesini sağlayacağını söyledi.

Rutte, bu adımların, NATO'nun birliğini gösterdiğine dikkati çekerek, birlikte daha fazlasına ulaşabileceklerinin altını çizdi.

İttifak'ın savunmasının hazır ve güçlü olması için sanayinin ve tedarik zincirlerinin sağlam ve güvenli olması gerektiğinin altını çizen Rutte, bu bağlamda olası şoklar ve aksamalardan bağımsız olarak önemli sektörlerde, istikrarlı bir materyal ve bileşen tedarikinin sağlanmasına ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi.

Rutte, birkaç müttefikin savunma sektöründe önemli materyallerin, parçaların ve geri dönüştürülmüş ürünlerin elde edilmesi, depolanması ve ulaştırılması üzerine birlikte çalıştığını, bu projenin güvenliği artırmak için en iyi yolun işbirliği yaklaşımı olduğuna dair güçlü inancı gösterdiğini vurguladı.

- İnsansız hava araçlarının etkin kullanımına yönelik proje

Rutte, insansız hava araçlarının (İHA) modern savaşın karakteristiği olduğuna, savaş alanında belirleyici unsur haline geldiklerine ve bunun Ukrayna'da, Orta Doğu'da ve NATO içerisinde açıkça görüldüğünü işaret etti.

Bu bağlamda NATO'nun büyük ölçekte İHA'ları konuşlandırma ve kullanma becerilerini hızla genişlettiğini kaydeden Rutte, "Aynı zamanda insansız hava araçlarını tespit etmek, tanımlamak ve etkisiz hale getirmek için etkili bir insansız hava aracı savunma sistemi kuruyoruz." ifadesini kullandı.

Rutte, bu nedenle "NATO Drone Edge" girişimini duyurduklarını belirterek, "Bu girişimle müttefikler, önümüzdeki 5 yıl boyunca insansız hava araçlarına karşı savunma kapasitelerine 40 milyar doların üzerinde yatırım yapacak." şeklinde konuştu.

Bu kapasitenin etkin şekilde kullanılabilmesi için müttefiklerin silahlı kuvvetlerinde 2027'ye 5 kat daha fazla insansız hava aracı operatörü yetiştirmeyi de taahhüt ettiğini anlatan Rutte, NATO'nun müttefiklerini taahhütlerini yerine getirmeleri için çeşitli yollarla destekleyeceğini belirtti.

Rutte, İHA karşıtı kabiliyetlerin büyük çapta ve hızla sağlanmasını amaçladıklarını kaydederek, NATO'nun İHA eğitimi kapasitesini de artırdığını, bu bağlamda "NATO Flight Training Europe" projesi bulunduğunu vurguladı.

Bugün Finlandiya, Fransa ve İsveç'in bu projeye katıldığını ve NATO'dan katılımın 20'ye ulaştığını aktaran Rutte, 8 müttefik ülkede 16 eğitim merkezi olduğu bilgisini paylaştı.

Rutte, birlikte "insansız hava aracına hazır" bir İttifak inşa ettiklerine dikkati çekerek, "En son yenilikçi teknolojilerden yararlanıyor, transatlantik savunma sanayilerimize yatırım yapıyor ve Ukrayna'daki savaş alanından gerçek hayat dersleri çıkarıyoruz." dedi.

Brent petrol fiyatlarının düşmesi gerek benzine gerekse de motorine indirim beklentilerini güçlendirdi. Ateşkesin ilan edildiği günlerde motorine peş peşe indirim yapıldı. Benzin fiyatları da bir miktar düştü. Ancak, aradan geçen kısa sürede küresel piyasalarda benzin ve motorinin metrik ton fiyatları, yukarı yönlü hareketliliğini sürdürdü. Bu hareketlilik, akaryakıta zammı tetikledi. Geçen hafta perşembe günü benzine 55 kuruş zam yapıldı.

Akaryakıt yeni haftaya da zamla başladı. Motorine, bugünden geçerli 1 TL 31 kuruş zam yapıldı.

BU GECE YARISI BİR ZAM DAHA YAPILACAK

Sektör temsilcileri, motorine çarşamba günü (bu gece yarısı) yeni bir zam daha beklendiğini belirterek,“Pompaya yansıması beklenen tutar, 76 kuruş düzeyinde bulunuyor. Benzin fiyatlarının önümüzdeki birkaç gün içinde değişmesi söz konusu değil“ dedi.

"Son günlerde İsrailli yetkililer tarafından belirli bir eş güdüm ve zamanlamayla dolaşıma sokulan asılsız iddialar, bir dezenformasyon kampanyasının parçasıdır. Netanyahu ve suç ortakları, kendilerine yöneltilen her türlü eleştiriyi kasıtlı şekilde çarpıtmakta ve sistematik bir propaganda faaliyetiyle gündemi değiştirmeye çalışmaktadır.

Öte yandan, söz konusu çabalar artık uluslararası kamuoyunu ikna etmemekte; Netanyahu hükümetinin Gazze'deki soykırımını, bölgedeki işgal ve ilhak politikaları ile istikrarsızlaştırıcı eylemlerini gizlemeyi başaramamaktadır. Türkiye'nin amacı, bölgedeki tüm ülke ve halkların barış, istikrar ve refah içinde yaşamasıdır. Bu anlayışla bir kez daha İsrail'i yapıcı ve barışçı bir politika izlemeye çağırıyoruz. Türkiye olarak doğruları söylemeye devam edeceğiz."

NATO, TÜRK ADALARI VE KAYALIKLARI ÜZERİNDEKİ YUNAN İŞGALİNE SON VERMELİDİR

NATO GENEL SEKRETERİ, NATO ÜYESİ ÜLKELERİN DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARININ DİKKATİNE !...

NATO Üyesi 32 Ülkenin Devlet ve Hükümet Başkanlarının katılacağı NATO Zirvesi 07-08 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara’da yapılacak. Zirvede görüşülecek ana konular arasında Savunma Yatırımları, Savunma Sanayi ve Rus işgalindeki Ukrayna’nın desteklenmesi var ama Yunan işgalindeki Türk Adaları ve Kayalıkları yok.

Halbuki, Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 6. Maddesine göre “Türkiye topraklarına veya Taraflardan herhangi birinin egemenliği altında olan ve Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde yer alan adalara yapılan silahlı saldırı NATO İttifakına yapılmış bir saldırı olarak kabul edilecek ve Antlaşmanın 5. Maddesi gereği kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere saldırıya uğrayan tarafa yardımcı olacaktır”. Yengeç Dönencesi yeryüzünün kuzey yarımküresinde Ekvator’un 23° 27’ kuzeyinden geçtiği varsayılan enlemdir. Yengeç Dönencesi Libya, Mısır ve Suudi Arabistan’ın kuzeyinden geçmekte olup Yunanistan’ın işgal ettiği 20 Türk Adası ve 2 Türk Kayalığı Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 6. Maddesi ile güvence altına alınan adalardır.

AVRUPA BİRLİĞİ, YUNAN BÜYÜKELÇİ VE ÇİPRAS İŞGALİ KABUL ETTİ

Millî Savunma Eski Bakanı Barlas Doğu ve Millî Savunma Bakanlığı Eski Genel Sekreteri Ümit YALIM’ın ortaklaşa hazırlayarak AB Ankara Delegasyonu’na gönderdiği bir mektup üzerine Temmuz 2015'te Avrupa Birliği ve Letonya, işgal altındaki Eşek Adası'ndaki FRONTEX Sahil Güvenlik Botlarını ve askerlerini geri çekti. Bu bağlamda Avrupa Birliği, Türk Adaları üzerindeki Yunan işgalini kabul etti.

02 Haziran 2016’da, Yunan Büyükelçisi Kyriakos Loukakis, Ankara'daki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Merkezi'nde Milletvekili Öztürk Yılmaz ve Millî Savunma Bakanlığı Eski Genel Sekreteri Ümit YALIM'la birlikte yaptığı görüşmede ülkesini savunamadı ve Türk adalarının işgalini itiraf etti.

06 Şubat 2019’da Heybeliada’da, Ümit YALIM ile görüşen Yunan Başbakanı Çipras Türk Adaları üzerindeki Yunan işgalini kabul etti.

TAYYİP ERDOĞAN DA İŞGALİ İTİRAF ETTİ

Tayyip Erdoğan’ın Başbakanlığı döneminde 16 Türk Adası ve 1 Türk Kayalığı, Başkomutanlığı döneminde 4 Türk Adası ve 1 Türk Kayalığı olmak üzere toplam 20 Türk Adası ve 2 Türk Kayalığı Yunanistan tarafından işgal edildi. Erdoğan, 22 yıldır Yunanistan’a bir tek nota vermedi. Erdoğan, işgalin önlenmesi için Türk Silahlı Kuvvetleri’ne Hükümet Direktifi de vermedi.

Erdoğan, 03 Eylül 2022’de yaptığı konuşmada adalarımızdaki Yunan işgalini itiraf etti. Erdoğan’ın adalarımızdaki Yunan işgalini itiraf ettiği haberin bağlantısı aşağıdadır:

https://www.sozcu.com.tr/iktidar-8-yil-sonra-isgali-itiraf-etti-wp7346879

YUNANİSTAN İLE BİRLİKTE ADALARIMIZI İŞGAL EDEN FENER RUM KİLİSESİ’NİN PAPAZLARI HAKKINDA AÇILAN SORUŞTURMA DEVAM EDİYOR

1923 Lozan Antlaşması'na göre, Fener Rum Kilisesi'nin dini yetkisi İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada'daki Rum Ortodoks kiliseleriyle sınırlıdır. Ancak Başpapaz Bartholomeos ve Fener Rum Kilisesi, Eşek (Agathonisi), Koçbaba (Levitha), Marathi, Nergizçik (Arkios) ve Bulamaç (Farmakonisi) adalarını ve çevredeki adacıkları doğrudan sözde "Ekümenik Patrikhane"nin yetkisi altına almıştır.

