Geçmişte Meclis kürsüsünden "Beyaz Kuşak Projesi" adıyla benzer bir bölgesel ittifakı defalarca önerdiklerini belirten Arıkan, hükümetin bu vizyonu eksik uyguladığını ifade etti. Arıkan, konuya ilişkin şunları söyledi, “Türkiye, Pakistan ve Arabistan’dan oluşan ülkeleri bir araya getirip bir anlaşma yaptılar. Bizim bu projeyi önerirken amacımız; Mısır, Türkiye, İran, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın bir araya gelerek aralarında bir saldırmazlık anlaşması yapması, Siyonizm’i ve Amerika’yı dize getirmesiydi. Ancak her zaman olduğu gibi iktidar bizi yine yanlış anladı ve Mısır ile İran’ın dışarıda bırakıldığı bir birlikteliği bugün hayata geçirdiler.”

“ÇİFTÇİMİZİN FERYADI ARŞA DAYANDI”

Son 1,5 yıl içinde 190. il ziyaretini gerçekleştirdiğini ve Türkiye'nin her yerinde benzer sıkıntılarla karşılaştığını dile getiren Arıkan, tarım sektöründeki krize dikkat çekti. TMO'nun hububat alım politikasını eleştiren Arıkan, uygulamadaki aksaklıkların çiftçiyi mağdur ettiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Buğdaya 16,5 lira fiyat verdiler. Ancak aynı zamanda Toprak Mahsulleri Ofisi'ne 'Çiftçi ne kadar buğday getirirse bir mazeret uydurun, almamaya çalışın' şeklinde bir talimat ilettiler. Ofis alım yapmayınca çiftçi haliyle esnafın kucağına düşmek zorunda kaldı. Buğdayın 11, 12 ve 13 liralara kadar satıldığı günlere şahitlik ettik.”

“GİRDİ MALİYETLERİ KATLANIRKEN FINDIĞA YÜZDE 27,5 ZAM YAPILDI”

Açıklanan yeni fındık alım fiyatlarına da değinen Saadet Partisi Lideri, artış oranının girdi maliyetlerinin çok gerisinde kaldığını vurguladı. Üreticinin asgari 350 lira seviyesinde bir fiyat beklentisi içinde olduğunu hatırlatan Arıkan, “Son bir yıl içerisinde mazot yüzde 41, gübre ise yüzde 64 artmış durumda. Buna karşılık fındık fiyatlarına sadece yüzde 27,5 oranında bir artış ortaya koydular.” değerlendirmesinde bulundu.

Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanması konusunda arabulucular ve Barış Kurulu ile varılan mutabakata Hamas bağlı kaldığını vurguladı.

Açıklamada ayrıca, Gazze Barış Kurulu'nun açıkladığı "üzerinde anlaşmaya varılan hususların sorumlu bir şekilde, ciddiyetle uygulanması" gerektiği ifade edildi.

Netanyahu, haftalık kabine toplantısının açılışında yaptığı konuşmada, Gazze'de Barış Kurulu'nun sunduğu 15 maddelik ateşkesin ikinci aşaması planını reddetiklerini söylemiş, İsrail ordusunun Hamas tamamen silahsızlandırılmadan Gazze Şeridi'nde işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini duyurmuştu.

Ateşkesin ikinci aşaması için yol haritası duyurulmuştu

Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, Hamas’ın ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanmasına yönelik ayrıntılı bir yol haritasını kabul ettiğini açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump da Barış Kurulu'nun, Hamas ve Gazze'deki diğer silahlı gruplarla silahların bırakılması konusunda anlaşmaya vardığını duyurmuştu.

Hamas, Filistinli gruplarla birlikte müzakere sürecine ve arabulucuların ikinci aşamanın tamamlanmasına yönelik sunduğu önerilere olumlu yaklaştığını bildirmişti. Hamas, İsrail'in saldırılarını durdurması ve üzerinde mutabakata varılan hususlara ilişkin takvim oluşturulmasının temel şart olduğunu, ikinci aşamanın uygulanmasının da İsrail'in ilk aşamadaki yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesine bağlı olduğunu vurgulamıştı.

Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi de Gazze Şeridi'nin yönetimini devralmak için kurumsal ve operasyonel hazırlıklarını tamamladığını açıklamıştı.

Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ilk aşaması 10 Ekim 2025’te yürürlüğe girmişti. Ateşkes, esir takası ve insani yardımların artırılmasını öngören anlaşmaya rağmen İsrail'in saldırıları ve yardım girişine yönelik kısıtlamaları sürmüştü.

Bakan Gürlek, yaptığı açıklamada, "Yeşil Vatan"ı tehdit eden orman yangınlarının çıkış nedenleri ve sorumlularının tüm yönleriyle araştırıldığını belirtti.

Gürlek, Doğal Afet ve Kazalar Daire Başkanlığının takibinde, Cumhuriyet başsavcılıkları ve ilgili kurumların koordinasyonuyla yürütülen soruşturmalar kapsamında, 1 Haziran 2026'dan bu yana meydana gelen ve adli işlem yapılan 52 orman yangını bulunduğunu açıkladı.

Bu yangınlara ilişkin soruşturmalarda 34 şüphelinin tespit edildiğini belirten Gürlek, şüphelilerden 9'unun tutuklandığını, 14'ü hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulandığını kaydetti.

"Hiçbir yangının faili meçhul kalmasına müsaade edilmeyecek"

Orman yangınlarının hem kasıt hem de ihmal ve tedbirsizlik yönünden titizlikle incelendiğini vurgulayan Gürlek, sorumluların adalet önüne çıkarılması için çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Gürlek, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"Ormanlarımızı kasten yakanların da ihmal veya tedbirsizlikleriyle yangına sebebiyet verenlerin de tespit edilerek adalet önüne çıkarılması için çalışmalar kararlılıkla sürdürülmektedir. Suç şüphesi bulunan hiçbir orman yangınının faili meçhul kalmasına müsaade edilmeyecektir."

Anlaşmanın, üç ülkenin liderleri ve halkları arasındaki kardeşlik ilişkilerinin derinliğini yansıttığını belirten Dar, çok boyutlu güvenlik sorunlarına çözüm bulma ve bölgesel refahı artırma arzusuyla taraflar arasında yıllar süren görüşmelere ve koordinasyona işaret etti.

Dar, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın, imzacı ülkeler arasındaki ve diğer ülkeler veya kuruluşlarla yapılan ikili veya çok taraflı anlaşmaları yürürlükten kaldırmayacağını veya değiştirmeyeceğini ifade etti.

Anlaşma kapsamında, bu üç ülkeden "herhangi birine yönelik herhangi dış silahlı saldırının" Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesiyle tutarlı olarak "tümüne yönelik bir saldırı" kabul edileceğini vurgulayan Dar, şunları kaydetti:

"Mekke Anlaşması nitelik olarak tamamen savunma amaçlıdır. Herhangi bir ülke hedef alınmamaktadır ve tek amacı, geniş bölgede barış, istikrar ve refaha yönelik devam eden çabalarımızı daha da güçlendirmektir. Mekke Anlaşması, temel ilkelerini benimsemeye ve farklılıkları karşılıklı saygı, işbirliği ve barışçıl yollarla çözmeye istekli olan herhangi bir bölge ülkesine açıktır."

Dar, anlaşmanın, Pakistan'ın dış politikasının temel ilkeleriyle de tutarlı olduğunu, kalıcı barış ve istikrar için bölgedeki diğer ülkelerle işbirliğine devam etmeyi amaçladıklarını vurguladı.

⁠Mekke Ortak Savunma Anlaşması

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 7 Ağustos'ta Mekke'de ülkeleri arasındaki "Ortak Savunma Anlaşması"na imza atmıştı.

Anlaşma, herhangi bir ülkeyi hedef almayan, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı temelinde bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refahın korunmasına yönelik taahhütleri güçlendirmeyi amaçlayan savunma odaklı işbirliği niteliği taşıyor.

Herhangi bir saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlayan anlaşma, üç devletten herhangi birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının, hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul edileceğini öngörüyor.

Anlaşmanın, üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayisi işbirliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği geliştirmeyi amaçlayan savunma odaklı bir düzenleme niteliği bulunuyor.

Son 24 saatte Gazze'deki hastanelere biri yeni saldırıda, diğeri daha önceki saldırılarda hayatını kaybeden ve cenazesi enkazdan yeni çıkarılan 2 kişinin naaşı ile 8 yaralının getirildiği kaydedildi.

Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025'ten bu yana İsrail'in saldırılarında 1258 kişinin yaşamını yitirdiği, 4 bin 139 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 807 kişinin cenazesinin çıkarıldığı ifade edildi.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda toplam can kaybının 73 bin 386'ya, yaralı sayısının 174 bin 250'ye yükseldiği bildirildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hala binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

İsrail'in Gazze'den alıkoyduğu Filistinli esirlerden biri daha hapishanede hayatını kaybetti

Filistin Kurtuluş Örgütüne (FKÖ) bağlı Esirler ve Eski Tutuklular İşleri Komisyonundan yapılan açıklamada, İsrail makamlarının, Aralık 2023'te Gazze Şeridi'nden alıkonulan İhab Muhammed Abdulkadir Diyab isimli Filistinli esirin ölüm haberini kendilerine ilettiği belirtildi.

İsrail'in Diyab'ın bazı hastalıkları olduğu yönünde bilgi verdiği ancak bunun Filistinli esirin ailesi tarafından yalanlandığı kaydedildi.

Ailesi, 36 yaşındaki Diyab'ın alıkonulduğu sırada hiçbir hastalığı bulunmayan sağlıklı biri olduğunu ifade etti.

Açıklamada, İsrail hapishanelerinde özellikle Gazze'den alıkonan Filistinli esirlere çeşitli işkence ve kötü muamelenin sürdüğüne dikkat çekildi.

Ekim 2023'ten bu yana İsrail hapishanelerinde 53'ü Gazze Şeridi'nden olmak üzere ölen Filistinlilerin sayısının 91'e yükseldiğine vurgu yapılan açıklamada, İsrail hapishanelerinde 1967 yılından beri ölen Filistinli esirlerin sayısı ise 328 olarak aktarıldı.

Açıklamada, İsrail'in hapishanelerde tuttuğu Filistinlilere yönelik işkencelerin son bulması için uluslararası toplumun derhal müdahale etmesi çağrısının yapıldı.

Taksitlerini önceden yatırıp, ürünleri sonra almak üzere anlaşma yaptıklarını belirten Esen, "Bize ürünlerin depoda bekletileceği söylendi. Yaklaşık 2 ay önce beyaz eşyalarımı almak istediğimde bayinin iflas ettiğini öğrendik. Muhatap bulamıyoruz. Ürünlerin güncel değeri 220-230 bin lira arasında" dedi.

Tunahan Savran da 138 bin lira ödediğini ifade ederek, "Evlilik öncesinde ödemelerimi tamamlamak istedim. Daha sonra ürünleri almak için bayiye gittim ancak bayinin kapandığını öğrendim" diye konuştu.

20 kişi 1,1 milyondan fazla ödeme yaptı

Avukat Sena Çokçevik ise kendisine ulaşan 7 kişi için hukuk mücadelesi başlattıklarını kaydetti.

Antalya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduklarını dile getiren Çokçevik, "İlgili firma yetkilileri hakkında şikayetçi olduk. Hukuki mücadelemizi sürdüreceğiz" dedi.

Yaklaşık 20 kişinin mağdur edildiğini anlatan Çokçevik, söz konusu bayiye 7 müvekkilinin toplam 1 milyon 102 bin 700 lira ödeme yaptığını ifade etti.

Deniz polislerinin ihbarın ardından sualtı görüntülemesi gerçekleştirdiğini kaydeden Vali Ergün, şunları söyledi:

"SAS komandolarımız bunun bir insansız deniz aracı olabileceği ihtimali üzerinde durdular. Bunun üzerine de bizim asıl daha önce de örneklerini yaşadığımız için Karadeniz'de bu zaman zaman oluyor biliyorsunuz. Hatta bizim Hopa açıklarında yine olmuştu. Ne olur ne olmaz her zaman biz en kötü senaryoya göre, patlayıcı madde yüklü olabileceğini değerlendirerek ve bizim de Hopa Limanı'nda biliyorsunuz motorin ve benzin yakıtlarımız bulunuyor. Buraya herhangi bir zarar ihtimaline karşı biz öncelikle önlemler aldık. Şimdi arkadaşlarımız oraya 600 metrelik bir ağ gerdiler."

Vali Ergün, cismin rüzgarla kıyıya 50 metre mesafeye kadar yaklaştığını dile getirerek, "Onun üzerine biraz doğrusu isterseniz endişelendik ama şu anda yaklaşık kıyıdan 400 metre açıkta bulunuyor. Sahil Güvenlik Karakol Komutanlığımız da denizden belirli bir mesafeden bunu izliyor. Biz sahilde 50 metre kadar yaklaşınca kara yolunu geçici olarak trafiğe kapatmıştık. Şu anda kontrollü olarak trafiğe açmış bulunuyoruz. Ankara ile görüştük. Sabah saat 05.00'te askeri uçakla SAS komandolarımız gelecek. Çünkü patlatma teknik bir konu, onların yetkisinde ve onlar biliyorlar bu konuyu" ifadelerini kullandı.

