MİT Başkanı Kalın, güvenliği sadece askeri bir kavram olarak tanımlamanın imkansız olduğunu söyleyerek, NATO ittifakının "bu yeni gerçeğe uyum sağlaması gerektiğini" belirtti.

Kalın, "Bu (durum) da hepimize, stratejik güvenlik ortamına katkı verme sorumluluğu yüklüyor." dedi.

Dünyanın belirsizlik, stratejik rekabet, kutuplaşma, parçalanma gibi değişimleri "aynı anda" yaşadığını dile getiren Kalın, güvenlik, tehdit ve kimliklerin hibrit hale evrildiğinin altını çizdi.

Kalın, "Uluslar, sınırlar, devletler gibi geleneksel tanımlar hibrit ve çok boyutlu hale geldi ve bu durum devlet, bireyler, toplumlar, güvenlik ittifakları tanımının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor." ifadesini kullandı.

İttifak'ta "güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önemde" olduğunu vurgulayan Kalın, son birkaç on yıldır üye devletler arasında "tutarlılık ve eşitlik eksikliğinin İttifak'ın iç eleştirilerinden biri" haline geldiğine işaret etti.

NATO bağlamında kolektif güvenlik kavramının "Herkes güvende olmadan hiçbirimiz güvende değiliz" fikrine dayandığını aktaran Kalın, "Bu yüzden İttifak'ın metninin içinde 'bir üye devlet tehdit altındaysa veya saldırı ile karşılaşırsa tüm üyelerin buna yanıt vermesi isteniyor' ancak bu her zaman uygulanmamıştır." dedi.

İttifak'ın önemli unsuru "tamamlayıcılık"

Stratejik dayanıklılık ve önleyici diplomasinin, mevcut güvenlik ortamında önemli unsurlar olduğunu söyleyen Kalın, dayanıklılığın, "güvenlik sorunlarıyla başa çıkacak yeterli sermayeye ve derinliğe sahip olunması" anlamına geldiğine işaret etti.

İttifak marjında kapasite paylaşımının önemini vurgulayan Kalın, şunları kaydetti:

"Hiçbir üye ülke dünyadaki tüm kapasitelere sahip olamaz, bu yüzden paylaşım önemlidir. Tamamlayıcılık İttifak'ın önemli bir unsurudur. Bu nedenle, stratejik ittifak kolektif bir kavramdır. Her üye kendi stratejik egemenliğine, bağımsızlığına veya direncine sahip olmaya çalışır ancak tüm bu farklı kapasiteler birleştirildiğinde anlamlıdır; bu nedenle İttifak içi güvenlik programları, savunma sanayisi programları son derece önemlidir ancak yine ortak sorumluluk kavramına dayanmalıdır."

Savunma sanayisinde endüstriyel kapasitelerin paylaşılması gerektiğini, böylelikle ortaya çıkacak caydırıcılığın "önleyici kapasiteler" geliştirebileceğini dile getiren Kalın, "Caydırıcılık, temelde, herhangi bir rakibi ya da tehdidi ortaya çıkmaya başlamadan önleyecek yeterli yeteneğe sahip olmanız anlamına gelir." diye konuştu.

"Belirsizlik mutlaka kaos anlamına gelmez"

Stratejik güvenlik ortamının "güvenilir ve sağlıklı tutulmaması" halinde çatışma ve savaşların kaçınılmaz hale geleceğini belirten Kalın, NATO ittifakının "kolektif stratejik güvenlik yatırımları" yapmasının önemli olduğunun altını çizdi.

Birlik ile çeşitlilik arasında bir denge kurulması gerektiğini söyleyen Kalın, şöyle konuştu:

"Belirsizlik zamanımızın bir özelliği ancak belirsizlik mutlaka kaos anlamına gelmez. Belirsizlik size birden fazla düzeyde düşünme fırsatı verebilir. Belirsizlik sizi plan A, plan B, plan C yapmaya zorlayabilir. Eğer Plan A işe yaramazsa, Plan B'yi değiştirmek zorunda kalırsınız. Bence bu hepimizi daha dayanıklı kılar."

Dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim

NATO için bir merkez tanımı olduğunu düşünmediğini ifade eden Kalın, İttifak marjında güç, asker sayısı, kapasite, endüstriyel katkı gibi kriterler baz alındığında Türkiye'nin, dünyanın en büyük ve en güçlü savunma sanayilerinden birine sahip olduğunu vurguladı.

Kalın, Türkiye'nin "ikinci en büyük orduya sahip olması" dolayısıyla oldukça yüksek bir konuma yükseldiğine ve Orta Doğu, Orta Asya, Karadeniz, Rusya ve Afrika gibi dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim kurabildiğine dikkati çekti.

Uluslararası literatürde Türkiye'nin "NATO'nun güney kanadı" olarak nitelendirildiğinin farkında olduğunu ve bunun sadece coğrafi olarak doğru olduğunu kaydeden Kalın, şunları söyledi:

"Doğru ama İngiltere'yi NATO'nun kuzey kanat ülkesi olarak adlandırıyor muyuz? Hayır, adlandırmıyoruz. Türkiye'nin sürekli NATO'nun güney kanat ülkesi olarak tanımlanması anlaşılmaz bir durum. NATO'nun bir tane merkezi var, o da Brüksel'de. Bunun dışında merkez-çevre ilişkisi tanımlamasını doğru bulmuyoruz. NATO'da müttefikler arasında hiyerarşiler kurulmasını kabul etmiyoruz. Eşit ilişki temelinde işbirliğini esas alıyoruz."

NATO Ankara Zirvesi

Türkiye'nin ev sahipliğinde bugün başlayan ve iki gün sürecek Ankara Zirvesi'ne 32 üye ülkenin yanı sıra Asya-Pasifik'teki bazı NATO ortaklarının liderleri ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy gibi çeşitli davetliler katılıyor.

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde liderler ilk olarak, şimdiye kadarki en kapsamlı NATO Savunma Sanayi Forumu'nda bir araya geldi. Yarın da oturumlarda zirvenin ana gündem maddeleri ele alınacak.

Zirvede, transatlantik ilişkilerde son dönemde artan gerginliklere rağmen müttefiklerin birlik ve dayanışma mesajı vermesi bekleniyor. Ana gündem maddeleri arasında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının yeniden değerlendirilmesini öngören "NATO 3.0" vizyonunun inşa edilmesi bulunuyor.

Ukrayna'ya desteğin geleceğinin de ele alınacağı zirvede, müttefiklerin savunma harcamalarını ve savunma sanayi üretim kapasitelerini artırmaları konusunda taahhütlerde bulunmaları bekleniyor.

NATO Ankara Zirvesi, uluslararası basının en yoğun katılım gösterdiği NATO Zirvesi olarak da öne çıkıyor.

