Konuşmasına BM'nin 81'inci Genel Kurulu'nun başta mazlumlar olmak üzere, tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını dileyerek başlayan Erdoğan, Genel Kurul Başkanlığını tamamlayan Annalena Baerbock'a teşekkür etti, başkanlık görevini devralan Khalilur Rahman'a da başarılar diledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaklaşık 10 yıldır BM Genel Sekreterliği görevini yürüten Antonio Guterres'e de çabalarından dolayı teşekkür etti.

Bir üzüntüsünü dile getiren Erdoğan, şunları ifade etti:

"Üye ülkelerin kahir ekseriyetinin resmen tanıdığı Filistin Devleti'nin değerli Başkanı Sayın Mahmud Abbas, üst üste iki yıldır bu salonda yer alamıyor. Filistinli kardeşlerimize yönelik bu haksızlık, vicdanları yaralamaktadır. Bilinmesini isterim ki, Sayın Abbas bizzat burada bulunamasa da bizler, tıpkı geçen yıl olduğu gibi özgür ve egemen Filistin Devleti'nin sesi olacak, Filistin halkının mücadelesini bu kürsüden dünyaya duyurmaya devam edeceğiz. Bu vesileyle, bugün bir kez daha Filistin Devleti'ni henüz tanımamış tüm ülkeleri bu kararlarını gözden geçirmeye davet ediyorum.

26 Haziran 1945'te Birleşmiş Milletler Antlaşması imzalanırken üye ülkeler büyük bir umutla şunları deklare etmişlerdi: 'Biz Birleşmiş Milletler halkları, bir insan ömrü içinde iki kez insanlığa tarif olunmaz acılar getiren savaş felaketinden gelecek kuşakları korumaya, temel insan haklarına, insan kişiliğinin onur ve değerine, adaletin korunması ve antlaşmadan doğan yükümlülüklere saygı gösterilmesi için gerekli koşulları oluşturmaya, iyi komşuluk anlayışı içinde birbirimizle barışık yaşamaya, uluslararası barış ve güvenliği korumak için güçlerimizi birleştirmeye karar verdik.' demişlerdi. Anlaşmanın üzerinden 81 yılı aşkın bir süre geçti ama insanlık halen o günkü güçlü iradenin hayat bulacağı günleri hasretle bekliyor."

- "Gazze halkı halen yıkıntıların altında sevdiklerini arıyor"

Öyle çok uzağa gitmeye gerek olmadığını, sadece son bir yıldaki tabloya göz atmanın kafi olacağını belirten Erdoğan, "Bakınız geride bıraktığımız 12 ay, 60'ı aşkın çatışma ve savaşla, son 30 yılın en kanlı dönemlerinden biri olarak kayıtlara geçti." dedi.

Gazze'den Ukrayna ve Rusya'ya, Myanmar'dan Darfur'a, İran'dan Lübnan'a 250 bin insanın hayatını kaybettiğini hatırlatan Erdoğan, "Çok daha fazlası tarifsiz acılar yaşadı. Yüz binlercesi doğduğu, büyüdüğü toprakları terk etmek zorunda kaldı. Yalnızca Gazze'de son 3 yılda çoğu çocuk ve kadın 74 bin kardeşimiz İsrail'in devlet terörünün kurbanı oldu. Gazze halkı halen yıkıntıların altında sevdiklerini arıyor, eşlerinin, çocuklarının, anne-babalarının naaşlarını çıkarıyor." diye konuştu.

İsrail'in saldırılarında ellerini ve ayaklarını kaybeden masum çocukların tahtadan yapılan protezlerle okullarına gitmeye, hayata tutunmaya çalıştığına dikkati çeken Erdoğan, Gazze'deki hastanelerde yakıt sıkıntısı nedeniyle jeneratörlerin yüzde 70'inden fazlasının hizmet veremediğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

"Evlatlarının ve torunlarının üzerine titreyen bir baba, bir dede olarak, bu kürsüde içim parçalanarak şunu ifade etmek zorundayım; Gazze, bugün sadece dünyanın en büyük çocuk kabristanı değildir. Aynı zamanda dünyada en yüksek çocuk ampute oranına sahip bölgedir. Gazze, çağımızın en insanlık dışı, en utanç verici temerküz kampıdır. Başkan (Donald) Trump'ın gayretleri ve bizim de dahil olduğumuz ülkelerin katkılarıyla varılan ateşkes sonrasında bile katledilen Gazzelilerin sayısı 1500'ü aşmıştır. Filistin Direniş Hareketi, barış planının ikinci aşamasına geçişi kabul ettiği halde İsrail Hükümeti, işgali durdurmaya yanaşmıyor. Batı Şeria'da ise yerleşimci terörünün en ağır dönemi yaşanıyor."

- "Karşımızda öldürmeye doyamayan bir zihniyet var"

Kudüs'te, Müslüman ve Hristiyanların kutsal mekanlara erişiminin engellendiğini anımsatan Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Hepimizin ortak girişimi olan UNRWA yok edilmek isteniyor. Bugün kalbimle kelamım arasına yine perde koymadan bazı gerçekleri burada açık açık ifade edeceğim. Kimse kusura bakmasın, kimse gücenmesin, alınmasın. Bu, Tayyip Erdoğan'ın şahsi meselesi değildir. Bu, insani bir meseledir, hepimiz için vicdani bir meseledir. Karşımızda öldürmeye doyamayan soykırımcı bir zihniyet var. Karşımızda son derece vahim bir tablo var. Yüreğinde insanlık olan, yüreğinde merhamet, şefkat olan, insaf ve vicdan sahibi hiç kimse bu tabloya gözlerini kapatamaz.