Söz konusu adalar Türkiye'ye ait olup Yunanistan ile birlikte Başpapaz Bartholomeos ve Fener Rum Kilisesi'nin işgali altındadır.

Bartholomeos’un kiliselerinde Yunan ve Bizans bayrakları dalgalanıyor.

Kutlu Parti, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na, Fener Rum Kilisesi ve Kilise papazları hakkında 27 Şubat 2026’da suç duyurusunda bulundu. Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu’nca Fener Rum Kilisesi ve Kilise papazları hakkında açılan soruşturma devam ediyor.

Soruşturmanın tamamlanmasını müteakip Bartholomeos dahil toplam 267 Papazın Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanması beklenmektedir. Ayrıca, yargılama sonunda halen kaçak olarak ERASMUS öğrencilerine eğitim veren Heybeliada Ruhban Okulu’nun kapatılması ve Fener Rum Kilisesi’nin Aynaroz’a taşınması beklenmektedir.

NATO ANKARA ZİRVESİ’NDE, TÜRK ADALARI VE KAYALIKLARI ÜZERİNDEKİ YUNAN İŞGALİ GÜNDEME ALINMALI VE İŞGALE SON VERİLMELİDİR

Mevcut durum itibarıyla Ege Denizi’nde 20 Türk Adası ve 2 Türk Kayalığı Yunan işgali altındadır. Adalarımızda 15 Yunan Askeri Üssü mevcut olup adalarımıza 7 bin Yunan askeri ve 10 bin Yunan vatandaşı yerleştirilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman ve IV. Mehmet döneminde fethedilen, Balkan Savaşında bile işgal edilmeyen, 1923 Lozan Antlaşması ile Türkiye’nin egemenliğinde kalan ve 500 yıldır Türk egemenliğinde olan adalar, Yunanistan tarafından işgal edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti 2004’den beri tam 22 yıldır Yunan işgali altındadır. Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. ve 6. Maddeleri gereği NATO Ankara Zirvesi’nde Türk Adaları ve Kayalıkları üzerindeki Yunan işgali gündeme alınmalı ve işgale son verilmelidir.

MARK RUTTE’İN İKİ SEÇENEĞİ VAR; BAŞARILI GENEL SEKRETER OLMAK VEYA YUNANİSTAN’IN SADIK MÜTTEFİKİ VE KUKLASI OLARAK NATO TARİNE GEÇMEK

NATO Genel Sekreteri, görüşülecek konuları önerme ve üye devletler arasındaki anlaşmazlıklar durumunda arabuluculuk yapma yetkisine sahiptir. Bu bağlamda, Genel Sekreter Mark Rutte, NATO Ankara Zirvesi’nde Türk Adaları ve Kayalıkları üzerindeki Yunan işgalinin gündeme alınmasını sağlamalı ve Türkiye ile Yunanistan arasındaki bu sorunu giderecek şekilde arabuluculuk yapmalıdır.

Rutte, kendisine verilen görevi yapar ve sorunu çözerse başarılı bir Genel Sekreter olacaktır. Rutte anılan konuyu gündeme getirmez ve görevini yapmazsa Yunanistan’ın Sadık Müttefiki ve Kuklası olarak NATO Tarihine geçecektir.

ÜMİT YALIM’IN NATO GÖREVLERİ

Kurmay Yarbay Ümit YALIM, 2000 yılında, Bosna Hersek/Saraybosna’da konuşlu SFOR/NATO Karargahında, İhtimalat Harekât Planlaması ve Müşterek Harekât Planlama Başkanı olarak görev yaptı. YALIM, bu görevi sırasında savaş suçlularının yakalanması için yapılan planlamalarda görev aldı.

Askerî Ataşe Ümit YALIM, 2001-2003 yılları arasında Türk Genelkurmayı ve Ürdün Genelkurmayı adına NATO/Akdeniz Diyaloğu Temas Noktası Askerî Ataşesi olarak görev yaptı. YALIM, NATO Karargâhı Belçika/Brüksel’de ve SHAPE (Avrupa Müttefik Kuvvetleri) Karargâhı Belçika/Mons’taki toplantılara katıldı.

Millî Savunma Bakanlığı Genel Sekreteri Ümit YALIM, 04-05 Şubat 2010’da İstanbul’da yapılan NATO Savunma Bakanları Toplantısını düzenleyen heyette yer aldı ve Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül ile birlikte NATO Üyesi ülkelerin Savunma Bakanları arasında yapılan ikili görüşmelere katıldı.

TALEP EDİLMESİ HALİNDE NATO GENEL SEKRETERİ’NE, NATO ÜYESİ DEVLET BAŞKANLARI VE HÜKÜMET BAŞKANLARINA BİLGİLENDİRME BRİFİNGİ VERİLECEKTİR

Bilgilendirme Brifingi Ümit YALIM ile birlikte Türk Genelkurmay Karargahı’nda Yunanistan Kıbrıs Daire Başkanı ve NATO Karargâhı/Brüksel’de görev yapan Dr. Emekli Tümamiral, Ege Adaları konusunda kitapları olan Tarihçi Profesör ve Tarih Doktoru Akademisyen tarafından oluşturulan Türk Heyeti tarafından verilecektir.

Ümit YALIM

Kutlu Parti Genel Başkan Yardımcısı

Millî Savunma Bakanlığı Eski Genel Sekreteri

Raporun bulgularına ve partisinin çözüm önerilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Sosyal İşler Başkanı Av. Sinan Tekin, ekonomik büyümenin ancak toplumun tüm kesimlerinin refahını artırdığı ölçüde anlamlı olduğunu vurguladı. Av. Tekin, açıklamalarında şu ifadelere yer verdi:

"Üretilen zenginliğin adil paylaşılmadığı, emeğin karşılığını bulmadığı ve milyonlarca insanın geçim sıkıntısıyla mücadele ettiği bir düzende gerçek kalkınmadan söz etmek mümkün değildir. Bugün ülkemizin en önemli sorunlarından biri, gelir dağılımındaki adaletsizliğin her geçen gün daha da derinleşmesidir. Yüksek enflasyon, hayat pahalılığı ve alım gücündeki gerileme en ağır yükü dar ve sabit gelirli vatandaşlarımızın omuzlarına yüklemektedir."

Yayımlanan raporda, Türkiye'deki gelir eşitsizliği ve yoksulluk sorununa ilişkin öne çıkan tespitler şu başlıklar altında derlendi:

Sermayenin Yükselişi, Emeğin Çöküşü

Özellikle finans, büyük ölçekli ticaret, sermaye yoğun sektörler ve yüksek rant üreten alanlarda elde edilen gelirler hızlı biçimde artarken, ücretli çalışanlar, emekliler, küçük esnaf ve tarım kesimi aynı oranda gelir artışı sağlayamamaktadır. Ücret gelirleri enflasyon karşısında gerilerken, faiz, kira ve sermaye gelirlerinin daha hızlı artması gelir eşitsizliğini derinleştirmektedir. Böylece ekonomik büyümeden elde edilen kazançların önemli bir kısmı belirli gelir gruplarında yoğunlaşmaktadır.

Coğrafyanın Kaderi: Derinleşen Bölgesel Uçurum

İstanbul, Marmara, Ege ve Batı Anadolu bölgeleri yüksek gelir düzeyine sahip bölgeler olarak öne çıkarken, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde gelir seviyeleri daha düşük kalmaktadır. Sanayi yatırımlarının, finans merkezlerinin, yüksek katma değerli üretimin ve nitelikli istihdamın büyük ölçüde batı bölgelerinde yoğunlaşması bu farklılığın temel nedenleri arasında yer almaktadır. Buna karşılık birçok doğu ilinde işsizlik oranlarının yüksek olması, genç nüfusun göç etmesi ve yatırım eksikliği bölgesel gelir farklarını artırmaktadır.

Kredi Kartlarına Sıkışan Hayatlar ve Büyüyen Yoksulluk

Ücret artışları çoğu zaman karşılaşılan maliyet artışlarını karşılayamadığından, çalışan kesimlerin satın alma gücü gerilemiştir. Bu durumun bir sonucu olarak birçok hane günlük ihtiyaçlarını kredi kartı veya tüketici kredileriyle karşılamak zorunda kalmakta, bu tablo ekonomik kırılganlığı daha da artırmaktadır. Ayrıca çocuk yoksulluğunun yüksek olması eğitimde fırsat eşitsizliğini artırmakta, gelecek nesiller açısından da yeni sosyal sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Kalıcı Çözüm: Adil Düzen ve Üretime Dayalı Ekonomi

Türkiye'nin ihtiyacı, günü kurtaran geçici tedbirler değil; üretimi artıran, istihdamı güçlendiren, vergide adaleti sağlayan, bölgesel kalkınmayı destekleyen ve sosyal devlet anlayışını güçlendiren kalıcı politikalardır. Faiz, rant ve spekülasyon yerine yatırımın, sanayinin, tarımın ve emeğin desteklendiği bir ekonomik model, gelir adaletinin sağlanmasının temel şartıdır. Saadet Partisi, Milli Görüş'ün "Adil Düzen" vizyonuyla; üreten, paylaşan ve adaleti esas alan bir ekonomik anlayışın ülkeyi daha güçlü yarınlara taşıyacağına inanmaktadır.