"Başkentimiz Ankara'da gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında emniyet teşkilatımız, büyük bir hassasiyet, disiplin ve fedakarlıkla vazifesinin başında. Kendilerine tevdi edilen mesuliyeti gece gündüz demeden omuzlayan tüm kahramanlarımıza kolaylıklar diliyorum. Allah ayaklarına taş değdirmesin."

Paylaşımında Çiftçi, görevi başındaki personelin fotoğraflarına da yer verdi.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Suriye'nin başkenti Şam'da meydana gelen bombalı saldırıları lanetliyoruz. Kardeş Suriye'nin yanındayız." ifadelerini kullandı.

"NATO Zirvesi Diyalogları" etkinliği kapsamında, TÜSİAD'ın ev sahipliğinde düzenlenen panelde, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Ukrayna'nın Avrupa-Atlantik güvenlik mimarisindeki geleceği değerlendirildi.

Türk Atlantik Konseyi ve Hariciye Dış Politika ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi tarafından düzenlenen ve Arnavutluk Atlantik Konseyinde stratejik danışmanlık yapan Juxhina Sotiri Gjoni'nin moderatörlüğünü yaptığı panele, Türkiye'nin eski NATO Daimi Temsilcisi ve ATA Türkiye Başkanı Büyükelçi Mehmet Fatih Ceylan, Münih Güvenlik Konferansı'nda (MSC) Kıdemli Araştırmacı Nico Lange, Ukrayna milletvekili Oleg Dunda ve Fransız düşünce kuruluşu Eastern Circle'da operasyon direktörü ve analist olarak görev yapan Daryna Patiuk konuşmacı olarak katıldı.

"Ukrayna savunma sanayisiyle ortaklık kurmak, Avrupa'nın da çıkarınadır"

ATA Türkiye Başkanı Büyükelçi Ceylan, 2022'den bu yana Ukrayna'nın Rusya'ya karşı "bağımsızlık savaşı" verdiğini belirterek, "Ukrayna'nın, müttefiklerinin ve ortaklarının yardımıyla kahramanca bir cesaret, metanet ve her şeyden önce saldırganlığa karşı direnç gösterdiği açıkça görülüyor. Bence Ukrayna'nın savaştan bu yana gösterdiği dirençten, sadece hükümet düzeyinde değil, toplumsal düzeyde de alınabilecek birçok ders var." ifadelerini kullandı.

Ukrayna'da devam eden savaşın, hükümetin bütüncül yaklaşımının toplumun bütüncül yaklaşımıyla birleştiğinin bir kanıtı olduğunu ve Ukrayna'nın bunun nasıl başarılabileceğine yönelik bir örnek olduğunu vurgulayan Ceylan, ülkenin savunma ekosisteminin yeniliklere ve ortaya çıkan yıkıcı teknolojilere yatırım yapılarak çok kısa bir süre içinde nasıl inşa edilebileceğinin de gösterildiğine değindi.

Ceylan, "Ukrayna, 21. yüzyıl savaşında savaş alanı doktrinlerini ve uygulamalarını dönüştürmede çok önemli bir rol oynamıştır. Tanıdığım birçok Avrupa ordusu, Ukrayna'nın başarılarını yakından takip ediyor ve saldırgana karşı direnç oluşturma konusunda, sahip olduğu geniş yetenek envanteri sayesinde endüstriyel dersler çıkarıyor." dedi.

Ukrayna'nın geleneksel savunma araçları ile havada, karada, denizde, siber ve uzayda ortaya çıkan ve yıkıcı teknolojilerin sunduğu avantajlar arasında doğru dengeyi kurma yeteneğini kanıtladığını savunan Ceylan, bunun da Ukrayna'nın çok alanlı operasyonlar kavramını savaş alanında başarıyla kullanma konusunda gösterdiği bir örnek olduğunu belirtti.

Ceylan, Ukrayna'nın buna rağmen bazı alanlardaki eksiklikleri için Avrupa'nın desteğine, özellikle mali kaynaklara ihtiyaç duyduğunu kaydederek, "Bu, saldırganlara karşı caydırıcılığı güçlendirecek bir Avrupa yatırımı olarak görülmelidir. Ukrayna savunma sanayisiyle ortaklık kurmak, Avrupa'nın da çıkarınadır. Avrupa, zirvenin öncelikli konularından biri olan savunma sanayi tabanını genişletmeyi ve bu etkiyi ölçeklendirmeyi hedeflemektedir ve pratikte de tam olarak bu gerçekleşmektedir." dedi.

Ukraynalıların "direnmelerine hayranlık kazanmakla ilgilenmedikleri" vurgusu

MSC Kıdemli Araştırmacı Lange, Ukrayna ile çatışmalarda "Rusya'nın nasıl bir ülke olduğunu gördüğünü" aktararak, "Her yerde Ukrayna'dan büyük dersler çıkarabileceğimizi ve Ukraynalıların ne kadar dirençli olduklarını duyuyorum. Bence alaycı olmamalıyız. Ukrayna'ya bakıp, 'Belki biraz daha yavaş ölürsünüz, böylece sizin tecrübenizden ders çıkarabiliriz.' diye düşünmemeliyiz." dedi.

Ukraynalıların, "Rusya'ya karşı nasıl direndikleriyle ilgili diğer insanların onlara hayranlık kazanmalarıyla ilgilenmediklerinin" altını çizen Lange, onların savaşı kazanmakla ilgilendiğini kaydetti.

Lange, önce Rusya'nın durdurulması gerektiğini, Ukrayna'ya para vermenin Rusya'yı durdurmadığını kaydederek, önemli olanın caydırıcılık olduğuna dikkati çekti.

ABD'ye bağımlı olmadan Avrupa güvenliği, savunması ve caydırıcılığı meselesinin çözülmesi gerektiğini dile getiren Lange, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bence bunu çözmek için Ukrayna ve Türkiye çözümün bir parçası. Sadece orduları olduğu için değil, aynı zamanda teknolojileri, sanayi altyapıları olduğu için de katkıda bulunabilirler ve Ankara Zirvesi'nin, bu durumda bu ülkelerin genel güvenliğe katkı sağlayan bir güvenlik aktörü olarak rolünün daha fazla takdir edilmesi için bir fırsat olmasını umuyorum. Bunun aynı zamanda Ukrayna ve Türkiye'nin Avrupa güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunun kabul edilmesi anlamına geldiğini düşünüyorum."

Lange, ABD'nin mali ve askeri gücünü "yalnızca kendi egemenliğini desteklemek için kullanmak istediğini" belirterek, kurallara dayalı bir düzende güç oluşturulması gerektiğinin ancak bu şekilde eşit bir ilişki kurulabileceğinin altını çizdi.

İnsansız teknolojiler

Ukrayna milletvekili Dunda, insansız teknolojilerin konuşulması gerektiğini anlatarak, "Mürettebatsız gemiler, mürettebatsız tanklar ve büyük insansız hava araçlarını önümüzdeki birkaç yıl içinde göreceğimizden eminim." dedi.

Bunun yeni bir gerçeklik ve teknolojik yönelim olduğunun altını çizen Dunda, bu durumdaki bakış açısının değişmesi gerektiğini aktardı.