Hepimizi sarsması gereken bu manzaranın bize anlattığı şudur; bundan 81 yıl önce barış ve güvenliği korumak için kurulan Birleşmiş Milletler Teşkilatı, bu görevini icra edemez hale gelmiş, daha doğrusu getirilmiştir. Teşkilat, kan kaybetmeye devam etmektedir. Filistin'de, Lübnan'da, Sudan'da ve diğer kriz bölgelerinde umutlarını Birleşmiş Milletlere bağlamış olanlar, derin bir hayal kırıklığı içindedir."

Bir gün herkesin, insanlığın ortak vicdanına sığınmak zorunda kalacağına işaret eden Erdoğan, "Bugün kendimizi güven içinde, refah içinde, esenlik içinde hissedebiliriz. Çatışma bölgelerinden, kriz bölgelerinden uzakta konfor içinde yaşayabiliriz. Fakat yarın ne olacağını, başımıza ne geleceğini hiçbirimiz bilemeyiz. Bunun için uluslararası sisteme duyulan güvenin yeniden tesisine odaklanan bu yılki Genel Kurul temasını fevkalade isabetli buluyorum." ifadelerini kullandı.
Konuşmasında, BM Genel Sekreteri'nin BM80 Girişimi dahil bu yönde sarf ettiği samimi çabaları desteklediklerini belirten Erdoğan, bu reform iradesinin müteakip Genel Sekreter döneminde de sürdürülmesini beklediklerini söyledi.

Birleşmiş Milletler'e olan güvenin gerçekten artırılmak istenmesi durumunda yapılması gerekenlerin belli olduğunu dile getiren Erdoğan, şöyle konuştu:

"Gazze'de çocuklar güven içinde olacak. Filistinli yavrular gökyüzüne bakınca savaş uçaklarını, İHA’ları, SİHA’ları değil; özgürce süzülen uçurtmaları görecek. Lübnan’da çocuklar gecenin bir vaktinde bomba sesleriyle uyanmayacak. Asyalı emekçilerin alın teri, vahşi kapitalistler tarafından sömürülmeyecek. Afrikalı kardeşlerimiz, geleceklerine en az müreffeh ülkelerin vatandaşları kadar güvenle bakacak, umutla bakacak. Birleşmiş Milletler'e güven ancak bu şekilde yeniden sağlanabilir. 190'dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin keyfine bağlı olduğu bir yapı, kabul edelim ki ne adildir ne de güveni tam manasıyla tesis edebilir. Güvenlik Konseyi, 'Dünya 5'ten büyüktür' ilkesine göre mutlaka reforme edilmelidir."

- "Mevcut anlayışı değiştirmek mecburiyetindeyiz"

Bir yandan hızla gelişen teknolojiye ayak uydurmaları gerekirken, diğer yandan daha adil bir düzenin inşası gibi meşakkatli ancak ulvi bir sorumluluk taşıdıklarını vurgulayan Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bu noktada bazı temel prensipleri sizlerle burada paylaşmak istiyorum: Evvela uluslararası hukukun, güçlüye farklı, zayıfa farklı uygulandığı mevcut anlayışı değiştirmek mecburiyetindeyiz. Unutulmasın ki yapanın yanına kar kaldığı, dahası cezasızlığın sıradanlaştığı bir uluslararası sistem çürümeye mahkumdur. İkinci olarak, uluslararası iradenin krizlerin çözümünde tıkandığı her aşamada, yeni bir yol açmak için bölgesel sahiplenmeyi kullanmak durumundayız. Türkiye olarak, bu ilkeyle hareket ettiğimiz, Karadeniz Tahıl Koridoru gibi her konuda netice aldık; hem bölgesel hem küresel güvenliğe katkı sunduk. Üçüncü olarak, işbirliğini ve açık diplomasiyi devletler arası münasebetlerin merkezine koyan bir anlayışı mutlaka yeniden tesis etmeliyiz. Güvensizlik üzerine bina edilen bir siyaset anlayışının kazananı olmadığını tarih bize acı tecrübelerle pek çok defa göstermiştir. Dördüncü olarak, dünya genelinde gittikçe derinleşen gelir adaletsizliklerine çözüm üreten yeni bir paradigmayı beraber inşa etmeliyiz. Biz, bunun yolunun ortak kalkınma, dayanışma ve bağlantısallıktan geçtiğine inanıyoruz. Birbirine yollarla, ticaretle, enerji hatları ve ortak üretimle bağlanan toplumlar, eninde sonunda huzur ve istikrarda da birleşecektir. Son olarak, insan merkezli teknoloji anlayışını hakim kılarak, teknolojiye sahip olanlar ve olmayanlar arasında yeni duvarlar örülmesine izin vermemeliyiz. Bilinmelidir ki tekno-kutuplaşma ve dijital-hegemonya, ne Birleşmiş Milletler merkezli sistemin ne de onun asli unsuru olan devletlerin hayrınadır."

