Temasların "Gazze Şeridi'ndeki tehlikeli gelişmeler, Filistinlilere yönelik İsrail saldırılarının artması ve savaş nedeniyle hasar gören binaların çökmesi sonucu yaşanan can kayıpları ve yaralanmalar" ışığında gerçekleştirildiği ifade edildi.

Hayye'nin bazı ülkelere mesaj göndererek kış mevsiminin yaklaşmasıyla insani risklerin daha da ağırlaşacağı uyarısında bulunduğu aktarılan açıklamada, İsrail'in enkazların kaldırılması ve çökme riski bulunan binaların güvenli hale getirilmesi için gerekli ağır iş makinelerinin Gazze'ye girişini engellediği vurgulandı.

İsrail'in "prefabrik evlerin, barınma çadırlarının, soğuk ve yağmurdan korunmak için gerekli malzemelerin girişini engellediği" belirtilen açıklamada, bunun "on binlerce kişiyi güvenli olmayan barınma koşullarında bıraktığı" kaydedildi.

Gazze Şeridi'nde bir haftadan kısa sürede 3 binanın çöktüğü, bunlardan birinin tamamen yıkıldığı hatırlatılan açıklamada, 16 Eylül'de Gazze kentinin batısındaki Sanayi bölgesinde "Saade Apartmanı"nın çökmesi sonucu 12'si çocuk 21 Filistinlinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda kişinin yaralandığı aktarıldı.

Hayye, Gazze'deki saldırıların artmasının yanı sıra işgal altındaki Batı Şeria ve Mescid-i Aksa'daki saldırıların devam etmesinin "sükunet ve istikrar ihtimalini zayıflatacağını", yardım, toparlanma ve yeniden imar faaliyetlerine yönelik kısıtlamalarla birlikte ABD Başkanı Donald Trump'ın planında yer alan yükümlülüklerin uygulanmasını engellediğini vurguladı.

Ara buluculara ve ilgili taraflara, İsrail'e üzerinde mutabık kalınan hususlara uyması yönünde baskıyı sürdürme çağrısı yapan Hayye, özellikle ilk aşamadaki yükümlülüklerin yerine getirilmesini istedi.

Hayye, saldırıların ve suikastların durdurulması, ağır iş makineleri ile kurtarma ve barınma ekipmanları başta olmak üzere kış mevsiminin getireceği koşullarla mücadele için gerekli tüm ihtiyaçların Gazze'ye derhal ve kısıtlama olmaksızın girişine izin verilmesi çağrısında bulundu.

Açıklamada, ara bulucuların ise "Gazze Şeridi'ne yardım ulaştırmak ve acil insani ihtiyaçları karşılamak için çabalarını sürdüreceklerini, anlaşmanın uygulanması ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi yönünde ilgili ve etkili taraflarla temaslarını devam ettireceklerini" bildirdiği aktarıldı.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığının son verilerine göre, Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının İsrail tarafından ihlal edilmesi sonucu şu ana kadar 1393 Filistinli hayatını kaybetti, 4 bin 822 kişi yaralandı.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda yaklaşık 74 bin Filistinli yaşamını yitirdi, 174 binden fazla kişi yaralandı. Saldırılarda Gazze'deki altyapının yaklaşık yüzde 90'ı tahrip edildi.

Çok uzak olmayan bir gelecekte "çok büyük şeylerin olacağını" söyleyen ABD Başkanı, "Masadaki seçenekler İran’ı tamamen yok etmek, ekonomik olarak çürümeye bırakmak ya da bir anlaşma yapmak. Uslu dursalar iyi olur." dedi.

Öte yandan Fox muhabiri, Trump ile görüşmesine dair, “Bu hafta yapılacak BM Genel Kurulu’na İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan de katılacak. Kendisine İran lideriyle görüşmeye açık olup olmayacağını sordum; muhtemelen buna açık olacağını söyledi, ancak bölgedeki ABD vatandaşlarına yönelik uyarılar olmasına rağmen bu hafta sonunun diğer hafta sonlarından farklı olmadığını belirtti.” ifadelerini kullandı.

Yakıt krizinin ameliyathane, doğum, genel cerrahi polikliniği, radyoloji, laboratuvar, diş kliniği ve damar hastalıkları bölümlerindeki faaliyetlerin durmasına yol açtığı belirtilen açıklamada, krizin devam etmesinin "her gün binlerce kişinin tedaviden mahrum kalmasına" neden olduğu uyarısında bulunuldu.

Açıklamada, uluslararası topluma ve uluslararası sağlık kuruluşlarına acil çağrıda bulunularak "sorumluluklarını yerine getirmeleri ve Gazze'deki sağlık sisteminin daha fazla zarar görmesini önlemek için harekete geçmeleri" istendi.

Gazze Şeridi'ndeki Sağlık Bakanlığının Genel Müdürü Munir el-Burş, 14 Eylül'de yaptığı açıklamada, Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) fon yetersizliği nedeniyle 19 Eylül'den itibaren Gazze'deki 20'den fazla hastane ve sağlık merkezine dizel yakıt tedarikini durduracağını belirtmiş ve acil yardım çağrısında bulunmuştu.

Kuveyt Sahra Hastanesi de 17 Eylül'de yayımladığı açıklamayla, yakıt tedarikinin durması nedeniyle pazar gününden itibaren sağlık hizmetlerinin çoğunun askıya alınacağını belirterek, bu durumun binlerce Filistinliyi sağlık hizmetlerinden mahrum bırakacağı uyarısında bulunmuştu.

Gazze'de hastaneler elektrik ihtiyaçlarını jeneratörlerle karşılıyor

Gazze'de hastanelerin hayati bölümlerinin ve tıbbi cihazların çalışması için gereken elektriğin temel kaynağını jeneratörler oluşturuyor.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana süren saldırıları nedeniyle elektrik şebekesinin tamamen devre dışı kaldığı Gazze Şeridi'nde hastaneler, yaklaşık üç yıldır elektrik ihtiyaçlarını jeneratörlerle karşılıyor.

Gazze'deki hükümet kaynaklarına göre, jeneratörlerde zaman zaman teknik ve mekanik arızalar meydana geliyor. İsrail'in gerekli yedek parçaların Gazze'ye girişini engellemesi nedeniyle bakım ve onarım çalışmaları, kullanılmış veya muadil parçalarla geçici olarak gerçekleştiriliyor.

Jeneratörlerin çalışması için gerekli yakıtın temin edilememesi de hastanelerde elektrik üretiminin sürdürülebilmesini güçleştiriyor.

"Yapay zeka hem fırsat hem tehdit barındırıyor"

Yapay zekanın stratejik önemine dikkat çeken İran İnovasyon ve Yapay Zeka Teknoloji Geliştirme Merkezi Genel Sekreteri Fatımizade, teknolojinin tek başına fırsat ya da tehdit olarak tanımlanamayacağını belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yapay zeka günümüz dünyasının en kritik teknolojilerinden biri. Kullanıcılar olarak sınırlarımızı ve imkânlarımızı bilerek kendimizi eğitmeliyiz. Güvenli bir kullanım ortamı ve etik sınırlar oluşturmak zorundayız. İran olarak sadece programlama aşamasında kalmıyor; ihtiyaçlarımızı tespit ederek yazılım ve saha kullanımını eş güdümlü bir stratejiyle yürütüyoruz. Ülke olarak yapay zeka kullanımında dünyada ilk 10 sıra içerisinde yer alıyoruz."

Gençler ve sanayi için yeni imkânlar

Fuar genelinde yapay zekanın sunduğu potansiyel farklı sektör temsilcileri tarafından da değerlendirildi:

Teknoloji Sektörü: Teknoloji şirketi yöneticisi Ebulfazl Gulam, yapay zekanın gençlerin kendi potansiyellerini keşfetmeleri için büyük bir fırsat sunduğunu ve eğitimden inşaata kadar tüm alanları kapsadığını ifade etti.

Laboratuvar ve Sağlık Teknolojileri: Biyomedikal ve test cihazları üreten şirket yöneticisi Said Mekteptaş, işın tespit ve teşhis sistemleri üzerine çalıştıklarını belirterek, "Türkiye başta olmak üzere birçok ülke ile iş birliği içindeyiz. Teknolojinin temel amacı insana hizmet etmek olmalıdır," dedi.

Tarım ve Eğitim: Fuarı ziyaret eden Ziraat Fakültesi 3. sınıf öğrencisi Hüseyinzade, yapay zekanın tarım sektöründeki uygulamalarını incelemek amacıyla fuara katıldığını belirtirken; eğitimci Samira Mahya ise gençlerin geleceğini inşa edecek yeni nesil ürünleri yakından takip ettiklerini aktardı.

"Teknolojinin kullanımı kadar yönetilmesi de önemli"

Sosyal ve ailevi sorunların çözümüne yönelik yazılımlar geliştirdiklerini belirten din alimi Behiştiyan ise teknolojinin etik yönüne dikkat çekti. Modernleşmenin getirdiği sosyal sorunlara yazılımsal operatör sistemleriyle çözümler ürettiklerini ifade eden Behiştiyan, "Tüm teknolojilerde olduğu gibi yapay zekada da asıl mesele teknolojiyi kullanmaktan ziyade onu doğru yönetmek ve yönlendirmektir," ifadelerini kullandı.

Çeşitli yarışmalar ve teşvik programlarıyla desteklenen INOTEX Fuarı, özellikle genç girişimciler ile teknoloji firmalarının yoğun ilgisiyle tamamlandı.

Suudi Arabistan-Yemen hattında son günlerde tırmanan gerilime ve Türkiye’nin bu süreçteki rolüne dair basına yansıyan iddialara dikkat çeken Arıkan, iktidarın bu konuda son derece dikkatli olması gerektiğini vurgulayarak şunları kaydetti:

“Son günlerde Suudi Arabistan ve Yemen arasında yaşanan gerilimler çerçevesinde Türkiye’nin Suudi Arabistan'a askerî kargo uçakları sevk ettiği ve Yemen'e karşı bir operasyon hazırlığı içerisinde olunduğuna dair iddia ve senaryoları endişeyle takip ediyoruz.”