Törene katılan milyonlarca kişi Cemkeran Mescidi ile Hazreti Fatıma Türbesi arasındaki yolu tamamen doldurdu.

Törende sık sık ABD ve İsrail aleyhine slogan atılırken Hamaney ve ailesinin cenazesinin alana getirildiği anda birçok İranlının göz yaşlarına hakim olamadığı görüldü.

Hamaney’in cenaze namazını ise Ayetullah Cevadi Amoli kıldırdı.

Ali Hamaney için resmi devlet töreni, 3 Temmuz Cuma günü Tahran'daki İmam Humeyni Musalla Camisi'nde gerçekleştirilmiş ve yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanları, dışişleri bakanları ve hükümetlerin özel temsilcileri katılım sağlamıştı.

Halkın katıldığı veda töreni ise cumartesi günü İmam Humeyni Musalla Camisi'nde gerçekleştirilmiş, pazar günü aynı yerde cenaze namazı kılınmıştı. Hamaney’in naaşı, Tahran’daki son törenin ardından Kum kentine getirilmişti.

Hamaney’in naaşı, daha sonra Meşhed kentine götürülecek ve son tören 9 Temmuz Perşembe günü burada gerçekleştirilecek.

Törenin ardından Hamaney’in naaşı, İmam Rıza Türbesi’nde ayrılan özel alana defnedilecek.

Buradaki konuşmasında, Türkiye'nin bugün ve yarın müttefik liderlerin katılımıyla 36. NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapacağını belirten Duran, bunun 2004'te İstanbul'dan sonra Türk topraklarında düzenlenen ikinci NATO Zirvesi olduğunu anımsattı.

Uluslararası sistemin dinamikleri ve 2004'te karşı karşıya kalınan zorlukların bugünkünden farklı olduğuna işaret eden Duran, şunları kaydetti:

"Müttefikler olarak artık daha karmaşık, parçalanmış ve öngörülemez olan, büyük güç rekabeti, bölgesel çatışmalar, teknolojik dönüşüm, hibrit tehditler ve kurallara dayalı uluslararası düzene yönelik artan baskıların yeniden şekillendirdiği bir güvenlik ortamıyla karşı karşıyayız. Bu değişimler, NATO üyelerinin yeni tehdit algılarını ve yeni kolektif önceliklerini yeniden değerlendirmesini gerektirmektedir. Bu nedenle Ankara Zirvesi, NATO'nun tarihsel evriminde bir başka dönüm noktasını temsil etmektedir. Bu, ittifakın kendisine daha zor ve daha acil bir soruyu sorması gereken yerdir. Kolektif savunma, tehditlerin artık tek bir yönden, tek bir biçimde veya tek bir araçla gelmediği bir dünyada aslında neyi gerektirir?"

- "Tutarlı politika araçlarına ve ortak bir anlayışa ihtiyacımız var"

Duran, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın, savaşın değişen karakterini ve Avrupa'nın güvenlik ve savunma mimarisinin kırılganlığını gözler önüne serdiğine dikkati çekerek, İran ve Körfez çevresindeki gerilimlerin de enerji akışlarının ve deniz yollarının Avrupa-Atlantik güvenliğini doğrudan şekillendirdiğini yeniden hatırlattığını ifade etti.

Orta Doğu'daki istikrarsızlığın bölgesel kalmayacağını, daha geniş güvenlik riskleri doğuracağını vurgulayan Duran, şunları kaydetti:

"NATO'nun güvenliğe yönelik 360 derecelik yaklaşımı doğrultusunda, ittifak artık doğu ve güney kanatlarını ayrı başlıklar olarak ele alamaz. Hürmüz Boğazı, Körfez, Suriye, Irak, Doğu Akdeniz, Kuzey Afrika ve Sahel aynı güvenlik denkleminin parçalarıdır. Bu, güvenliğin bizzat kendisini yeniden düşünmemiz gerektiği anlamına gelir. Bunun için askeri ve askeri olmayan araçların nasıl birlikte çalışabileceğine dair tutarlı politika araçlarına ve ortak bir anlayışa ihtiyacımız var. Bence NATO 3.0 tam da bunu ifade ediyor."

- "Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip"

Türkiye'nin, 1952'den bu yana NATO'nun kararlı bir üyesi olduğunu anımsatan Duran, Türkiye'nin o tarihten bu yana ittifakın kolektif savunmasına, caydırıcılığına ve komuta yapısına katkı sunduğunu söyledi.

"Gelecek yıl NATO üyeliğimizin 75. yıl dönümünü anmaya hazırlanırken, Türkiye'nin rolü, stratejik özerkliği, operasyonel tecrübesi ve Avrupa-Atlantik güvenliğine yaptığı özgün katkı üzerinden anlaşılmalıdır." ifadesini kullanan Duran, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahiptir. Afganistan'dan Kosova'ya, Bosna'dan Irak'a kadar Türkiye, kriz yönetimi, barış desteği, eğitim ve çatışma sonrası yeniden yapılanma süreçlerine katkıda bulunmuştur. NATO'nun en büyük tatbikatı olan Steadfast Dart 2026'ya yaklaşık 2 bin personel ve milli üretim teçhizatla katılımı, Türkiye'nin kabiliyetlerinin hareketli, birlikte çalışabilir ve yakın coğrafyasının çok ötesinde geçerli olduğunu göstermiştir. Türkiye, hem Ukrayna hem de Rusya ile açık kanalları sürdürmüştür.

Aynı anda hem İran hem de Amerika Birleşik Devletleri ile temas kurabilen az sayıdaki ülkeden biridir. Hepinizin bildiği gibi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bu ülkelerin liderleriyle aynı zamanda iyi ve samimi ilişkiler sürdürmektedir. Bu, büyük bir diplomatik fırsattır. Türkiye çoğu zaman doğu ile batı arasında bir köprü olarak tanımlanır. Oysa bugün karşı karşıya olduğumuz birçok krizde Türkiye, diplomatik erişim alanı ve gerginliği azaltmaya katkı sunma kapasitesi sayesinde batı ile batı arasındadır."

- "Asıl mesele yalnızca sayısal değildir"

Duran, Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde milli bir savunma mimarisi ekosistemi inşa ettiğini vurguladı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin yakın tarihli ziyaretinde bu sistemi "savunma sanayi devrimi" olarak tanımladığını hatırlatan Duran, "Bugün Türkiye, NATO'ya muharebe tecrübesi kazanmış sistemler, hava savunma kabiliyetleri, yapay zeka destekli yetenekler ile mühendislik kapasitesi ve ölçeklenebilir üretimin birleşimini sunmaktadır." dedi.

Türkiye'nin, savunma harcamalarını yüzde 2 eşiğinin üzerine çıkardığını anımsatan Duran, 2021'de 13 milyar olan savunma bütçesinin 2025'te yaklaşık 32 milyar dolara yükseldiğini aktardı.

Duran, savunma ve uzay ve havacılık ihracatının 10 milyar dolar seviyesini aştığını, savunma sanayisindeki yerli üretim oranının ise yüzde 82'ye ulaştığını belirterek, şunları kaydetti:

"Ancak asıl mesele yalnızca sayısal değildir. Gerçek değer, savunma sanayisinde dört boyutlu derinlik diye adlandırılabilecek unsurlarda yatar. Kalite, nicelik, muharebede kanıtlanmış performans ve sürdürülebilirlik. Ölçekli üretim yapılamıyorsa, yüksek kaliteli sistemler tek başına yeterli değildir. Son savaşlar bize göstermiştir ki güçlü ordular bile sürekli ve dayanıklı bir üretim kapasitesinden yoksun olmaları halinde stratejik felç yaşayabilirler. Türkiye'nin savunma sanayisi, müttefiklerin kolektif caydırıcılığı açısından doğrudan değeri olan milli bir varlığa dönüşmüştür."

- "Kamuoyu sistematik manipülasyona karşı korunmalı"

Bugün saldırıların yalnızca askeri tesisleri hedef almadığını, kamuoyu, iletişim ağları, finansal sistemler ve toplumsal psikolojinin de hedef alınabildiğini dile getiren Duran, siber saldırılar, dezenformasyon kampanyaları ve yapay zeka destekli manipülasyonun artık istisnai olaylar olmadığını söyledi.

Bunların artık stratejik rekabetin olağan işleyiş ortamının bir parçası olduğuna dikkati çeken Duran, bu nedenle caydırıcılığın topyekun dayanıklılıkla birlikte ele alınması gerektiğini kaydetti.

"Kamuoyu sistematik manipülasyona karşı korunmalıdır." diyen Duran, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Türkiye bu alanda doğrudan tecrübeye sahiptir. Dezenformasyon, siber tehditler, göçün ve terörün araçsallaştırılması bizim için teorik riskler değildir. Bunlarla yüzleştik ve bunlara karşı kurumsal kapasite inşa ettik. Doğrulama mekanizmaları, stratejik iletişim ve kamu diplomasisi yoluyla Türkiye, bilgi bütünlüğünü ulusal ve kolektif güvenliğin temel bir unsuru olarak ele almaktadır. Siber güvenlik, yapay zeka ve kritik altyapının korunması gibi konular NATO için artık ikincil başlıklar olarak kalmamalıdır. Bunlar ittifakın savunma doktrinine entegre edilmelidir."

NATO'nun geleceğinin, stratejik fikirlerin sınandığı, geliştirildiği ve politikalara dönüştürüldüğü bu tür platformlarda şekilleneceğine işaret eden Duran, "Müttefikler Ankara'da" programının bir yan sohbet olmadığını, programın yeni güvenlik gündeminin karmaşıklığını yansıttığını aktardı.