- "Filistin Devleti'nin vücut bulacağı günleri göreceğiz"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye olarak bu ilkeleri sadece dile getirmekle kalmadıklarını, attıkları her adımda daha adil ve insani bir uluslararası sistemin arayışında olduklarını belirterek, şunları kaydetti:

"Bölgesel sahiplenme anlayışıyla Pakistan ve Suudi Arabistan ile kurduğumuz Savunma İttifakı hem aramızdaki dayanışmayı perçinliyor hem de bölgemizdeki sorunlara bölge içerisinden çözümler üretmeyi amaçlıyor. Körfez'de fitili ateşlenen çatışma ve savaş ortamının sona erdirilmesi için ilgili aktörlerle yürüttüğümüz çabalarımız sürüyor. Buradaki çatışmaları civar bölgelere yaymak gibi tehlikeli bir girişimin kimseye faydası olmadığının altını önemle çiziyorum. Gazze'de ise bir yıl evvel Şarm El-Şeyh'te attığımız imzanın takipçisiyiz. Gazze'nin yeniden inşasına vakit kaybetmeden başlamamız gerekiyor. Bu konuda sizleri, İsrail üzerinde daha fazla baskı kurmaya çağırıyorum. Şunu artık herkes anlasın ve kabul etsin: Filistin Devleti'ni boğma girişimleri hüsrana uğrayacaktır. 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve toprak bütünlüğüne sahip Filistin Devleti'nin vücut bulacağı o güzel günleri inşallah göreceğiz."

- "Kardeş Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğiz"

Suriye'nin 14 yıllık zulmün ardından 8 Aralık Devrimi ile yeni bir yola girdiğini dile getiren Erdoğan, "Cumhurbaşkanı (Ahmed) Şara'nın liderliğinde Suriye'nin her türlü iç ve dış tahrike rağmen güvenli, huzurlu bir ülke olma hedefine doğru ilerlediğini görüyoruz. Bu yolculuklarında kardeş Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğiz." dedi.

Irak'la ilişkilere de değinen Erdoğan, şöyle konuştu:

"Bir diğer komşumuz Irak'ta, devlet otoritesinin güçlendirilmesi ve istikrarın tahkim edilmesi çabalarına desteğimiz tamdır. Kalkınma Yolu Projesi başta olmak üzere bölgemizin refahını artıracak stratejik ulaştırma ve enerji projelerinde Irak'la işbirliği içerisinde çalışıyoruz. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ise Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğü sağlanarak sona ermesi samimi arzumuzdur. Karadeniz'de seyrüsefer emniyetinin yeniden tesisi, gıda güvenliğinin temini ve savaşın daha geniş bir coğrafyaya yayılmasının önlenmesi amacıyla taraflarla temaslarımızı sürdürüyoruz. Karadeniz'de ticari gemilere yönelik son saldırıların, kim tarafından yapılırsa yapılsın, kabul edilemez olduğunu bilhassa vurguluyorum."

- "Kıbrıs Türk halkının maruz kaldığı izolasyon son bulmalı"

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğine inandıklarını dile getirerek, "Ege ve Doğu Akdeniz'de mevcut meselelerin iyi komşuluk ilişkileri temelinde ve uluslararası hukuka uygun biçimde çözülmesini arzu ediyoruz. Doğu Akdeniz Konferansı önerimiz, müşterek bir zemin oluşturulmasına katkı yapacaktır. Bu vesileyle Birleşmiş Milletler Genel Kurullarında yaptığım çağrıyı bugün bir kez daha tekrarlıyorum: Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü tescil edilmeli, maruz bırakıldığı gayriinsani izolasyon artık son bulmalıdır. Uluslararası toplumu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni tanımaya ve bu devletle siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet ediyorum." ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin gelişen savunma sanayisiyle, şoklara karşı dirençli ekonomisiyle çatışmaların ortasında istikrar adası olmayı sürdürdüğünü vurgulayan Erdoğan, "Ülkemiz, Avrupa'nın ayrılmaz bir parçası olarak kıtanın refah ve güvenliğinin temininde önemli roller üstlenmektedir." dedi.

Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Temmuz ayında başarıyla ev sahipliği yaptığımız NATO Ankara Zirvesi, ortak güvenliğimize ilişkin kararlılığımızın somut bir nişanesi olmuştur. Türkiye’nin güvenlik mimarisinin dışında bırakıldığı bir Avrupa'nın daha güçlü, daha güvenli olması, açık söylüyorum, mümkün değildir. Avrupa Birliği ile geleceğimizi işte bu stratejik vizyonla şekillendiriyoruz. Aynı vizyonu AB'den de bekliyoruz. Balkanlar, bizim güçlü tarihi, kültürel ve beşeri bağlarımızın olduğu bir bölgedir. Balkan Barış Platformu'nda işbirliğimizi derinleştirecek ortak adımlar atıyoruz. Güney Kafkasya'ya bakışımız da son derece nettir: Azerbaycan ile Ermenistan arasında kalıcı barışın tesisini temenni ediyoruz. Sayın (İlham) Aliyev ile Sayın (Nikol) Paşinyan'ın ortaya koydukları çözüm iradesini takdirle karşılıyor, destekliyoruz. Ermenistan ile yürüttüğümüz normalleşme sürecini de kararlılıkla ilerletiyoruz."