Son günlerde Suudi Arabistan ve Yemen arasında yaşanan gerilimler çerçevesinde Türkiye’nin Suudi Arabistan'a askerî kargo uçakları sevk ettiği ve Yemen'e karşı bir operasyon hazırlığı içerisinde olunduğuna dair iddia ve senaryoları endişeyle takip ediyoruz.

Bölgemizde yeni… https://t.co/C8VYwKajgS

— Mahmut Arıkan (@mahmutarikansp) September 20, 2026

Bölgede yeni gerilim hatlarının oluşmasına ve İslam ülkeleri arasındaki anlaşmazlıkların derinleşmesine karşı iktidarı uyaran Saadet Partisi Lideri, Türkiye’nin bu çatışmaların bir parçası hâline getirilmemesi hususunda hükümetin hassasiyet göstermesi gerektiğinin altını çizdi.

İKTİDARA ÇAĞRI: “TARAF DEĞİL, ÇÖZÜM ÜRETEN ADİL BİR GÜÇ OLUN”

Türkiye’nin köklü tarihi sorumluluğuna ve stratejik konumuna dikkat çekerek iktidarın izlemesi gereken tutumu net bir dille ifade eden Arıkan, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Türkiye, bölge ülkeleriyle olan köklü ilişkileri, bölgesel stratejik konumu ve tarihî sorumluluğunun gereği olarak bu gerilim ve çatışmalarda angaje olarak taraf değil; tarafları bir masa etrafında buluşturan ve çözüm üreten adil bir taraf olmak zorundadır.”

5 ÜLKELİ ARABULUCULUK VE “ANKARA MASASI” ÖNERİSİ

Krizin aşılması adına hükümete somut diplomasi adımları teklif eden Arıkan; Türkiye’nin öncülüğünde Mısır, Pakistan, İran ve Katar’ın katılımıyla ortak bir arabuluculuk heyetinin vakit kaybetmeksizin kurulması gerektiğini ifade etti. İktidarın kuracağı bu masanın ilk ve öncelikli gündeminin karşılıklı saldırıların durdurulması, gerilimi tırmandıracak askerî hamlelerden kaçınılması ve doğrudan diplomatik kanalların açılması olması gerektiğini vurguladı.

Hükümetin tarafları Ankara Masası etrafında buluşturarak mezhepsel ve siyasi bloklaşmaların üstüne çıkması gerektiğini belirten Saadet Partisi Lideri, bölge dışı aktörlerin ve vekâlet savaşlarının Yemen üzerindeki baskısına son verilmesi yönünde irade konulmasını istedi. Çözümün ancak bölge ülkelerinin ortak iradesiyle mümkün olacağını hatırlatan Arıkan, iktidarın İslam İşbirliği Teşkilatı’nı daha aktif tutarak coğrafyanın iç sorunlarını kendi içinde çözmesine liderlik etmesi gerektiğini belirtti.

“KARDEŞ KAVGASININ KAZANANI SADECE SİYONİZM OLUR”

İslam ülkeleri arasındaki hiçbir sorunun çözümsüz olmadığını ve olmaması gerektiğini vurgulayan Mahmut Arıkan, iktidara ve bölge liderlerine yönelik uyarısını şu sözlerle tamamladı:

“Bilinmelidir ki bu bölgede kardeş kavgasının kazananı bölge halkları değil, yalnızca siyonizm ve terörist İsrail olacaktır. Bizler bir kez daha açık ve net söylüyoruz; Türkiye’ye düşen, gerilim ve çatışmaların tarafı olmak değil; barışın ve diyaloğun merkezi olmaktır.”

Palamudu 115 ton 150 kilogramla levrek, 96 ton 200 kilogramla çipura, 77 ton 592 kilogramla sardalya, 62 ton 804 kilogramla mırlan, 57 ton 709 kilogramla istavrit, 44 ton 8 kilogramla somon, 27 ton 21 kilogramla tekir, 13 ton 875 kilogramla fener ve 13 ton 330 kilogramla granyöz balığı izledi. Kalan miktarı ise diğer balık türleri oluşturdu.

Palamudun kilogramı ortalama 140,91 liradan satıldı.

Levrek 381,11, çipura 320,29, sardalya 212,32, mırlan 154,44, istavrit 109,72, somon 243,13, tekir 314,68, fener 104,65 ve granyöz 301,47 liradan alıcı buldu.

En pahalısı deniz böceği

Gürpınar Su Ürünleri Hali'nde ağustosta birim fiyatı en yüksek ürün ise kilogramı ortalama 2 bin 993 lirayla satışa sunulan deniz böceği oldu.

Bu ayda deniz böceğini 2 bin 891 lirayla ıstakoz, 2 bin 89 lirayla sinarit, 1815 lirayla pisi, 1330 lirayla kalkan, 1121 lirayla kırlangıç, 1068 lirayla lipsoz, 1056 lirayla dülger, 1005 lirayla barbunya ve 877 lirayla deniz levreği takip etti.

Kampanyadan faydalanmak isteyen vatandaşlar, 22 Eylül Salı gününden 19 Ekim'e kadar satış işlemlerini gerçekleştirdikleri bankalara başvurabilecek.

Alıcılar, borç kapatma tarihi itibarıyla hesaplanacak borç bakiyelerini de aynı tarihler arasında ilgili bankalardan öğrenebilecek.

Borcunun tamamını kapatamayacak konut ve iş yeri alıcılarına da kampanyadan kısmi olarak yararlanma imkanı sunulacak.

Buna göre, borç bakiyesinin yüzde 25'inden az olmamak şartıyla yapılacak peşin ödeme tutarına yüzde 25 indirim uygulanacak.

Kampanyadan yaklaşık 228 bin konut ve iş yeri alıcısının faydalanacağı öngörülüyor.

Kampanyadan yararlanma şartları

Kampanyadan, geri ödeme taksitleri en geç Haziran 2025'in sonuna kadar başlamış konut ve iş yeri alıcıları yararlanabilecek.

Başvuru tarihi itibarıyla borç kapatmanın gerçekleştirileceği aya ait taksitlerin ödenmiş olması, geriye dönük taksit ve emlak vergisi borcunun bulunmaması şartı aranacak.

Kalan taksit sayısı 12 ay ve daha az olan konut ve iş yeri alıcıları ise kampanyadan faydalanamayacak.

Tapu işlemleri için gerekli belgeler

Kat mülkiyeti oluşmuş projelerde kampanyadan yararlanarak borcunu kapatan alıcılara tapuları verilecek.

Bu kapsamdaki vatandaşların bankaya başvururken ilgili belediyeden alınan emlak beyan değerini gösteren belge ile DASK poliçesini yanlarında bulundurmaları gerekecek.

Kampanya kapsamındaki konut ve iş yeri alıcıları, borç bakiyelerini kapatmak için gayrimenkul satış sözleşmesini imzaladıkları aracı bankalardan konut kredisi de kullanabilecek.

Kampanya süresinin sona ermesinin ardından yapılacak borç kapatma veya kısmi ödemelerde yüzde 25 indirim uygulanmayacak.

Hafriyat kaldırma işlemini sürdüren ekipler, bir yandan da temizlik çalışması yapıyor.

AFAD ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekipleri ise hasar tespit çalışmalarını sürdürüyor.

İyidere Belediye Başkanı Saffet Mete, gazetecilere yaptığı açıklamada, 18 Eylül gecesi Trabzon'da başlayan yağışın gece yarısından itibaren İyidere'de etkili olduğunu söyledi.

Yağışın ardından bölgede yoğun bir çalışma başlattıklarını belirten Mete, "Dün sabah başlayan çalışmalarımız, gece saatlerine kadar devam etti. DSİ, Karayolları, İl Özel İdaresi, Rize Belediyesi, komşu ilçe belediyelerimiz, belediye personelimiz, mahalle ve köy muhtarlarımızla birlikte ulaşmadığımız hiçbir yer kalmadı. Tabii bölgelere ulaştıktan sonra olayın ciddiyeti ve zararın boyutu daha net ortaya çıktı" dedi.

Mete, temizlik ve yol açma çalışmalarını hemen başlattıklarını ifade ederek, "Dün vatandaşlarımızın mağdur olmaması için kısmen ulaşıma açtığımız servis yollarında bugün ekiplerimiz daha geniş kapsamlı çalışma yaparak hafriyatı kaldırıyor. Dün İyidere merkez ile Hazar Mahallesi'nde mağdur olan esnafımızın zararlarını belirlemek amacıyla komisyonumuz acilen çalışmaya başladı. Bugün de çalışmalarımız devam edecek" diye konuştu.

Hafriyat kaldırma işlemlerinin ardından zararların tespit edileceğini vurgulayan Mete, şunları kaydetti:

"Vatandaşımız hiçbir zaman endişe etmesin. 'Beni unuturlar, bana ulaşmazlar' diye kimse paniğe kapılmasın. Temizleme ve hafriyat kaldırma çalışmaları bittikten sonra mahalle ve köy bazında hiç acele etmeden bütün bölgeler tek tek elenecek. Yerinde bütün sıkıntılar görülecek, raporlanacak ve hiçbir vatandaşımız mağdur olmayacak. Devletimiz bütün kurumlarıyla sahada. Vatandaşlarımıza çağrımız, paniğe kapılmamaları ve farklı yollara başvurmamalarıdır. Üzülmesinler, bu Allah'tan geldi, çözümü de bizde. Dünden itibaren zaten vatandaşımızın yanındayız. Devlet sahada. En kısa sürede bütün yaralarımızı hep beraber saracağız. Artık yaraları sarma ve sorunları çözme zamanı. El ele vererek bütün sorunları hep birlikte çözeceğiz."