"Endişe edecek herhangi bir durum yok"

Görüş mesafesi olmadığı için çalışmaların sabah devam edeceği bilgisini paylaşan Ergün, "İnşallah SAS komandolarımız buraya ulaştıklarında biz bunu güvenli bir şekilde, güvenli bir mesafeden patlatacağız. Şunu söyleyebilirim, öyle endişe edecek herhangi bir durum yok şu aşamada. Biz de buradan zaten durumu takip ediyoruz. İnşallah yarın da dediğim gibi patlatarak tamamen bu cismi yok ederiz" diye konuştu.

Vali Ergün, her şeyin kontrol altında olduğunu vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"Biz her zaman en kötü senaryoyu düşünerek tedbir alıyoruz. Özellikle burada da aynı senaryo üzerinde hareket ediyoruz. Vatandaşımızda paniğe ya da meraka sevk edecek bir durum olmadığını ifade etmek istiyorum. Şu anda evlerde bir tahliye yok. Mesafe güvenli, biz yolu da açtık söylediğim gibi ama kontrolden çıkar mı olur mu olmaz mı yani. En olumsuz senaryoya karşı biz yine gerekirse yolu kapatır, gerekirse açarız."

"Söz konusu araç güvenli mesafeye çekilerek açık denizde imha edildi"

Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı Sualtı Savunma (SAS) ekipleri, bulunan cisimle ilgili inceleme yaptı.

Ekiplerin inceleme ve değerlendirmelerinin ardından insansız deniz aracı olduğu değerlendirilen cisim, çevrede güvenlik önlemleri alınarak kontrollü şekilde patlatıldı.

İmha işleminin ardından ekipler, bölgede inceleme gerçekleştirdi.

Artvin Valisi Turan Ergün, gazetecilere, SAS ekiplerinin erken saatlerde bölgeye intikal ettiğini söyledi.

Ekiplerin konuyla ilgili çalışma gerçekleştirdiğini belirten Ergün, "SAS komandolarımız geldiler, çalışmalarını gerçekleştirdiler. Şu an itibarıyla söz konusu araç güvenli bir mesafeye çekilerek açık denizde imha edildi. Sorun çözülmüş oldu" diye konuştu.

Denetimlerde, bazı kişilerin eşyalarını sahilde birbirine zincirlediği ya da betonla sabitlediği tespit edildi.

Daha önce yapılan uyarılara rağmen kaldırılmayan malzemeler, ekiplerce kesilerek sahilden toplandı.

Kamusal alanı işgal ettiği belirlenen şahıslara Kabahatler Kanunu'nun ilgili hükümleri gereğince ceza uygulandı.

Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasının uygulanmasına ilişkin 15 maddelik yeni yol haritasını kabul etmediklerini açıklayan Netanyahu, İsrail ordusunun Hamas tamamen silahsızlandırılmadan Gazze Şeridi'nde işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini ifade etti.

Netanyahu, "Silahsızlanma derken ağır ve hafif silahları, kısacası tüm silahları kastediyorum. Biz, düzmece veya hayali bir silahsızlanmadan değil, gerçek bir silahsızlanmadan bahsediyoruz." ifadesini kullandı.

Hamas'ın silahsızlandırılmasına ilişkin ABD yönetimiyle görüştüklerini söyleyen Netanyahu, "Onların bazı fikirleri var ve bu fikirlerin bir kısmı bizim için kabul edilebilir bir kısmı ise kabul edilemez nitelikte." diye konuştu.

Netanyahu: "Yakın dostlarımıza karşı bile nasıl dik duracağımızı biliyoruz"

Büyük bir hayranlık duyduğu ABD Başkanı Donald Trump'ın kendilerinin Beyaz Saray'daki dostu olduğunu söyleyen Netanyahu, "Bize akıl verenlerin aksine biz, İsrail'in güvenliği için yapılması gerekeni yapıyoruz. Gerektiğinde en yakın dostlarımıza karşı bile nasıl dik duracağımızı biliyor ve bunu başarabiliyoruz." dedi.

İran'a ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Netanyahu, Başbakanlık koltuğunda oturduğu sürece "İran'ın nükleer silah sahibi olamayacağını" savundu.

Netanyahu, ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyinde sürdürdükleri işgal ve saldırılara dair ise İsrail ordusunun bölgeye saldırılar düzenlediğini ve Nebatiye vilayetine bağlı Ali Tahir Tepesi'nde Hizbullah mensuplarını hedef aldıklarını öne sürdü.

Ateşkesin ikinci aşaması için yol haritası duyurulmuştu

Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov, Hamas'ın ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanmasına yönelik ayrıntılı bir yol haritasını kabul ettiğini açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump da Barış Kurulu'nun, Hamas ve Gazze'deki diğer silahlı gruplarla silahların bırakılması konusunda anlaşmaya vardığını duyurmuştu.

Hamas, Filistinli gruplarla birlikte müzakere sürecine ve arabulucuların ikinci aşamanın tamamlanmasına yönelik sunduğu önerilere olumlu yaklaştığını bildirmişti. Hamas, İsrail'in saldırılarını durdurması ve üzerinde mutabakata varılan hususlara ilişkin takvim oluşturulmasının temel şart olduğunu, ikinci aşamanın uygulanmasının da İsrail'in ilk aşamadaki yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesine bağlı olduğunu vurgulamıştı.

Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi de Gazze Şeridi'nin yönetimini devralmak için kurumsal ve operasyonel hazırlıklarını tamamladığını açıklamıştı.

Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ilk aşaması 10 Ekim 2025’te yürürlüğe girmişti. Esir takası ve insani yardım girişinin artırılmasını öngören ateşkese rağmen İsrail'in saldırıları ve yardım girişine yönelik kısıtlamaları sürmüştü.

Küresel piyasalardaki dalgalanma, döviz kurundaki oynaklık ve art arda gelen ÖTV zamları, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürüyor.

İSTANBUL, İZMİR VE ANKARA'DA GÜNCEL BENZİN, MOTORİN VE OTOGAZ FİYATLARI NE KADAR?

İstanbul Avrupa Yakası:

Benzin: 68.36 TL

Motorin: 80.04 TL

LPG: 33.79 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

Benzin: 68.21 TL

Motorin: 79.90 TL

LPG: 33.19 TL

Ankara:

Benzin: 69.32 TL

Motorin: 81.16 TL

LPG: 33.89 TL

İzmir:

Benzin: 69.62 TL

Motorin: 81.44 TL

LPG: 33.79 TL

Türkiye'nin ticaret gücünün sınırların ötesine taşınırken, bölgesel ticaret yollarındaki ağırlığının da her geçen gün arttığına dikkati çeken Bolat, "7 Ağustos Cuma günü, Şırnak ilimizin Silopi ilçesine bağlı Habur Gümrük Kapımızdan 2 bin 454 tır çıkışı gerçekleştirerek, 2026 yılının günlük tır çıkış rekorunu kırdık" değerlendirmesinde bulundu.

Bolat, söz konusu rekorun, komşu ülke Irak'la büyüyen ticaretin, Körfez ülkelerine uzanan yeni transit ticaret koridorlarının ve Türkiye'nin bölgesel lojistik merkez olma iradesinin sahadaki güçlü bir göstergesi olduğunu belirtti.

"Güçlenen lojistik kapasitemizin somut bir göstergesi"

Habur Gümrük Kapısı'nın yalnızca Türkiye-Irak ticaretinin değil, Türkiye'yi Irak üzerinden Körfez'e ve daha geniş pazarlara bağlayan stratejik İpek Yolu ticaret koridorunun en önemli geçiş kapılarından biri olarak öne çıktığını vurgulayan Bakan Bolat, şunları kaydetti:

"Türkiye Yüzyılı'nda ticaret yollarımızı genişletiyor, lojistik altyapımızı güçlendiriyor, ihracatçımızın dünyaya daha hızlı ve daha güçlü ulaşmasını sağlıyoruz. 2 bin 454 tırlık günlük rekor, büyüyen ticaretimizin ve güçlenen lojistik kapasitemizin somut bir göstergesidir. Bu başarının mimarı ihracatçılarımız, cefakar taşımacılarımız, şoförlerimiz ve gümrük çalışanlarımızla iftihar ediyor, onlara teşekkür ediyoruz. Ülkemizin ticaret yollarını büyütmeye, ihracatımızı artırmaya ve Türkiye'yi bölgesinin ticaret üssü haline getirmeye kararlılıkla devam edeceğiz. Türkiye üretiyor, ihraç ediyor ve dünyaya açılıyor."

Tercih işlemleri ÖSYM'nin ais.osym.gov.tr internet adresinden ve ÖSYM aday işlemleri mobil uygulamasından yapılabiliyor. Adaylar, tercih işlemlerini yarın saat 23.59'a kadar tamamlayabilecek.

Adayların, 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nu dikkatle incelemesi, tercihlerini kılavuz bilgileri doğrultusunda yapması gerekiyor.

Bu yıl YKS'ye 2 milyon 425 bin 627 aday başvurmuş, sınavın ilk oturumu Temel Yeterlilik Testi'ne (TYT) 2 milyon 255 bin 76 aday katılmıştı.

Buna göre; İzlanda Cumhuriyeti Nezdinde Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliğine, Mustafa Levent Bilgen, Ukrayna Nezdinde Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliğine, Fatma Ceren Yazgan, Hollanda Krallığı Nezdinde Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliğine Burak Akçapar, Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi Nezdinde Türkiye Cumhuriyeti Daimi Temsilciliğine Ayşe Sözen Usluer atandı.

Buna göre, kararın 4. maddesinin başlığı "müracaat süresi ve müracaatta aranacak belgeler" şeklinde değiştirildi. Bakanlık, belirlediği yatırım konusunda bir veya birden fazla firmayı yatırım için mektupla davet edebilecek.

Bakanlık, resmi internet sitesi veya dijital platformları üzerinden resmi hesaplarla duyuru yaparak çağrıda bulunabilecek, çağrı veya davet mektubunda özel koşullar belirleyebilecek.

Bakanlığa başvurmak isteyen yatırımcı, kalkınma ve yatırım bankalarınca hazırlanan fizibilite raporu ve dilekçeyle müracaat edecek. Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında değerlendirilecek yatırım başvurularında bu kurallar aranmayacak.

Projelerin karar kapsamında değerlendirmeye tabi tutulabilmesi için öncelikli ürün listesindeki ürünlerin üretimine yönelik olan ve Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında desteklenmesine karar verilen yatırımlar için asgari sabit yatırım tutarı 100 milyon lira olacak. Diğer yatırımlar için asgari sabit yatırım tutarı ya da AR-GE harcaması ise 2 milyar lira olarak belirlendi.

Desteklenmesine karar verilen ve Bakanlığın uygun bulduğu yatırım projeleri, Cumhurbaşkanı'na sunulacak, Cumhurbaşkanı tarafından desteklenmesi uygun görülen projelere destek verilecek ve Bakanlıkça yatırım teşvik belgesi düzenlenecek.

Bakanlığa 5 yıl boyunca yılda bir kez faaliyet raporu zorunluluğu

Yatırımcı, yatırımı tamamlama vizesini takiben 5 yıl boyunca yılda bir kez yararlanılmaya devam edilen destek miktarlarını içeren faaliyet raporunu Bakanlığa sunacak.

Mücbir sebep ve fevkalade hal durumu nedeniyle yatırıma başlamayanlar hariç olmak üzere, destek kararının yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde kararda belirtilen yatırıma başlama tarihinden sonra gerçekleştirilmiş asgari 200 milyon lira veya yatırım tutarının yüzde 10'u kadar yatırım harcaması gerçekleştirildiği belgelenecek.

Yatırımcı tarafından talep edilmesi halinde yatırımın kısmen işletmeye geçişinin Bakanlıkça görevlendirilen en az iki eksperce yerinde tespit edilmesiyle, yatırım tamamlama vizesi yapılarak tamamen işletmeye geçilmesini takiben enerji desteği veya sigorta primi işveren hissesi desteği uygulaması başlatılabilecek.

Yatırım tamamlama vizesinden önce yararlanılabilecek toplam enerji desteği, belirlenen azami enerji desteği tutarının yüzde 50'sini geçmeyecek.

Teknoloji Hamlesi Programı'nda olup karar kapsamında desteklenen yatırımlar, KOSGEB veya TÜBİTAK tarafından doğrudan desteklenebilecek.

Asgari 5 milyar lira sabit yatırım tutarında ve komple yeni yatırım niteliğindeki yatırım projelerinde Bakanlık, yatırımcılar veya paylarının tamamı yatırımcılara ait iştiraklerle sözleşme imzalayabilecek.

Kararın faaliyet raporu düzenlemesini içeren maddesi, 26 Kasım 2016'dan itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girerken diğer maddeleri bugünden itibaren geçerli olacak.

Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle, fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış olanların işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu olmayacak ancak bu kişiler hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacak. İşlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı halinde, bu kişiler hakkında suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların yarısı indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası 9 yıldan fazla olamayacak.

Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında suç, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektirdiği takdirde 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların üçte biri indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak.

Türk Ceza Kanunu'na eklenen yeni hükümle, somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususlarından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle kasten yaralanan kişinin iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün sürekli değişikliğine, gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine, ölümün meydana gelmesine sebebiyet veren ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilecek.

Ayrıca 12-15 yaş grubundaki çocuklara bir üst grubun ceza rejiminin uygulanabilmesi hususunda hakime takdir yetkisi tanınacak.

Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlaline ilişkin suçların cezaları artırılıyor

Kanun'un "Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" hükmünde yer alan suçların cezaları artırılarak aile kurumunun ve özellikle çocukların korunması amaçlanıyor. Buna göre, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi için şikayet üzerine öngörülen "1 yıla kadar" hapis cezası, "3 aydan 2 yıla kadar" şeklinde olacak. Hamile olduğunu bildiği eşini veya sürekli birlikte yaşadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kimseye verilmesi öngörülen 3 aydan bir yıla kadar hapis cezasının sınırı 6 aydan 2 yıla kadar yükseltilecek. Bu fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle kasten yaralanan kişinin iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün sürekli değişikliğine, gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine, ölümün meydana gelmesine sebebiyet veren ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi halinde şikayet aranmaksızın, faile hüküm uyarınca verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılacak.

Velayet hakları kaldırılmış olsa da itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tavır ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi özen noksanlığı nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya babaya öngörülen hapis cezasının sınırı ise "3 aydan bir yıla kadar" yerine 1 yıldan 3 yıla kadar olacak.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, mahkeme tarafından iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenen iddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilecek.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine infaza, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması ve iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitimevlerine ayrılması hüküm altına alınıyor.

Kanunla, 12-18 yaş grubu çocuklar, cinsiyetleri ve fiziki gelişim durumlarının yanı sıra suç türleri göz önüne alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı ayrı bölümlerinde barındırılacak.

Çocuk hükümlülerin cezaevinden eğitimevine ayrılmalarına yönelik düzenleme

Çocuk hükümlülerin çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılmalarına psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı, öğretmen ve Türkiye Barolar Birliği'nin Çocuk Hakları Komisyonundan görevlendireceği avukat gibi en az bir uzman görevlinin de katılımıyla idare ve gözlem kurulu tarafından en geç 3 ayda bir yapılan değerlendirme sonucunda karar verilecek. Çocuk eğitimevine ayırmaya ilişkin olarak tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlülerin yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri 6 ayı geçemeyecek.

Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az hapis cezası ile taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum olan çocuk hükümlüler hakkında verilen cezalar doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.

Doğrudan çocuk eğitimevine alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan çocuk hükümlülerden firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla, kapalı ceza infaz kurumuna iade veya odaya kapatma disiplin cezası alıp bu cezası kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası kesinleşmiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilecek.

Çocuk hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre, çocuk eğitimevlerine ayrılıp ayrılmamalarına, çocuk eğitimevlerinde geçirecekleri sürelere, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan çocuk eğitimevlerine alınmalarına, doğrudan çocuk eğitimevlerine alınanların çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilecek.

Kanun'da yapılan düzenlemeyle, Türk Ceza Kanunu'nun kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu hariç olmak üzere, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak dikkate alınacak.

Amaç dışı bıçak taşıma ve satışına yasak geliyor

TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan Kanun ile Kabahatler Kanunu'na yeni madde ihdas ediliyor. "Amaç dışı bıçak taşıma" başlığıyla eklenen hükme göre, her ne ad altında olursa olsun Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her tür bıçak ile diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin, Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanun'a göre ruhsatlandırılan yerler ile ilgili yönetmeliğe göre ruhsatlandırılan iş yerleri dışında satışı ve sergilenmesi yasaklanacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek.

Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanacak.

Bu yasaklara uymayanlara 5 bin lira, kabahate konu bıçak veya aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası verilecek.

Ayrıca bu kabahatin işlendiğini öğrenen işletici veya sorumlunun yetkili makamlara bildirim yapmaması halinde 5 bin lira idari para cezası verilecek. Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilecek.

Kabahat dolayısıyla idari para cezasına ve el koymaya kolluk görevlileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülki amir tarafından karar verilecek.

Kabahati işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında çocuğun üstün yararı gözetilerek Çocuk Koruma Kanunu hükümleri uyarınca koruyucu, destekleyici ve yönlendirme tedbirlerine karar verilmesi amacıyla mülki amir tarafından çocuk hakiminden tedbir talebinde bulunulacak. Bu madde hükmü internet satışları ve mesafeli satışlar için de uygulanacak.

Bir sanat veya mesleğin icrası ve eğitim için gerekli bıçak, şiş ve benzerlerinin icra yerinde ve icra eden kişilerce kullanılması, bulundurulması ve taşınması bu madde hükümlerine tabi olmayacak.

Ceza sorumluluğu olmayan çocuklar için yeni "yönlendirme tedbirleri"

Kanunla, Çocuk Koruma Kanunu'na ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri niteliğinde "yönlendirme tedbirleri" ihdas ediliyor.

Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar bakımından çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak tanımlanan yönlendirme tedbirleri, "sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri", "dijital risklerden korunma tedbiri", "kitap ve kütüphane tedbiri", "çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri" ve "tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri" başlıklarında sıralanıyor.

"Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri" ile spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yerel yönetimler tarafından yerine getirilmek üzere çocukların 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimine katkı sağlayacak görev almalarına hükmedilecek.

"Dijital risklerden korunma tedbiri" ile kullandığı telefon cihazı, telefon hattı veya her türlü bilgisayar, tablet ve benzeri dijital cihazın bildirilerek cihazın tedbir kararından sonraki hareketlerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından 3 aydan az 2 yıldan fazla olmamak üzere çeşitli takip yazılımlarıyla ilgili kurum denetimine açmaya, riskli olarak tanımlı bazı mecralar, uygulamalar ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilecek.

"Kitap ve kütüphane tedbiri", kütüphane ve okuma salonu gibi yerlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler ile yerel yönetimler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişime katkı sağlayacak görev almayı veya bu kuruluşların yetkililerince belirlenen eserlerin okunmasını kapsayacak.

"Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri" ile Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, üniversiteler ile yerel yönetimler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar park, bahçe, sahil gibi belirlenecek bir bölgede çevre temizliği yapmaya, belirlenecek bitkilerin bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme faaliyetlerine katılmaya hükmedilecek.

"Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri" ile Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay tarafından yerine getirilmek üzere çocukların sağlıkları için tehlike oluşturan bağımlılıklarının tedavi ve rehabilitasyonu için belirlenecek programları tamamlamaya karar verilecek.

Bu tedbirlerin yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek direnç veya zorluklara karşı kolluktan yardım istenebilecek.

Ayrıca tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, il ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Acil korunma kararı alınması amacıyla 24 saat içinde rapor düzenlenecek

Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen hükme göre, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığı, davranışsal bağımlılık ya da ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi veya başkaları açısından ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen ve herhangi bir suretle Sağlık Bakanlığına veya üniversitelere bağlı yataklı sağlık kurumlarına gelen veya getirilen çocuk hakkında, tedaviye ihtiyaç bulunduğunun ilgili uzman tabip tarafından tespit edilmesi halinde acil korunma kararı alınması amacıyla 24 saat içinde rapor düzenlenecek.

Sağlık kurumu, uzman hekim raporunun düzenlendiği tarihten itibaren en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak. Başvurudan itibaren en geç 48 saat içinde ilgili dal uzman hekiminin yer aldığı 3 uzman hekimden oluşan resmi sağlık kurulu tarafından düzenlenen rapor mahkemeye sunulacak. Hakim, başvuru ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek talep hakkında en geç 48 saat içinde karar verecek.

Çocuğun sağlık kuruluşuna gelmesi veya getirilmesinden hakim kararının sağlık kuruluşuna tebliğine kadar geçen sürede, çocuğa gerekli görülen tıbbi müdahale ve tedavi uygulanacak. Bu süreçte ihtiyaç duyulması halinde kolluktan yardım istenebilecek. Kolluk, bu kapsamda yapılan talepleri, kanunla kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde yerine getirecek.

Hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek çocuğun bulunduğu yerin gizli tutulmasına ve gerekli görmesi halinde kişisel ilişkinin kurulmasına veya sınırlandırılmasına karar verebilecek. Hakim, sağlık kurulu raporunu dikkate alarak acil korunma kararının kaldırılmasına, devamına veya çocuğun durumuna uygun başka bir koruyucu ve destekleyici tedbire karar verecek.

Kanunla, Çocuk Koruma Kanunu'nda yer alan "suça sürüklenen" ibaresi "adli süreçteki" olarak değiştirilecek. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.

Kanuna eklenen fıkralarla, adli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı da denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanacak. Bu fıkra uyarınca hükmedilecek yükümlülükler, düzenlemede sayılan kurumlar tarafından yerine getirilecek.

Suçun işlenmesi nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın az olması halinde adli süreçteki çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için zararın giderilmesi şartı aranmayabilecek.

Çocuk Koruma Kanunu'nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu olacak. Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması halinde gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilecek.

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin ilgili kurum veya kuruluş tarafından yerine getirilmesi sırasında gerekmesi halinde kolluktan yardım istenebilecek.

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yerine getirilmesinde kurumların koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca, il ve ilçelerde kurumların koordinasyonu ile takip, vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Bu amaçla il ve ilçelerde sekretarya hizmetleri aile ve sosyal hizmetler il müdürlükleri tarafından yürütülecek.

Hakim veya mahkeme tarafından verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararları, yerine getirilmek üzere ilgili kurum veya kuruluşa gönderilecek.

Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, fiil suç teşkil etse dahi ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar "tazyik hapsi" ile cezalandırılacak.

Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilecek. Tazyik hapsine ilişkin kararlar, kesinleşmesini müteakip Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yerine getirilecek. Bu kararlar çocuk hakimi tarafından ilgili kuruma bildirilecek.

Kanunla, Sosyal Hizmetler Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, Kanun'da tanımlar başlığında yer alan "Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi"ni açıklamakta kullanılan "suça sürüklenen" ibaresi "adli süreçteki" olarak değiştirilecek.

Yine Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu'nda yapılan değişikliklerde de kanunların farklı maddelerinde geçen "suça sürüklenen" ibareleri "adli süreçteki" olarak kullanılacak.

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, düzenlemenin oylanmasından önce söz aldı.

Düzenlemenin hayırlı olması temennisinde bulunan Yüksel, "İnanıyorum ki bugün attığımız bu adım, yalnızca çocuklarımızın bugününü korumakla kalmayacak, daha güvenli, daha adil ve daha güçlü bir Türkiye'nin yarınlarına da sağlam bir temel teşkil edecektir. Zira çocuklarımızın güven içinde büyüdüğü, haklarının eksiksiz korunduğu ve umutla geleceğe baktığı bir Türkiye hepimizin en büyük sorumluluğu ve en kıymetli ortak hedefidir." değerlendirmesinde bulundu.

Genel Kurulda daha sonra şehit aileleri ve gazilerin haklarına yönelik düzenlemeleri içeren Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerine başlandı.

ABD'nin üçüncü ülke olarak görüşmelere dahil olmaya çalıştığını söyleyen Maliki, Washington'un Umman karasularında bulunan güney su yolu ve güney koridorunda rol üstlenmek istediğini ancak Tahran'ın buna izin vermediğini savundu.

Maliki, İran ile Umman arasındaki görüşmelerin Hürmüz Boğazı'nın "etkin kullanımı, yönetimi ve kontrolü" konularına odaklandığını belirterek, Umman tarafının da geçici olarak güney güzergahının kullanılmaması konusunda mutabık kaldığını ileri sürdü.

İki ülkenin Tahran'ın da önerdiği belirli bir güzergah üzerinde yoğunlaştığını aktaran Maliki, "Müzakereler sonuçlanma aşamasında ve her an iki ülke arasında anlaşma imzalanabilir." dedi.

"Hürmüz'ün kontrolü İran'ın elinde olacak"

Maliki, "Bu anlaşmanın hayata geçmesi halinde, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü yine İran'ın elinde olacak ve üçüncü bir ülke, boğazın yönetimi ve kontrolünde herhangi bir rol üstlenemeyecek." ifadesini kullandı.

Görüşmelerin bazı ayrıntılarının açıklanmasının mevcut aşamada mümkün olmadığını söyleyen Maliki, İran-Umman müzakerelerinin ilerleyerek sürdüğünü dile getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması yönündeki açıklamalarına da değinen Maliki, "Biz politikamızı Trump'ın tweetleri ve açıklamalarına göre belirlemiyoruz." dedi.

ABD'nin İran ile Umman arasındaki görüşmelerden rahatsız olduğunu ileri süren Maliki, İran'ın müzakerelerin yalnızca iki ülke arasında yürütülmesini şart koştuğunu ve Washington'un görüşmelere katılmasına izin vermediğini söyledi.