- "Libya'da istikrar ve sükunetin korunması önceliğimiz"

Türk Devletleri Teşkilatının yıldan yıla güçlenen örnek bir bölgesel işbirliği modeli haline geldiğine dikkati çeken Erdoğan, 30 Ekim'de Ankara'da yapılacak 13'üncü Liderler Zirvesi'nin Teşkilatın önünde yeni kapılar, yeni ufuklar açacağını söyledi.

Erdoğan, aralık ayında Libya'da düzenleyecekleri 4'üncü Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi'nin 20 yılı aşkın süredir geliştirdikleri kurumsal ortaklıklarının sembolü olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Güney Asya'da Keşmir meselesi dahil tüm ihtilafların, ilgili Birleşmiş Milletler Şartı ve kararları çerçevesinde diyalogla ele alınması önemlidir. Yapıcı hareket edildiği takdirde her türlü sorunun çözümü mümkündür. Aynı durum Afrika kıtasındaki gerilimler için de geçerlidir. Sudan’da ateşkes ve kalıcı barış çabalarına, Somali'de güvenlik, kalkınma ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gayretlerine desteğimiz tamdır. Libya'da istikrar ve sükunetin korunması önceliğimizdir. Gündemdeki uzlaşı sürecinin, Libyalıların liderliği ve sahipliğinde yürütülmesi zaruridir. Biz de Türkiye olarak bu sürecin başarısı için desteğimizi sürdürüyoruz. Öte yandan, Yeniden Asya Girişimi'mizle, Asya-Pasifik'teki ortaklarımızla ilişkilerimizi geliştirmeye devam ediyoruz. ASEAN ile ilişkilerimizin Diyalog Ortaklığı düzeyine yükselmesini, bu yaklaşımın somut bir neticesi olarak görüyoruz. Aynı şekilde Latin Amerika ve Karayip ülkeleriyle ilişkilerimizi karşılıklı saygı, ortaklık ve kazan-kazan anlayışıyla geliştiriyoruz."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, herkesin rızkını, yaşam kaynağını tabiattan aldığını ancak dünyanın çevre ve iklim noktasında ciddi tehditlerin eşiğinde bulunduğunu belirtti.

Hava, su ve toprağın yanında birçok canlının iklim değişikliğinden etkilendiğini ifade eden Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin ve Pasifik bölgesinin iklim krizini iliklerine kadar yaşarken, ihtiyaç duydukları finansmana erişimde ciddi zorluklarla karşılaştıklarına dikkati çekti.

Bu yıl kasım ayında Antalya'da COP31 Zirvesi'ne ev sahipliği yapacaklarını anımsatan Erdoğan, şunları kaydetti:

"Zirvede özellikle iklim adaletinin öne çıkarılmasını sağlayacağız. Avustralya ile geliştirdiğimiz ortaklıkla, COP31'i finansman taahhütlerinin yerine getirildiği, teknoloji transferinin hızlandırıldığı ve verilen sözlerin somut adımlara dönüştüğü bir 'Uygulama COP'u, özellikle COP31'i bizler için tüm dünyada birleştiğimiz bir birliktelik haline getirecektir. Bu fırsattan istifadeyle sizleri COP31 Liderler Zirvesi'ne davet ediyorum.

Eşim Emine Erdoğan'ın 2017'de 'Dünya ortak evimizdir' diyerek başlattığı Sıfır Atık Hareketi o günden bugüne küresel bir farkındalık seferberliğine dönüştü. Şurası bir gerçek ki iklim kriziyle mücadelenin kuşkusuz pek çok yolu vardır. Sıfır Atık Hareketi, tüm bu yolların birleştiği en sağlam köprüdür. Sizlerin de desteğiyle bu köprünün daha da güçleneceğine inanıyorum."

- "İsrafın önlenmesine katkı yapmaya hazırız"

Erdoğan, iklim değişikliği kadar büyük bir başka tehlikenin de tüketim hırsıyla israf kültürünün yaygınlaşması olduğunu söyledi.

Dünyada her yıl 5,8 trilyon tabak yemeğin çöpe gittiğine, 2 milyar tonun üzerinde gıdanın israf edildiğine dikkati çeken Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bir tarafta tonlarca yemeğin çöpe atıldığı, diğer tarafta yüz milyonlarca insanın çöpten yemek topladığı bir dünyada adaletten bahsedilemez. Türkiye olarak gerek israfın önlenmesi çalışmalarına gerekse küresel gıda güvenliğinin sağlanmasına her türlü katkıyı yapmaya hazırız. Bu anlayışla Dr. Mehmet Mehdi Eker'i Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı Genel Direktörlüğüne aday gösterdik. Desteklerinizi esirgemeyeceğinize inanıyorum."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, dünya hızla değişirken insanlığın da eş zamanlı olarak yeni sosyal tehditlerle yüzleşmeye başladığını belirterek, Batı'da veba gibi yayılan İslam düşmanlığının bunların en başında geldiğini söyledi.

Bilhassa Müslüman kadınlar ve kız çocuklarının son yıllarda ayrımcılığa daha fazla maruz kaldığına işaret eden Erdoğan, "Kimi ülkelerin okullarda uygulamaya koyduğu başörtüsü yasaklarını, kadınların en temel haklarına yapılmış bir saldırı olarak görüyoruz." diye konuştu.