Duran, Ankara Zirvesi'nin NATO'nun beyan ettikleriyle hayata geçirebildikleri arasındaki farkı azaltmaya yardımcı olmasını umduğunu ifade etti.

ABD/İsrail-İran Savaşı'ndan dolayı artan navlun ve sigorta maliyetleri de kahve talebindeki düşüşte başı çekmişti. Kahvenin libresi bu gelişmelerle yılın ilk yarısında yüzde 15 gerilemişti. Son zamanlarda iklimsel faktörlerden dolayı küresel kahve stoklarının azalacağına ilişkin endişelerle kahve fiyatları yükselişe geçti.

Yıla 3,48 dolardan başlayan kahve fiyatları söz konusu gelişmelerin etkisiyle haziran ayında 2,38 dolara kadar geriledi. Bu seviyeden yükselişe geçen kahve fiyatları haziran ayını yüzde 11,62 artışla 2,96 dolardan tamamladı. Temmuz ayına da yükselişle başlayan kahve fiyatları dün 3,57 dolara ulaşarak 6 ayın zirvesini gördü. Kahve fiyatları 28 Ocak'ta 3,72 dolara kadar yükselmişti.

- Hava sıcaklıklarındaki yükseliş kahve ağaçlarının çiçeklenmesini engelliyor

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, haziran ayıyla birlikte El Nino'nun başladığını, bu hava olayının özellikle Güney Amerika ve Güneydoğu Asya'da hissedildiğini belirterek, "Kahve fiyatlarındaki yükselişin en büyük nedeni Brezilya'da ve Vietnam'da hava sıcaklıklarının yükselmesi ve yağışların azalması." dedi.

Yağışlarda düşüş olduğuna da dikkati çeken Ergezen, "Havaların böyle olacağı zaten beklentiler dahilindeydi. Hem Güney Amerika'da hem de Güneydoğu Asya'da üretilen ürünlerin başında kahve geliyor. Brezilya "arabica" türü kahvede, Vietnam ise "robusta" türü kahvede dünyanın en büyük üreticileri ve ihracatçıları konumunda bulunuyor." diye konuştu.

Ergezen, bu ülkelerdeki hava sıcaklıklarındaki yükselişlerin kahve ağaçlarının çiçeklenmesini engellediğini dile getirdi.

Kahve ağaçlarının çiçeklenmesinin azalmasının rekoltede düşüş olacağı anlamına geldiğine işaret eden Ergezen, "Bu beklentilerden dolayı kahve fiyatlarında yükseliş olduğunu görüyoruz. El Nino etkisinin 2027'nin ilk çeyreğine kadar devam etmesi bekleniyor. Bu da gelecek sezon için kahve fiyatlarında beklentileri yükseltiyor." ifadelerini kullandı.

Ergezen, bu sebeple kahve tarafında para girişinin olduğunu, ETF'ler üzerinden kahve pozisyonlarının arttığını vurgulayarak, bu durumun da fiyatlarda toparlanmayı sağladığını kaydetti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetine icabetle öğle saatlerinde Başkent’e ulaşacak olan Trump, iki gün boyunca yoğun bir diplomasi trafiği yürütecek.

Ziyaret kapsamında gerçekleştirilecek görüşmelerde, iki yakın müttefik ve stratejik ortak olan Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler; savunma, ticaret ve yatırımlar başta olmak üzere tüm boyutlarıyla gözden geçirilecek. Mevcut iş birliğinin derinleştirilmesi amacıyla atılabilecek adımların ele alınacağı temaslarda, ayrıca küresel ve bölgesel gelişmeler hakkında kapsamlı görüş alışverişinde bulunulacak.

İlk gün: Beştepe’de resmi karşılama ve baş başa görüşme

Beyaz Saray tarafından paylaşılan programa göre, ABD Başkanı Trump’ın Ankara’daki ilk durağı Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi olacak. Trump, burada Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından resmi törenle karşılanacak. Şeref Kıtası'nı selamlayacak olan Trump, törenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile baş başa görüşme gerçekleştirecek.

İkinci gün: NATO Zirvesi ve kritik ikili temaslar

Ziyaretin ikinci gününde Trump’ın programı NATO Zirvesi odaklı devam edecek. Sabah saatlerinde NATO resmi karşılama töreni ve "aile fotoğrafı" çekimine katılacak olan Trump, ardından NATO Liderleri Çalışma Oturumu’na iştirak edecek.

Zirvenin en dikkat çekici kısımlarından birini ise öğleden sonraki ikili görüşmeler oluşturacak. ABD Başkanı Trump’ın, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirmesi planlanıyor.

Basın toplantısıyla veda edecek

Ankara’daki temaslarını tamamlayacak olan Donald Trump, yarın akşam saatlerinde bir basın toplantısı düzenleyerek ziyaretine ve zirveye ilişkin değerlendirmelerde bulunacak. Trump, bu toplantının ardından Ankara’dan ayrılarak Washington’a hareket edecek.

NATO devlet ve hükümet başkanları da 8 Temmuz'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bir araya gelecek.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bugün NATO savunma ve dışişleri bakanlarının katılacağı etkinlikler düzenlenecek.

Son 3-4 yıldır NATO'nun yan etkinliği şeklinde tasarlanan Savunma Sanayii Forumu, ilk kez Türkiye'de zirvenin resmi programı dahilinde yapılıyor.

NATO'nun paylaştığı programa göre önemli bir duyurunun yapılacağı Forum'da, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin konuşma yapması planlanıyor.

Savunma sanayisine ilişkin çeşitli oturumların düzenleneceği Forum kapsamında Rutte ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de açıklama yapacak.

NATO Genel Sekreteri Rutte, savunma sanayisi üretiminin artırılmasının Forum'un en önemli başlıklardan olacağını belirtmişti.

- Ankara dünya liderlerini ağırlıyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 36.⁠ ⁠NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında aralarında ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Slovakya Cumhurbaşkanı Peter Pellegrini, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Kanada Başbakanı Mark Carney, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, Karadağ Başbakanı Milojko Spajic ve NATO Genel Sekreteri Rutte ile Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın bulunduğu liderlerle görüşecek.

Zirve kapsamında dışişleri bakanları ve savunma bakanları da çalışma yemeklerinde bir araya gelecek.

2004'te İstanbul'daki NATO Zirvesi'nde hayata geçirilen ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde özel oturum düzenlenecek ve NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.

Zirvede, transatlantik ilişkilerde son dönemde artan gerginliklere rağmen müttefiklerin birlik ve dayanışma mesajı vermesi en önemli beklentiler arasında yer alıyor.

Ana gündem maddeleri arasında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının yeniden değerlendirilmesini öngören "NATO 3.0" vizyonunun inşa edilmesi bulunuyor.

Ukrayna'ya desteğin geleceğinin de ele alınacağı zirvede, müttefiklerin savunma harcamalarını ve savunma sanayi üretim kapasitelerini artırmaları konusunda taahhütlerde bulunmaları bekleniyor.

NATO Ankara Zirvesi, uluslararası basının da en yoğun katılım göstereceği NATO zirvesi olacak.

Burada konuşan Güler, NATO'nun, kuruluşundan bu yana bir askeri ittifaktan daha fazlası olduğunu, kolektif savunmanın, siyasi dayanışmanın ve transatlantik bağın kurumsal ifadesini teşkil ettiğini belirtti.

İttifakların, tarih boyunca ya kısa ömürlü olduğunu ya da değişen koşullara uyum sağlayamamaları nedeniyle işlevsiz hale geldiklerini hatırlatan Güler, NATO'nun ise temel amacını gözden kaçırmadan kendisini yenileyebildiği için varlığını sürdürdüğünü söyledi.

NATO'nun dönüşümünün genel hatlarıyla üç aşamada ele alınabileceğini dile getiren Güler, şunları kaydetti:

"Birinci aşama, 'NATO 1.0' olarak adlandırılan, İkinci Dünya Savaşı'nı müteakip, Soğuk Savaş dönemini kapsayan ve gerçekçi tehdit değerlendirilmesinin yapılarak İttifakın misyonunu sürdürdüğü dönemdir. Bu kapsamda, hazır kuvvetler, muharebe hizmet desteği kapasitesi ve güvenilir yük paylaşımı ile birlikte çalışabilirliği inşa ederek ortak güvenliği sağlamıştır. Bu dönemde ittifakın temel önceliği, kolektif savunma çerçevesinde güçlü ve caydırıcı bir askeri yapı tesis etmek olmuştur. Ancak Soğuk Savaş sonrasında küresel sistemde yaşanan köklü değişim ile birlikte birçok Avrupalı Müttefik savunma harcamalarını, kuvvetlerini, stoklarını ve sanayi kapasitesini azaltmıştır. 'NATO 2.0' olarak tanımlanan bu dönemin odak noktası terörizm ve Balkanlar'daki savaşlar nedeniyle kriz yönetimi ve alan dışı harekatlar olmuştur."

Bakan Güler, 2014'ten bu yana konvansiyonel savaşın kademeli olarak NATO sınırlarına ulaştığını, yeni büyük güç rekabeti ve eş zamanlı bölgesel krizlerin ittifak üyelerini yeni bir aşamaya, yani "NATO 3.0" dönemine taşıdığını ifade etti.