Mete, heyelan dolayısıyla Yapraklar Mahallesi'nde boş bir evin kaydığını, 7 evin ise tedbir amacıyla daha önce boşaltıldığını belirterek, "İlk önce can. Can kaybımız yok. Bugün farklı şeyleri de konuşabilirdik, öyle bir şey olmadı. Sadece vatandaşımızın mağduriyeti var, onları da en kısa sürede çözeceğiz" dedi.

Mete, ilçede ilk tespitlere göre, 12 araç ile 21 iş yerinin zarar gördüğünü sözlerine ekledi.

Öte yandan Rize Sağlık Müdürlüğünce vatandaşlara içme sularının kullanımı konusunda dikkatli olmaları uyarısında bulunuldu.

Açıklamada, "Kaynağı koruma altında olmayan ve menşei belli olmayan sular tüketilmemelidir. Zorunlu hallerde bu sular kaynatılıp soğutulduktan sonra içme suyu olarak tüketilmelidir. Yoğun yağışların devam ettiği günlerde ve yağışların sona ermesinden sonraki 5-7 günlük süreçte daha dikkatli olunmalıdır" ifadelerine yer verildi.

Yeni haftanın ilk günlerinde genel olarak mevsim normalleri civarında seyretmesi beklenen hava sıcaklıkları, salı gününden itibaren etkisini gösterecek yeni bir hava sistemiyle düşüşe geçecek. Yapılan son değerlendirmelere göre, salı günü kuzey kesimlerden başlayacak soğuma, hafta ortasından itibaren iç ve batı bölgelerde de etkisini artıracak. Söz konusu bölgelerde hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin altına gerilemesi tahmin ediliyor.

Tahminlere göre hafta başında yurdun kuzeydoğu kesimlerinde etkili olması beklenen gökgürültülü yağışlı hava, hafta boyunca hareketliliğini koruyacak. Özellikle Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun kuzey bölgelerinde yağışlı havanın yer yer etkisini sürdüreceği, diğer bölgelerin ise parçalı bulutlu bir seyir izleyeceği öngörülüyor.

İstanbul, Ankara ve İzmir’de durum

Ankara'da Haftanın ilk günlerinde 24-25 derece bandında seyreden sıcaklıklar, hafta ortasından itibaren düşüşe geçerek yerini daha serin bir havaya bırakacak.

İstanbul' da hafta genelinde parçalı bulutlu bir seyir beklenirken, sıcaklıklar 20-22 derece civarında seyredecek. Haftaya 30-31 derece civarında sıcak bir başlangıç yapan İzmir’de, hafta ortasından itibaren sıcaklıkların 25-27 derece seviyelerine gerilemesi bekleniyor.

Meteoroloji uzmanları, özellikle kuzey ve iç kesimlerde sıcaklıkların mevsim normallerinin altına düşecek olması nedeniyle, vatandaşların ani sıcaklık değişimlerine karşı hazırlıklı olmaları ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapılan güncel uyarıları yakından takip etmeleri konusunda uyardı.

Etkinlik süresince hafta içi her gün yoğunluk yaşanacağı gerekçesiyle kent sakinlerinden toplu taşıma araçlarını kullanmaları istendi.

New York Polis Teşkilatı (NYPD), Amerikan Gizli Servisi ve Federal Soruşturma Bürosu (FBI) birimleri de söz konusu etkinlikte her türlü güvenliği sağlamak için ortak harekat merkezi kurdu.

Bu kapsamda kara, deniz ve havadan alınacak tedbirlerle "en üst seviyede" güvenlik çemberi oluşturulacağı belirtildi.

Federal yetkililer, izinsiz uçan insansız hava araçlarını (İHA) etkisiz hale getirmek için New York polisine özel yetki verdi ve zirve boyunca BM binasının çevresindeki 2 deniz mili yarıçapındaki alanda geçici uçuş yasağı uygulanacağını duyurdu.

Yetkililer, siber güvenlik konusunda da titiz bir çalışma yürütüleceğini ifade etti.

"Yüksek güvenlik riski" vurgusu yapıldı

Öte yandan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ise 81. Genel Kurul öncesinde Manhattan genelinde uygulanacak olağanüstü güvenlik önlemlerini ve trafik planını açıkladı.

Mamdani ve ekibi, küresel gerilimler, beklenen yoğun protestolar ve 200’e yakın ülkeden liderlerin katılımı nedeniyle bu yılki zirvenin "yüksek güvenlik riski taşıyan bir ortam" olarak sınıflandırıldığını kaydetti.

Ayrıca NYPD'nin bomba imha uzmanları, terörle mücadele timleri, özel eğitimli köpekleri ve ağır silahlı birlikleri, Manhattan genelinde 24 saat nöbette olacak.

BM Genel Merkezinin hemen arkasında bulunan East River üzerinde ise ABD Sahil Güvenlik birimine ait unsurların da sürekli devriyede olacağı kaydedildi.

Diplomasi sahnesinde "akılcı ve pazarlığa kapalı" bir tutum izlediklerini dile getiren Kalibaf, İran'ın mesaj ve şartlarının aracılar vasıtasıyla ABD'ye iletildiğini ifade etti.

Kalibaf, "Bu şartlar yerine getirilmediği sürece, İran halkının meşru hakları tanınmadıkça ve ABD taahhütlerini uygulamadıkça, hiçbir şekilde müzakerelerden öncesine dönülmeyecek ve Hürmüz Boğazı açılmayacak." dedi.

İran'da ABD ile müzakerelere karşı çıkan kesimlere de seslenen Kalibaf, "Biz, savaş ya da müzakere şeklindeki ikilemin gerçekçi olmadığına, hem savaşılması hem de müzakere edilmesi gerektiğine inanıyoruz." diye konuştu.

Makul ve güçlü şekilde savaşılması, uygun zamanda ise güç ve akılcılıkla müzakere edilmesi gerektiğini söyleyen Kalibaf, şu ifadeleri kullandı:

"Gerektiği anda sahip olduğumuz tüm askeri kapasiteyle düşmanı geri püskürtmeli ve ona ağır darbeler indirmeliyiz. Ancak sahada önemli bir zafer elde ettiğimiz ve düşmanın zayıf durumda olduğu bir zamanda, diplomasi araçlarıyla bu kazanımları pekiştirmeliyiz."

Bu kapsamda, Bakanlığın Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığının koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla iki cinayet dosyasının daha aydınlatıldığını aktaran Gürlek, şu bilgileri verdi:

"İstanbul Gaziosmanpaşa'da 6 Temmuz 2018 tarihinde Abdülhamid Terkin'in öldürülmesine ilişkin dosyada; HTS ve baz kayıtları, görüşme kayıtları, iyileştirilen güvenlik kamerası görüntüleri ile tanık beyanlarının yeniden değerlendirilmesi sonucunda olayın beşinci şüphelisi tespit edildi. Yakalanan şüpheli, kasten öldürme suçundan tutuklandı.

Osmaniye’nin Düziçi ilçesinde ise Ağustos ayında kaybolan Ayşegül Yaşar’ın dosyası, HTS ve kamera kayıtları, tanık beyanları, kriminal incelemeler ve elde edilen yeni deliller doğrultusunda yeniden kapsamlı şekilde ele alındı.

Şüphelinin olay günü kullandığı araçta tespit edilen biyolojik bulguların Ayşegül Yaşar’ın anne ve babasından alınan örneklerle uyumlu olduğunun belirlenmesinin ardından çalışmalar derinleştirildi. Şüphelinin yer göstermesi sonucu Ayşegül Yaşar’ın cansız bedenine ulaşıldı. Şüpheli ile birlikte anne ve babası gözaltına alındı."

"Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin; hiçbir cinayet karanlıkta kalmayacak"

Dosyaların aydınlatılmasında görev alan Gaziosmanpaşa ve Düziçi Cumhuriyet Başsavcılıkları ile İstanbul ve Osmaniye İl Emniyet Müdürlükleri, Gaziosmanpaşa İlçe Emniyet Müdürlüğü, Adana Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü ve diğer kamu görevlilerine teşekkür eden Gürlek, "Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin; hiçbir cinayet karanlıkta kalmayacak, hiçbir fail adaletten kaçamayacaktır" ifadesini kullandı.

Eskiden insan az, yer çokmuş. İnsanlar göçer, konarmış. Yine aileler varmış. Ama aileler büyükmüş. Bir aileden bir aşiret, bir boy hatta bir hanedan meydana gelebilirmiş. Köyler de böyleymiş, neredeyse bir akrabalar topluluğuymuş.

Günümüzde ise büyük yerleşimler, şehirler ve şehir emanetleri belediyeler var. Göçler hala var, ama ya zorunlu ya da isteksizce…

Şehirlerde her millet bir arada, her meslek, her cins insan birlikte yaşıyor. Zengin, fakir ve muhtaç, hasta…

2024 yılında Medici Ailesi üzerine bir yazı yazmıştım. ( https://muratulker.com/faiz-yasagi-mi-ronesansa-sebep-icinden-papa-cikaran-aile-medici/ ) Tim Parks’ın Medici ailesini anlattığı kitabından hareketle, 15. yüzyıl Floransa’sında, bence bir şehir devleti idi, para, siyaset, din, sanat ve iletişimin nasıl iç içe geçtiğini anlattım. Mediciler, 1397’de kurdukları banka sayesinde Avrupa’nın en güçlü ailelerinden biri haline geliyor, faiz yasağının bulunduğu Katolik dünyasında kambiyo, hizmet bedeli ve benzeri yöntemlerle finansmanı sürdürüyor, Vatikan ve Avrupa saraylarıyla yakın ilişkiler kuruyor.

Yazımın asıl vurgusu Medicilerin yalnızca başarılı bankacılar olmadığı idi. Medici ailesi servetini doğrudan teşhir etmek yerine kiliseleri, sanatçıları, mimarları ve bilim insanlarını destekleyerek toplumsal meşruiyet ve siyasi nüfuz kazanıyor. Michelangelo, Botticelli, Leonardo da Vinci gibi sanatçılara verilen destek, Floransa’nın Rönesans’ın merkezi olmasına katkıda bulunurken aynı zamanda Medici ailesinin imajını ve gücünü pekiştiren bir iletişim aracına dönüşüyor.