- "Gerçekler elbette birilerini rahatsız edecek"

Artan yabancı karşıtlığı, kültürel ırkçılık ve antisemitizmin de kararlılıkla mücadele edilmesi gereken zehirli akımlar olduğunun altını çizen Erdoğan, şunları kaydetti:

"Küresel cinsiyetsizleştirme politikaları, aile kurumuyla birlikte masum çocukları da hedef alan bir kuşatmaya dönüşmüştür. Bu kuşatmayı, ancak kadın ve erkekten oluşan aileyi koruyarak kırabiliriz. Türkiye, lobilerin saldırılarına rağmen aile ve çocukların korunmasında inisiyatif almaya devam edecektir. Toplumsal barışı dinamitleyen bir diğer tehdit, sosyal medyada yaygınlaşan dezenformasyon faaliyetleridir. Hakikati savunmak, bugün daha önce hiç olmadığı kadar önemli hale gelmiştir. Aynı tehlikeyle kontrolü giderek zorlaşan yapay zekada da karşılaşıyoruz. Yapay zeka için uluslararası ortak bir hukuki çerçeve oluşturulmasının vakti çoktan gelmiştir."

Birleşmiş Milletler Uluslararası Yapay Zeka Sözleşmesi'nin hazırlanması ve yürürlüğe konulması için yürütülen çalışmalara hız verilmesinin önemine vurgu yapan Erdoğan, "Bugün burada açık yüreklilikle dile getirdiğim gerçekler elbette birilerini rahatsız edecek, konforlarını bozacak, yalanlarının maskesini indirecektir. Bunların, sesimizi kısmak için her türlü algı operasyonuna başvuracaklarını da çok iyi biliyorum." dedi.

- "Haksızlık karşısında susmayız"

Şair merhum Sezai Karakoç'un "Onlar sanıyorlar ki biz sussak mesele kalmayacak. Halbuki biz sussak, tarih susmayacak. Tarih sussa, hakikat susmayacak. Onlar sanıyorlar ki bizden kurtulsalar mesele kalmayacak. Halbuki bizden kurtulsalar, vicdan azabından kurtulamayacaklar. Vicdan azabından kurtulsalar, tarihin azabından kurtulamayacaklar. Tarihin azabından kurtulsalar, Allah'ın gazabından kurtulamayacaklar." şiirini seslendiren Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Tayyip Erdoğan olarak vicdanıyla, tarihiyle, merhametiyle büyük bir milletin Cumhurbaşkanı olarak, Rabb'im ömür verdikçe, bu kürsüden mazlumların, mağdurların, kimsesizlerin hakkını savunmaya, onların da sesi olmaya, onlar için de konuşmaya, mücadele vermeye inşallah devam edeceğim. Biz, gerekirse sıkıntı çekeriz, gerekirse bedel öderiz, ama haksızlık karşısında susmayız, zulme asla rıza göstermeyiz.

Dünyanın gidişatına baktığımızda önümüzde iki yol olduğu görülecektir, ya korkuyla, çatışmayla ve içe kapanmayla belirsizliği daha da büyüteceğiz ya da adaletle, dayanışmayla ve ortak iradeyle geleceği beraber inşa edeceğiz. Şüphesiz, karanlığa yumruk sallamak kolaydır. Zor olan, o karanlığı aydınlatacak bir mum yakabilmektir. Türkiye ikinci yolu seçmiştir ve bu yolda inşallah sabırla yürüyecektir. Rabb'im yolumuzu açık etsin, yar ve yardımcımız olsun. Bu salonda ve dünyanın dört bir yanında bizleri dinleyen dostlarımızı bu ortak gelecek vizyonuna sahip çıkmaya davet ediyorum. Tekrar görüşmek dileğiyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum."

Toplantıya Türkiye'nin yanı sıra KİK üyesi Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman ile Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan liderleri veya dışişleri bakanları katıldı.

- "İran'la çok verimli bir görüşme gerçekleştirdik"

İran'la çok verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini kaydeden Trump, sürecin bundan sonra nasıl ilerleyeceğini hep birlikte takip edeceklerini belirtti.

"Bir süredir görüşmeler yapılıyor, bence bir anlaşmaya varmaları için oldukça büyük bir ivme var. Herkesin ağzından duyduğumuz bu." diyen Trump, anlaşmaya varmalarının herkes için iyi olacağını söyledi.

İran'la krizin ne zaman çözülebileceği konusunu değerlendiren ABD Başkanı, "İran’la ilgili durumun (3 Kasım'daki) ara seçimlerden hemen sonra, hatta belki de daha önce sona erebileceğini düşünüyoruz. Bilmiyorum, bu işler asla belli olmaz." diye konuştu.

Trump, Tahran'la ya bir anlaşma yapacakları ya da anlaşma sağlayamazlarsa bu ülkeyi "yok edecekleri" şeklindeki söylemini yineledi.

Hürmüz Boğazı'ndan krizin başladığı günden bu yana yaklaşık 1 milyar varil petrolün geçişini sağladıklarını ifade eden ABD Başkanı, boğazın kontrolünün kendilerinde olduğunu savundu.

Trump, "Yönetimim, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’nu ve petrolün nakledilmesini sağlayan boru hatlarını güçlü bir şekilde desteklemektedir. Hep birlikte, bu bölgeyi on yıllardır rahatsız eden zorlukların üstesinden gelmenin eşiğindeyiz." değerlendirmesini yaptı.