Dunda, Rusya'nın Ukrayna'ya kıyasla savunma alanında daha çok para harcadığına değinerek, "Belki de sorun para değil, proje değil, belki de sorun eski finansman yaklaşımlarında, eski moda askeri önceliklendirmede yatıyor. Yeni uçak gemileri, yeni kamplar, yeni gemiler inşa etmek, hepsi eski moda. Bu yüzden belki de öncelikleri değiştirmemiz gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Öncelikle zihniyetin, ardından askeri doktrinin, daha sonrasında da muharebe alanındaki askerlerin rolünü ve silahların menzilini değiştirmenin gerekliliğinden bahseden Dunda, bu şekilde başarılı olunabileceğine dikkati çekti.

Savaş alanındaki askerlere doğrudan ihtiyaçlarını sormanın önemi

Analist Patiuk, teknolojinin ekosisteme bağlı olarak değiştiğini belirterek, Ukraynalıların kendi aralarında nasıl işbirliği yaptığının asıl "ilginç" nokta olduğunu söyledi.

Savaş alanında askerlere doğrudan ihtiyaçlarının ne olduğunu sormanın önemli olduğuna dikkati çeken Patiuk, "Temelde bu hızlı iletişim, teknolojinin nasıl yaratıldığını ve bu teknolojiden kimin faydalandığını değiştiriyor." dedi.

Patiuk, Ukrayna'nın henüz savaşı kaybetmemesinin nedenlerinden birinin özel sektör, hükümet, askerler ve en önemlisi üniversiteler, akademi ve mühendisler arasındaki işbirliği olduğunu vurguladı.

Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Bazı basın yayın organlarında yer aldığı üzere, eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, hakkındaki 'zincirleme şekilde resmi belgede sahtecilik' davasının 6 Temmuz tarihinde yapılan duruşmasında, kendisiyle Rektörümüz Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar arasında geçen telefon görüşmesiyle ilgili gerçeğe aykırı beyanda bulunmuştur. Üniversitemiz Diş Hekimliği Fakültesinin mezuniyet töreninde Rektörümüz tarafından yapılan konuşmayı da benzer şekilde siyasi gündem oluşturmak amacıyla çarpıtmıştır. Üniversitemiz, 'Açık Kapı, Açık Bilim' anlayışı ve 'Perspektif 2053' vizyonuyla ülkemize hizmet etme, bilimsel araştırmalarda öncü olma, ülkemizin ve insanlığın ihtiyaç duyduğu bilimsel bilgiyle donanmış vicdanlı ve ahlaklı insanlar yetiştirme şiarı doğrultusunda çalışmalarına kesintisiz devam etmektedir."

Bu ortak idealin de tüm müttefikleri güvende tuttuğunu dile getiren Rutte, "ABD'nin NATO'ya tam anlamıyla bağlı olduğuna hiç şüphe yok. Peki neden? Bunun nedeni yalnızca ABD'nin İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, Birinci Dünya Savaşı'nın ardından yaptığı ve Avrupa kıtasından tamamen çekilme hatasını tekrarlamak istememesi değildir. Aynı zamanda NATO, ABD'nin kendi güvenliği açısından da doğrudan ulusal çıkarına hizmet etmektedir. ABD'nin NATO'ya ihtiyacı var." değerlendirmesinde bulundu.

Ortak değerlere ve kolektif savunma hükmü olan 5. maddeye dayanan NATO'nun tüm taraflar açısından son derece faydalı olduğunun altını çizen Rutte, "Bu nedenle ABD'nin NATO'ya tam anlamıyla bağlı olduğundan hiçbir kuşkum yok." ifadesini kullandı.

Rutte, NATO Ankara Zirvesi ile ilgili ise "Bence yeterince fazla insan henüz bu zirvenin dönüştürücü niteliğini tam olarak kavrayabilmiş değil. Bugün ve yarın yaşanacaklar gerçekten temel bir dönüşümü ifade ediyor." diye konuştu.

Hala savunma harcamalarının neden artırılması gerektiğini sorgulayanlar bulunduğuna işaret eden Rutte, "Bu zirveyi dönüştürücü yapan asıl neden şu: Ben, 3 ya da 4 yıl önceki NATO'nun olduğu haliyle gelecekte sürdürülebilir olmayacağına güçlü şekilde inanıyorum." dedi.

Rutte, bu dönemde NATO'nun ABD'ye aşırı bağımlı olduğunu, Avrupa'nın yeterince harcama yapmadığını ve yeterince üretim gerçekleşmediğini belirterek, halihazırda tüm bu dinamiklerin değiştiğini söyledi.

"İran konusunda faydalı olabileceğimiz alanda katkıya hazırız"

İran hakkında da konuşan Rutte, İran'ın NATO'nun sorumluluk alanı dışında yer aldığını anımsatarak "Bu nedenle burada söz konusu olan, ABD ile hareket eden müttefiklerin bireysel girişimleridir. NATO'nun faydalı olabileceği ve katkı sunabileceği alanlarda ise biz de yer alacağız." ifadelerini kullandı.

Rutte, ABD Başkanı Donald Trump'ın bazı konularda haklı olarak hayal kırıklığı yaşadığını ancak bunların bireysel örnekler olduğunu aktardı.

Avrupalıların ABD ile yaptıkları ikili üs anlaşmaları kapsamında çok önemli katkı sağladığını aktaran Rutte, bu sayede Avrupa'daki üslerden 5 bine kadar sorti gerçekleştiğini dile getirdi.

"Trump Grönland konusunda haklıydı"

Trump'ın "Grönland tehdidine" ilişkin ise Rutte, "Başkan haklıydı. Arktik bölgesinde Çin ve Rusya'nın, özellikle de giderek daha güçlü hale gelen Çin'in nüfuzunu artırmaya çalışması nedeniyle bir sorun bulunuyor. Buzkıran gemisi kapasitesi konusunda da eksiklikler var. Biz de bunları ortaklaşa ele alıyoruz." diye konuştu.

Rutte, Grönland konusunda Davos'ta mutabık kalınan kararların uygulamaya konulduğunu söyledi.

Açıklamada, "Türkiye, Suriye halkıyla dayanışmasını sürdürmeye ve Suriye'nin kalıcı istikrarın ve güvenliğin tesisine yönelik çabalarına gerekli desteği sağlamaya devam edecektir." ifadesine yer verildi.

Şam'da Turizm Bakanlığı binası yakınlarında 2 patlama meydana gelmişti.

Patlamanın Şam'ı ziyaret eden Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un kaldığı otelin yakınında bir noktada gerçekleştiği aktarılmıştı.

Patlama sırasında Macron'un Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüşmek için Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda olduğu belirtilmişti.

Saldırıda biri çocuk 2 Filistinli hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı.