- "NATO, 360 derece bakış açısını muhafaza etmelidir"

Bu sürecin temel sınamasının, NATO'nun krizleri yönetme ve her yönden gelen tehditlere karşılık verme kabiliyetini koruyarak, güvenilir kolektif savunmayı yeniden tesis etmesi olduğuna aktaran Güler, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu durum, Avrupa'nın konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlendiği, ancak transatlantik bağın ve ABD'nin genişletilmiş caydırıcılığının vazgeçilmezliğini koruduğu, daha güçlü, daha gerçekçi ve daha dengeli bir İttifakı gerekli kılmaktadır. Bu dönüşüm, olağanüstü karmaşık bir güvenlik ortamında gerçekleşmektedir. Ukrayna'daki savaş Avro-Atlantik güvenliğini şekillendirmeye devam ederken, İran, İsrail ve ABD'yi kapsayan son çatışma, bölgesel krizlerin nasıl küresel sonuçlar doğurabildiğini göstermiştir. Füze ve insansız hava aracı saldırıları, deniz ulaşımındaki kesintiler, enerji arzının sekteye uğraması ve tedarik zincirleri üzerindeki baskı, tehditlerin birbiriyle ne kadar derinden bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle NATO, doğu ve güney kanatları ile Avrupa-Atlantik alanının ötesindeki sınamaları kapsayan kapsamlı bir 360 derece bakış açısını muhafaza etmelidir. Böylesine kritik bir dönemde Avrupalı Müttefikler daha fazla sorumluluk üstlenmelidir. Ancak bu, yalnızca daha yüksek bütçe rakamları açıklamakla gerçekleştirilemez. Savunma harcamaları, hazır birliklere, eğitimli personele, mühimmata, dayanıklı lojistik sistemlere, bütünleşik komuta yapılarına ve muharebe edebilir kuvvetlere dönüşmelidir."

Güler, ayrıca ittifaktaki külfet paylaşımında, operasyonel risk, coğrafi konum, hazırlık seviyesi, görev katkıları, sanayi kapasitesi ve kriz anında görev icra edebilme kabiliyetinin de dikkate alması gerektiğine işaret etti.

- "Türkiye'nin tecrübesi son derece değerli"

ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığına ilişkin düzenlemelerinin, ittifak içindeki sorumlulukların yeniden dengelenmesi ihtiyacını daha da belirgin hale getirdiğini dile getiren Güler, şunları kaydetti:

"Bu bakımdan Türkiye'nin tecrübesi son derece değerlidir. Avrupa'nın büyük bölümü Soğuk Savaş sonrasında silahlı kuvvetlerini küçültürken Türkiye aynı yolu izlememiştir. Türkiye, büyük, profesyonel ve faal bir kuvvet yapısını muhafaza etmiş, hazırlık seviyesini artırmış, savunma sanayisine yatırım yapmış ve zorlu ortamlarda harekat icra etme kabiliyetini korumuştur. Bu geniş imkan ve kabiliyetler ile sahip olunan devamlılık, bugün hem Türkiye hem de İttifak için stratejik bir avantaja dönüşmüştür. Bazı müttefikler birliklerini yeniden teşkil etmeye, personel temin etmeye ve stoklarını yenilemeye çalışırken Türkiye mevcut yapıları ve operasyonel bilgi birikimi sayesinde derhal katkı sağlayabilmektedir."

Bakan Güler, Türkiye'nin konuşlandırılabilir kuvvetleri, tecrübeli komutanları, yerleşmiş eğitim kültürü ve sağlam askeri temeliyle "NATO 3.0" sürecinde güçlü bir konuma sahip olduğunun altını çizdi.

Bu durumun, Türkiye'nin, hazırlık açıklarının kapatılmasına katkı sağlamasına, farklı kanatlarda caydırıcılığı güçlendirmesine ve krizlere süratle karşılık vermesine imkan tanıdığına işaret eden Güler, "Türkiye, 1952 yılında NATO'ya katılmasından bu yana yalnızca İttifakın coğrafi ön hattında yer alan bir ülke olmamıştır. Aksine Türkiye, risk üstlenen, sorumluluk alan, krizlerde sahada yer alan ve gerektiğinde caydırıcılığın fiilî yükünü taşıyan bir duruş sergilemiştir." diye konuştu.

- "Türkiye, NATO görevlerine önemli katkılar sağlıyor"

Güler, Türkiye'nin, yüksek eğitim standartları, operasyonel tecrübesi ve güçlü müşterek harekat kapasitesiyle NATO'nun ikinci büyük ordusuna ve en yetenekli kuvvetlerinden birine sahip olduğunu hatırlatarak, "Yüksek hazırlık seviyesindeki komando birliklerimiz, geniş bir coğrafyada süratle konuşlanma ve krizlere etkili şekilde müdahale etme imkanı sağlayan önemli stratejik güç çarpanlarıdır." dedi.

Türkiye'nin, Kosova'dan Akdeniz'e, Baltık bölgesinden Karadeniz'e kadar, NATO görevlerine, harekatlarına ve tatbikatlarına önemli katkılar sağladığına dikkati çeken Güler, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu kapsamda hava polisliği, deniz güvenliği, kriz yönetimi ve eğitim alanlarında sorumluluk üstleniyoruz. Yakın dönemde icra edilen kapsamlı NATO tatbikatları, Türkiye'nin yalnızca yakın çevresinde değil, tüm Avrupa-Atlantik alanında güvenliği sağlayıcı kapasitesini bir kez daha göstermiştir. Türkiye'nin Afrika, Orta Doğu ve Asya'daki saha tecrübesi de boş bırakılan alanların rakip aktörler tarafından hızla doldurulduğu bir dönemde stratejik bir değerdir."

- "Savunma harcamalarının artırılması önemli"

Bakan Güler, mevcut dönemde NATO'nun önündeki temel sorulardan birinin, "NATO, siyasi taahhütlerini ne ölçüde ve ne kadar hızlı somut askeri kabiliyetlere dönüştürebilecektir?" sorusu olduğunu belirterek, "Savunma harcamalarının artırılması önemlidir. Ancak yapılan harcamalar, tek başına caydırıcılık üretmez. Caydırıcılık, eğitimli personel, hazır kuvvetler, mühimmat, güçlü lojistik, bütünleşik hava ve füze savunması, etkili komuta ve kontrol, siber dayanıklılık, sanayi kapasitesi ve siyasi kararlılık gerektirir." ifadelerini kullandı.

Ankara Zirvesi'nin temel mesajlarından birinin, taahhütlerin uygulamaya dönüştürülmesi olduğunu dile getiren Güler, "NATO'nun geleceği yalnızca bütçe oranlarıyla değil, bu bütçelerin hangi kabiliyetleri ne kadar sürede üretebildiğiyle belirlenecektir. Türkiye bu alanda da önemli kabiliyetlere sahiptir. NATO yetenek hedeflerini ve milli ihtiyaçlarımızı karşılamak amacıyla önümüzdeki üç yıl içinde hava ve balistik füze savunması, uzun menzilli ateş sistemleri ve insansız sistemlerin tedarikine öncelik veriyoruz." dedi.

Güler, Türkiye'nin savunma sanayisi, insansız sistemleri, hava savunma sistemleri, elektronik harp, mühimmat, deniz platformları, havacılık ile komuta ve kontrol teknolojilerinde ileri bir seviyeye ulaştığını vurguladı.

Bugün, ihracat projeleri de dahil olmak üzere Türkiye'de 50 askeri geminin inşasına devam edildiğini hatırlatan Güler, şunları kaydetti:

"İnsansız ve yeni nesil hava platformlarımız da modern harbin şekillenmesine katkı sağlamaktadır. Bunlar yalnızca milli imkan ve kabiliyetler değildir. Doğru şekilde bütünleştirildiklerinde NATO'nun kabiliyet ve üretim açıklarının kapatılmasına katkı sağlayabileceklerdir. Türkiye savunma sanayi alanında rekabet yerine tamamlayıcılığı, dışlama yerine ortak üretimi ve kısıtlamalar yerine güvene dayalı işbirliğini savunmaktadır. Müttefiklik ruhu kısıtlamalarla değil, dayanışma ve ortak vizyonla güçlenmektedir."

- "NATO-AB işbirliği kapsayıcı olmalı"

Bakan Güler, bir diğer kritik meselenin ise Avrupa güvenliğinin gelecekte nasıl yapılandırılacağı olduğunu belirterek, "Avrupa'nın savunmaya daha güçlü katkı sağlamasını memnuniyetle karşılıyoruz. Ancak bu katkı NATO'yla rekabet etmemeli, NATO'yu güçlendirmelidir." diye konuştu.

Daha güçlü bir Avrupa sütununun, transatlantik bağı güçlendirirken, NATO'nun, Avrupa'nın kolektif savunmasının temeli olan tek güvenlik sağlayıcı rolünü koruması gerektiğine vurgu yapan Güler, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Avrupa güvenlik girişimleri, ilgili kabiliyetlere sahip AB üyesi olmayan tüm NATO müttefiklerine açık olmalıdır. Askeri kapasitesi, gelişmiş savunma sanayi, operasyonel tecrübesi ve jeostratejik konumuyla uluslararası güvenlik mimarisinin başat üyelerinden biri olan Türkiye'nin dışlanması Avrupa'yı daha güvenli hale getirmeyecektir. Beklentimiz açıktır. NATO-AB işbirliği kapsayıcı, bütünleştirici ve karşılıklı olarak güçlendirici olmalıdır. Daha güçlü, daha gerçekçi ve daha dengeli bir NATO için tüm Müttefiklerin eşit katılımı ve her Müttefikin kabiliyetlerinden tam olarak yararlanılması gerekmektedir."

Ankara Zirvesi'nin, yalnızca diplomatik bir toplantı olmadığına işaret eden Güler, zirvenin, NATO'nun birlik ve beraberliğini, savunma yatırımlarını, hedeflerini, savunma sanayi üretimini, Ukrayna'ya desteğini ve caydırıcılığının sürekliliğini ele alacak kritik bir eşik olduğunu söyledi.