Bugünkü anlamıyla çok başarılı bir itibar yönetimi, halkla ilişkiler ve güç iletişimi stratejisi yapıyorlar. Mediciler finansal güçlerini kültürel güce, kültürel güçlerini de siyasi meşruiyete çevirmeyi başarıyorlar. Tim Sparks özellikle Medicilerin sanat hamiliğinin arkasında iktidar, çıkar, dini yasakları aşmak ve siyasi mücadelelerinin de bulunduğunu vurguluyor.

Medici ailesinin hikayesi, kuşkusuz sermayenin sanat ve iletişim yoluyla nasıl meşruiyet ve güç üretebildiğinin tarihten iyi bir örneği; fakat güç kazanmak için kullanılan araçların ahlaki olup olmadığı ayrı bir mesele çünkü amaca ulaşmak için her yol geçerli değildir.

Tüm bunları bana çağrıştıran Eksim Holding’in 40. kuruluş yıl dönümü vesilesiyle düzenlendiği “Kitaba Vefa: Cilt Sanatı ve Restorasyon Sergisi” oldu. Tophane-i Amire’deki serginin açılışı Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle gerçekleştirildi. Bana sergiyi ancak geçen hafta gezmek nasip oldu. Serginin hazırlanmasında, Abdullah Tivnikli Vakfı bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Araştırma ve Eğitim Merkezi, İSAR Mücellithanesi önemli bir rol üstlenmiş. Yıpranmış yazma ve matbu eserlerin cilt ve restorasyon çalışmalarını gerçekleştiren mücellithane, kültürel mirasın korunmasına bu şekilde katkı sunmayı görev getirmiş.

Sergi çalışmaları İSAR Mücellidi Muharrem Kalenci Bey tarafından hazırlanmış. Sağ olsun önemli bir cilt sanatçımız Kalenci Hoca, birbuçuk saatini ayırıp sergiyi bana ve arkadaşlarıma gezdirdi. Böylece cilt sanatını yakından tanıma imkanı buldum, işçiliğe, ustalığa hayran oldum. Böyle bir sergiyle bizi buluşturan, Tivnikli ailesine hem rahmet okudum hem teşekkür ettim. Sergi izlenimlerini yazacağım ama önce Medici yazımdan yola çıkarak aklıma gelen soruyu paylaşayım: Büyük servetlerin bir şehre karşı sorumluluğu nedir?

Elbette Floransa’nın Medicileri ile bugün İstanbul’daki iş sahibi aileleri tarihsel olarak aynı kefeye koymak doğru olmaz. Ama başlıktaki soru hala geçerli, servet şehrine ne fayda sağlıyor?

Mesela kökleri Erzurum’un eski tüccar çevrelerine uzanan Tivnikli Ailesi (1) üzerinden konuya bakalım. Tivnik babannelerinin köyünün adı. Arkadaşlarım olan İsmail Fahreddin ve Abdullah Tivnikli kardeşler 1986’da Eksim Dış Ticaret’i kurarak bugün ikinci kuşak oğulları Ebubekir Tivnikli’nin Yönetim Kurulu başkanlığı ve Mustafa Tivnikli’nin Yönetim Kurulu Üyeliği ile devam eden Eksim Holding’in temelini attılar. Gıda ve dış ticaretle başlayan faaliyetler daha sonra enerjiye de yayıldı. İyi bir dostumuz olan rahmetli Abdullah Tivnikli’nin hikayesinde ise ticaretin yanı sıra finans ve vakıf insan olması belirleyici olmuş. Türkiye’de katılım bankacılığının kuruluş döneminde aktif rol alan Abdullah, Albaraka Türk ve Kuveyt Türk’ün kuruluş süreçlerinde bulundu. Fakat onun hayat çizgisindeki belki de daha kalıcı taraf, kazandığı servetin bir bölümünü kurumsallaştırarak vakfetmesi oldu. 2008’den itibaren İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfı olarak faaliyet gösteren kurum, 2018’de Tivnikli’nin malvarlığı ve vakfa sürdürülebilir gelir sağlayacak akarlar tahsis etmesiyle Abdullah Tivnikli Vakfı’na dönüştü. Bugün vakıf eğitimden sağlığa, sosyal yardımdan çevreye, kültür ve sanata uzanan faaliyetler yürütüyor.

Burada geçen akar sözü bizi birkaç yüzyıl geriye, doğrudan Osmanlı İstanbul’una götürüyor. Vakıf geleneğinde mesele yalnızca bir binayı bağışlamak veya bir defaya mahsus bir bağışta bulunmak değildir. Yapılan hayrın çok yıllar sonra da yaşayabilmesi için gelir getirecek dükkanlar, hanlar, araziler ve başka mülkler bağlanırdı. Yani hayırseverlik, sosyal sorumluluk projesi bir finansman modeli haline getirilip sürdürülebilirlik kazanmıştır.

Tivnikli ailesinin bu kültür girişimine ve bu tür tüm hayırlı girişimlere bu açıdan bakmak gerekir. 2023’te de Erzurumlu Tivnikli Hacı Faruk Efendi’nin üç yüzü aşkın ciltlik kütüphanesinden yıpranmış eserler üç yılı aşan bir çalışmayla restore edilmiş ve “İki Kapak Bir Hazine” adıyla Üsküdar’da Özbekler Tekkesi’nde sergilenmişti (2). Yeni sergide ise Eksim’in kırk yılına atfen restore edilen kırk eser, restorasyon bekleyen nadir kitaplar ve geleneksel cilt sanatının teknikleri ziyaretçilerle buluştu. Burada değerli olan sadece eski kitapları tamir etmek değildi.

Bir şehrin kültürünü yalnızca büyük konser salonları, müzeler ve bienaller oluşturmaz. Bazen kültürel sürekliliği sağlayan şey, bir kitabın dağılmakta olan şirazesini yeniden bağlayabilecek ustanın hala var olmasıdır. Ciltçilik, tezhip, hat, ebru, kağıt konservasyonu gibi alanlarda ustalık zinciri koptuğunda, müzelerdeki eserleri korusanız bile o eserleri meydana getiren bilgiyi kaybedersiniz. İSAR Mücellithanesi’nin yaptığı iş bu nedenle nesne ile birlikte onu koruyacak insan bilgisini de korumaktır. Üstelik Özbekler Tekkesi ve Tophane-i Amire gibi tarihi mekanların tekrar kültürel dolaşımda olması İstanbul açısından başlı başına bir kazanımdır.

Aslında İstanbul tarihte bu şekilde imar edilegelmiş bir şehirdir. Şehre bugün tarihi kimliğini kazandıran, dünyanın hayranlık duyduğu önemli kısmı devrin padişahlarının, hanedan üyelerinin, sadrazamların, paşaların, tüccarların ve zenginlerin yaptırdığı vakıf eserleriyle oluşmuştur. Padişahlar bunun en görünür örnekleriydi. Fatih Sultan Mehmed yalnızca İstanbul’u fethetmedi; onu bir imparatorluk başkenti olarak yeniden kurguladı. Ali Kuşçu gibi bilim insanlarını İstanbul’a çağırdı, İtalyan hümanistleriyle ilişki kurdu ve hatta Gentile Bellini’yi Venedik’ten getirterek portresini yaptırdı. Sarayı, medreseleri ve kütüphaneleri bir kültür politikasının parçalarıydı (3). Tabiatıyla Fatih’ten önce de mesela Bursa’da var olan bu anlayış günümüze kadar fasılalı da olsa devam etti.

Kanuni Sultan Süleyman devrinde bu himaye Mimar Sinan’la birlikte tüm İstanbul’a ve memlekete yayıldı. Mesela Süleymaniye sadece muhteşem bir cami değildir; medreseleri, darüşşifası, imareti, sibyan mektebi, tıp medresesi, tabhanesi ve diğer yapılarıyla eğitimden sağlığa, yoksulun beslenmesinden bilginin üretimine kadar hayatın birçok alanını kapsayan bir toplumsal altyapıdır. Ve bütün bunların devamını sağlayacak vakıf gelirleri yani akarlar oluşturulmuştur. Burada sanat ile sosyal faydayı birbirinden ayırmak neredeyse imkansızdır. Güzel olan aynı zamanda işe yarar; işe yarayan ise güzeldir (4).

III. Ahmed’in Topkapı Sarayı’nda dağınık durumdaki değerli kitapları bir araya getirip 1719’da müstakil bir kütüphane yaptırması da aynı zihniyetin başka bir örneğidir. II. Abdülhamid dönemine gelindiğinde Yıldız Sarayı Kütüphanesi ile bugün 911 albüm ve 36 binden fazla kareden oluşan Yıldız fotoğraf koleksiyonu ortaya çıkar. Yani Osmanlı’da kültür hamiliği yalnız cami yaptırmak değil, kitabı toplamak, bilgiyi saklamak, sanatçıyı desteklemek, mimariyi üretmek ve hatta çağın yeni teknolojisi olan fotoğrafı kullanarak bir medeniyetin görsel hafızasını oluşturmayı da kapsar (5)

Yine neredeyse şehrin atardamarlarından biri olan Divanyolu, İstanbul’da bu anlayışın en iyi temsil edildiği yerlerden biridir. Biz bugün yürüyerek veya tramvayla geçerken Roma’nın Mese’sinden Osmanlı’nın Divanyolu’na uzanan bu hattın yüzyıllarca şehrin omurgası olduğunun farkında mıyız? Doğu Roma döneminin ana tören ve ticaret aksı Mese, Osmanlı döneminde büyük ölçüde Divanyolu olarak yaşamaya devam etti. Topkapı Sarayı’ndaki Divan’a gidip gelen devlet adamları bu güzergahı kullanıyor, padişahlar, vezirler ve paşalar yol boyunca camiler, medreseler, türbeler, sebiller, çeşmeler, hanlar ve kütüphaneler yaptırıyordu. Dolayısıyla Divanyolu yalnız bir ulaşım aksı değil, servetin kamusal hizmete dönüştüğü bir medeniyet koridoru haline geliyordu (6).