İsrail ordusunun, Gazze Şeridi'nde bugün düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 6'ya yükseldi.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığının güncel verilerine göre İsrail ile varılan ateşkesin 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda 1072 Filistinli hayatını kaybetti, 3 bin 463 kişi yaralandı, enkaz altından ise 799 kişinin cansız bedeni çıkarıldı.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısı 73 bin 98'e, yaralı sayısı ise 173 bin 571'e yükseldi.

İhalede, dönemsel faiz yüzde 20,45 oldu.

Nominal teklifin 146 milyar 238,9 milyon lirayı bulduğu ihalede, nominal satış 75 milyar 869,8 milyon lira, net satış 74 milyar 576 milyon lira olarak gerçekleşti.

Kamudan gelen 3 milyar 700 milyon liralık teklifin tamamının karşılandığı ihalede, piyasa yapıcılarından 157 milyar 526 milyon liralık teklif alındı ve bu kesime 79 milyar liralık satış yapıldı.

İkinci ihalede 5 yıl (1743 gün) vadeli, 6 ayda bir yüzde 16,63 kupon ödemeli sabit kuponlu devlet tahvilinin yeniden ihracı yapıldı.

İhalede, basit faiz yüzde 34,93, bileşik faiz yüzde 37,97 oldu.

Nominal teklifin 14 milyar 788,5 milyon lirayı bulduğu ihalede, nominal satış 9 milyar 735 milyon lira, net satış 10 milyar 23,5 milyon lira olarak gerçekleşti.

Kamudan gelen 8 milyar liralık teklifin tamamının karşılandığı ihalede, piyasa yapıcılarından 27 milyar 652 milyon liralık teklif alındı ve bu kesime 15 milyar liralık satış yapıldı.

Böylece Hazine, iki tahvil ihalesiyle toplamda 190 milyar 299,5 milyon lira borçlandı.

ABD, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle Ankara’ya yaptırım uygulama kararı alarak F-35 projesinden çıkartmış ve CAATSA yaptırımlarına tabi tutmuştu.

Dönemin ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’nin S-400’leri satın almasının ardından CAATSA yaptırımlarının hemen uygulanmasını engellemiş fakat başkanlık seçimleri öncesi baskı altında olduğu için Aralık 2020’de bu kararı almıştı.

CAATSA yaptırımları da hâlâ yürürlükte

ABD, Türkiye’yi F-35 programından resmi olarak çıkarttı: Geçmişten bugüne F-35 projesinde Türkiye’nin rolü ve S-400 krizi

CAATSA yaptırımları nedir?

2 Ağustos 2017 tarihinde yürürlüğe giren ABD’nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası (CAATSA), ABD’nin ulusal güvenliğine tehdit olarak nitelendirdiği İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı yaptırımlar öngörüyor.

ABD, CAATSA kapsamında ilk dolaylı yaptırımını Eylül 2018 tarihinde Çin Merkezi Askeri Komisyonu’nun Cihaz Geliştirme Departmanı’na karşı uyguladı.

Yasanın 231. maddesinde, “Rusya Federasyonu’nun savunma ya da istihbarat sektörleri ile ya da bunlar adına çalışan kişi ve kurumlar ile önemli düzeyde alışverişte bulunan kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmasını” öngörülüyor. Türkiye’ye de Rusya’dan alınan S-400 savunma sistemi nedeniyle yaptırım uygulanmasının gerekçesi bu madde.

Yaptırımların 235. maddesi gereğince, ABD başkanının ilgili kişi ve kuruluşlara getireceği yaptırımlar 12 maddede sıralanıyor. Başkan, 12 yaptırım kaleminden en az beşini seçmek durumunda.

Yasada belirtilen 12 madde şöyle:

1. Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlarla ihracat ve ithalat bankası desteğinin kesilmesi

2. Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi

3. ABD mali kuruluşlarından kredi tedarik edilmemesi

4. Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi

5. Mali kurumlara ABD Merkez Bankası ile doğrudan alışveriş yapma izni verilmemesi

6. Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlarla ihale ya da sözleşme yapılmaması

7. Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması

8. Mali kurumlar ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferlerinin yasaklanması

9. Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumların ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olmasının yasaklanması

10. ABD kişi ve kurumlarının yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlardan sermaye ya da borç alışverişinin yasaklanması

11. Yaptırım kapsamına alınan kişilere ABD’ye giriş yasağı

12. Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlara benzer işlevi olan üst düzey görevlilere de yaptırım uygulanması

Kime yaptırım uygulanmıştı?

CAATSA yaptırımları kapsamında şu kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmıştı:

SSB,

SSB Başkanı İsmail Demir,

SSB Başkan Yardımcısı Faruk Yiğit,

Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanı Serhat Gençoğlu

SSB Hava Savunma ve Uzay Daire Başkanlığı Grup Müdürü Mustafa Alper Deniz

Yaptırım kapsamında SSB’nin ABD’den ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alması ve uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden faydalanması engellenmiş; ABD’ye giriş yasağı getirilmişti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Değerli dostumla (Trump) Ankara'da bir arada olmak bizlere ayrı bir güç katmıştır. Bu ziyaretin ne kadar önemli olduğunu özellikle ifade etmek istiyorum." dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan:

"F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil ve daha önce görüştük ve biz 5 uçağın da sözünü aldık. İnşallah F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum."

🔗 https://t.co/qQ3iGeeMg0 pic.twitter.com/tbHlXisk1U

— TV5 (@tv5televizyonu) July 7, 2026

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “İran-Amerika ilişkilerini nasıl bir düzleme kavuştururuz gayreti içindeyiz. Elimizden geleni yapmak suretiyle dünya barışına adım atalım diye çalışıyoruz.” diye konuştu.

“5 uçağın sözünü aldık”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

“F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil ve bunu bizler Amerika ile daha önce görüştük ve biz 5 uçağın da sözünü aldık. İnşallah F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum. F-35'le ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözü geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum. Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'in Gazze'deki saldırılarına ilişkin, "(Gazze) Değerli dostumla (Trump) konuşarak, bölgedeki barışı sağlamak için bu Liderler Zirvesi'ni çok önemsiyoruz." diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: "KAAN motorları konusunu Liderler Zirvesi'nde değerli dostumla görüşeceğiz. İnanıyorum ki bize verdiği müjdeyi burada tekrar edecektir." dedi.

Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin soru üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle konuştu:

"(Trump ile) Biz Rusya-Ukrayna arasındaki gelişmeleri de değerli dostumla burada paylaşacağız, görüşeceğiz ve ona göre de adımlarımızı atacağız. NATO'da iki önemli ülke olarak Liderler Zirvesi'nden dayanışma içerisinde güçlü bir çıkışı sağlayacağız ve bunu da başaracağımıza inanıyoruz."

ABD Başkanı Trump: CAATSA yaptırımlarını kaldırabileceğimizi söyleyebilirim

🔴ABD Başkanı Donald Trump Ankara'da

"(CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Yaptırım uygulanacak zaten yeterince insan var"#NATO
🔗 https://t.co/qQ3iGeeMg0 pic.twitter.com/X2m4LiO1Ke

— TV5 (@tv5televizyonu) July 7, 2026

ABD Başkanı Donald Trump, "Türkiye, (Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi." dedi.