- "Müttefiklerimizle iş birliği içinde çalışmaya devam edeceğiz"

"Ankara'dan verilecek mesaj açık olmalıdır. 5'inci maddeye bağlılığımız sarsılmazdır ve siyasi taahhütler güvenilir askeri güçle desteklenecektir." diyen Güler, şunları ifade etti:

"Bu kapsamda müttefikler savunma yatırımlarını, hazır kuvvetlere, dayanıklı altyapıya, sürdürülebilir mühimmat stoklarına ve modern kabiliyetlere dönüştürmelidir. Üretimi artıran, yeniliği destekleyen kapsayıcı bir savunma sanayi ekosistemi oluşturan iş birliği alanları da genişletilmelidir. Bugün ele alınacak yazılım tanımlı kabiliyetler, yapay zeka, bilişsel harp gibi teknolojik içeriklerle birlikte altyapı ve deniz güvenliği konuları ile NATO'nun güney kanadı, Karadeniz, Kafkasya, Körfez ve Hint-Pasifik gibi bölgelerdeki jeopolitik denklem, aynı stratejik gerçekliğin farklı boyutlarıdır. Günümüzde caydırıcılık, yalnızca tanklar, uçaklar ve gemilerle inşa edilemez."

Caydırıcılığın, aynı zamanda güvenli veri, etkili stratejik iletişim, güvenilir tedarik zincirleri, korunan altyapı ile dayanıklı toplumların varlığı ve hasımlardan daha hızlı görev icra edebilme yeteneğiyle inşa edilebileceğine işaret eden Güler, NATO'nun geleceğinin yalnızca silahlı kuvvetlerin değil, toplumların, sanayinin, teknolojinin ve siyasi birliğin gücüne de bağlı olduğu söyledi.

Türkiye'nin, NATO'nun yükünü paylaşan, sahada sorumluluk üstlenen, savunma yatırımlarını ciddiyetle ele alan ve geleceğin kabiliyetlerine yatırım yapan bir müttefik olduğunu ifade eden Güler, "Bundan sonra da NATO'nun savunma ve caydırıcılığına katkı sağlamaya, Müttefiklerimizle yakın iş birliği içinde çalışmaya ve NATO'nun dönüşümünü aktif şekilde desteklemeye devam edeceğiz. Bu etkinlikte gerçekleştirilecek tartışmaların ve yapılacak değerlendirmelerin İttifakın geleceğine ve önümüzdeki muhtemel sınamalara ilişkin ortak anlayışımıza katkı sağlamasını diliyorum." dedi.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.30 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 1,06 artarak 72,75 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 69,22 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatlarındaki yükselişte, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilerin hedef alınması sonucu Orta Doğu'da uzlaşı ikliminin bozulabileceği endişeleri etkili oldu.

ABD ile İran arasında 18 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptıyla bölgede esen barış rüzgarları, boğazdan geçen ticari gemilerin hedef alınmasıyla terse döndü.

Merkezi ABD'de bulunan Axios haber sitesi, İran'ın boğazdan geçen ticari gemilere en az iki füze fırlattığını öne sürerek, ABD tarafından misilleme yapılmasının muhtemel olduğunu bildirdi.

Söz konusu gelişmeler Orta Doğu'daki barış görüşmelerinin kırılganlığını ön plana taşıdı.

Öte yandan, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun üretim artışının küresel arzı artıracağı beklentisi fiyatlardaki artışı sınırladı. OPEC+ grubu, pazar günü gerçekleştirdiği toplantıda ağustostan itibaren günlük üretim hedefini 188 bin varil artırma kararı aldı.

OPEC'ten yapılan açıklamada, Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın, küresel piyasa koşullarını ve görünümünü değerlendirmek üzere çevrim içi toplantı gerçekleştirdiği bildirildi.

Toplantıda, söz konusu ülkelerin, petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik kesintiler kapsamında ağustos itibarıyla üretimlerini günlük 188 bin varil artırmaya karar verdikleri kaydedildi.

Petrol fiyatlarındaki artış enflasyon risklerini tetiklerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda merkez bankalarının faiz patikalarına yönelik belirgin bir değişim gözlenmedi. Piyasalarda Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri gücünü koruyor.

Analistler, ABD Merkez Bankasının (Fed) yarın yayımlayacağı toplantı tutanaklarında, yatırımcıların bankanın gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin daha fazla ipucu bulabileceğini kaydetti.

Piyasalarda gözler, ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) Temmuz 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü raporuna çevrilirken, yatırımcılar Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat koşullarını ve OPEC+ üretim artışının küresel petrol piyasasına ne hızda yansıyacağını izlemeyi sürdürüyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,33 doların destek, 72,97 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dolar/TL, saat 09.40 itibarıyla yatay seyirle 46,8390 seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalar itibarıyla avro/TL de önceki kapanışının hemen üzerinde 53,5730'dan ve sterlin/TL sınırlı düşüşle 62,7130'dan işlem görüyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 100,9 seviyesinde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı'nda artan tansiyon varlık fiyatları üzerinde etkili oluyor. ABD ile İran arasında 18 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptıyla bölgede esen barış rüzgarları, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerin hedef alınmasıyla terse döndü. Merkezi ABD'de bulunan Axios haber sitesi, İran'ın boğazdan geçen ticari gemilere en az iki füze fırlattığını öne sürerek, ABD tarafından misilleme yapılmasının muhtemel olduğunu bildirdi.

Söz konusu gelişmeler Orta Doğu'daki barış görüşmelerinin kırılganlığını ön plana taşıdı. Saldırı haberlerinin ardından petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket gözlendi.

Petrol fiyatlarındaki artış enflasyon risklerini tetiklerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda merkez bankalarının faiz patikalarına yönelik belirgin bir değişim gözlenmedi. Piyasalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri gücünü koruyor.

Öte yandan bugün Ankara'da başlayacak NATO'nun 36. Liderler Zirvesi'nde savunma harcamaları ekseninde jeopolitik gelişmelere ilişkin verilecek mesajların fiyatlamaları etkilemesi bekleniyor.

Analistler, yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise Almanya'da sanayi üretimi ve ABD'de dış ticaret dengesinin takip edileceğini belirtti.

Eski ülke lideri Ali Hamaney'in cenaze törenine işaret eden Erakçi, milyonlarca İranlının Hamaney için bir araya geldiğini belirtti.

İran halkı ve ordusunun herhangi bir tehditten etkilenmediğini ifade eden Erakçi, mutabakat zaptının 13. Maddesi'ne atıfta bulunarak, (ABD'den gelen) tehditlerin devam etmesi halinde nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamayacağını kaydetti.

NYT iddiası, Türkiye ile ABD arasındaki en uzun süreli savunma anlaşmazlıklarından birini yeniden gündeme taşıdı. Washington, Türkiye’nin 2019’da Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından Ankara’yı F-35 programından çıkarmış ve yaptırım uygulamıştı. ABD Kongresi de Türkiye S-400’lere sahip olduğu sürece F-35 satışını engelleyen yasal düzenlemeyi devreye almıştı.

Habere göre yetkililer, Trump’ın Kongre ve hukuk engellerini nasıl aşacağı konusunda aynı görüşte değil. Buna karşın iki liderin konuyu ele alan mektuplar teatisinde bulunabileceği belirtiliyor. Bu çerçeve, dosyanın henüz nihai satış kararından çok siyasi niyet ve diplomatik yol arayışı aşamasında bulunduğunu gösteriyor.

S-400 dosyası yasal engelin merkezinde duruyor

Türkiye’nin F-35 programına dönüşü, S-400 sisteminin statüsüne bağlı kalmayı sürdürüyor. ABD tarafı, Rus yapımı sistemin F-35 gibi gelişmiş Amerikan savaş uçaklarının güvenliğini riske atabileceğini savunuyor. Washington’daki temel kaygı, S-400 radar ve sensör altyapısının F-35’in hassas teknik özelliklerine ilişkin veri toplayabilmesi ihtimali üzerinde yoğunlaşıyor.

Kongre, bu güvenlik gerekçesiyle Türkiye’ye F-35 satışını sınırlandıran yasal çerçeveyi koruyor. NYT’nin aktardığı yetkililer arasındaki görüş ayrılığı da bu noktadan kaynaklanıyor. Trump yönetimi siyasi olarak Türkiye’ye yeniden kapı açmak istese bile yürürlükteki yasal sınırlamalar süreci zorlaştırıyor.

F-35 dosyası, Ankara-Washington hattındaki güven krizinin sembol başlıklarından biri haline gelmişti. Türkiye programın üretim ve tedarik zinciri içinde yer alırken, S-400 alımı sonrasında projeden çıkarıldı. Karar, iki ülke arasındaki savunma sanayi ilişkilerini daralttı ve Kongre’de Türkiye’ye yönelik desteği zayıflattı.

NYT iddiası, bu nedenle yalnızca bir savaş uçağı programına dönüş tartışması değildir. Dosya, Türkiye’nin NATO içindeki savunma konumu, ABD Kongresi’nin güvenlik hassasiyetleri ve Rus savunma sistemiyle kurulan ilişkinin geleceği açısından daha geniş bir anlam taşıyor.

Ankara zirvesi savunma diplomasisi için kritik eşik oldu

Trump, Ankara’da düzenlenen NATO zirvesi için Türkiye’ye gidiyor. Zirve, savunma harcamaları, Avrupa güvenliği, Ukrayna’ya destek ve ittifak içi gerilimler açısından kritik bir gündemle toplanıyor. Ankara zirvesi, Türkiye-ABD savunma ilişkileri açısından da ayrı bir ikili görüşme zemini oluşturuyor.