Burada küçük ama aile tarihimiz açısından önemli bir tarihi ayrımı da yapalım. Divanyolu üzerindeki meşhur müstakil yazma eser kütüphanesi Köprülü Kütüphanesidir. Fazıl Ahmed Paşa tarafından babası Köprülü Mehmed Paşa’nın vasiyeti üzerine kurulmuş ve 1678’de üç kütüphaneci, bir ciltçi ve bir kapıcıyla hizmete açılmıştır. Benim Fatih Medresesi mezunu rahmetli dedem Hacı İslam Efendi bu kütüphanede müstahdem olarak çalışmış. Hacı İslam Efendi genç yaşında İstanbul’a gelmiş, önce Fatih Medresesi’nde, ardından Darülmuallimin’de eğitim görmüş. Eğitimini II. Abdulhamit adına verilen bir bursla tamamlamış. Sonra öğretmenlik ve imamlık yapmış. Ailemiz yeniden İstanbul’a geldiğinde memuriyete başvuruyor ama eğitim belgeleri kaybedildiği için diplomasını ibraz edemiyor. Sonrasında Köprülü Kütüphanesi’nde müstahdem kadrosuna alınıyor. Ama kütüphane müdürü Halil Efendi Bey onun bilgi seviyesini fark edince ona memuriyet veriyor ve lojman ayarlıyor. Kim bilir belki yazmaya ve kitaplara merakım aile geçmişimizden geliyordur…

Şimdi yani üç buçuk asır sonra İSAR Mücellithanesi’nde cilt ustalarının yaptığı işe bakınca insan ister istemez bu devamlılığı düşünüyor. Tekrar edersem kitabı sadece yazmak ve satın almak yetmiyor; onu gelecek kuşağa ulaştıracak müesseseyi ve ustayı da yaşatmak gerekiyor (7).

Divanyolu’nda Sokollu Mehmed Paşa külliyesi’ni anmasam olmaz. İstanbul’da başka bir semt de yazıda geliştirdiğim fikri pekiştiriyor. Sokollu ile eşi İsmihan Sultan’ın Eyüp’te Mimar Sinan’a yaptırdığı külliyede medrese, darülkurra, türbe ve çeşme bulunuyor. Medresenin dershanesinde İsmihan Sultan tarafından kurulan kütüphanede Sokollu’nun vakıf mührünü taşıyan 554 yazma eser daha sonra Süleymaniye Kütüphanesi’ne intikal etti. Binanın işlevi değişebilir, kitap başka bir kuruma taşınabilir, fakat vakfedilen kültürel sermaye dört yüz elli yıl sonra hala toplumun malıdır. Vakıf fikrinin gerçek anlamı da bu değil midir? (8)

Şimdi Rüstem Paşa Camii’ne uzanalım. İstanbul’un en yoğun ticaret bölgelerinden Tahtakale’de Mimar Sinan tarafından yükseltilmiş bu olağanüstü yapı, bana kalırsa Osmanlı’da toplumsal fayda anlayışının tek başına güçlü bir kanıtıdır. Burada Cami zemine oturmuyor, dükkanların ve depoların üzerine yükseliyor. Altında ticaret vardır, üstünde sanat ve ibadet. O dükkanlar gelir üretir, vakıf eserini yaşatır. Caminin içini ise Osmanlı çini sanatının en olağanüstü İznik örnekleri kaplar. Sermaye, ticaret, sanat ve kamusal fayda aynı yapının içinde birleşmiştir (9).

Abdullah Tivnikli Vakfı’nın kurulurken akarlarla desteklenmiş olmasıyla Rüstem Paşa Camii’nin altındaki dükkanlar arasında zihniyet bakımından şaşırtıcı bir akrabalık var. Anlayacağınız aradan beş yüz yıl geçmiş ama soru değişmemiştir: Bir hayır işini sizden sonra kim finanse edecek? Kalıcı toplumsal fayda, iyi niyetten daha fazlasını; kurum, kaynak ve süreklilik gerektiriyor.

İstanbul’un zenginleri bu şehirde yalnızca para kazanan insanlar değildir. Bu şehir onlara pazar, insan kaynağı, itibar, bağlantı, gayrimenkul değeri, kültürel prestij ve dünyaya açılan bir kimlik sağlar. Bunun karşılığında şehre yalnız vergi ödemek ve yardımlaşmak kuşkusuz yeterli görülebilir, hukuken de bunun ötesinde bir mecburiyet yoktur. Ama medeni yani uygar olmanın bizim geleneğimizdeki ahlaki yükümlülüğü hukuki yükümlülükten daha geniştir.

İstanbul’un ihtiyacı yalnız yeni müzeler de değildir. Kaybolmakta olan bir zanaatın okulunu kurmak, yüz bin kitabı restore etmek, bir kütüphaneyi yüz yıl yaşayacak gelir modeliyle donatmak, genç sanatçılara atölye açmak, unutulmuş bir yapıyı kamusal hayata kazandırmak, araştırmacılara burs ya da ödül vermek, bir arşivi dijitalleştirmek, bir meydanı güzelleştirmek, bir semtin kültür kurumunu oluşturmak, sanatçıları desteklemek aynı derecede değerlidir. Çünkü toplumsal fayda bazen henüz doğmamış bir çocuğun elli yıl sonra görebileceği bir eseri bugünden korumaktır.

Mediciler Floransa’da servetlerini sanata dönüştürdüler; bunu yaparken elbette güçlerini ve itibarlarını da büyüttüler. Osmanlı İstanbul’unda ise vakıf sistemi daha farklı bir toplumsal mekanizma üretti, özel servetin bir bölümünü kalıcı biçimde kamusal faydaya tahsis etti. Divanyolu’ndan Sokollu’nun kütüphanesine, Rüstem Paşa’nın dükkanlarından Süleymaniye’ye kadar İstanbul’un hala hayran olduğumuz yüzünün büyük bölümü bu düşüncenin eseridir. Bu nedenle Tivnikli ailesinin bir cilt ve restorasyon sergisine destek vermesini yalnızca hoş bir kültür etkinliği diye görmemek gerekir. Asıl değer ticarette üretilen servetin bir kısmının hafızayı koruyan bir kuruma aktarılmasıdır.

İstanbul’un zenginlerine bugün sorulması gereken soru “Ne kadar bağış yapıyorsunuz?” değildir. “Bu şehirde sizden yüz yıl sonra ne kalacak?” Bence gerçek toplumsal faydanın ölçüsü biraz da budur.

Sergiye dönecek olursak. Sergi 40 nadir yazma ve baskı esere ev sahipliği yapıyor. Muhyiddin İbnü’l-Arabi’nin 500 yıllık Fusûsü’l-Hikem nüshasından Şeyh Galib’in el yazması Divan’ına, hattat Hasan Rıza Efendi’nin taş baskı Mushaf’ından, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname’sine kadar pek çok kıymetli eser bu seçkide bir arada yer alıyor.

Serginin bana çağrıştırdığı ofisimde muhafaza edegeldiğim Birgivî Mehmed Efendi’nin meşhur et-Tarîkatü’l-Muhammediyye adlı eseriydi. Birgivî eserini halkın anlayabilmesi için Osmanlıca yazmış; kitabın önsözünde bunu özellikle belirtmiş, eserin daha geniş bir kesim tarafından anlaşılması için böyle yazıldığını söylüyor. Bu kocaman kalın kitabı nasıl edindiğimi tam olarak hatırlamıyorum, ama talebeydim. Amcam görünce ilgilenmişti. Ona vermiştim. O da ofisinde muhafaza ederdi. Birgün ofiste masasının üzerinde açmış kitabı okurken içeri giren bir dostu, ne yapıyorsun, bu çok kıymetli el yazması bir kitap, deyince amcam da kitabı okumayı bırakıp kasaya kilitlemiş.

688 yapraklık, nesih hatla kaleme alınmış bu cildi incelerken insan kitabın yalnız içeriğine değil, bilginin halka nasıl ulaştırıldığına da bakıyor. Bir eseri korumak kadar, onun anlaşılmasını ve nesilden nesile aktarılmasını sağlamak da kültürel mirasın bir parçası önemli bir parçasıdır. Heralde onçin Tarikatı Muhammediye yani Muhammed’in Yolu (SAS) kitabının öz Türkçe latin harfleri ile basılmış çevirisi de yaygındır.

Arapça cild kelimesinden türeyen mücellit sözcüğü, kitaplara hem koruyucu hem de süsleyici kaplar hazırlayan, sayfaları sağlamlaştırarak eserlerin nesiller boyu muhafaza edilmesini sağlayan ustaya denir. Sergiyi bize gezdiren mücellid Muharrem Kalenci Bey eserlerin sadece edebi değerlerini değil, cilt, kağıt ve tezhip gibi döneminin teknolojik ve sanatsal özelliklerini de anlattı. Mesela kitabın kapağı değil kabı olurmuş ondan öğrendik! Restorasyon süreçlerini de örneklerle anlatarak anlamamızı sağladı.

Cilt sanatında kullanılan geleneksel malzemeleri yakından inceleme fırsatı bulduk, tüm eserlere de dokunmak serbest neye istiyorsak dokunup inceleyip serginin keyfini çıkardık.

Kalenci Hoca’dan öğrendik ki salona girişteki bizi karşılayan şerit perdeler bize adeta bir kitabın sayfaları arasında yolculuk yapmamızı sağlamak içinmiş.

Sergiyi gezerken duyduğumuz sesler de Hoca’nın çalışma esnasında kullandığı aletlerin ve atölye ortamının seslerinden oluşan özel bir ses enstalasyonmuş. Kendisi sergiyi gezerken tüm atölyesinin şu an orada olduğunu dolayısıyla bir nevi işsiz kaldığını söyledi. Haliyle tüm gün sergiye gelenlere keyifle işlerini anlatıyormuş.