Maliki, Umman'la anlaşmaya varılması halinde bunun İran açısından ABD karşısında "en büyük zaferlerden biri" olacağını savundu.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğine ilişkin düzenlemelere de değinen Maliki, gemilerin geçişinin İran tarafından belirlenecek düzenlemeler ve Tahran'ın çıkarları doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Bakan Fidan, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında dün imzalanan "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"na ilişkin, "Gerçekten tarihi bir gündü. Cumhurbaşkanı'mızın (Recep Tayyip Erdoğan) liderliğinde yürüttüğümüz dış politikamızda, gerçekten uzun yıllardır hedeflediğimiz bazı köşe taşları var. Onlardan birinin gerçekleşmesiyle alakalı bir olaya tanıklık ettik." ifadesini kullandı.

Bölgede uzun yıllardır devam eden bir istikrarsızlık olduğuna işaret eden Fidan, savaşların, işgallerin, sürgünlerin ve yerinden edilmiş insanların, Türkiye'nin yakın doğusu ve güney doğusunda, dünyada genel olarak "Orta Doğu" ismiyle kabul görmüş coğrafyada, uzun yıllardır devam eden olaylar olduğunu dile getirdi.

Fidan, bu sistemsizliğin uzun yıllardır iktidarda bulunan AK Parti hükümetlerinin çok yakından takip ve analiz ettiği, bu sorunlara nasıl kalıcı düzenlenme getirilebilir diye düşündüğü bir husus olduğunu vurguladı.

Son birkaç yıldır bu konudaki görüşlerini daha da olgunlaştırarak pratikte ne türden adımlar atılabileceğine yoğunlaştıklarını dile getiren Fidan, ilk tespitlerin ardından bunların ilgili taraflarla paylaşıldığını ve nihayetinde somutlaştırılma aşamasına geldiklerini söyledi.

“Bölgesel sahiplenmemizin artırılması önemli”

Bakan Fidan, Türkiye'nin amacına dair "Bölgesel sahiplenmemizin artırılması önemli. Çünkü dışarıdan gelen hegemonlar, bölgedeki sorunları çözmüyor, daha da akut hale getiriyor, maliyeti çok yüksek oluyor. Bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini, kendi ekonomik istikrarlarını, kendi kalkınmalarını, kendi refahlarını, kendilerinin aslında garanti altına alıcı daha kurumsal noktalara gitmeleri gerekiyor." diye konuştu.

Türkiye'nin hemen hemen bölge ülkelerinin hepsiyle çok iyi ilişkileri olduğuna dikkati çeken Fidan, şöyle devam etti:

“Ama bunlar gerçekten konjonktüre, siyasi algılara, anlayışlara dayalı, her an değişebilen yapıda olan ilişkiler idi. Ama Türkiye'nin dış politikası uzun zamandır Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde aynı. Biz bunu daha kalıcı hale getirmenin daha faydalı olduğunu hep düşündük. 'Aradaki kardeşlik ilişkisi' dediğimiz veya 'ilişki' dediğimiz konuların daha yapısal, daha profesyonel, daha kendi kendine gidebilen bir noktada olması gerekiyor bütün bölgenin istikrarı için.”

Fidan, Türkiye'nin bölgesel vizyonuna ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Bir bölgede aslında savunma ittifakına ihtiyaç var. Ülkeler birbirlerinin güvenliğinden emin olmadan üstüne ekonomik yapılar bina edemiyorlar. Bu tarihin de gösterdiği bir husus. Biz bunu Avrupa Birliği'nde de gördük. Amerikan güvenlik şemsiyesinin sağladığı atmosfer içinde Avrupa ekonomik toplumunun hayata geçtiğini, daha sonra bunun evrildiğini gördük. Burada da bölgedeki istikrarsızlıkların giderilmesi, en azından durdurulması ve daha büyük ekonomik ve sosyal entegrasyon sağlanarak bölge halkının refahının ilerletilmesi konusunda büyük bir irade var.”

Bunun kolay bir iş olmadığını ve çok başında olduklarının bilincinde olduklarını dile getiren Fidan, bunun için bütün zihinsel ve kavramsal hazırlıkların ve planların bulunduğunu söyledi.

Anlaşma için 2 yıldır hazırlık süreci oldu

Fidan, bunların kurumsal olarak nasıl hayata geçirileceğine dair çalışmaları da olduğunu belirterek, "Bunları yaparken ne türden sorunlarla karşılaşacağız, onları biliyoruz. Bunları tam 2 yıl 8 aydır ben ortaklarımızla, imza attığımız ortaklarla ve diğer bölge ülkeleriyle kesintisiz konuşuyorum. Cumhurbaşkanı'mız lider seviyesinde yaptığı görüşmelerde tabii hep gündeme getiriyor." diye konuştu.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın 2 yıldır hazırlandığına ilişkin soruya Fidan, "Tabii, bunun fikir düzeyinden kavrama, kavramdan anlaşma noktasına geçmesi." yanıtını verdi.

Bakan Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın teknik olarak NATO Antlaşması'nın kolektif savunmaya ilişkin 5. maddesiyle aynı olduğunu belirterek, "Zaten onun için bir güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için nihai derecede bir ittifaka katılma kararı alıyor diğer ülkeler. Birbirinin koruyucu desteğinden faydalanmak için." dedi.

İmzacı ülkelere bir yükümlülük getirdiğine işaret eden Fidan, Türkiye'nin 1952'den itibaren NATO'da olduğunu ve uzun yıllardır NATO toplantılarına katıldığını söyledi.

Fidan, son NATO Zirvesi'nin Ankara'da yapıldığını anımsatarak, NATO'nun tarihinde bir veya iki defa ortak müdahale kararı alıp operasyona girdiğini ifade etti.

Bakan Fidan, "Bir; Afganistan'daki bir hususu destekledi, bir de Kosova'da destekledi. Onun dışında NATO'nun hazırlıkları, NATO'nun en büyük caydırıcılığı defensive pozisyonda bir caydırıcılık yeteneği geliştirmek. 'Sen, bana saldırsan ben hazırlığını yapmış, bu kadar büyük bir topluluğa sahip askeri gücüm. Benim gücümü test etme. Dolayısıyla ben saldırıya uğramıyorum. Benim bulunduğum coğrafyada siyasi, ekonomik ne kadar sorunu varsa hallederek kalkınıyor ve daha normal bir yolda gidiyor.'" diye konuştu.

Bunun önemli olduğunun altını çizen Fidan, bütün gelişmelerin önünü tıkayan şeyin şiddet, savaş ve gözyaşı olduğunu vurguladı.

“Biz birbirimize artık bundan sonra dayanışma halindeyiz”

Fidan, "Caydırıcılık gücünüzü artırıyorsunuz. İkinci bir hususta, bu türden ittifaklara girmenin yolu, bir dışarıya mesaj vermekten ziyade, bu ittifaka imza atan ülkeler birbirlerinin güvenliğine tehdit olmayacaklarını, aslında birbirlerinin güvenliğine tersine garanti olacaklarını ortaya koyuyorlar, taahhüt ediyorlar. Başlangıç noktası bu. Bir güvenlik ittifakına girdiğiniz zaman dışarıdaki bir aktöre karşı değil, içeride 'biz birbirimize artık bundan sonra dayanışma halindeyiz, birbirimizden diğerine zarar gelmez' meselesi." dedi.

Bunun önemli bir başlangıç noktası olduğuna işaret eden Fidan, daha sonra mevcut tehditlere göre çalışılması gerektiğini söyledi.

Bakan Fidan, "En çok merak edilen konu, saldırı durumunda hemen bir yükümlülük doğuyor mu? Bu yükümlülük nasıl işlevsel hale gelecek" sorusuna, "Anlaşma metnine bakıldığında orada genel taahhütler var. Bu genel taahhütlerin hangi pratikte ne şekilde hayata geçeceği her zaman için ifade ettiğim gibi tartışmaya ve ilgili kurulların karar almasına bağlı." yanıtını verdi.

Bir ülkenin bu konuda çağrıda bulunması gerektiğini söyleyen Fidan, yardımın keyfiyetini de ülkenin tanımlayacağını dile getirdi.

Fidan, şunları ifade etti:

“Der ki 'benim istihbarata ihtiyacım var, lojistiğe ihtiyacım var, mühimmata ihtiyacım var, olmadı, daha ileri safhada askeri ünitelere ihtiyacım var. Bunlar çok aşamalı, tehditin boyutuna göre değişen hususlar. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda bizim ortaya koyduğumuz perspektif şu, şimdi bizim bir yapısal olarak bakanlar komitesi olacak. Aynı NATO'da olduğu gibi dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanının olduğu siyasi ve askeri komite var. Siyasi ve askeri komite, liderlerin ortaya koyduğu vizyonu, bu ittifak içinde karara bağlayan, çalışmaları yapan komite. Bunun ortaya koyduğu vizyonu hayata geçirecek bir genel sekreterlik olacak, bir teşkilat olacak.”

“3 ülke liderleri arasında konuşulan konu, savunma sanayi işbirliği”

Bunun önemli yapısal bir adım olduğunu vurgulayan Fidan, şunları kaydetti:

"Biz burada imza attık, ayrıldık, yok. Bu Genel Sekreterlik daha sonra 3 ülke arasındaki bu savunma ittifakıyla ilgili konuları yakından takip edecek, alınan kararların uygulanmasını. Burada şu anda çalışmaya başlamadık, daha imzalar yeni atıldı. İlk komite toplantısından sonra muhtemelen bakanlar olarak liderlerin onayına sunacağımız hususlar, sekreteryanın kurulması, yapısı, işleyişi ve verilecek ilk ödevler olur.

Burada tabii çok fazla husus var askeri konular yani 'ortak çalışabilirlik' dediğimiz yani NATO'da 'interoperability' diye kavramsallaştırılan çok önemli bir husus var. Yani farklı ordu yapıları olan ülkelerin beraber bir arada iş görebilmesi, çalışabilmesi, karşılıklı eğitim, destek hususları, lojistik mevzuları, tehdit analizleri, istihbarat paylaşımı ve en önemlisi savunma sanayi alanlarında işbirliği. Dün en çok liderler arasında konuşulan konu, savunma sanayi alanındaki işbirliği ve buradaki teknolojilerden ülkelerin birbirinden istifade etmesi."

Bunun ciddi ve süreklilik gerektiren kurumsal bir iş olduğunu söyleyen Fidan, bunun kendi içinde artık otomatiğe bağlamış bir çalışması olacağını belirtti.

Fidan, "Ülkeler sıkıştıkça 'ya biz ne yapacaktık beraber' deme durumunda olmayacaklar. Bizim her zaman için yani vurguladığım husus, dış politikada veya herhangi bir konuda başarıyı rastgeleliğe bırakmamak gerekiyor, kurumsallaştırmak gerekiyor. Devamlı hale getirmek gerekiyor." ifadesini kullandı.

Belli menfaatler etrafında ülkelerin bir ittifaka yoğrulması gerektiğini söyleyen Fidan, "Bu 3 ülke, çekirdek ülke." dedi.

Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın caydırıcılık anlamında hedefinin ne olduğuna ilişkin soruya "Şu anda dediğim gibi biz yani bir herhangi yazıya çiziye bağlanmış, üstünde altına imza attığımız ortak tehdit diye bir husus yok. 'Biz artık birbirimizin güvenliğiyle yakından ilgileneceğiz' taahhüdünde bulunuyoruz. Bu bir başlangıç noktası." yanıtını verdi.

Bu konudaki tartışmaların "şu andaki savaş zemininin öncesinde" başladığına dikkati çeken Fidan, o dönemde İran-ABD/İsrail savaşının olmadığını ancak bölgedeki ABD'nin yeniden güvenlik endişelerini değiştireceğini, başka bir takım olayları ve Türkiye'nin kendi terörle mücadelesinin gündeme geleceğini ön gördüklerine işaret etti.

Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'ndaki ülkelere ilişkin "Suudi Arabistan, Pakistan, Türkiye dış politika tavırlarına baktığınız zaman yayılmacı politikaları olan ülkeler değil. Kendi sınırları içerisinde, kendi dertleriyle, kalkınmalarıyla meşgul, mümkünse de iyi ilişkiler ve komşuluklar yoluyla da bulundukları ortama pozitif katkı sağlamak isteyen ülkeler." ifadelerini kullandı.

Bu ülkelerin farklı tarz ve kapasitelere sahip olduğunu söyleyen Fidan, "Şimdi biz bu ülkelerle bir araya geldiğimiz zaman tabiatıyla savunmaya yönelik bir örgüt oluyoruz. Yani ofansif gidelim şurada da hep beraber şunu yapalım şunu edelim tarzında bir yaklaşım değil. Dolayısıyla bölgede ister bölge içinden ister bölge dışından saldırıya uğramadığı sürece bu ittifakın herhangi bir ülkeyle alıp veremediği olamaz. Ama bölgesel istikrara katkıda bulunmak için tabii ki ortaya koyduğumuz bu güç kompozisyonun yapıcı katkısı olacaktır." tespitini yaptı.

Fidan, bunun ileri taşınmasının sebebinin de bu olduğunu vurgulayarak İran'ın bu anlaşmanın "hedefinde olmadığına" atıfta bulundu.