- Trump'tan Cumhurbaşkanı Erdoğan'a övgü

ABD Başkanı Trump, geçen yıl yine BM marjında bölge ülkeleriyle bir araya gelerek Gazze konusunda önemli adımlar attıklarını ve bölgedeki krizi sona erdirmek için çaba gösterdiklerini kaydetti.

Bu sürece ilişkin konuşurken Cumhurbaşkanı Erdoğan'a dönen Trump, şunları söyledi:

"Tam olarak bir yıl önce, birçok ülke Birleşmiş Milletlerin yan etkinlikleri kapsamında burada bir araya gelerek Gazze’deki kanlı savaşı nasıl sona erdirebileceğimizi tartışmıştık ve neredeyse aynı isimler buradaydı. Aralarında Türkiye’den gelen, tam şuradaki dostum da vardı. Kendisi sert bir adamdır. Onunla uğraşmayın. Kendisi gerçekten harika bir adamdır."

Gazze'de akan kanın durdurulması sürecinde masada bulunan ülke liderlerinin çok çaba sarf ettiğini dile getiren Trump, şimdi Gazze'nin yeniden inşası sürecinde de bu ülkelerin kayda değer katkılar yapmaya hazır olduklarını belirtti.

Trump'ın açıklamalarının ardından soru alınmazken, toplantının kalan bölümünün basına kapalı gerçekleştirileceği bildirildi.

"BUTLANLA İŞBİRLİĞİ YAPMADAN SEÇMENİN İRADESİNİ KORUYACAĞIZ”

CHP’li Adalar Belediye Başkan Vekili Medine Pamuk’un sağlık sorunları dolayısıyla 14 Eylül günü görevinden istifasının ardından 21 Eylül Pazartesi günü düzenlenen başkanvekilliği seçimleri de MYK’nın gündemindeydi. CHP’li üyelerin katılmaması dolayısıyla sağlanamayan çoğunluk nedeniyle seçimler 23 Eylül Çarşamba gününe ertelendi. CHP Sözcüsü Müslim Sarı ise CHP’li belediye meclis üyelerinin YENİ Parti ile yapılan işbirliği doğrultusunda katılmadığını açıkladı.

Seçilmemiş herhangi bir yönetimle birlikte hareket etmenin söz konusu olmadığını belirten YENİ Parti kurmayları şunları söyledi:

“Adalar Belediyesi’nin AKP’nin eline geçmemesi için YENİ Parti olarak maksimum çabayı gösteriyoruz. Ama bu butlan yönetimiyle beraber hareket edeceğimiz anlamına gelmez. Biz sadece seçilmişlerle muhatap oluruz, bu konuda tavrımız çok net. CHP ile işbirliği yok. Üsküdar’da da yoktu. Biz seçmen iradesini koruyoruz ama bu butlanla işbirliği değil.”

"DEMOKRASİ UMURLARINDA DEĞİL"

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in "2028'de Sayın Cumhurbaşkanımızı tekrar seçmek için bir seçim düzenlenecek" açıklamalarını değerlendiren YENİ Parti kurmayları, "Bakan Gürlek’in açıklamaları iktidarın demokrasiye yaklaşımının çok net bir göstergesi. Sandık da millet iradesi de umurlarında değil. Erdoğan’ın tekrar adaylığının önünü açacak bir erken seçime evet demeyeceğimizi defaatle ifade ettik" ifadelerini kullandı.

FON KRİZİNE YÖNELİK KANUN TEKLİFİ HAZIRLANDI

Borsada yaşanan ve binlerce küçük yatırımcının zarara uğradığı fon krizi de MYK’nın ana gündem maddeleri arasındaydı. YENİ Parti Lideri Özel’in geçen hafta ekonomi kurmaylarıyla yaptığı toplantıyı hatırlatan YENİ Partililer, Ekonomi Eşgüdüm Konseyi’nin oluşan zararın, zarara sebebiyet verenlerin mal varlıklarının tespit edilerek oradan karşılanmasına yönelik bir kanun teklifi hazırladıklarını belirtti. Teklif, bu hafta, İzmir milletvekili Ümit Özlale tarafından Meclis Başkanlığı’na sunulacak.

"MEKKE ANTLAŞMASI’NIN PARLAMENTOYA GELMESİ HAYATİ”

7 Ağustos 2026 tarihinde Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Antlaşması da MYK toplantısında gündeme geldi. Antlaşmaya ilişkin TBMM Genel Kurulu’na gelmeden yürürlüğe girmiş gibi açıklamalar yapılmasına tepki gösteren YENİ Parti kurmayları, “Güvenlik gibi hayati bir meselenin söz konusu olduğu bu anlaşmanın parlamentoya gelmesi hayati. TBMM’de görüşülmeden konu hakkında bu kadar rahat açıklama yapılmasını doğru bulmuyoruz. Anlaşma daha Meclis’ten geçmeden Türkiyeyi sorumluluk altına sokacak bir işe girilmesi devlet aklına uygun bir işleyiş değil” diye konuştu.