Sergi salonunun merkezinde, Muharrem Kalenci tarafından kitap şirazesi referans alınarak örülen “Sonsuz Şiraze” adlı eser yükseliyor. Rabbimin doksan dokuz ismine nispetle aynı sayıda kolonun merkezde buluştuğu bu devasa yerleştirme, geleneksel el sanatını modern bir formla salonun merkezine taşıyor.

Sergiyi gezerken cilt sanatına dair teknik alet isimlerini hem de terimleri yerinde ve uygulamalı olarak öğrenme fırsatı oldukça keyif verici. Bakın ben neler öğrendim:

Mikleb: Arka kapağa bağlı olan ve ön kapağın üzerine kapanan “dil” kısmı,

Sertab: Sayfa bloğunu koruyan mukavvalı kenar bölümü,

Şemse: Cilt kapağının merkezinde konumlanan, genellikle oval veya yuvarlak bir formda tasarlanan ana süsleme motifi,

Salbek: Cilt kapağındaki ana motif olan şemsenin alt ve üst uçlarına eklenen, onu dikey doğrultuda tamamlayan uzantı motifleri,

Köşebent: Cilt kapağının dört köşesinde yer alan ve genellikle merkezdeki şemse ile uyumlu bir tasarım sergileyen süsleme motifleri,

Zencirek: Cilt kapaklarının kenarlarını çevreleyen, zincir biçimindeki süslemeler,

Şiraze: Sırt kısmındaki ipek örgü.

Mücellidin kitabı sabit tutmasını sağlayan ahşap sıkıştırma aletinin adı cendere ve kitabın düzenini koruyan ise şiraze. Gündelik hayatta sıkça kullandığımız kumpas kurmak, cendereye sokmak ve şirazesi kaymak gibi deyimlerin cilt sanatından kaynaklandığını öğrenmek oldukça şaşırtıcı oldu.

Sergide, restore edilerek hayata döndürülen eserlerin yanı sıra hala şifa bekleyen eserler de yer alıyor. Eserlerin restorasyon öncesi ve sonrası hallerini belgeleyen fotoğraflar çok etkileyici.

Ayrıca Selçuklu dönemi ciltleri, çârkûşe yani mahfazalı örnekler, şemseli murakkalar katı tekniğiyle hazırlanmış salbek şemseli köşebent ciltleri ve kuburlar… Cilt deyip geçmemek lazım hele kitabın kapağı hiç denilmeyecek…

Serginin küratörü Furkan Türkyılmaz. Sergileme düzeni ferah buldum. Sergi tematik videolarla zenginleştirilerek kapsamlı bir içerik sunuyor. Başta da belirttiğim gibi sergiyi Mücellit Muharrem Kalenci’nin kendi anlatımıyla gezmek çok farklı bit tat bırakıyor. Cilt işinin ne kadar önemli sanatçılık içerdiğini anlamamızı sağlıyor. Kendisine çok teşekkür ederim. 13 Eylül’de biten bu sergi keşke daha uzun süreli olabilse başka yerlerde de kendini gösterebilseydi.

Kaynakça
(1) https://irfandunyamiz.com/muhsin-bir-isadami-abdullah-tivnikli-akile-tekin/
(2) https://www.isar.org.tr/iki-kapak-bir-hazine-sergisi
(3) https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-ii
(4) https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-80058/ar-sinanin-eserleri.html
(5) https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmed-iii
(6) https://tr.wikipedia.org/wiki/Divanyolu; https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/8931
(7) https://fatih.gov.tr/istanbul-koprulu-yazma-eserler-kutuphanesi
(8) https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/8931
(9) https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/istanbul/gezilecekyer/rustem-pasa-camii

Erdoğan’ın ABD ziyareti kapsamında ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesi de bekleniyor. Görüşmede Türkiye-ABD ilişkilerindeki başlıkların yanı sıra iki ülke arasındaki mevcut sorunların ele alınması öngörülüyor.

Erdoğan BM Genel Kurulu'nda konuşacak

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Erdoğan’ın 20-23 Eylül tarihlerinde ABD’de bulunacağını duyurdu.

Duran, Erdoğan’ın BM 81. Genel Kurulu genel görüşmelerinin ilk günü olan 22 Eylül’de Genel Kurul’a hitap edeceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Sayın Cumhurbaşkanımız, 'Güveni yeniden inşa etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler' temasıyla düzenlenecek 81. Genel Kurul genel görüşmelerinin ilk günü olan 22 Eylül günü hitaplarını gerçekleştireceklerdir.

Sayın Cumhurbaşkanımız, ziyaret kapsamında BM Genel Sekreteri'nin yanı sıra çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili görüşmeler yapacaktır.

Sayın Cumhurbaşkanımız'ın ayrıca ABD'de mukim vatandaş temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşu temsilcilerinin katıldığı çeşitli programlara teşrif etmeleri de öngörülmektedir."

Erdoğan’ın programında BM Genel Sekreteri ile görüşmenin yanı sıra çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili temaslar da yer alacak.

Ziyaret kapsamında ABD’de yaşayan Türk vatandaşlarının temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşlarının temsilcileriyle programlar düzenlenmesi de planlanıyor.

Fidan: Cumhurbaşkanı Erdoğan kapsamlı mesajlar verecek

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, BM Genel Kurulu gündemine ilişkin değerlendirmesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dünya genelindeki sorunlara yönelik çözüm önerilerini içeren kapsamlı bir konuşma yapacağını söyledi.

Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında yapay zeka alanında gelecekte ortaya çıkabilecek risklere karşı ortak adımlar atılması çağrısında bulunacağını belirtti.

Türkiye-ABD gündeminde S-400 ve CAATSA

Fidan, Erdoğan ile Trump arasında yapılması beklenen görüşmeye ilişkin değerlendirmesinde ise Türkiye-ABD ilişkilerindeki sorun başlıklarından CAATSA yaptırımlarına değindi.

Türkiye’nin CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için çalışmalar yürüttüğünü belirten Fidan, S-400 meselesinin çözümüne yönelik bazı fikirlerin bulunduğunu söyledi.

Fidan, Türkiye ile ABD arasında karşılıklı iyi niyet çerçevesinde sorunların çözümüne yönelik yolların hayata geçirilmeye çalışıldığını ifade etti.

Son görüşmede neler konuşuldu?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump, son olarak 8 Temmuz 2026'da Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında bir araya gelmişti. Görüşme, NATO'nun savunma harcamaları, İran savaşı ve ittifakın güvenlik politikaları açısından kritik bir dönemde gerçekleşti.

Zirvenin sonunda NATO liderleri, ittifakın 5. maddesine bağlılıklarını yeniden teyit etti. Trump da zirveyi "başarılı" olarak nitelendirdi.

Görüşmenin ardından ABD'nin Türkiye'ye yönelik bazı yaptırımlarının kaldırılabileceğine ilişkin mesajlar da gündeme geldi; F-35 programına dönüş konusu da yeniden tartışıldı.

Ankara'dan önceki kritik buluşma Beyaz Saray'daydı

İki lider bundan önce 25 Eylül 2025'te Washington'da Beyaz Saray'da bir araya gelmişti. Bu görüşme, Erdoğan'ın yaklaşık altı yıl sonra gerçekleştirdiği ilk Beyaz Saray ziyareti olmuştu.

Yaklaşık iki saat süren görüşmenin ana başlıkları arasında savunma, ticaret, Gazze, Ukrayna, Suriye ve enerji ilişkileri yer aldı. Erdoğan, görüşmenin ardından ikili ilişkilerde "anlamlı ilerleme" sağlandığını söyledi.

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından biri Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi ve F-16 tedariki olurken, Trump da Türkiye'nin yeniden F-35 alabilmesine yönelik olumlu mesajlar verdi. Ancak görüşmenin ardından F-35 konusunda kesin bir anlaşma açıklanmadı.

İki lider ayrıca ticaret hacminin artırılması ve 100 milyar dolarlık ticaret hedefi, Gazze'de ateşkes ve kalıcı barış arayışları üzerinde durdu. Görüşmenin hemen ardından Türk Hava Yolları da Boeing ile büyük ölçekli uçak alım anlaşmasını açıkladı.

Kara, fon krizine ilişkin yorum yapmasını talep eden çok sayıda kişi olduğunu belirterek, “Bana göre fon piyasası profesyonelleri konuya çok daha hakim. Herkesin yerini bilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bu konuda otorite gibi konuşmayı kendi adıma doğru bulmuyorum” dedi.

Bir makroekonomist olarak olayın iktisadi yansımalarına dair ilk görüşlerini paylaşabileceğini ifade eden Kara, “Bu olay, varlık ve likidite etkisi üzerinden ekonomik faaliyeti ve büyümeyi daha da yavaşlatacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Kara, enflasyonist baskıların bir miktar azalacağını belirterek, “Ekim toplantısında merkez bankasının faiz indirim olasılığının arttığını söyleyebiliriz” dedi.

Normal şartlar altında bu tarz bir negatif şokun 150-200 baz puan faiz indirimi getirebileceğini belirten Kara, “Fakat dövize kayma riski ve rezerv kaybetme kaygısı nedeniyle merkez bankası 100 baz puanı tercih edecektir” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlar, günlük yakıt maliyetlerini takip edebilmek için “Bugün benzin ne kadar?”, “Motorin fiyatı kaç TL?”, “Akaryakıt fiyatlarında son durum ne?” gibi sorulara yanıt arıyor.

Peki, 20 Eylül 2026 Pazar günü itibarıyla İstanbul, Ankara ve İzmir’de benzin ve motorin fiyatları ne kadar?

İŞTE İL İL GÜNCEL BENZİN VE MOTORİN FİYATLARI…

• İstanbul Avrupa yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 80.40 TL

Motorin litre fiyatı: 96.30 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

• İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 80.20 TL

Motorin litre fiyatı: 96.10 TL

LPG litre fiyatı: 34.39 TL

• Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.30 TL

Motorin litre fiyatı: 97.40 TL

LPG litre fiyatı: 35.09 TL

• İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.60 TL

Motorin litre fiyatı: 97.70 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

Sobyanin, saldırılarda Moskova Petrol Rafinerisinin hasar aldığını ve herhangi bir can kaybının yaşanmadığını bildirdi.