Trump, "Türkiye, (Cumhurbaşkanı Erdoğan) liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi." dedi.

Erdoğan'a büyük saygı duyduğunu belirten Trump, "Bu gerçekten de iki ülkenin (Türkiye-ABD) faydasına." diye konuştu.

ABD Başkanı Trump, "Şu anda Türkiye ile ilişkilerimizin hiç olmadığı kadar iyi olduğunu söyleyebilirim." ifadesini kullanarak Erdoğan hakkında, "Tüm dünyada saygı gören bir lidersiniz." dedi.

Trump, NATO'ya "trilyonlarca dolar yatırım yaptıklarını" aktararak, "Neden? Avrupa ülkelerini, Kanada'yı ve diğerlerini korumak için. Genel olarak eskiden Sovyetler Birliği'nden, şimdi ise Rusya'dan gelebilecek tehditlere karşı ülkeleri korumak için." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'yle iyi ilişkileri olduğunu belirten Trump, F-35'ler hakkındaki soruya yanıtında, Türkiye'nin diğerlerine kıyasla çok daha vefalı bir ortak olduğunu vurguladı. Trump, "Dolayısıyla bu kesinlikle dikkate alacağımız bir konu. Bu harika bir uçak, en iyisi, şu anda açık ara en iyi uçak ve bu kesinlikle dikkate alacağımız bir seçenek." dedi.

"(NATO Zirvesi) Türkiye'de düzenlenmeseydi muhtemelen katılmayabilirdim"

NATO konusunda "hayal kırıklığına uğradığını" belirten Trump, "(NATO Zirvesi) Açıkçası, Türkiye'de düzenlenmemiş olsaydı ve dostum olan çok güçlü bir lider, çok güçlü bir kişi burada olmasaydı muhtemelen katılmayabilirdim." diye konuştu.

Başkan Trump, "(CAATSA yaptırımları) Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim." değerlendirmesinde de bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump'ı Külliye'nin ana giriş kapısında karşıladı. Erdoğan ve Trump'ın tören alanındaki yerlerini almasının ardından, bando, iki ülke milli marşlarını çaldı.

Törende, tarihteki 16 Türk devletini temsil eden bayraklar ve askerleri ile mehteran takımı ve yeniçeri kıyafetli askerlere de yer verilirken, 21 pare top atışı yapıldı.

Trump, Muhafız Alayı Tören Kıtası'nı "Merhaba asker" diyerek selamladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump, merdivenlerde Türk ve ABD bayrakları önünde tokalaşarak basın mensuplarına poz verdi.

Trump'ın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne gelişinde Türk Hava Kuvvetlerinin akrobasi timi Türk Yıldızları selamlama uçuşu gerçekleştirdi.

İkili görüşme öncesi ortak basın toplantısına geçen Erdoğan ve Trump, daha sonra heyetler arası görüşmeye başkanlık edecek.

Törende, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç, Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Sedat Önal ve Ankara Valisi Yakup Canbolat da yer aldı.

🔴Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye'ye hakim Ali Tahir Tepesi'nde sabah saatlerinde İsrail bayrağının asılı olduğu görüldü

🔗 https://t.co/uix9kF7GAq pic.twitter.com/3F6cB3QRmJ

— TV5 (@tv5televizyonu) July 7, 2026

Ali Tahir Tepesi, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine hakim konumu nedeniyle bölgenin en önemli noktalarından biri sayılıyor. Tepe, Nebatiye ve çevresindeki yerleşimlerle ulaşım güzergahlarını geniş açıyla görebilmesi nedeniyle askeri açıdan önem taşıyor.

Litani Nehri'nin kuzeyi ile güneyindeki birçok bölgeyi gözetleme imkanı sunan Ali Tahir Tepesi, İsrail işgali altındaki Şakif Kalesi ile birlikte bölgeye hakim noktalar arasında öne çıkıyor.

Yerinden edilmiş Filistinlilerin sığındığı Mevasi bölgesini hedef alan İsrail saldırısında ise 30 yaşındaki Muhammed İmad Ebu Tuayme'nin yaşamını yitirdiği, 4'ü çocuk 5 Filistinlinin yaralandığı kaydedildi.

İsrail ordusunun, Refah kentinin kuzeybatısında bulunan Muaviye Camisi çevresine düzenlediği saldırıda ise 5 Filistinli yaralandı.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığının güncel verilerine göre İsrail ile varılan ateşkesin 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda 1072 Filistinli hayatını kaybetti, 3 bin 463 kişi yaralandı, enkaz altından ise 799 kişinin cansız bedeni çıkarıldı.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısı 73 bin 98'e, yaralı sayısı ise 173 bin 571'e yükseldi.

Ticaret Bakanlığımızca, ambalajlı su başta olmak üzere, ilgili içecek ürünlerinde üretici, tedarikçi ve perakende satış noktalarına yönelik denetimler başlatılmıştır.

Maliyet artışını aşarak tüketiciyi mağdur eden her türlü fiyat artışı, haksız fiyat kapsamında değerlendirilecek ve gerekli idari yaptırımlar kararlılıkla uygulanacaktır. Ticaret Bakanlığı olarak, çevre politikalarımızla uyum içinde; tüketicilerimizin haklarını, piyasa düzenini ve adil rekabet koşullarını korumak için gerekli tüm idari ve hukuki tedbirleri almaya devam edeceğiz" denildi.

İbrahimovic, Ankara'da bulunmaktan büyük memnuniyet duyduğunu belirterek, "Muhteşem bir organizasyon. Ev sahibi Türkiye'yi misafirperverliği ve organizasyon için tebrik etmek isterim. Böyle zor bir dönemde, zirvenin Ankara'da düzenlenmesi oldukça önemli. Ankara'daki zirveden güçlü mesajlar çıkacağı kanaatindeyim." ifadesini kullandı.

NATO Zirvesi'nden "birlik" mesajının da güçlü şekilde verileceğini düşündüğüne işaret eden İbrahimovic, dünya genelindeki zorluklara karşı da güçlü cevapların zirvede verileceğine inandığını söyledi.

İbrahimovic, zirvede savunma kapasitelerinin artırılmasının da ele alınacağını aktararak, Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi için de gereken desteğin zirvede görüşüleceğini dile getirdi.

NATO'da kolektif güvenlik için her üyenin kendi sorumluluğu olduğuna dikkati çeken İbrahimovic, şu ifadeleri kullandı:

"Karadağ'ın da her düzeyde aktif bir rol oynadığını belirtmek isterim. NATO, dünya güvenliği için ne kadar önemli olduğunu her geçen gün daha güçlü bir şekilde gösteriyor. NATO'nun mevcut ve olası zorluklara cevap vermeye hazır olduğunu göstermesi de önemli. NATO Zirvesi çok doğru bir zamanda, çok doğru bir ülkede yapılıyor. Ankara'daki bu zirvenin ardından barış, istikrar ve güvenlik söz konusu olduğunda birlik içerisinde hareket ettiğimize dair güçlü bir mesaj çıkacaktır. NATO partnerlerine de geleceğimiz için beraber çalışmamızın önemini vurgulayacağız."