Trump ile Erdoğan arasındaki görüşme, F-35 dosyasının geleceği için siyasi sinyal niteliği taşıyabilir. NYT haberinde yer alan mektup teatisi ihtimali, iki liderin süreci teknik bürokrasiye bırakmadan siyasi düzeyde ele almak istediğini gösteriyor. Ancak böyle bir yöntem, Kongre engelini tek başına ortadan kaldırmaz.

Ankara açısından F-35 programına dönüş, hava kuvvetleri modernizasyonu ve savunma sanayi ilişkileri bakımından stratejik önem taşıyor. Türkiye, programdan çıkarılmadan önce F-35 tedariki ve üretim zinciri içinde rol alıyordu. Yeniden erişim ihtimali, hem askeri kapasite hem de sanayi işbirliği açısından dikkatle izlenecek.

Washington açısından dosya daha karmaşık görünüyor. ABD yönetimi Türkiye ile ilişkileri güçlendirmek istiyor olabilir. Buna karşılık Kongre’nin S-400 kaynaklı güvenlik kaygıları ve yasal sınırlamalar, herhangi bir dönüş adımını siyasi pazarlığa dönüştürebilir.

Jet motoru satışı daha geniş yakınlaşmanın işareti oldu

F-35 iddiası, ABD’nin Türkiye’ye yönelik savunma satışlarında son dönemde görülen hareketliliğin ardından geldi. Trump yönetimi geçen ay Türkiye’ye 700 milyon dolardan fazla değerde onlarca jet motoru satışı için Kongre’ye resmi bildirim gönderdi. Motor satışı, Ankara ile Washington arasında savunma kanallarının yeniden çalıştığına işaret etti.

Trump, jet motorları, F-35 programı ve Ankara zirvesi sorulduğunda Türkiye’yi memnun edecek bir şey yapabileceğini söyledi. Açıklama, F-35 dosyasına ilişkin siyasi beklentiyi artırdı. Ancak motor satışı, Türkiye’nin F-35 programına dönüş hedefinin gerisinde kalan daha sınırlı bir adım olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de haziran ayında, Türkiye’ye F-35 satışının Amerikan hukukuna uygun şekilde nasıl mümkün olabileceğine ilişkin bir inceleme yürütüldüğünü belirtti. Vance, bazı şartların gerçekleştiğinin sertifikalandırılması gerektiğini ve Trump’ın ekibinden bu çalışmayı istediğini söyledi. Açıklama, yasal sürecin yönetim içinde aktif olarak ele alındığını gösterdi.

Jet motoru bildirimi ve F-35 incelemesi birlikte değerlendirildiğinde, Trump yönetiminin Türkiye ile savunma ilişkilerini yeniden genişletmek istediği görülüyor. Ancak F-35 programı, sıradan bir savunma satışı gibi ilerleyemez. Programın teknoloji güvenliği, NATO uyumu ve Kongre denetimi dosyayı daha yüksek siyasi maliyetli hale getiriyor.

Kongre direnci satış sürecini sınırlayabilir

ABD Kongresi, Türkiye’nin S-400 sistemine sahip olduğu sürece F-35 satışına mesafeli duruyor. NYT haberinde yetkililerin, Trump’ın yasal ve kongresel engelleri nasıl yöneteceği konusunda görüş birliğine varmadığı belirtiliyor. Bu nedenle olası açıklama, doğrudan satış onayı yerine siyasi niyet bildirimi niteliği taşıyabilir.

Kongre’deki itirazların temelinde F-35’in teknik güvenliği bulunuyor. ABD’li yasa yapıcılar, Rus hava savunma sisteminin NATO teknolojileriyle aynı savunma mimarisi içinde bulunmasını riskli görüyor. Türkiye’nin S-400’leri elinde tutması, bu risk algısını canlı tutuyor.

F-35 dosyasında ilerleme için Washington’ın Ankara’dan S-400 konusunda somut güvence istemesi beklenebilir. Sistemin devre dışı bırakılması, üçüncü bir ülkeye taşınması veya benzer bir düzenleme masaya gelebilir. NYT haberinde bu mekanizmaya ilişkin kesin bir ayrıntı yer almadı.

Mektup teatisi ihtimali, diplomatik bir ara formül arayışına işaret ediyor. İki liderin siyasi irade göstermesi süreci hızlandırabilir. Buna karşın Kongre onayı, yasal sertifikasyon ve savunma güvenliği incelemeleri tamamlanmadan Türkiye’nin programa fiilen dönüşü kolay görünmüyor.

Piyasa savunma ilişkilerinde normalleşme sinyali arıyor

NYT iddiası, Türk savunma sanayi ve havacılık sektörü açısından siyasi risk primini etkileyebilecek bir haber akışı oluşturdu. Türkiye’nin F-35 programına yeniden erişimi, doğrudan askeri kapasite kadar tedarik zinciri ve savunma sanayi işbirlikleri üzerinden de önem taşıyor. Ancak sürecin hukuki engellere bağlı kalması, piyasaların temkinli fiyatlama yapmasına yol açabilir.

Ankara-Washington ilişkilerinde savunma kanallarının açılması, NATO içindeki koordinasyon açısından da kritik görülüyor. Türkiye, ittifakın güneydoğu kanadında stratejik konuma sahip bulunuyor. ABD ise Ankara ile savunma işbirliğini güçlendirmeyi, bölgesel güvenlik dosyalarında daha uyumlu bir zemin yaratma aracı olarak görebilir.

Buna karşın S-400 meselesi çözülmeden F-35 programına tam dönüş, Kongre’de sert itirazlarla karşılaşabilir. NYT’nin haberinde yer alan yetkililer arasında görüş ayrılığı vurgusu, yönetim içindeki belirsizliği de ortaya koyuyor. Trump’ın siyasi tercihi, yasal zorunlulukların yerine geçmeyecek.

Ankara zirvesi bu nedenle F-35 başlığında nihai karardan çok yön tayini üretebilir. Trump’ın Erdoğan’a vereceği mesaj, Türkiye’nin programa dönüşü için yeni bir diplomatik sürecin başlangıcı olabilir. Ancak sonuç, S-400’lerin statüsü, Kongre’nin tutumu ve iki ülke arasındaki güvenlik müzakerelerinin seyrine bağlı kalacak.

Merkezi ABD'de bulunan Axios haber sitesi, İran'ın boğazdan geçen ticari gemilere en az iki füze fırlattığını öne sürerek, ABD tarafından misilleme yapılmasının muhtemel olduğunu bildirdi.

Söz konusu gelişmeler Orta Doğu'daki barış görüşmelerinin kırılganlığını ön plana taşıdı. Saldırı haberlerinin ardından petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket gözlendi. Brent petrolün varili yüzde 0,7 artışla 72,6 dolara çıksa da savaş öncesi seviyelerde kalmayı sürdürdü.

Petrol fiyatlarındaki artış enflasyon risklerini tetiklerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda merkez bankalarının faiz patikalarına yönelik belirgin bir değişim gözlenmedi. Piyasalarda Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri gücünü koruyor.

Analistler, ABD Merkez Bankasının (Fed) yarın yayımlayacağı toplantı tutanaklarında, yatırımcıların bankanın gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin daha fazla ipucu bulabileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, enflasyon ve istihdam risklerinin bir yıl öncesine göre tersine döndüğünü belirtti.

Waller, "ABD'de iş gücü piyasası istikrar kazanıyor gibi görünüyor. Enflasyon ise hızla yükselişe geçti. Bu durum da politika konusundaki yaklaşımınızı gözden geçirmenizi gerektiriyor." ifadelerini kullandı.

Geçen hafta beklentilerin altında kalan tarım dışı istihdam verileri, Fed'in yakın zamanda faiz artırmak zorunda kalmayabileceği beklentisini güçlendirmişti. Öte yandan teknoloji ve yarı iletken sektörüne ilişkin gelişmeler de yatırımcıların odağında kalmayı sürdürüyor.

Artan çip maliyetlerinin ürün fiyatlarına yansıyarak son kullanıcıya ulaşmasının tüketici talebini olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişeler sürse de sektörün önde gelen şirketleri arasında imzalanan yeni anlaşmalar, yarı iletken sektörüne ilişkin büyüme beklentilerini desteklemeyi sürdürüyor.

Bu doğrultuda Apple ile özel çiplerin geliştirilmesi ve tedariki amacıyla kurduğu ortaklığı 2031'e kadar genişletme konusunda anlaştığını duyuran çip şirketi Broadcom'un hisseleri yüzde 4'e yakın değer kazandı.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 54 değerine gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti.

S&P Global'in hizmet sektörü PMI verisi ise haziranda bir önceki aya kıyasla 0,5 puan artışla 51,2'ye çıktı. İmalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da haziranda aylık bazda 0,4 puan artarak 51,9'a yükseldi.

- Altının onsu 3 günlük artış serisini sonlandırdı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle 4,48'de, dolar endeksi de sınırlı düşüşle 100,8 seviyesinde bulunuyor.

Orta Doğu'da artan jeopolitik risklerin enerji fiyatları üzerinden enflasyonist baskıları artırarak merkez bankalarını daha sıkı para politikalarına yöneltebileceği beklentisi, altının ons fiyatı üzerinde baskı oluşturuyor. Ons altın dün yüzde 0,2 düşüşle 4 bin 165 dolara inerek son 3 işlem günündeki yükselişini sona erdirdi. Altının onsu yeni işlem gününde de yüzde 1 azalışla 4 bin 123 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,72 , Nasdaq endeksi yüzde 1,12 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,29 yükseldi. Dow Jones endeksi kapanış rekorunu tazeledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

- Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsaları bölgede açıklanan makroekonomik verilerden alınan sinyallerle karışık bir seyir izlerken, vadeli işlem piyasalarında endeks vadeli konratlar da bu seyri korudu.