Bakan Fidan, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'ndaki ülkelere saldırmayan ülkelerin "hedefte olmadığına" dikkati çekti.

Fidan, ittifakın hem hukuki açıdan hem de siyasi, stratejik açıdan çok mercek altına alınan bir husus olduğunu vurgulayarak, bu alanda herhangi bir sıkıntı olmadığını kaydetti.

Böyle bir anlaşmayı başka ülkelerinde yaptığına işaret eden Fidan, daha önce böyle anlaşmalar yapan NATO ülkelerinden örnekler verdi.

“Türkiye sorumluluklarının bilincinde”

Fidan, bunun NATO içinde yeni bir fenomen olmadığının altını çizerek, "Türkiye de tabii ki sorumluluk bilincinin farkında olan bir ülke. Biz hiçbir şekilde bu farklı coğrafyaları, farklı öncelikleri birbiriyle çatışır halde tutacak durumda değiliz." şeklinde konuştu.

Bunun yönetilmesi gereken bir alan olduğu tespitini yapan Fidan, Alman mevkidaşıyla yaptığı görüşmede de bunu dile getirdiğini anlattı.

Fidan, Türkiye'nin buradaki amacının bölgesel sahiplenmeye bağlı olduğuna işaret ederek Ankara'nın birçok stratejik lokasyonda ağırlığı olduğunu böyle bir girişimin Avrupa'da da yapılması gerektiği mesajını verdi.

Avrupa'yla da güvenlik mimarisinde neler yapabiliriz konusunda ciddi konuşmalar olduğunu aktaran Fidan, "Türkiye coğrafyası itibariyle Kafkaslar, Orta Doğu, Karadeniz, Akdeniz ve Balkanlar üzerinden Avrupa, daha geniş Avrupa coğrafyasına yönelik bir stratejik oryantasyonu var. Burada her bir stratejik havza için sizin bir perspektif geliştirip, bu perspektifleriyle gerilim alanları oluşsa da uyumlaştırmanız gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Fidan, bu konudaki tecrübeleri anlatarak Ankara'nın NATO'da Orta Doğu ile Kafkasya konusunda ayrı coğrafi koşullara sahip bir ülke olduğunu ve bunun analizinin yapıldığını kaydetti.

Türkiye'nin stratejik havzasının genişliğine değinen Fidan, her stratejik havzada birbirinden farklı pozisyonlar ve şartlar olduğunu aktardı.

Fidan, bunlara ilişkin güvenlik mimarisi ve ekonomik mimari geliştirmeye dikkati çekerek "Biz hegemon bir anlayışla gitmediğimiz için bunu bölge ülkeleriyle beraber yapmamız lazım. Kafkaslardaki anlaşma sonrası inşallah, şu anda ateşkes var, güzel işleyen bir ateşkes. Ermenistan ile Azerbaycan, kalıcı barış anlaşmasına doğru ilerliyorlar ve biz bunu destekliyoruz. Bunu desteklerken kafamızda bir güvenlik ve ekonomik mimari perspektifi var." diye konuştu.

Benzer bir oluşumun Kafkasya ve Orta Asya gibi bölgelerde de inşa edilip edilemeyeceğine yönelik soruya Fidan, "Bunlar gerektiği zaman inşa edilebilir. Zaman zaman ekonomiye daha fazla ihtiyaç olabilir. Ama Orta Doğu'nun en büyük problemi şu anda biliyorsunuz, karşılıklı savaşlar, güvensizlikler ve çatışmalar olduğu için güvenlik mimarisiyle başlamak gerekiyor. Avrupa'da da, bir güvenlik mimarisi arayışı var." diye yanıt verdi.

Fidan şunları kaydetti:

“Avrupa ile Orta Doğu güvenlik mimarilerinin Türkiye üzerinden uzun vadede hatta orta vadede uyumlaştırılması da mümkün. Bunun zihinsel ve düşünsel hazırlıkları aslında oturmuş durumda. Yani biz bu konuda senaryoları çalıştığımız zaman, çünkü Avrupa'da da çok fazla yayılmacı bir anlayış yok. Onlar da bulunduğumuz yerde bize kimse saldırmasınlar, biz ekonomimiz, kalkınmamız iyi olsun (ekonomide) rekabet edebilir durumda olalım algısında olan, bir devlet anlayışı var. Biz bu stratejik konumlandırmaların uyumlaştırılabileceğini açıkçası düşünüyoruz. Ama dediğim gibi ben her iki tarafla da hem Orta Doğu'daki hem Avrupa'daki ortaklarımızla çok uzun süredir tartıştığımız konular ağır ağır oluşa geliyor. Bunlar genel manada kabul gören hususlar ama pratikte hayata geçmesi zaman alıyor. Avrupa'daki dönüşüm daha uzun zamanlı bir dönüşüm olacak.”

Mekke Anlaşması

Suudi Arabistan’ın davetiyle 40 ülke genelkurmay başkanının Kızıldeniz’in güvenliğini konuştuğu toplantıya ilişkin Fidan, "(Suudiler) Aslında Dünya Ticaret Güvenliği açısından Babülmendep'in emniyeti açısından olayı gündeme getirdi. Yani Husilerle kendi olan ikili problemine 'gelin bana yardım edin' durumunu da getirmediler." dedi.

Fidan, bu konuda ticari veriler ve teknik detaylara girmek gerektiğini belirterek, "Biz daha önce de söylemiştik, şu anda İran körfezinde olan savaş ve mücadelede Hürmüz Boğazı'nın kapatılması bize enerji tedariki açısından direk çok fazla etkilenen bir durumu yok. Çünkü biz bunun boru hatlarıyla uzun yıllar içerisinde bir şekilde garanti altına almış durumdayız." diye konuştu.

Kızıldeniz ticaret havzasının kapatılmasının Türkiye'nin menfaatiyle doğrudan alakalı olduğunu belirten Fidan, "Dolayısıyla bizim buna askeri ilgi göstermemiz, yani uluslararası camia orada toplanmışken, burada nasıl bir tedbir alacağız diye durmuşken, gayet normaldi. Cumhurbaşkanımız da bu konuda gerekli onayları verdiler. Genelkurmay başkanımız gidiyor, toplantılara katılıyor. Yani buradaki güvenlik hani Türkiye'nin de büyük bir perspektifinin olması lazım." ifadelerini kullandı.

Fidan, Kızıldeniz'in hemen yukarıda Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e açıldığına işaret ederek, "Akdeniz'in en önemli ülkesi kim? Biziz. Büyük limanların olduğu, ticari hareketlerin olduğu Akdeniz'deki bütün kargo gemilerini bir yerden bir yere taşırken muhakkak durduğu liman. Yine biz dolayısıyla bizim oradaki bir oluşum üzerinde tabii ki söz sahibi olmak için var olmamız gerekiyor. Yani ondan daha normal bir şey yok." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin "arabuluculuk" rolü

Bu durumun Türkiye'nin arabulucu rolünü etkileyip etkilemeyeceğine ilişkin bir soruya Fidan, şu yanıtı verdi:

“Rusya. NATO'ya karşı bir alerjisi var. Ukrayna'yla da savaşıyor. Türkiye'de bir NATO üyesi ülke. NATO'nun birçok ülkesi Ukrayna'yı destekliyor ama arabuluculuk yapmada bir şey yok. Bu biraz ülke olarak sizin nerede durduğunuz ve nasıl iş yaptığınızla alakalı. Burada siyasal liderliğiniz, yani Cumhurbaşkanımıza herkesin güveni bu noktada son derece tam. Ben burada bir sıkıntı olacağını açıkçası görmüyorum. Taraflar bu noktada bir arabulucuya ihtiyaç duydukları zaman, uygun arabulucunun Türkiye olduğuna inandıklarında Türkiye'nin bu işin üstesinden gelmemesi için hiçbir sebep yok. Burada ben bir sıkıntı görmüyorum.”

Suudi Arabistan-İran gerilimi

Fidan, zaman zaman kendisine "Suudi Arabistan-İran geriliminden siz nasıl etkileneceksiniz?" diye sorulduğunu kaydederek, "(Suudilerin) İran'la ilgili yani biz İran'la savaşalım, İran'ı yok edelim, İran'da şunu yapalım, İran'da bunu yapalım gibi bir stratejileri ve niyetleri yok. Bu konuda daha farklı düşünceleri var. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda devam eden şiddetin bir an önce durmasını, Amerikalılara yaptığı en büyük telkin ki son birkaç gün önce de biz Mekke'deyken de Sayın Muhammed bin Salman anlattı bunu, Sayın Trump da yaptığı görüşmede de yani bu savaşın bir an önce durmasını, askeri müdahalenin, hiçbir şekilde İran'a yönelik askeri müdahalenin çözüm olmadığını konuşma yoluyla, anlaşma yoluyla bu meselenin halledilmesi konusunda bir duruşları var." dedi.

Ne kadar müttefik sahibi olunursa olunsun bölgedeki herhangi savaşın ülkeleri zarar görmekten alıkoymadığını vurgulayan Fidan, "Ama tabii ki saldırı görmeyecek kadar caydırıcı olmanız gerekiyor. Ama sorunların farklı türden yönetilmesi gerekiyor. Şimdi Suudi Arabistan meselesi, aslında Suudi Arabistan ile İran problemli olduğu için aralarının açıldığı bir konu değil. Amerika ve İsrail de bunların arası problemli olduğu için bir noktada sorun oraya çıktı." diye konuştu.

Fidan, İranlı muhataplarıyla bunları konuşup konuşmadığının sorulması üzerine, "İki yıldan fazladır biz bölgede bunu konuşuyoruz. İranlılarla da bunları konuştuğumuz dönemler oldu. Yani İran bölgede kendi sorunlarını çözdüğü zaman, bölgenin yapıcı politikalarına katkıda bulunmaya, o kolektif alana girilmesi gerektiği zaman, onların da bu rolüne ihtiyaç var. Biz onu her zaman söylüyoruz yani İranlılar bu konunun yabancısı değiller." yanıtını verdi.

Tecrübelerden ders alınacağını ifade eden Fidan, “En iyi uygulama örnekleri dediğimiz ‘best practice’ dediğimiz, NATO dışında şu anda kalıcı büyük savunma organizasyonu pek yok. Bu da muazzam bir tecrübe oraya koyuyor. Buradaki örnekler tabiki ortaya koyulacak.” dedi.

Fidan, siyasi ve askeri düzeyde stratejik kararların alınması için bakanlar komitesi, savunma bakanları komitesi olduğunu hatırlatarak, bu komitenin birleştirildiğini anlattı.

Bakan Fidan, “Bir tane stratejik politik ve askeri komite kuruldu. Burada dışişleri bakanı, milli savunma bakanı ve genelkurmay başkanı var.” ifadesini kullanarak, bu komitenin alacağı kararların liderlerin vizyonu çerçevesinde olacağını kaydetti.

Senenin belli süreçlerinde toplanması gerektiğini ifade eden Fidan, “Bir sekretarya var kurumsal bir durum. Bir genel sekreterlik kurulacak. Bunun yapısı kuruluşu işleyişine ilişkin detayları ilk toplantımızda muhataplarımızla görüşeceğiz. Sekretarya’nın merkezi Suudi Arabistan’da olacak. O şekilde kararlaştırdık. Daha sonra kurulacak diğer üniteler nasıl olacak kendi aramızda karar vereceğiz.” diye konuştu.

Fidan, tatbikatların ve eğitimlerin olacağını aktararak, bunları yapmadan ortak çalışılabilirliği, ortak hareket edilebilirliğin ortaya koyulamayacağını belirtti.

Bakan Fidan, “Çünkü bir müddet sonra şunu göreceksiniz, ortak muharebe senaryosunda kendinizi bulduğunuz zaman sizin silah sistemleriniz, haberleşme sistemleriniz birbiriyle nasıl konuşacak, nasıl uyumlaşacak bunlar önemli konular. Sekretarya kurulduktan sonra yapılacak işler bunlar. Bunlara ilişkin standartlar geliştirmesi gerekiyor. Analizler, tahliller o ayrı bir konu. Yapacak çok işleri var, NATO’da biliyorsunuz büyük bir NATO Genel Sekreterliği var Brüksel’de.” dedi.

Askeri karargahın da bulunduğunu anımsatan Fidan, bunların çok büyük yapılar olduğunu, NATO’nun devasa büyük bir askeri ittifak olduğunu anlattı.

Mekke Anlaşmasına üçüncü ülkelerin katılması

Mekke Anlaşmasına katılmak isteyen, adını vermek istemediği başka ülkeler de olduğunu ve anlaşmayı oluştururken bu husus üzerinde karar vermekte zorlandıklarına işaret eden Fidan, "Diğer ortaklarımızın ağırlıklı tercihi bu anlaşmadaki ilgili maddeyle de ifade edildiği gibi üç ülke kurucu çekirdek ülke olsun. Prensipleri, standartları ve yani bu yapının bekasını belirlemede aktif rol oynasınlar. Ama bu çekirdek ülkelerinin onayıyla da diğer ülkeler buraya katılsınlar. Cumhurbaşkanımızın vizyonunda zaten bizim üç ülkeyle sınırlı kalmamamız daha da büyümemiz." diye konuştu.