Belediye Başkanı Sobyanin, saldırı sırasında bir İHA’nın Orehovoy Bulvarı bölgesindeki bir binaya isabet ettiği bilgisini de paylaştı.

Ukrayna’nın Moskova’ya yönelik en büyük İHA saldırısını gerçekleştirdiğini kaydeden Sobyanin, "Dünden bu yana, 450’si Moskova'ya yaklaşan dahil olmak üzere tüm bölgelerde 1600’den fazla İHA düşürüldü. Daha önce benzeri görülmemiş bu saldırı, açıkça seçimleri sekteye uğratmak amacıyla planlanmıştı. Düşman bu girişiminde başarısız oldu." ifadelerini kullandı.

Moskova bölgesinde İHA saldırısında 1 kişi öldü

Moskova Bölgesi Valisi Andrey Vorobyev de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, gece saatlerinde Moskova bölgesinin büyük çaplı bir İHA saldırısına maruz kaldığını kaydetti.

Hava savunma sistemlerinin yerel saatle sabah 3 ile 5 arasında 17 ilçede toplam 249 İHA'yı düşürdüğünü veya etkisiz hale getirdiğini aktaran Vorobyev, Ramenskoye ilçesinde bir İHA’nın 21 katlı bir apartmanın çatısında yangına yol açtığını, aralarında 70 çocuğun da bulunduğu 400 kişinin tahliye edildiğini ifade etti.

Vorobyev, Sofyino ilçesinde bir İHA’nın üç katlı bir binaya çarptığını belirterek, "Ne yazık ki, 44 yaşında bir kadın hayatını kaybetti. 2’si çocuk olmak üzere 5 kişi yaralandı. Çocuklar hastaneye kaldırıldı ve gerekli tüm tıbbi müdahaleler yapılıyor." ifadelerini kullandı.

İHA saldırılarının sürdüğünü kaydeden Vorobyev, başka ilçelerde de binaların hasar aldığı bilgisini paylaştı.

Moskova’daki bazı havaalanlarına geçici uçuş kısıtlamaları geldi

Öte yandan Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosaviatsiya) yaptığı açıklamada, Moskova’daki Vnukovo ve Şeremetyevo havalimanlarında uçakların iniş ve kalkışına yönelik geçici kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.

Açıklamada, "Kısıtlamalar, uçuş güvenliğini sağlamak amacıyla gereklidir." ifadelerine yer verildi.

***

Ülkemiz, 2 bin 200 yılı aşan kadim devlet geleneğiyle eşsiz bir mirasa sahiptir. Medeniyetimizin bize miras bıraktığı bilge ve kudretli müktesebattan istifade ederek attığımız tarihi adımlarla gücümüze güç katarak Cumhuriyet’imizin ikinci yüzyılında hedeflerimize kararlılıkla yürüyoruz.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçiş ile Terörsüz Türkiye süreci bu kararlılığın en önemli adımları arasındadır. Gelinen aşamada ise yeni anayasa Türkiye Cumhuriyeti için artık kaçınılmazdır.

Bu doğrultuda ülke liderimiz ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın perspektifiyle hayata geçen Türkiye Yüzyılı vizyonumuzun en büyük hedeflerinden biri, yeni bir anayasayı ülkemize kazandırmaktır. Dönem artık Türkiye Yüzyılı’dır, vakit artık yeni anayasa vaktidir. Türkiye Yüzyılı’nın ve istikrarın lokomotifi haline gelen Cumhur İttifakı şüphesiz bunu da başaracaktır.

Elbette yeni anayasa Türkiye’nin olağan gündemi olarak her zaman güncel bir konudur. Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) 28. döneminde yeni anayasanın yapılma ihtimali de Meclisimizin değerlendireceği bir husustur. Bu ihtimal asla dışlanamaz. Buna mukabil gerek zaman yönetimi gerekse yeni anayasa sürecinde olgunlaştırılması gereken konulara ilişkin fikri çalışma ihtiyacı TBMM’nin 29. döneminde yeni anayasanın yapılmasını daha gerçekçi bir hedefe dönüştürüyor. Tabii ki nihai karar demokratik siyasi liderliğin ve Meclisimizindir.

Yamalı bohça: 1982 Anayasası

Ülkemizin anayasa yapma ve değiştirme süreçlerinde güçlü bir birikimi ve pratiği var. Bununla birlikte bugün, darbe ürünü olan 1982 Anayasası, tüm değişikliklere rağmen ülkemize layık sivil, demokratik, özgürlükçü ve kapsayıcı bir anayasa olma niteliğinden halen çok uzaktadır.

1982 Anayasası'nın yürürlükte 154 maddesi var. Bunların 103’ünün 58’inde hiç değişiklik olmadı, 45’inde tali değişiklikler yapıldı. Yani cari anayasanın üçte ikisi aradan geçen 44 yıla rağmen darbe ürünü olma özelliğini sürdürüyor. İlk dört maddenin esasları (devamlılık ilkesi dahil) korunacağından, yürütme ve yürürlük maddeleri de çıkınca geride kalan 97 maddenin gözden geçirilmesi, bazılarında esaslı değişiklikler yapılması, bir kısmının güncellenmesi, bir kısmının kaldırılması temel bir ihtiyaçtır. Değişiklik yapılmış 51 maddede ise elbette geliştirme ve yenileme ihtiyacı söz konusudur.

Hal böyleyken "ilk dört madde hariç 1982 Anayasası'nın neredeyse bütün maddeleri tamamen değişti yeni anayasa hedefi gereksizdir" görüşü tam bir boş ezber ve hatta kasıtlı bir çarpıtmadır.

1982 darbe Anayasası'nın oluşturduğu vesayetçi yapılara her defasında dur diyen, tüm engellere rağmen Terörsüz Türkiye süreci ile barışı ve kardeşliği benimseyen bu asil ve kahraman milletimize yamalı bohçadan beter olan anayasa hiçbir şekilde yakışmıyor. Önemle belirtelim ki yeni anayasa sadece bir ihtiyaç değil, aynı zamanda bir zorunluluktur.

Milli bir görev olarak yeni anayasa

Cumhuriyetimizi yeni ve sivil anayasa ile taçlandırmak hepimizin vazifesidir. Bu hiç kimsenin şahsi konusu değil, hepimizin milli meselesidir.

Özellikle son çeyrek yüzyılda atılan adımlarla, her geçen gün daha sivil ve demokratik yönde gelişen, kurumsal kapasitesini güçlendiren, yerli ve milli savunma sanayi hamleleriyle küresel bir güç haline gelen bir Türkiye var.

Milleti merkeze alan, halkımızın barış ve kardeşlik iklimini koruyup güçlendiren Terörsüz Türkiye sürecinin menziline varmak üzere olduğu bugünlerde yeni anayasanın temelleri muhakkak atılacaktır.

Bilinmelidir ki 2023 ruhuna sahip ve 2053 ve 2071 vizyonlarına uygun olarak hazırlanacak yeni anayasada milli kurtuluş ve bağımsızlık mücadelemizin ve anayasal birikimimizin kazanımları olarak Türk milleti, Türk vatandaşlığı, resmi dil ve tek zorunlu eğitim dili olarak Türkçe, cumhuriyet, üniter yapı, laiklik, demokratik hukuk devleti kırmızı çizgilerdir. Bu konularda istismar siyaseti yürütülmesine, sürece gölge düşürmek maksatlı bilinçli çarpıtmalar yapılmasına asla müsaade edilmez. Bu hususlarda farklı bir düzenleme tartışması zaten kabul edilemez.

Ayrıca, demokrasinin birikimleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ise korunması gereken kıymetlerdir. Halkın, sistemin işleyişindeki iradesini güçlendirmiş olan etkili iki oy hakkı ve yüzde 50+1 kuralı halka rağmen değiştirilemez. Halk da iradesini zayıflatacak bu tip karşı hamlelere geçit vermez.

Anayasa doğrudan icrai sonuç doğuran bir düzenleme değil esasen bir güvenceler sistemidir. Ülkemizin geleceği olan çocuklarımıza ve gençlerimize bu teminatı sunmak mutlak borcumuzdur. Vurgulanmalıdır ki çağa uygun hak ve özgürlükler çerçevesinde daha geniş güvenceler sağlayan, temel değerleri tahrip eden hukuk anlayışlarına ve neoliberal saldırganlıklara karşı tedbirler alan, milli perspektife sahip bir anayasa milletimizin en önemli ihtiyacıdır. Öte yandan, demokrasi bayrağını daha da ileriye taşıyacak yeni anayasada "serbestlik fetişizmi" tuzağına ise asla düşülmemelidir.

Yeni anayasa ile birlikte TBMM İçtüzüğünün, Siyasi Partiler Kanunu'nun ve seçim kanunlarının yenilenmesi ihtiyacı da açıktır. Tüm bu konularda Hukuk Politikaları Kurulu olarak üzerimize düşen her türlü fikri desteği vermeye devam edeceğimizi belirtmek isterim.

Toplumsal birliğimizin en güçlü şekilde tecelli ettiği bugünlerde yapılan çalışmaların ayrı bir önemi olduğunu vurgulamak gerekir. Bugün Türkiye’nin her bir ferdinin kendini asli unsuru olarak saydığı kapsayıcı bir anayasaya yönelik olarak hukuk politikası oluşturma çalışmalarına katkı sunmak herkesin hakkıdır ve aynı zamanda milli bir görevidir.

Türkiye’nin büyük yürüyüşü

Dünyada görünürde dahi bir kural ve kurum referansının kalmadığı bu dönemde kaba güç ve kuralsızlık kaotik küresel yapıya egemen oldu. Bu koşullarda yeni anayasa ile geliştirilecek güçlü ve daha doğru kural sistemi Türkiye’ye hukuk içinde ve hukuk desteğiyle yükselmek için birçok fırsat sağlayacaktır. Özcesi Türkiye büyük yürüyüşe başlıyor. Yeni anayasa bu büyük yürüyüşün itici gücü olacaktır.