Dün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde yatırımcı güveni temmuzda yükseldi. Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 5,9 arttı.

Analistler, üretici fiyatlarındaki artışın yıllık bazda beklentileri aştığını kaydederek, bu durumun bölgede enflasyon risklerinin bir süre daha devam edebileceği değerlendirmelerini öne çıkardı.

Avro Bölgesi'nde perakende satışlar ise mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 1,6 yükseldi.

Öte yandan Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin gelişmeler de yatırımcıların odağında kalmaya devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, bugün Türkiye'de başlayacak NATO Zirvesi'nde Ukrayna-Rusya arasında bir anlaşmaya varmak için görüşmelerde bulunacaklarını belirterek, "NATO'ya gideceğiz, konuyu görüşeceğiz ve sanırım bunu başaracağız." dedi.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de NATO Ankara Zirvesi'nde Ukrayna'nın hava savunması ihtiyacını ele alacaklarını belirtti.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,26 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,33 düşerken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,15 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 yükseldi.

- Asya borsaları negatif seyrediyor

Mevcut gelişmeler ışığında artan petrol fiyatları ve yarı iletken sektörüne ilişkin değerleme endişeleriyle Asya borsalarında satıcılı bir seyir öne çıkıyor.

Yarı iletken sektöründe Samsung Electronics, ikinci çeyrek finansal sonuçlarını açıkladı. Şirket, faaliyet karının 89,4 trilyon wona (yaklaşık 58,5 milyar dolar) yükseldiğini bildirdi.

Buna karşın, büyük ölçekli veri merkezi yatırımlarının yapay zeka altyapısında ulaştığı seviyenin ardından büyüme ivmesinin mevcut değerlemeleri destekleyip destekleyemeyeceğine yönelik endişeler yatırımcı iştahını sınırladı. Söz konusu endişelerin etkisiyle Samsung Electronics hisselerinde sert değer kaybı görüldü.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre Japonya'da Hanehalkı Harcamaları (Yıllık) mayısta yüzde 0,4 ile beklentilerin altında azalma gösterdi.

Bu durum, ülkede harcamaların tahmin edildiği ölçüde yavaşlamadığına işaret ederken, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) sıkı duruşunu sürdüreceğine yönelik beklentileri artırdı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,4, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 8 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,6 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 düştü.

- NATO'nun 36. Liderler Zirvesi başlıyor

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,05 değer kazancıyla 14.424,54 puana yükseldi.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,1 yükseldi.

Öte yandan NATO'nun 36. Liderler Zirvesi, bugün Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde başlıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde gerçekleşecek zirve iki gün sürecek. Zirveye ABD Başkanı Donald Trump'ın yanı sıra 31 müttefik ülkenin ve davetli ülkelerin liderleri katılacak.

Dolar/TL dünü 46,8220'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,8370'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün başlayacak NATO Zirvesi'nden gelecek haber akışının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini belirtti.

Yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise Almanya'da sanayi üretimi ve ABD'de dış ticaret dengesinin takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

09.00 Almanya, mayıs ayı Sanayi Üretimi

15.30 ABD, mayıs ayı Ticaret Dengesi

17.30 Türkiye, haziran ayı Nakit Bütçe Dengesi

NATO'nun yeni dönemde stratejik kapasite inşasına odaklanması gerektiğine işaret eden Fidan, NATO'nun yalnızca mevcut tehditlere tepki veren bir yapı olmaktan çıkıp, daha uzun vadeli ve bütüncül bir güvenlik vizyonu geliştirmesi gerektiğini belirtti.

Fidan, ABD ile Avrupa arasında bazı gerilimler olmasına rağmen, bu gerilimlerin NATO Zirvesi'nde kontrolsüz bir krize dönüşmeyeceğini ve yönetilebileceğini, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO Zirvesi'ne katılmasının sorunların yönetimi açısından önem arz ettiğini kaydetti.

Avrupa güvenliğinde Türkiye'nin merkezi rolü
Avrupa güvenliğinin AB'ye indirgenemeyeceğini ve daha bütüncül bir yaklaşım gerektirdiğini vurgulayan Fidan, bu çerçevede Türkiye'nin merkezi rolünü vurguladı.

Fidan, Türkiye'nin, Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve egemenliğini desteklediğini aktararak, Ankara'nın Rusya'yla diplomatik temas ve diyalog kanallarının açık tutulmasının da Avrupa güvenliği açısından gerekli olduğunu ifade etti.

NATO'nun savunma sanayi kapasitesinin yalnızca AB merkezli düşünülmemesi gerektiğinin altını çizen Fidan, Türkiye ve İngiltere gibi güçlü savunma sanayisine sahip ülkelerin de Avrupa güvenliği kapsamındaki savunma iş birliğinin doğal ve gerekli aktörleri olarak görüldüğünü söyledi.

Fidan, Avrupa'nın, ABD'den gelen yük paylaşımı uyarılarını psikolojik bir baskı veya tehdit olarak görmemesi ve Avrupa'nın daha fazla sorumluluk alması gerektiğini belirtti.

Avrupa'nın savunma kapasitesini artırmanın NATO'nun geleceği kadar Avrupa'nın stratejik dayanıklılığı açısından da gerekli olduğuna değinen Fidan, NATO Ankara Zirvesi'nde Avrupa ve ABD'nin birbirini suçlama psikolojisinin çok baskın olmayacağını dile getirdi.

Fidan, zirvenin en zor kısmının Trump'ı zirveye katılmaya ikna etmek olduğunu ve bunu başararak zor kısmın aşıldığını belirtti.

Doğa fotoğrafçısı Cebrail Keleş, AA muhabirine, Kastamonu'da yeni bir güzellikle karşı karşıya olduklarını söyledi.

Çiftçiler tarafından sürülmemiş bir tarlanın farklı bir güzelliğe sahne olduğunu anlatan Keleş, "Şu anda arkamızda bulunan o kıpkırmızı gelincikler o kadar güzel bir peyzaj oluşturuyor ki bunu kelimelerle tarif etmek imkansız. Biz doğa fotoğrafçıları bu mevsimlerde gözümüz her gittiğimiz yerde, yol kenarlarında oluyor. Çünkü o gelinciklerin ne zaman nerede hangi tarlada açacağını hiç kimse bilmiyor. Sadece gelincikler biliyor." dedi.

Keleş, "Bir sene önce burada ekin ya da başka bir mahsul varken burayı nadasa bırakan çiftçimiz bize müthiş bir tablo hazırlamış. Belki farkında değil, belki farkında. Fakat gelinciklerin böyle masum, narin ve zarif görünümleri her şeye değer. Özellikle fotoğrafçılar açısından burayı görmek insana müthiş bir mutluluk, müthiş bir doygunluk ve ruhuna huzur getiriyor." diye konuştu.

Süveyrika, Muveyhiye ve Haze bölgelerinde gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda toplam 1774 arkeolojik buluntu belgelendi.

Araştırmalarda 156 yeni arkeolojik alan kayıt altına alınırken; 461 İslami yazıt, 34 Semudi yazıtı, 1259 kaya resmi, 11 taş yapı, 3 tarihi saray ve yapı kalıntısı, 2 tarihi kervan yolu ile 4 kuyu tespit edildi.

Miras Kurumu, söz konusu buluntuların İslam’ın erken dönemlerine, özellikle Hazreti Osman öncesi döneme uzanan tarihi sürece ışık tuttuğunu ve Arap Yarımadası’nın kültürel mirasının anlaşılmasına katkı sağladığını belirtti.

Araştırmalarda ortaya çıkarılan en dikkat çekici buluntular arasında Kur’an-ı Kerim’den ayetler içeren kaya yazıtları ve Hazreti Ömer’in adını taşıyan erken dönem yazıtlar yer aldı.

Buluntular arasında yer alan bir yazıtta, "Allah Ömer bin Hattab’ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah’tan başka ilah yoktur." ifadelerinin bulunduğu aktarıldı.

Yazıtın Hicazi hatla yazıldığı ve "İbrahim" isimli kişi tarafından kaleme alındığı belirtildi.

Kurum tarafından paylaşılan görsellerde ayrıca, Nisa Suresi’nin 58. ayetine ait şu ifadelerin yer aldığı yazıtlar da tespit edildi:

"Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."

Uzmanlar, bu tür yazıtların Kur’an ayetlerinin İslam’ın en erken dönemlerinde yazılı olarak kullanıldığını göstermesi açısından önemli olduğunu ifade etti.

Erken dönem İslami yazıtlar ve kaya resimleri

Keşifler arasında erken dönem İslami yazıtların yanı sıra çok sayıda kaya resmi ve farklı dönemlere ait izler de yer aldı.

Miras Kurumu, bu buluntuların İslam devletinin ilk yıllarına ilişkin dini, kültürel ve toplumsal hafızayı günümüze taşıyan önemli belgeler olduğunu vurguladı.

Kurum açıklamasında, "Mehd bölgesindeki her taş bir hatıra taşımakta, her yazıt ise İslam devletinin ilk günlerine uzanan tarihten bir hikayeyi korumaktadır." ifadelerine yer verildi.

Açıklamada ayrıca, "Bugün geçmişimizin sırlarını ortaya çıkarıyor ve onları gelecek nesillere aktarıyoruz." denildi.

Suudi yetkililer, keşiflerin erken İslam tarihi, Arap yazı geleneği ve bölgenin medeniyet mirasına önemli katkılar sunduğunu, arkeolojik çalışmaların ise sürdüğünü bildirdi.