Fidan, Mekke Anlaşması hakkında, "Bu bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en önemli adım. Bakın bu bölge son 100 yıldır Osmanlı'nın bölgeden çekilmesinden beri istikrarsızlıkla anılan bir bölge. O veya bu şekilde. Ama artık bölge ülkeleri yani kendileri bir araya gelerek kendi sorumluluklarını üstlenerek bir önemli adımlar atıyorlar." değerlendirmesinde bulundu.

Pakistan'ın da coğrafi konumuna bakıldığında klasik Orta Doğu tanımının da ötesine gidildiğini belirten Fidan, "Yani bu daha geniş bir bölgeden biz olaya bakıyoruz. Bu da önemli bir husus bizim açımızdan." dedi.

Fidan, İttikafın isminin şu anda "Mekke İttifakı" ya da "Mekke Savunma İttifakı" olduğunu belirterek, kesin ismin zamanla oturacağını söyledi.

Mısır ile bölgesel dörtlü

Mısır'ın da olduğu bölgesel dörtlünün çok önemli bir siyasal platform olduğunu ve var olmaya devam edeceğini vurgulayan Fidan, şunları kaydetti:

“Mısır da zaten bizim doğal bir ortağımız bütün meselelerde, ben bir sonraki aşamada Mısır'ın da bizim aramızda (ittifakta) olacağına inanıyorum. Zaten şu anda ittifak üyesiymiş gibi davranıyoruz birbirimize, bütün ülkelerle ilişkiler öyle. Orada birkaç tane teknik husus var. Bunlar hayata geçildiği zaman Mısır'ın da olmaması için hiçbir sebep yok. Ama bölgesel dörtlü önemini koruyor. Mısır önemli bir ülke, bu konuda ne Pakistan'ın ne Suudi Arabistan'ın bir görüş ayrılığı yok.”

Fidan, ABD-İran krizinde herkesin üzerinde çalıştığı en önemli önceliğin Hürmüz Boğazı'nın açılmasını sağlayacak bir uzlaşmanın sağlanması olduğunu belirterek, İran ve ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden "60 gün boyunca" ücret almayacağının kararlaştırıldığını anımsattı.

Bu konudaki tekliflerin olgunlaşarak bir noktaya geldiğine değinen Fidan, Umman ile İran arasındaki prosedür üzerinde tamamıyla mutabık kalınması neticesinde bir sonuç elde edileceğini ve buna yakın olunduğu kanaatini dile getirdi.

Fidan, "İran'ın içerisinde zaman zaman karar alma süreçlerinin uzayabildiğini de görüyoruz, anlaşılabilir nedenlerden dolayı. Liderliğin içerisinde bulunduğu durum, güvenlik tehdidi, ulaşılabilirlik de önem taşıyor." diyerek, bölge ülkeleri, ABD, Avrupa ve Asya ülkelerinin bu boğazın bir an önce açılmasını talep ettiklerine işaret etti.

"Biz Türkiye olarak taraflarla konuşuyoruz. Olayda tıkandığını düşündüğümüz yer varsa, açılmasına çalışıyoruz." ifadesini kullanan Fidan, tarafların birbiriyle direkt görüştüğünü ve bu konuda bir sıkıntı yaşanmadığını vurguladı.

Fidan, tarafların, mevcut şekilde Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin nasıl düzenleneceği meselesini görüştüğünü belirterek, "Belki bir iki tane boğazda sınırı olan ülkelerden ilave bir iki katkı gelebilir." dedi.

“İsrail'in en çok korktuğu şey, uluslararası izolasyon”

Fidan, Gazze Barış Planı'nda ikinci aşamaya geçilmesi için en önemli hususun belli şartlar karşılığında Hamas'ın silahları bırakması olduğunu hatırlatarak, "İsrail, buna başlamakta tereddüt etti. Biz, İsrail'in stratejilerini çok iyi biliyoruz. İsrail, belli konuları Hamas'ın ve Filistinlilerin diplomatik olarak çözebilecek kabiliyette olduğunu hiçbir zaman için düşünmedi. Dolayısıyla bu konularda böyle bir tavır içerisinde oldu. Çözüldüğü zaman hep bir sonraki noktaya erteledi." diye konuştu.

İsrail'in Hamas'ın teklifi kabul etmesinden yaklaşık 4-5 saat sonra 18 kişinin şehadetiyle sonuçlanan bir saldırıya imza attığını anımsatan Fidan, "Bu, İsrail'in hep yaptığı bir şey ama artık bu konuda hiç kimsenin İsrail'i destekleyecek bir cümlesi bile yok. Yani en fazla İsrail'i destekleyen siyonist odaklar bile söz konusu bu şey olduğu zaman destekleyemiyorlar." değerlendirmesinde bulundu.

Fidan, Filistinlilerin Hamas'ın uyguladığı, "Filistin halkının varoluşunu kendi varoluşunun önüne alan" yaklaşımı ödüllendireceği görüşünde olduğunu dile getirdi.

İsrail'in temel hedefinin; Gazze'yi Filistinsizleştirmek olduğu sürece bu tür oyunlara başvurmaya devam edeceğini vurgulayan Fidan, bunun önüne geçilmesi için siyasal mobilizasyonun kesintisiz devam ettirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Fidan, İsrail'in en çok korktuğu şeyin, uluslararası izolasyon olduğunu belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bugüne kadar elindeki çok geniş imkanlarla ki bu başka ülkelerde bulunan imkanlar, onları kullanarak bir illüzyon oluşturdu dünyada. Bu illüzyonun üzerine inşa ettiği bir siyasal pratik var, şartlar ne olursa olsun sürekli İsrail lehine çalışan. Yani soykırım yapıyor, onda bile bir şey olmayabiliyor. Ama bütün dünya, kendi vicdanı ile 'oluşturulan ilüzyon' arasındaki şeytani farkı artık görüyor.

Bunun sıradan bir yanılsama veya bir hatadan dönme olmadığını ve giderek aslında bir bağımsızlık mücadelesine dönüşmesi gereken bir husus olduğunu, dünyanın aslında bir ahtapotun kolları gibi böyle bir bilgi ve enformasyon ve ilüzyon hareketiyle insanların zihninin birçok noktada şekillendirildiğini, bunun çok katmanlı, çok pratik, çok sistematik bir hareket olduğunu biz biliyoruz aslında yani siyasal şuurlu, farkındalığı yüksek olan, bu coğrafyada yaşayan insanlardan haber değil bu. Biz bunun hep farkındayız."

Ancak dünyanın geri kalanı için bunun "büyük bir haber" etkisi yaratttığını kaydeden Fidan, "Şu anda farkındalık arttıkça artık izolasyonun da daha fazla olacağını görüyor. Burada yeni bir hikaye çıkartılır, yeni bir provokasyon çıkartılır, yeni bir anlatı çıkartılır. Bunlara karşı da hazırlıklı olmak gerekiyor ama işleri artık eskisi bir kolay değil." diye konuştu.

Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği

Karadeniz'de Türk gemilerini etkileyen saldırılar hakkındaki soru üzerine Fidan, şunları söyledi:

“Uyarılarımız maalesef çıkıyor. Savaşın yaygınlaştığı alanlardan biri de Karadeniz'in tamamı oldu. İlk önce askeri limanları, askeri gemileri vuruyorlardı; şimdi ticari bütün gemileri vuruyorlar ayrım yapmadan. Maalesef burada Türk gemileri; Türk sahipli veya Türk bayraklı gemiler de nasibini alıyor.”

Fidan, yabancı bayraklı ve Türk sahipli; yabancı bayraklı, yabancı sahipli ama Türk tayfaların çalıştığı gemilerin de hedef alınabildiğine işaret ederek, bunların hepsini yakından takip ettiklerini aktardı.

Diğer hedef alınan gemilere nazaran Türk gemilerinin sayısının orantısal olarak daha az olduğunu ancak yine de bu hususun kendilerini endişeye sevk ettiğini söyleyen Fidan, "Bu konuda Cumhurbaşkanımıza da arz ettiğimiz birkaç tedbirimiz var. Onları hayata geçiriyoruz." dedi.

Fidan, "İki tarafa da biz bu konuda bir moratoryum ilan edilmesiyle ilgili bir mekanizma kurulması konusunda çağrımızı ilettik. Ukraynalıların bu konuda bir talebi de vardı zaten. Biz bunu Rus mevkidaşlarımıza da ilettik. Bu konudaki şeyi bekliyoruz." diyerek, her iki tarafın da birbiri için önemli olan lojistik tesisleri hedef aldığına ve bunun çok tehlikeli olduğuna dikkati çekti.

Rusya-Ukrayna Savaşı

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sivil alanda yayılmasına değinen Fidan, savaşan tarafların ellerinde birbirlerine karşı kullanabileceklerini düşündükleri askeri imkanlar olduğu sürece kolay kolay taviz verici adımlar atmadığının başta ABD olmak üzere ara bulucular tarafından görüldüğünü belirtti.

Fidan, ara bulucuların işini kolaylaştıracak durumun, tarafların taviz vererek ortada buluşması olduğunu söyleyerek, "Ama kimsenin taviz vermediği bir yerde savaş, kendi taviz alanı kendi oluşturana kadar şiddeti artarak devam eder. Maalesef şahit olduğumuz da bu." dedi.

"İki taraf da artık birbirini tamamıyla yıprattığı zaman, 'artık bir masa etrafına gelelim ve barışalım' zihni oluşacak diye bekliyorlar." diyen Fidan, müzakerelerin çok zirvede olduğu bir noktada savaşın "cephede yıpratma savaşı" denilen noktaya geldiğini hatırlattı.

Fidan, yıpratma savaşı döneminde cephedeki askerlerin ilerleme kaydedemeden dron ve toplarla birbirini öldürdüğüne, bölgelere sürekli para ve asker aktarıldığına işaret ederek, şöyle devam etti:

“Bu yıpratma savaşının tam optimum yerinde ara bulucu olarak devreye girdiğimizde bir uzlaşı zemini ortaya çıkmıştı. Orada, Donetsk bölgesindeki Rusların alamadığı, geçen sene yüzde 24-25 dedikleri, bu sene yüzde 15 dedikleri ölçekteki bir toprak alınamadığı için taraflar anlaşmaya bir türlü varamadılar.”

Müzakereler sonuç vermeyince yıpratma savaşının sivil hedefleri de içine alacak şekilde bir yok etme savaşına dönüştüğünün altını çizen Fidan, "Bu yok etme, cephedeki yıpratma, cephe gerisindeki yıpratmaya dönüştüğü zaman konu; bir savaşı, bir cephedeki bir muharebeyi kaybedip kaybetmeme meselesi değil; millet olarak var olup olmamayla alakalı bir konuya gelir. Elinizdeki en son imkan neyse, bu sefer onu kullanırsınız." ifadelerini kullandı.

AA Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Serdar Karagöz'ün "Rusya'nın elindeki en son imkanın ne olduğunu biliyoruz. Ona doğru mu gider bu iş? Analiz olarak." sorusu üzerine Fidan, yok etme savaşı daha da büyürse "Rusya'nın elindeki son imkanı" kullanabileceğine işaret etti.

Fidan, "Bunu Rusya'da da ziyaretim esnasında muhataplarımızla görüştüğümüzde, bu konu gündeme gelir gibi oldu, 'çünkü halk artık böyle bir şey talep ediyor.' diye. Bunu Batılılara da söyledik, Batılılar da biliyor." dedi.

Bunun tehlike teşkil ettiğini ve uluslararası toplumun araya girerek savaşı durdurması gerektiğini vurgulayan Fidan, olmaz denilen her şeyin olduğunu; savaşın, coğrafya, hedef ve metot bakımından yaygınlaştığına ve daha üst seviyeye çıkabileceğine dikkati çekti.

Avrupalıların, Rusların, Amerikalıların ve Ukrayna'nın savaşa ilişkin algı ve bulgularının farklılıklar taşıdığını söyleyen Fidan, "savaşın sona ermesi her türlü maslahatın üstündedir" anlayışının henüz oluşmadığını vurguladı.

Fidan, belli tarafların "Ben bu savaşı bu haliyle bırakırsam, benim savaşın devam etmesinden olacak kaybımdan daha fazla kaybım olacak." düşüncesine sahip olduğunu ve savaşı bu şekilde bırakmamak istediğini belirtti.

"Terörsüz Türkiye" süreci

Fidan, "Terörsüz Türkiye" sürecinin başarıyla nihayete ermesi için önemli aşamalardan birinin söz konusu çerçeve yasanın kabulü olduğunu vurguladı.

Kamuoyunun bu konuda zaman zaman endişe duyduğuna dikkati çeken Fidan, "Bu çerçeve yasanın çok iyi yazılmış, garanti altına alıcı hükümleri var. O açıdan güzel bir dili, mekanizması var. O da nedir? Yani örgüt kendi silahlarını bırakmadan, imkan ve kabiliyetlerinden vazgeçmeden bu yasanın sağladığı hususlardan yararlanamayacak." ifadelerini kullandı.