Eminiz ki Türk milletinin tüm unsurları, Türkiye toplumunun tüm kesimleri, Türkiye halkının tüm kümeleri yeni anayasa yapma hakkını asli kurucu irade yetkisiyle kullanarak hedefe ulaşacaktır. Ve yine görünen o ki temsili kurucu irade olan TBMM en geç 29. dönemde yeni anayasayı yaptığında, zorunlu olarak başvurulacak halk oylamasında çok yüksek bir oy oranıyla yeni anayasa kabul edilecektir.

[Mehmet Uçum, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekilidir.]

Açıklamada, ABD ordusunun Karayipler'deki bilinen uyuşturucu kaçakçılığı rotaları üzerinde faaliyet gösterdiği iddia edilen bir yüksek hızlı tekneyi vurduğu aktarıldı.

Doğrulanmış istihbarat bilgilerinin, söz konusu teknenin uyuşturucu kaçakçılığına karıştığını ortaya koyduğu kaydedilen açıklamada, saldırı sonucunda teknedeki 4 kişinin öldürüldüğü bildirildi.

ABD ordusunun, son zamanlarda uyuşturucu kaçakçılığı yaptıkları iddiasıyla Karayipler ve Pasifik Okyanusu'ndaki bazı tekneleri ve içindekileri doğrudan hedef alması, uluslararası kamuoyunda "yargısız infaz" tartışmalarına yol açıyor.

İranlı yetkili, "Tahran’ın mesajı gayet nettir. İran'ın herhangi bir müzakereye başlaması için ileri sürdüğü 7 şart, ABD hükümetine bildirilmiştir." ifadesini kullandı.

Rızai, ayrıca katıldığı bir televizyon programında da "Savaşın son bulması için İran’ın şartlarını kabul etmek ABD’nin yararınadır. Savaşa tam olarak hazırız." açıklamasında bulundu.

Arabulucu ülke Pakistan’ın İçişleri Bakanı Tahran’a geliyor

Daha önce birçok kez İran’ı ziyaret eden ve İran ile ABD arasındaki diplomasi sürecinin arabulucusu Pakistan'ın İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin pazar günü Tahran’ı ziyaret etmesi bekleniyor.

İranlı yetkililer, ziyaretin iki ülke ilişkileri kapsamında gerçekleşeceğini açıklarken, ABD’den bir mesaj getirilip getirilmediği konusunda ise bilgi sahibi olmadıklarını dile getirdi.

Şehir yaşamının stresinden uzaklaşmak isteyen ziyaretçiler, serin ve temiz havasının yanı sıra soğuk kaynak sularıyla da tanınan yaylanın yolunu tutuyor.

Hayvanlarını otlatmak için yaylaya göç eden yöre sakinlerinin yanı sıra bölgeye kentten ve farklı illerden gelen ziyaretçiler, kamp, piknik, balık tutma gibi etkinliklerle keyifli vakit geçiriyor.

Milli Saraylar Başkanlığı Halı Restorasyon Atölyesi halı onarım ustası Sadi Öztürk, atölyede yürütülen çalışmalar ve tarihi seccadelerin konservasyon süreçlerine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Öztürk, 8 kişilik ekiple Milli Saraylar bünyesindeki saray, kasır ve köşklerde bulunan el dokuması tarihi halıların restorasyon ve konservasyon çalışmalarını yaptıklarını belirterek, "Milli Saraylar bünyesindeki Topkapı Sarayı, Beylerbeyi Sarayı, Yıldız Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, kasır ve köşklerdeki tarihi eser el dokuması halıların restorasyon çalışmalarını yapıyoruz." dedi.

Atölyede şu anda Topkapı Sarayı'na ait 6 seccadenin bulunduğunu aktaran Öztürk, bunlardan üçünün 16. yüzyılda Safevi topraklarında dokunduğunu ve saraya hediye edildiğini söyledi.

- "Rönesans döneminde birçok ressam bunu eserlerinde kullanmış"

Safevi dönemine ait seccadelerin üzerindeki yazı programına dikkati çeken Öztürk, eserlerde Kur'an-ı Kerim'den çeşitli ayetlerin yanı sıra dini ifadelerin bulunduğunu belirterek, "Bu eserlerin üzerinde Bakara suresinden, Nur suresinden, Fetih suresinden ayetler var. Ali ismi çıkıyor. Bu ismi daha fazla kullanmışlar. Şii şehadeti var bir eserimizin üzerinde. Bunu yazmışlar. Kelime-i Tevhid var. Bu şekilde eserlerin kenarında ayet ve çeşitli isimler de yazılmış. 16. yüzyılda dokunmuş." diye konuştu.

Sadi Öztürk, söz konusu eserlerin işçilik, dokuma ve renkleri bakımından yüksek nitelikte olduğunu vurgulayarak, hassas yapılarına rağmen bugüne ulaşmalarının önemine işaret etti.

Seccadeler arasında 16. yüzyılda Bergama'da dokunan bir örneğin de bulunduğunu dile getiren Öztürk, "Bu eser, alt kısımda anahtar delikli seccade olarak geçiyor. Hatta Rönesans döneminde birçok ressam bunu eserlerinde kullanmış, sergilemiş." ifadelerini kullandı.

- Seccadeler sergilenmeye hazırlanıyor

Öztürk, atölyedeki 6 Topkapı Sarayı seccadesinin konservasyon işlemlerinin tamamlandığına dikkati çekerek, eserlerin sergilenmek üzere özel panolara sabitlendiğini kaydetti.

İki ipek halının eserler arasında yer aldığını sözlerine ekleyen Öztürk, "Bu iki ipek halı da Yıldız Sarayı'nda sergilenecek. Bu 6 eserimiz ve Yıldız Sarayı'ndaki diğer iki eserimizin konservasyon süreçleri tamamlandı. 6 eserimiz Topkapı Sarayı için panolara dikildi." dedi.

Eserlerin sergileme sürecinin müzecilik çalışmaları doğrultusunda yürütüleceğini aktaran Öztürk, seccadelerin ait oldukları yerlere gönderilerek uygun görülen alanlarda sergileneceğini ifade etti.

- "Mevcut eser muhafaza ediliyor, korunuyor"

Tarihi dokumaların atölyeye ulaştığında öncelikle tespit çalışmasından geçirildiğini anlatan Öztürk, eserin durumuna göre konservasyon veya restorasyon yöntemlerinden birinin uygulandığını belirtti.

Öztürk, "Tabii bize eserler geldiği zaman, biz eserlerin tespit çalışmasını yapıyoruz. Hangi esere nasıl müdahale edeceğimize bakıyoruz. Kimi eserlere konservasyon yapıyoruz. Bu eserlerin mukavemeti, dayanıklılığı daha az olduğu için konservasyon yapıyoruz. Bunlara kesinlikle bir tamamlama işlemi olmuyor. Mevcut olan eser muhafaza ediliyor, korunuyor." diye konuştu.

Restorasyon uygulanacak eserlerde eksik bölümlerin eserin özgün yapısına uygun şekilde tamamlandığının altını çizen Öztürk, şöyle devam etti:

"Bu eserlerde yine eksik olan kısımların kendi ipleri aynı kendi dokusuna ait bir şekilde tespit ediliyor. Kendi renkleri kazanda kaynatılarak boyanıyor. Atkısı, çözgüsü, ilmeklere desenle aynı dokuda, rengi rengine uygun atılıyor, orijinal yapısına getiriliyor. Restorasyon süreçleri de tamamlandıktan sonra bu eserler ait oldukları saraya gönderilip, ait oldukları odada sergilenecek."

- Restorasyon süreçleri daha uzun sürüyor

Atölyede seccadelerin yanı sıra Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait tarihi halılar üzerinde de çalışma yürütüldüğünü söyleyen Öztürk, bazı eserlerin büyük boyutları nedeniyle restorasyon süreçlerinin daha uzun sürdüğünü aktardı.

Sadi Öztürk, restorasyon çalışmalarında halıların eksik baş, kenar ve orta bölümlerinin atkı, çözgü ve ilmekler kullanılarak tamamlandığını ifade etti.

Restorasyon çalışmalarının konservasyona göre daha uzun sürdüğünü belirten Öztürk, "Restorasyon süreçleri konservasyon sürecine göre daha uzun sürüyor. Restorasyon sürecinde, tabii eserlerin ebatları ölçüleri de büyük olduğu için bu bir, bir buçuk yılı bulabiliyor." dedi.

Öztürk, atölyedeki çalışmaların tarihi dokumaların özgün yapısının korunmasına odaklandığını belirterek, "Bu şekilde sekiz arkadaşımızla burada bir şekilde çalışıp bu eserleri tamamlamaya kendi özgün yapısına dokusuna ait olduğu yere göndermek için elimizden geleni çabayı veriyoruz." ifadelerini kullandı.

- Tarihi halılar da restore ediliyor

Atölyede seccadelerin yanı sıra farklı saraylara ait tarihi halıların restorasyon çalışmaları da yürütülüyor.

Çalışmalar kapsamında Dolmabahçe Sarayı'na ait Gördes halısı ve şal desenli halının yanı sıra Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait eserler üzerinde işlem yapılması planlanıyor.

Restorasyonda öncelikle eserlerin mevcut durumu belirleniyor, ardından özgün dokusuna uygun iplik ve renkler hazırlanıyor. Eksik atkı ve çözgüler tamamlanırken, gerekli bölümlerde ilmekler atılarak dokumanın özgün yapısına uygun hale getirilmesi sağlanıyor.

Milli Saraylar Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi, 2007'de Hereke İpekli Dokuma ve Halı Fabrikası'nda kuruldu. 2011'de Yıldız Şale Köşkü yerleşkesine taşınan atölyede, saray koleksiyonlarına ait tarihi dokumaların korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla çalışmalar sürdürülüyor.