YENİ YASAMA YILI HAZIRLIK TOPLANTISI

1 Ekim’de TBMM’nin yeni yasama yılı açılmadan önce YENİ Parti milletvekillerinin eylül ayı saha çalışmalarını tamamlanmış olacak. Vekiller, saha çalışmalarının çıktılarını rapor haline getirip değerlendirecek. Meclis açıldıktan sonraki ilk hafta sonu, yeni yasama yılının değerlendirilmesi için YENİ Parti Genel Merkezi’nde bir hazırlık toplantısı yapılması planlanıyor.

FETÖ üyeliği suçundan hükümlü olan ve soruşturma kapsamında ifadesi alınmak üzere bugün Silivri Adliyesi’ne götürülen şüpheli Enver Altaylı, savcılık işlemleri sırasında skandal ifadeler kullandı.

Savcıyı hedef aldı
Edinilen bilgiye göre Altaylı, ifadesini alan Cumhuriyet Başsavcı Vekiline yönelik, "Kendine dikkat et, daha gençsin, sen kimsin, seninle bir gün görüşeceğiz, hesaplaşacağız" şeklinde tehdit içerikli söylemlerde bulundu.

Bu tutumu üzerine Altaylı hakkında, "kamu görevlisine karşı tehdit" suçundan resen yeni bir soruşturma başlatıldı.

Soruşturma kapsamında bugün tutuklanmıştı
Daha önce sağlık sorunları nedeniyle ifadesi alınamayan Enver Altaylı, gerekli işlemlerin ardından Silivri Adliyesi'ne sevk edilmişti. Savcılıkça "kasten öldürmeye azmettirme" suçundan tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edilen Altaylı, hakimlikçe tutuklanarak cezaevine gönderilmişti.

Soruşturma süreci, Kaşif Kozinoğlu’nun ölümündeki şüphelerin aydınlatılması amacıyla titizlikle yürütülüyor.

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu tarafından "Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte yardım etme", "Rüşvet" ve "İrtikap" suçları kapsamında yürütülen soruşturma sürüyor.

Soruşturma kapsamında çalışmalarını sürdüren ekiplerin, müşteki ve tanık ifadeleri ile mevcut şüphelilere ilişkin Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) verilerini analiz ettiği belirtildi. Yapılan incelemeler sonucunda 9 şüpheli daha tespit edildi. Şüphelilerin, suç işlemek amacıyla kurulduğu öne sürülen örgüte yardım ettikleri iddia edildi.

Başsavcılığın talimatıyla harekete geçen jandarma ekipleri, haklarında gözaltı kararı verilen Menderes Belediyesi eski Başkan Vekili Erkan Özkan'ın da aralarında bulunduğu 9 şüpheliyi gözaltına aldı.

Şüphelilerin jandarmadaki işlemlerinin sürdüğü öğrenildi.

OLAYIN GEÇMİŞİ

Ağustos ayında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca "Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma”, “Suç İşlemek Amacıyla Kurulan Örgüte Üye Olma”, “Rüşvet”, “İrtikap”, “Resmi Belgede Sahtecilik”, “Görevi Kötüye Kullanma” ve “İmar Kirliliğine Neden Olma” suçlarına ilişkin Menderes Belediyesi’ne yönelik soruşturma kapsamında gözaltına alınan Menderes Belediye Başkanı İlkay Çiçek’in de aralarında bulunduğu şüpheliler tutuklanmıştı.

Bir basın mensubunun "Körfez'deki yangına ilişkin ufukta bir çözüm görünüyor mu?" sorusuna Erdoğan, "Ona çalışıyoruz ve bu gayretlerimizle bir an önce Körfez'deki sıkıntıları aşabilmek için." yanıtını verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu çalışmaların en kısa zamanda semeresini almak istediklerini söyledi.

Başka bir basın mensubunun "İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan geliyor. Trump ile görüşme ihtimali var. Bir umut kapısı aralandı gibi. Siz bir araya gelecek misiniz?" sorusuna Erdoğan, "Şu anda programda neler var henüz bilmiyorum. Arkadaşlar bana bildirecek." karşılığını verdi.

Hâkimlik, 5 şüphelinin tutuklanmasına karar verdi.

"Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda sergilenen sahneye karşı açık yüreklilikle haykıralım: Bugünkü uluslararası düzende hukukun gücü değil, güçlünün hukuku hakimdir. Bu düzen; Gazzeli bebeklerin katledildiği, Minaplı kız çocukların üzerine bombaların yağdığı, milyonlarca insanın yerinden edildiği bir dünyada, bütün bunların siyasi sorumluluğunu taşıyanların Birleşmiş Milletler kürsüsünden 'hukuk', 'barış' ve 'medeniyet' nutukları atabildiği bir düzendir. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na katılması engellenirken, tescilli soykırım suçlusu, katil Netanyahu’nun BM kürsüsünden dünyaya seslenebilmesi bu düzenin adalet anlayışındaki çifte standardın en açık göstergelerinden biridir.