"Türkiye ile savunma alanında çok daha güçlü işbirliği kurmak isteriz"

Türkiye'nin Batı Balkanlar'ın barış ve istikrarında önemli rol oynadığını vurgulayan İbrahimovic, "Karadağ da bölgede önemli bir rol üstleniyor. 2017'de NATO'ya katılmamızla birlikte hem NATO'nun güçlü bir üyesi olduk hem de bölgede barış ve istikrarın garantörlerinden birisi haline geldik." dedi.

İbrahimovic, Karadağ'ın bölgede NATO üyeliğinin beraberinde neleri getirdiğine yönelik de örnek olduğunu belirterek, "Son dönemde özellikle Körfez'de yaşanan gerginlikler, bizlere bir şeyleri gözlerimiz kapalı seyredemeyeceğimizi gösterdi. Partnerlerimizle birlikte barış ve istikrarı korumamızın ne kadar önemli olduğunu gördük." ifadelerini kullandı.

Karadağ'ın NATO üyesi olmasından bu yana büyük ölçüde ekonomik gelişme gösterdiğini söyleyen İbrahimovic, özellikle yatırımcılar için "güvenli bir ülke" kavramının değer gördüğünü belirtti.

İbrahimovic, Karadağ'ın son yıllarda savunma kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar yaptığını belirterek, "Türkiye'yi 'güvenilir bir NATO partneri' olarak görüyoruz. Türkiye, aynı zamanda bizim dost ülkemiz. Türkiye'nin savunma alanındaki kabiliyetlerini takdirle karşılıyoruz. Türkiye ile önümüzdeki dönemde savunma alanında çok daha güçlü işbirliği kurmak isteriz." diye konuştu.

Türkiye gibi savunma teknolojisi yüksek bir ülkeyle oldukça iyi ilişkiler kurdukları için memnuniyet duyduklarını söyleyen İbrahimovic, Türkiye'nin NATO'nun önemli müttefiklerinden olduğunu, Türkiye'nin barış ve istikrar söz konusu olduğunda dünya genelinde oldukça önemli bir rol üstlendiğini yineledi.

"Türkiye ile ilişkilerimizi büyük bir dikkat ve titizlikle geliştiriyoruz"

İbrahimovic, "Türkiye ile ilişkilerimizi büyük bir dikkat ve titizlikle geliştiriyoruz. Bu da birçok alanda önemli bir temel oluşturuyor. Özellikle savunma alanında Türkiye'den öğreneceğimiz çok şey var ve bu alanda yakın zamanda önemli işbirliklerinin gerçekleşeceğini temenni ediyoruz." ifadelerini kullandı.

NATO'da küçük ülkelerin de güvenliğe önemli katkılar sağladığını belirten İbrahimovic, "Karadağ, küçük bir ülke ancak dediğim gibi her alanda aktif rol alıyoruz. Bu kapsamda yük paylaşımını da önemli buluyorum. Yük paylaşımı, sorumluluğun da aynı ölçüde dağılması demek. Kolektif sorumlulukla da birliği beraberinde getirir." değerlendirmesinde bulundu.

İbrahimovic, ülkesinin geçen yıl Lahey'de yapılan zirvenin ardından savunma alanında verdiği sözleri yerine getirdiğinin altını çizerek, "İyi bir yolda ilerliyoruz. Sorumluluk sahibi ve güçlü bir müttefik olarak geçen yıl savunma harcamalarında Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın yüzde 2,05'ini ayırdık. Bu yıl yüzde 2,25'e ulaşacağımızı düşünüyoruz. 2035'e kadar hedeflenen sonuca da varacağımızı temenni ediyorum." diye konuştu.

Karadağ'ın her alanda yapıcı rolünü sürdüreceğine işaret eden İbrahimovic, "Savunma kapasitemizi güçlendirmek için çalışmalarımıza devam edeceğiz. Karadağ, NATO'nun güçlü bir müttefiki olmaya devam edecek. NATO, stratejik önceliğini korumalı ve bu zirvenin ardından NATO, zorlukları tanıdığına ve gelecek muhtemel zorluklara karşı birlik içerisinde hareket edeceğinin mesajını vermeli." değerlendirmesinde bulundu.

İbrahimovic, birlik içerisinde birlik mesajı vermenin önemini yineleyerek, "Ankara'daki zirveden, her ülkenin eşit sorumluluğu olduğuna dair bir mesajın da verileceği kanaatindeyim. NATO, tüm değişim ve zorluklarla beraber hareket ettiğinin mesajını verecektir. NATO'ya, barışa inancım tam." dedi.

Zirvenin Ankara'da olmasından büyük mutluluk duyduğunu ifade eden İbrahimovic, NATO için son derece önemli olan, hem bölgesel hem de dünya genelinde önemli bir rol üstelenen Türkiye'den güçlü mesajların verileceğini kaydetti.

2026 FIFA Dünya Kupası sürerken NATO ile bir benzetme yapmak istediğini belirten Rutte, hiçbir takımın sadece bir oyuncu sayesinde kazanmadığını; kaleciye, savunma, orta saha ve forvet oyuncularına ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Rutte, gol atan oyuncuların dikkati çektiğine ancak her ülkede başarılı oyuncuların yanı sıra yedekler, koçlar, eğitmenler ve analistler bulunduğuna, arka planda çalışanlar dahil herkesin önemli olduğuna ve hiç kimsenin tek başına kazanamadığına işaret etti.

Aynı durumun NATO için de geçerli olduğunu vurgulayan Rutte, caydırıcılık ve savunmanın tam bir takım çalışması gerektirdiğinin altını çizdi.

Rutte, siyasi liderlerin bu bağlamda yol gösterdiğini, silahlı kuvvetlerin ise sahada olduğunu ifade ederek, savunma sanayinin de ekipmanla, inovasyonla ve üretim kapasitesiyle takımın arkasındaki kuvveti sunduğunu anlattı.

İhtiyaç duyulan dayanıklılık ve gücün bu bağlamda sanayiden geldiğini ve bu vesileyle takım oyunu oynanabildiğini belirten Rutte, ortak güvenlik için bu şekilde birlikte çalışılabildiğini dile getirdi.

NATO ile savunma sanayi arasında işbirliği olmalı

Rutte, bu bağlamda NATO ile sanayi arasında işbirliği inşa edilmesinin çok önemli olduğunu vurgulayarak, 2024'te genel sekreterlik görevini devraldığından bu yana Türkiye'dekiler dahil olmak üzere, İttifak genelinde fabrikaları ve şirketleri ziyaret ettiğini anımsattı.