Örgütün büyük reformların yapıldığı 2013'te barışçıl yola evrilmesi gerektiğini belirten Fidan, şunları kaydetti:

"Normalde aslında en son demokratik reformların yapıldığı günden itibaren bunun hayata geçmesi gerekiyordu 2013'te. Biliyorsunuz yani büyük reformlar yapılmıştı. Kimlikle ilgili sorunların hepsinin ortadan kalktığı dönemden itibaren aslında örgütün bu barışçıl yola evrilmesi gerekiyordu. Fakat o zaman, tabii zaman zaman da konuştuk, birtakım bölgesel ve uluslararası değişimlerin ve dengelerin kendi lehlerine çalışacağını düşündüler. Bazıları da farklı şeyler söylediler. Sonuçta ondan istifade etmediler.

13 yıl sonraki gelinen bu aşamada artık bölgesel konjonktürün de küresel konjonktürün de çok fazla lehine olmadıklarını görüyorlar. Türkiye'deki bu demokratik ortamın, herkesin lehine çalışan bu ortamın aslında bir parçası olmaları gerekiyor. Yani (örgüt tarafından) yapılan şeyler, Kürtlerin faydasına olan hususlar değil. Yani daha fazla ekonomik kaybın, daha fazla istikrarsızlığın, daha fazla endişenin oluşmasına katkıda olan bir eylem tarzı. İnşallah uzatılan eli bu sefer tutarlar. Ama ifade ettiğim gibi; yasanın amir hükümleri gerçekten iyi mekanizmalar kurmuş, teyit mekanizmaları var, kurulları var. Yani o konuda müsterih olabilirler."

Kıbrıs meselesi

Türkiye için Kıbrıs'ta çözümün ne olduğu, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Kıbrıs ziyareti ve yapılan görüşmelerden nasıl bir sonuç çıkacağına ilişkin soruya yanıt veren Fidan, "Bizim için çözüm, şu anda esas itibariyla iki devletli çözümün tanımasıdır. İdeal çözüm bu. İdeal çözüm, iki devletli çözümün hayata geçmesi. Yani Rumların da Türklerin de kendilerine ait devletlerinin olduğu bir yapı ve bu iki devletin de adada birbirleriyle barış ve huzur içerisinde yaşamaları, hem adanın refahına katkı hem de bölgesel barışa ve istikrara katkı içerisinde bulunmaları. Bizim durduğumuz yer bu." değerlendirmesini yaptı.

Fidan, Guterres'in genel sekreterlik süresince insanlık onurunu hep öncelikli şekilde ele alan bir yönetim anlayışı olduğunu belirterek, gerek Filistin meselesinde gerek başka konularda her zaman için doğrunun yanında durmaya çalıştığını dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Guterres'in şahsiyetine güvendiğini kaydeden Fidan, "Burada da ortaya konan inisiyatiflerde biz adil olunması gerektiğini düşünüyoruz." dedi.

Bakan Fidan, 1960 anlaşmasıyla kurulan Kıbrıs devletinin Avrupa Birliği'nin 2004'te üye kabul ettiği Kıbrıs devleti olmadığını belirterek, "Şimdi geldiğimiz noktada Rum kesimi bütün Kıbrıs'ı temsil eden bir devlet olarak tanınıyor. Ama kuzeyde yaşayan Türkler bu noktada ihmal ediliyor." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik alanında KKTC'nin güvenliğini sağladığına işaret eden Fidan, "Biz, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni egemen ve bağımsız devlet olarak kabul etmişizdir. Tamam, tek kabul eden biziz. Ama bu bizim durduğumuz yeri değiştirecek bir husus değil." değerlendirmesini yaptı.

“Rum kesimi hiçbir zaman Türklerle eşit güç paylaşımına gitmeyecek”

Fidan, öte yandan 2004 Annan Planı ve daha sonra Crans-Montana süreçlerinde iki toplumun eşitliğine dayalı bir yapı arayışına dönemin Cumhurbaşkanı Erdoğan destek verdiğini hatırlatarak, şunları kaydetti:

"Biz hep şunu gördük, yani Rum kesimi hiçbir zaman için Türklerle eşit güç paylaşımına, otorite paylaşımına, refah paylaşımına, devlet paylaşımına gitmeyecek. Bu iki iki daha dört kesinliğinde bir konu. Adamın elinde şimdi bir devlet var, Avrupa Birliği'ne üye olmuş. BM'de temsil ediliyor, bütün menfaatlerden o yararlanıyor, şimdi bunu gidip bir başkasıyla paylaşacak. Bunun yalan olduğunu kendileri de biliyor, biz uluslararası topluma sorduğumuz zaman onlar da biliyor. Böyle bir yalanı devam ettirmek rasyonel bir şey değil." ifadelerini kullandı.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) izolasyonlarına işaret eden Fidan, "Rum kesimi kendi devlet olmaktan kaynaklı haklarını Kıbrıs Türklerinin uluslararası toplum tarafından gelebilecek bütün menfaatlerini engellemede kullanılıyor. Ticarette, ulaşımda, bütün bunları engelliyor." ifadelerine yer verdi.

Fidan, Kıbrıs sorununun çözümüyle ilgili bir teklif geldiği zaman öncelikle bu teklifin kimden geldiğine baktıklarını ve eğer Guterres'ten geliyorsa bunu dinlediklerini söyledi.

Kıbrıs Türklerini içine alan her türlü diyalog ortamını desteklediklerinin altını çizen Fidan, Kıbrıs Türklerinin neden devlet kurduğunun ve haksız izolasyonlara maruz kaldığının yeni jenerasyona iyi ve tekraren anlatılması gerektiğini dile getirdi.

“Adanın kuzeyinde güneyinde suya, enerjiye, elektriğe, turiste ihtiyaç var”

Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "belli menfaatlere ulaşmak için kalıcı çözümleri beklemeye gerek olmadığı" yönünde bir yaklaşım geliştirdiğini belirterek, "Adanın kuzeyinde güneyinde suya, enerjiye, elektriğe, turiste ihtiyaç var. Bunlar için ortak projeler, ortak çalışmalar yapılabilir. Biz bunu Sayın Genel Sekreter'e de ifade ettik. Yani bu iki taraf arasında güven artırıcı önlemler konusunda değerlendirilebilir." değerlendirmesini yaptı.

GKRY’nin KKTC’ye yönelik engellemelerine gerekli yanıtların verildiğini kaydeden Fidan, bunların aşılması gerektiğini vurguladı.

Bakan Fidan, "Onun için ama biz ne yapıyoruz buna mukabil. Biz de Rum kesimini devlet olarak tanımıyoruz. Yani sen Kıbrıs Türkünün hakkını tanımazsan ben de senin devlet varlığını tanımam. Çünkü sen 1960'ta kurulan devlet değilsin. Bunu herkes biliyor. Dolayısıyla bizim tanımamamız da son derece meşru." ifadelerini kullandı.

Bunun da beraberinde Rum kesimine birtakım dezavantajlar getirdiğini kaydeden Fidan, "Aslında uzun vadeye bu konuları bırakıp her iki tarafında legal pozisyonlarını değiştirmeden ortak bir güven inşa edecek menfaat adımları atması mümkün. Bunu da biz çok cesurca yaratıcı fikirlerle karşı tarafa söyledik." diye konuştu.

Bakan Fidan, "Türk birliklerinin orada olması statükoyu hiç değiştirmedi. 50 yıldır statüko aynı. Bu şu demek, adadaki istikrar, barış tek bir sebepten dolayı oluyor. Türk askerinin adada var olmasından dolayı." değerlendirmesinde bulundu.

"Bu adanın olmazsa olmazı mıdır?" sorusu üzerine Fidan, "Bu şartlar altında. İki tarafında kalıcı bir anlaşmaya rıza göstermediği şartlarda. Çünkü şunun önüne geçemezsiniz. Rumlar adanın tamamı bana ait diyor. Şimdi sen elindeki bu ezici imkanları Türklere karşı kullanırsan kim Türk'ün yardımına gelecek? Yine biz gideceğiz. Dolayısıyla bunun kalıcı bir çözüme bağlanmadığı bir yerde, şartların aynı şekilde durduğu bir yerde, denklemde bunun değişmesini bekleyemezsiniz, değişmez de." yanıtını verdi.

“ASEAN bölgesiyle çok yakından çalışmaya devam edeceğiz”

Bakan Fidan, dış politikayı sürekli kurumsal ve yapısal şekilde yürütmeye çalıştıklarını belirtti.

Türkiye'nin Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) Diyalog Ortağı olarak kabul edilmesine değinen Fidan, bu konunun son 3 yıldır üzerinde çalıştıkları konulardan biri olduğunu aktardı.

Fidan, 11 ASEAN ülkesi ile diyalog ortaklığı yapan 11-12 tane de dünyanın en büyük ülkesi olduğunu belirterek, ASEAN ülkelerinin 700 milyon nüfuslu ve oldukça siyasi olarak "nötr durumda" olan ama ekonomiye kalkınmaya ve pazara odaklanmış olan ülkeler olduğunu dile getirdi.

Bölgede Kamboçya-Tayland arasındaki sınır anlaşmazlığı dışında pek sıkıntı olmadığına dikkati çeken Fidan, bölgede büyük bir ekonomik imkan ve verimliliğin olduğunu ve Türkiye'nin bu konuda arayış ve çalışmalarının olduğunu söyledi.

Fidan, bölge ülkelerinin hepsinde Türk büyükelçilikleri açtıklarını hatırlatarak, Türk iş insanlarının bölgede faaliyet ve yatırımlarının olduğunu aktardı.

Fidan, şöyle devam etti:

“Rusya'nın, Amerika'nın, Çin'in, İngiltere'nin, Fransa'nın, Kanada'nın olduğu bir yerde Türkiye ekonomisinin yapısal ortak olmaması kabul edilebilir bir şey değildi. Moratoryum ilan etmişlerdi. Yani ASEAN ülkeleri biz zaten kendimiz azız. Bir de diyalog ortaklarımızla yürütebileceğimiz kapasite imkanlarımız şeklinde. Dünyadan çok fazla talep vardı. Bunlar epey bir süre önce moratoryum ilan etmişlerdi yeni diyalog ortağı kabulüne ilişkin. Ama bizim ısrarlı ve sistemli çalışmalarımızın neticesinde çok şükür bu da hayata geçti. Bundan sonra ASEAN bölgesiyle çok yakından çalışmaya devam edeceğiz.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde yürüttükleri dış politikada, klasik alanlarının çok ötesine giderek, ticari, ekonomik ve sosyal-siyasal ilişkileri geliştirme politikalarının çok sistemli gittiğine dikkati çeken Fidan, Afrika ülkeleriyle, Latin Amerika'da da, Asya-Pasifik'te de bu şekilde çalıştıklarını söyledi.

Fidan, "Şuna saplanmıyoruz. Eskinin hatası oydu dış politika yapımının. Yakın bölgenizde olan ateş sizi o kadar içine alıyor ki tarihin aktığı başka yerleri ister istemez pas geçiyorsunuz. Şimdi zihinsel olarak da yapısal ve kurumsal olarak da farklı krizleri aynı anda yöneten imkan ve kabiliyetleri krizleri ve imkanları aynı anda görüp yönetecek zihne ve kurumsal yapıya sahip olmak gerekiyordu. Bizim de yaptığımız o." ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'da uğraştıkları bir krizin, Asya Pasifik'teki bir menfaate ulaşılmasında kendilerini alıkoymaması gerektiğini dile getiren Fidan, Türkiye'nin dış politikada zihinsel olarak belli yere hapsolmadığını, kurumsal olgunluk, zihinsel farkındalık ve diplomatik ustalığa sahip olduğunu belirtti.

“AK Parti'nin ortaya koyduğu bu vizyonun inkıtaya uğramadan devam etmesi gerekiyor”

Fidan, hem bölgenin hem dünyanın karşılaştığı hayati sorunlara karşı Türkiye'nin saygın bir aktör olarak çok büyük yapıcı katkıları olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Bu aslında bir noktada AK Parti'nin dış politikasının da bir tarihi. 25 yıl önce AK Parti kurulduğu zaman şöyle bir dünya vardı; Soğuk Savaştan yeni çıkmış, Soğuk Savaş sonrası döneme hazırlanmaya çalışan bir zihinsel algı arayışında olan bir dünya. Ortaya çıkan yeni dünyayı iyi okuyan, iyi anlayan ve Türkiye'nin buradaki yerini iyi konumlandıran, sadece hamaset, hedef ve ideoloji olarak değil, var olan realiteyi de iyi okuyacak bir kadroya ve zihne ihtiyaç vardı.”

AK Parti'nin Türkiye’nin geçmişteki hatalarından ders çıkartarak, bugünün şartlarını iyi değerlendirerek ve milletin stratejik kültürünü, emellerini, ruh halini de hesaba katarak oluşturduğu bir formülasyon olduğunu belirten Fidan, şunları kaydetti:

"Türkiye, Soğuk Savaş dönemindeki dış politikadaki rahatlığını hissettiği otomatik pilot durumdan çıkmak zorunda kaldı. Dostun, düşmanın, ittifakların, her şeyin değiştiği Soğuk Savaş sonrası dönemde artık otomatik pilot değil, serbest modda, manuel modda gitmeniz lazım. Orada da kaptan önemli. Milletimizin en büyük buradaki avantajı da Cumhurbaşkanımızın (Recep Tayyip Erdoğan) bir lider olarak ortaya çıkması." diye konuştu.