Bu ziyaretlerinde çalışanlarla ve mühendislerle görüştüğünü, inovasyonu bizzat izleme ve gözlemleme fırsatı bulduğunu anlatan Rutte, bu forum kapsamında da ortaklığın nasıl eyleme döküldüğünü gördüğünü ve bunun takım çalışması olduğunu söyledi.

Rutte, bu takımın "nasıl gol atacağını bilen bir takım" olduğunu belirterek, "Geçen sene Lahey'de NATO Zirvesi'nde, müttefikler önemli taahhütlerde bulundu. Bunlardan bir tanesi gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini savunmaya yatırma taahhüdüydü. Üretimi ve inovasyonu hızlandırma taahhütleri bunu takip etti. Bir sene sonra artık sonuçları görmeye başladık bile." diye konuştu.

Geçen yıl sadece Avrupa'daki müttefikler ve Kanada'nın bir yıl öncesine kıyasla savunmaya yüzde 20 daha fazla harcadıklarını belirten Rutte, "Ekstra 139 milyar dolardan bahsediyoruz. 2025'e baktığımız zaman ve 2026 ile bunu birleştirdiğimiz zaman, yine Kanada ve Avrupalılara baktığımızda 258 milyar dolarlık bir artış görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Bunun sadece ilave yatırım olduğunu belirten Rutte, savunmanın yapılabilmesi ve caydırıcılığın sağlanabilmesi için var olan nakdin doğru şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

"Bu maçı kazanmak istiyorsak tüm ekip üyelerimizin üzerine düşeni yapması gerekiyor"

Hükümet ve savunma sanayilerinin çeşitli yatırımlar yaparak savunma üretimini genişletmeye çalıştığını belirten Rutte, "Sadece geçtiğimiz yıla bakacak olursak 37 milyar doların savunma sanayi altyapısını geliştirmesi için harcandığını görüyoruz." dedi.

Rutte, bu paranın daha büyük fabrikalar ve daha fazla üretim kapasitesi üretmek için kullanıldığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Bu sabah forumda yeni sözleşmeler imzalandı, büyük büyük duyurular yapıldı, duydunuz. Hepsi beraber onlarca milyar dolar anlamına geliyor ve bu giderek artıyor. Bu ne anlama geliyor? Daha fazla hava savunma sistemi, daha fazla taarruz kabiliyeti, daha fazla uydu iletişimi, daha fazla mühimmat, daha fazla dron, dron savar teknolojisi anlamına geliyor. Dayanıklılığın artırılması, hazırlıklı olunmasının artırılması anlamına geliyor."

İttifak'ın 2027'ye kadar yıllık yaklaşık 4 milyon dolarlık mühimmat üretebilecek pozisyona geleceğini öngördüklerini ve bunun geçen yılın yaklaşık 2 katı olduğunu belirten Rutte, "Gerçek bir ilerleme kaydettik, bunu görüyoruz. Ve doğru yönde ilerlemeye devam ediyoruz. Strateji net aslına bakarsanız. Ama maç bitmedi henüz ve bu maçı kazanmak istiyorsak da tüm ekip üyelerimizin üzerine düşeni yapması gerekiyor. Daha fazlasını, daha hızlı ve birlikte yapmamız gerekiyor. Artık zaman lüksümüz kalmadı." diye konuştu.

Rutte, Rusya'nın milli gelirinin yaklaşık yüzde 50'sini savaş mekanizmasına harcadığını, Çin'in silahlı kuvvetlerini modernize etmeye ve nükleer kabiliyetlerini genişletmeye devam ettiğini, Kuzey Kore'nin nükleer programını genişletmeyi ve Rusya'ya tedarikte bulunmayı sürdürdüğünü, ABD'nin saldırılarının İran'ın nükleer kabiliyetini azalttığını belirterek, şöyle devam etti:

"Bu bağlamda dikkatli olmaya devam etmeliyiz. Çünkü bu ülkeler giderek birlikte çalışmaya başladı. Ve bu hepimizi endişelendirmedi aslında. Çünkü eminim ki; iyi niyetimizi düşünmüyorlar. İşte karşımızda olan manzara bu şekilde, karşımızda olan gerçeklik bu şekilde. Bu zorluklarla mücadele edebilmek için transatlantik savunma dönüşümüne, devrimine ihtiyacımız var."

Hükümetlerin bu kapsamda sözleşmeler imzalamaya devam etmesi ve NATO içindeki bürokrasinin azaltılması gerektiği çağrısında bulunan Rutte, "Hem hükümetlerin hem de sanayinin üretim kapasitesine yatırım yapmaya devam etmesi gerekiyor. Hükümetlerin aynı zamanda ilgili koşulları yaratması bu vesileyle sanayinin gelişmesi ve işbirliği yapmasını kolaylaştırması gerekiyor." dedi.

"Tek bir ülke, endüstriyel devrimi tek başına sağlayamaz"

Rutte, fabrikaların güvenilir enerjiye ve vasıflı insanlara ihtiyaç duyduğunu belirterek, bu alan da risk alınması gerektiğine dikkati çekti.

Müttefiklerin savunmaya yatırım yapmaya devam edeceklerini söyleyen Rutte, "Tek bir ülke, endüstriyel devrimi tek başına sağlayamaz. Birlikte yapmak zorundayız. Biz NATO'yuz. Bizler kabiliyetlerimizi, teknolojimizi, sanayimizi bir araya getiriyoruz. 32 ülkenin varlıklarını bir araya getiriyoruz. Bu oldukça kuvvetli bir şey." değerlendirmesinde bulundu.

Rutte, birlikte çalışıldığında daha kuvvetli olunacağını vurgulayarak, "Ukrayna'da da hızla inovasyon yapmaya devam edeceğiz. Ukrayna ile daha fazla işbirliği yapabilmek için bugünün görülmemiş dron ekosisteminde çalışıp fırsatlar yaratmaya devam edeceğiz." diye konuştu.

"Transatlantik Savunma Endüstrisi Devrimi"nin başında olduklarını belirten Rutte, "Sizden ricam; o ilk büyük sıçramayı yapmanız." dedi.

Rutte, "kazandıracak şeyin NATO ve sanayi arasındaki işbirliği" olduğunu belirterek, "Şimdi vaatlerimizi yerine getirelim. Daha fazlasını, daha hızlısını hep beraber yapalım." ifadesini kullandı.

Açıklamada, ikinci sürgün döneminde sürecin sağlıklı yürütülmesi amacıyla bazı hatırlatmalar yapıldığına dikkati çekilerek, şunlar kaydedildi:

"İkinci sürgün döneminde genel hava koşulları ve makineli hasat oranının oldukça artması nedenleriyle hasat sürecinin kontrollü yapılması hepimizin önceliği olmalıdır. Alım süreçlerinde yığılmaların oluşması kaos ortamına sebebiyet verebileceği gibi bu durumun neden olacağı kalite sorunları ise çay tarımının sürdürülebilirliğini olumsuz olarak etkileyebilecektir. Bu koşullar altında teşekkülümüz tarafından bildirilen günlük alım limitleri ve randevu sistemi başta olmak üzere yaş çay alım süreçlerine ait uygulamalarla uyumlu bir şekilde sürecin yürütülmesi tüm paydaşlarımız için önem arz edecektir."