Fidan, geçmişten gelenler de dahil bütün hedefleri aynı anda devam ettirmek ama yeni risk ortamlarını da iyi hesaba katmak gerektiğine işaret ederek, "Çok zor oldu. Bunu biz Suriye'de, Irak'ta, PKK'yla mücadelede, başka konularda çok gördük. Türkiye AK Parti iktidara geldiği zaman zihinsel olarak da, yapısal olarak da Soğuk Savaş sonrası ortaya çıkan belirsizlik dönemine hazır değildi." dedi.

İmkansızlıklar karşısında ortaya bir liderlik çıktığını vurgulayan Fidan, şöyle devam etti:

“Normal hayatı inkıtaya uğratmadan, zorlukların, iyiliklerin olduğu bir dünyayı, nerede mümkün kılıyorsunuz? Herkesin ateşli olduğu yerde. Kuzeyiniz ateş, güneyiniz ateş, doğunuz ateş, batınız ateş, her yer ateş ve siz burada, manuel pilotta, kaptan pilotun ustalığıyla götürüyorsunuz işi. Bu AK Parti'dir. Ben gittiğim her yerde, parti organlarında görevlendirildiğim zaman oradaki delegelere, üyelere hep aynı şeyi söylüyorum; buradaki başarı sizin başarınızdır. Çünkü siz, size hizmet eden, size başarı getiren, fayda getiren iktidarı sürekli seçtiniz.”

Fidan, herkesin Türkiye'de olanı örnek almak istediğine işaret ederek, "Dolayısıyla AK Parti'nin ortaya koyduğu bu vizyonun inkıtaya uğramadan devam etmesi gerekiyor. Cumhurbaşkanımızın da liderliğinin devam etmesi gerekiyor." dedi.

“Özellikle İslam dünyasından bu konuya çok destek veren var”

Mekke Ortak Savunma Anlaşması için, özellikle ittifakın üyesi olmayıp da buna en az kendileri girmiş kadar sevinen ülkeler olduğunu söyleyen Fidan, şunları kaydetti:

“Özellikle İslam dünyasından bu konuya çok destek veren var. Batı'dan da destek verenler var, işin aslını bilenler itibariyle. Yani Orta Doğu'nun insanlık için, uluslararası toplum için sıkıntı üreten, problem üreten bir yer olmaktan çıkıp tam tersine sahip olduğu her şeyle katma değer üreten bir yer olmasının yolu bu türden yapıcı ittifakların hayata geçmesinden geçiyor ve buna öncelik edenler de takdir ediyorlar açıkçası.”

Fidan, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin liderlikleriyle büyük rol oynadığını belirterek, "Bize düşen görevin, bizim bulunduğumuz makamlarda, üç ülkenin liderliği tarafından ortaya konulmuş siyasi iradenin çok büyük bir bölgesel ve küresel beklenti oluşturduğunun da farkındayız. Bunun altını çok profesyonel doldurarak adım adım ilerletip işlememiz gerekiyor. Bunu yapmaya da başladık. İnşallah devam edeceğiz." diye konuştu.

Bakan Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, çocuk adalet sistemini daha güçlü, daha caydırıcı ve çocuğun üstün yararını esas alan bir yapıya kavuşturan "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un mecliste kabul edilerek yasalaştığını belirtti.

"Yeni düzenlemeyle, ağır suçlarda daha caydırıcı yaptırımların önü açıldı, çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasına karşı mücadele güçlendirildi ve 15 yaşından küçük çocuklar için sosyal inceleme zorunlu hale getirildi." ifadelerine yer veren Gürlek, göreve geldikleri ilk günlerden itibaren çocukları suçla özdeşleştiren kavram ve uygulamaları değiştireceklerini ifade ettiklerini anımsattı.

Gürlek, bu kapsamda "suça sürüklenen çocuk" yerine "adli süreçteki çocuk" kavramının hukuk sistemine kazandırıldığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Çocuklarımızı suç örgütlerinin, sokak çetelerinin, uyuşturucunun, şiddetin ve dijital dünyanın tehlikelerinden korurken, vatandaşlarımızın can ve mal güvenliğini tehdit eden ağır suçlar karşısında da adaletin gereğini kararlılıkla yerine getireceğiz. Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, çocuklarımızın güven içinde büyüdüğü, ailelerimizin huzurunun güçlendiği, daha güvenli ve daha adil bir Türkiye için adalet sistemimizi geliştirmeye devam edeceğiz. Kanunun hazırlanması ve yasalaşmasında emeği geçen Gazi Meclisimize, Cumhur İttifakımızın çok kıymetli milletvekillerine, Adalet Komisyonumuza ve katkı sunan tüm kurumlarımıza teşekkür ediyor, düzenlemenin milletimize ve geleceğimizin teminatı çocuklarımıza hayırlı olmasını diliyorum."

Düzenlemeyle, azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için intörn eğitimi dönemi hariç son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya alamadıkları teorik veya uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek.

Bu öğrencilerden teorik veya uygulamalı derslerden başarılı olmuş ancak uygulamalı eğitime veya intörn eğitimine başlamamış veya eğitimini tamamlamamış ya da başarısız olanlara, uygulamalı veya intörn eğitimlerini tamamlama imkanı tanınacak. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyecek.

Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz olarak üretilmiş yayın ve çalışmalarını atama, yükselme, unvan ve derece kazanılmasında kullananların yanı sıra bu fiilleri başkaları adına yapanlara veya bu fiillere aracılık edenlere yönelik de meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

Başkasına tez yazdırana adli para cezası verilecek

Devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumları, eğitim ve öğretime Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) kararıyla başlayacak. Eğitim ve öğretime başlayan akademik birimler, sonradan ortaya çıkan sebeplerle ve ilgisine göre fakülte, enstitü ve yüksekokullar cumhurbaşkanı kararı ile konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi akademik birimler ise YÖK kararı ile kapatılabilecek.

Kanunla, anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla ön lisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan alan kişiler, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak, bu yolla kazanılan akademik derece ve unvanlar geri alınacak.

Bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin, meslek edinen kişilerce işlenmesi halinde verilecek adli para cezası 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olmayacak. Bu yayın ve çalışmaları kullanmak suretiyle diploma derecesi veya akademik unvan alan kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.

Bu suçtan dolayı tüzel kişilere, Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacak.

Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika belgesini sahte olarak düzenleyen ve düzenletenler Türk Ceza Kanunu'nun "resmi belgede sahtecilik" hükmüne göre cezalandırılacak.

Öğrenci affı

Kanunla, yükseköğretim kurumlarında hazırlık dahil bütün sınıflarda intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dahil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından, işkence suçundan, eziyet suçundan, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun "manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz" başlığındaki suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla belirlenen esaslara göre 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.

Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu'nun "Erteleme" başlıklı hükmündeki usul ve esaslara göre yapılacak. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde bu düzenlemede belirtilen haklardan yararlandırılacak.

Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler ile Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekteyken kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında bu madde hükümleri uygulanmayacak.

48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek

Kanun'un "Kurumlara dönüş" başlıklı hükmünde belirtilen koşulları taşıyan ve 67 yaşını dolduran tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmış öğretim üyeleri, 3 yıl içinde ihtiyacı olan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.

Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iade edilmesine yönelik teşvikten yararlanabilmesi için aranan toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşması şartı kaldırılacak.

Tıpta uzmanlık eğitimi kontenjanlarında araştırma görevlisi kadrolarının kullanılmaya başlanması nedeniyle ortaya çıkan araştırma görevlisi kadro ihtiyacı başta olmak üzere yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadro ihtiyacının karşılanması amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek.

Depremin yerin 7,44 kilometre derinliğinde meydana geldiği belirlendi.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Gaziantep'in Nurdağı ilçesinde meydana gelen ve çevre illerden hissedilen 4,5 büyüklüğündeki deprem sonrası olumsuz bir durumun bulunmadığını bildirdi.

AFAD'ın NSosyal hesabından yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Gaziantep ilimizin Nurdağı ilçesinde saat 03.42'de meydana gelen ve Gaziantep, Kilis, Kahramanmaraş, Osmaniye ve Hatay illerimizde hissedilen 4,5 büyüklüğündeki deprem sonrası an itibarıyla olumsuz bir durum bulunmamaktadır. Saha tarama çalışmaları devam etmektedir. Etkilenen vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi sunarız."

"Herhangi bir olumsuzluğa rastlanmamıştır"

Gaziantep Valisi Kemal Çeber, deprem sonrasında ekiplerin saha taraması gerçekleştirdiğini belirterek, "Hamdolsun, şu ana kadar önemli herhangi bir olumsuzluğa rastlanmamıştır. Ekiplerimiz saha taramalarına devam ediyor. Tüm hemşehrilerimize geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. Rabbim şehrimizi ve ülkemizi her türlü afetten muhafaza eylesin" ifadelerini kullandı.

Geleneksel motifler ve Arap kaligrafisiyle ahşaba hayat veren Said, yok olmaya yüz tutan mesleği korumak için yoğun çaba sarf ediyor.

- Saraylardan hediyelik objelere

Tarih boyunca estetik ve zarafetin simgesi olan bu sanat, geçmişte cami, kilise ve sarayların tavan ile duvar süslemelerinde sıkça tercih ediliyordu.

Halep Kalesi'ndeki Taht Salonu ve Kudüs'teki Mescid-i Aksa gibi sembolik yapılarda bu sanatın görkemli örneklerine rastlamak mümkün.

Değişen yaşam koşullarıyla birlikte büyük mimari yapılarda daha az kullanılan bu sanat, bugün ağırlıklı olarak hediyelik kutular, tablolar ve küçük ahşap objeler üzerinde uygulanarak meraklılarının beğenisine sunuluyor.

- Doğu tarzı dekorasyonun önemli unsurlarından

AA muhabirine konuşan 42 yaşındaki üç çocuk babası el sanatları ustası Said, aile mesleğini henüz 12 yaşında iken öğrendiğini, şimdi ise oğluna öğreterek geleneğin devamını sağlamaya çalıştığını söyledi.

Tarihi çarşının otantik atmosferinde çalışmalarını sürdüren Said, kültürel hafızanın bir parçası olan bu mirası gelecek nesillere aktarmakta kararlı olduğunu dile getirdi.

Kabartma ahşap süslemenin özellikle eski Arap evlerinin tavan ve duvarlarında kullanılan Doğu tarzı dekorasyonun önemli unsurlarından biri olduğunu dile getiren Said, üretim sürecinin desen tasarımıyla başladığını anlattı.

Said, desenlerin kağıttan ahşaba aktarıldığını, daha sonra bitkisel malzemelerden hazırlanan özel bir macunun uygulandığını, zemin boyasının yapıldığını, koruyucu malzeme sürüldüğünü, kabartma desenlerin fırçayla renklendirildiğini ve son aşamada siyah kontur çizgileriyle eserin tamamlandığını anlattı.

- "Bu meslek insanı hiç sıkmıyor"

Yıllardır aynı heyecanla çalıştığını dile getiren Said, "Bu meslek insanı hiç sıkmıyor." dedi.

Said, her eserde yeni ayrıntılar keşfetmenin kendisini motive ettiğini dile getirdi.

Kabartma ahşap süslemede kullanılan renk ve malzemelerin mekanın atmosferini değiştirdiğini ifade eden Said, güneş alan mekanlarda serinlik hissi veren, daha karanlık alanlarda ise sıcaklık hissi uyandıran tonların tercih edildiğini söyledi.

Said, "Atölyeme gelen müşteriler burada uzun süre kalıyor, duvarları ve tavanları inceleyerek detayları izliyor." dedi.

Geleneksel el sanatlarının korunması gerektiğini vurgulayan Said, zanaatkarların aynı çatı altında çalışabileceği geleneksel bir el sanatları çarşısı kurulması temennisinde bulundu.

Böyle bir merkezin kabartma ahşap süsleme, bakırcılık, dokumacılık ve kilimcilik gibi farklı zanaatları bir araya getireceğini belirten Said, "Atölyelerin bir araya gelmesi hem mesleklerin yok olmasını önler hem de ustalar arasında rekabet oluşturarak daha kaliteli üretim yapılmasını sağlar." diye konuştu.

Bu çalışmada cenin, çocuk ve yetişkin beyinlerden 500'den fazla doku birimi birleştirilerek dünyada insan beyin kökünün üç boyutlu, en detaylı atlasını çıkarıldı.

MRI taramalarından beynin tamamı ya da sinir hücrelerine kadar detaylı inceleme imkanı sunan bu dijital atlasla, 200'den fazla beyin hücresi kümesi ve sinir yolu incelenebiliyor.

Beyni omurgaya bağlayan, nefes alımını, kalp atışını, uyku, uyanıklık ve hareketlilik hallerini kontrol eden beyin kökünün incelenmesi, Alzheimer, Parkinson ve inme gibi hastalıkların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Araştırmanın bulguları, bilimsel çalışmaların yer aldığı "BioRxiv" sitesinde yayımlandı.