Sürgün boyunca kurum olarak alım limitlerinin azami seviyede tutulmaya devam edileceği aktarılan açıklamada, "Unutmayalım ki yaptığımız her planlama ve işlemde çayımızın bolluk ve bereketinden hem bugün hem de gelecekte istifade edebilmemiz için değerlendirme yapmak durumunda olmalıyız. Bu duygu ve düşüncelerle ikinci sürgünde başta üreticilerimiz olmak üzere çay tarımının tüm paydaşlarına kolaylıklar diliyoruz." ifadesi kullanıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetine icabetle öğle saatlerinde Başkent’e ulaşan Trump, iki gün boyunca yoğun bir diplomasi trafiği yürütecek.

Ziyaret kapsamında gerçekleştirilecek görüşmelerde, iki yakın müttefik ve stratejik ortak olan Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler; savunma, ticaret ve yatırımlar başta olmak üzere tüm boyutlarıyla gözden geçirilecek.

Mevcut iş birliğinin derinleştirilmesi amacıyla atılabilecek adımların ele alınacağı temaslarda, ayrıca küresel ve bölgesel gelişmeler hakkında kapsamlı görüş alışverişinde bulunulacak.

İkinci gün: NATO Zirvesi ve kritik ikili temaslar

Ziyaretin ikinci gününde Trump’ın programı NATO Zirvesi odaklı devam edecek. Sabah saatlerinde NATO resmi karşılama töreni ve "aile fotoğrafı" çekimine katılacak olan Trump, ardından NATO Liderleri Çalışma Oturumu’na iştirak edecek.

Zirvenin en dikkat çekici kısımlarından birini ise öğleden sonraki ikili görüşmeler oluşturacak. ABD Başkanı Trump’ın, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirmesi planlanıyor.

Basın toplantısıyla veda edecek

Ankara’daki temaslarını tamamlayacak olan Donald Trump, yarın akşam saatlerinde bir basın toplantısı düzenleyerek ziyaretine ve zirveye ilişkin değerlendirmelerde bulunacak. Trump, bu toplantının ardından Ankara’dan ayrılarak Washington’a hareket edecek.

Söz konusu iş birliklerinin Türkiye ile NATO'nun ortak savunma kabiliyetlerini güçlendireceğini belirten İkinci, ROKETSAN'ın ileri teknolojileri ve caydırıcı sistemleriyle bu projelere katkı sunmayı sürdüreceğini kaydetti.

ROKETSAN'ın sosyal medya hesabında yapılan açıklamada, "Güçlü savunma, ileri teknoloji ve ortak güvenlik için üretmeye devam ediyoruz!" ifadeleri kullanıldı.

Doğa fotoğrafçısı Cebrail Keleş, AA muhabirine, Kastamonu'da yeni bir güzellikle karşı karşıya olduklarını söyledi.

Çiftçiler tarafından sürülmemiş bir tarlanın farklı bir güzelliğe sahne olduğunu anlatan Keleş, "Şu anda arkamızda bulunan o kıpkırmızı gelincikler o kadar güzel bir peyzaj oluşturuyor ki bunu kelimelerle tarif etmek imkansız. Biz doğa fotoğrafçıları bu mevsimlerde gözümüz her gittiğimiz yerde, yol kenarlarında oluyor. Çünkü o gelinciklerin ne zaman nerede hangi tarlada açacağını hiç kimse bilmiyor. Sadece gelincikler biliyor." dedi.

Keleş, "Bir sene önce burada ekin ya da başka bir mahsul varken burayı nadasa bırakan çiftçimiz bize müthiş bir tablo hazırlamış. Belki farkında değil, belki farkında. Fakat gelinciklerin böyle masum, narin ve zarif görünümleri her şeye değer. Özellikle fotoğrafçılar açısından burayı görmek insana müthiş bir mutluluk, müthiş bir doygunluk ve ruhuna huzur getiriyor." diye konuştu.

Süveyrika, Muveyhiye ve Haze bölgelerinde gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda toplam 1774 arkeolojik buluntu belgelendi.

Araştırmalarda 156 yeni arkeolojik alan kayıt altına alınırken; 461 İslami yazıt, 34 Semudi yazıtı, 1259 kaya resmi, 11 taş yapı, 3 tarihi saray ve yapı kalıntısı, 2 tarihi kervan yolu ile 4 kuyu tespit edildi.

Miras Kurumu, söz konusu buluntuların İslam’ın erken dönemlerine, özellikle Hazreti Osman öncesi döneme uzanan tarihi sürece ışık tuttuğunu ve Arap Yarımadası’nın kültürel mirasının anlaşılmasına katkı sağladığını belirtti.

Araştırmalarda ortaya çıkarılan en dikkat çekici buluntular arasında Kur’an-ı Kerim’den ayetler içeren kaya yazıtları ve Hazreti Ömer’in adını taşıyan erken dönem yazıtlar yer aldı.

Buluntular arasında yer alan bir yazıtta, "Allah Ömer bin Hattab’ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah’tan başka ilah yoktur." ifadelerinin bulunduğu aktarıldı.

Yazıtın Hicazi hatla yazıldığı ve "İbrahim" isimli kişi tarafından kaleme alındığı belirtildi.

Kurum tarafından paylaşılan görsellerde ayrıca, Nisa Suresi’nin 58. ayetine ait şu ifadelerin yer aldığı yazıtlar da tespit edildi:

"Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."

Uzmanlar, bu tür yazıtların Kur’an ayetlerinin İslam’ın en erken dönemlerinde yazılı olarak kullanıldığını göstermesi açısından önemli olduğunu ifade etti.

Erken dönem İslami yazıtlar ve kaya resimleri

Keşifler arasında erken dönem İslami yazıtların yanı sıra çok sayıda kaya resmi ve farklı dönemlere ait izler de yer aldı.

Miras Kurumu, bu buluntuların İslam devletinin ilk yıllarına ilişkin dini, kültürel ve toplumsal hafızayı günümüze taşıyan önemli belgeler olduğunu vurguladı.

Kurum açıklamasında, "Mehd bölgesindeki her taş bir hatıra taşımakta, her yazıt ise İslam devletinin ilk günlerine uzanan tarihten bir hikayeyi korumaktadır." ifadelerine yer verildi.

Açıklamada ayrıca, "Bugün geçmişimizin sırlarını ortaya çıkarıyor ve onları gelecek nesillere aktarıyoruz." denildi.

Suudi yetkililer, keşiflerin erken İslam tarihi, Arap yazı geleneği ve bölgenin medeniyet mirasına önemli katkılar sunduğunu, arkeolojik çalışmaların ise sürdüğünü bildirdi.