Mesele bütün devletleri aynı kefeye koymak değildir. Mesele; başta ABD ve İsrail olmak üzere, uluslararası hukuku kendi çıkarlarına göre eğip bükenlerin, Birleşmiş Milletler kararlarını hiçe sayanların karşısında insanlığın ortak iradesinin neden sonuç üretemediğidir. Dünya beşten büyüktür; ama mesele yalnızca beşten büyük olmak da değildir. Mesele, dünyayı beş ülkenin insafına bırakmayacak adil bir düzen kurabilmektir. Birleşmiş Milletler güçlülerin ayrıcalıklarını koruyan bir mekanizma değil, mazlumun hakkını zalime karşı koruyabilen bir adalet zemini olmak zorundadır. Aynı salonlarda aynı konuşmaları yaparak, aynı kınama cümlelerini tekrarlayarak zulmü durduramıyoruz. Bu düzen çürümüştür. Bu düzen iflas etmiştir. Bu düzen değişmelidir. Bizim mücadelemiz; gücün haklı olduğu bir dünyanın yerine, hakkın güçlü olduğu Adil ve Yeni Bir Dünya kurma mücadelesidir."

HESAP ADI: HAYAT REKLAM PRODÜKSİYON SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ

Kuveyt Türk (TL) İBAN:

-TR13 0020 5000 0007 1706 6000 03

Kuveyt Türk (EURO) İBAN

-TR56 0020 5000 0007 1706 6001 02 / Swift kodu - KTEFTRIS

Ziraat Bankası (TL) İBAN:

-TR43 0001 0025 0752 9201 2750 13

Ziraat Bankası (EURO) İBAN:

-TR86 0001 0025 0752 9201 2750 15 / Swift kodu - TCZBTR2A

TV5'E SPONSOR OLMAK İÇİN TIKLAYIN

AEO Nedir? Answer Engine Optimization

AEO yani Answer Engine Optimization (Yanıt Motoru Optimizasyonu), içeriğinizi "yanıt motorlarında" doğrudan cevap olarak sunulacak biçimde optimize etme pratiğidir. Kökeni, Google'ın öne çıkan snippet'leri, "People Also Ask" kutuları ve sesli asistanların tek cümlelik yanıtlarına dayanır.

AEO'nun mantığı nettir: kullanıcı bir soru sorar, sistem tek ve kesin bir yanıt döndürür. Bu yüzden AEO, soru-cevap formatına, net ve kısa ifadelere, yapılandırılmış verilere ve doğrudan yanıtlanabilir içerik yapısına odaklanır. Amaç "sıfırıncı pozisyon" denen o tek yanıt kutusunu kazanmaktır.

GEO Nedir? Generative Engine Optimization

GEO yani Generative Engine Optimization (Üretken Motor Optimizasyonu), içeriğinizi ChatGPT, Gemini, Perplexity ve AI Overviews gibi üretken yapay zeka sistemlerinin ürettiği yanıtlarda kaynak gösterilir, alıntılanır ve önerilir kılma pratiğidir. GEO'nun kapsamı AEO'dan daha geniştir. Çünkü üretken motorlar tek bir hazır cevabı çekip göstermez, birden fazla kaynağı sentezleyerek yepyeni bir yanıt üretir.

GEO, yalnızca doğru yanıtı vermekle kalmaz; markanızın bir bütün olarak yapay zeka nezdinde güvenilir bir otorite olarak konumlanmasını hedefler. GEO stratejisi; içerik kalitesini, marka otoritesini, web genelindeki bahsedilmeleri ve teknik altyapıyı birlikte ele alır.

Tek bir cümle ile açıklayacak olursak: AEO daha çok "yanıt", GEO ise "kaynak ve otorite" odaklıdır.

Fark Gerçekten Önemli mi? Google Ne Diyor?

Google'ın kendi resmi rehberine göre bu ayrım pratikte bulanıklaşıyor. Google, hem AEO hem GEO terimlerinin yapay zeka arama deneyimlerindeki görünürlüğü artırma çabasını tanımladığını belirtiyor. Google'ın bakış açısına göre üretken yapay zeka araması için optimizasyon yapmak, aslında arama deneyimini optimize etmektir ve bu hala SEO kapsamındadır.

Yani terminolojik olarak AEO ve GEO ayrı kavramlar olsa da günlük pratikte ikisi de aynı temele dayanır: taranabilir teknik altyapı, özgün ve güvenilir içerik, güçlü otorite sinyalleri. Kavramların isimlerine takılıp kalmak yerine bu ortak temeli sağlamlaştırmaya odaklanmak çok daha verimlidir. Profesyonel GEO danışmanlığı da tam olarak bu bütünsel yaklaşımı benimser; kısaltmalarla değil, sonuçlarla ilgilenir.

AEO ve GEO aynı büyük dönüşümün (yapay zekanın aramayı yeniden şekillendirmesinin) iki farklı mercekten adlandırılmış halidir. AEO tek ve net yanıta, GEO ise geniş kapsamlı otorite ve kaynak görünürlüğüne odaklanır. Ancak ikisi de aynı sağlam temeli gerektirir. Kavram karmaşasına takılmak yerine markanızı yapay zeka çağının bütününe hazırlayan bütünsel bir strateji kurmak en doğrusudur.

AKOM'dan yapılan açıklamaya göre, bugün itibarıyla İstanbul'da şiddetli yağışlar başlayacak ve buna bağlı olarak sıcaklıklar düşecek.

Marmara Bölgesi'ndeki yağışların etkisini artırması ve Avrupa Yakası Boğaz Çevresi ile Anadolu Yakası genelinde bugün metrekare başına 20 ila 40 kilogram yağış görülmesi bekleniyor.

Sıcaklıkların akşam saatlerine kadar azalarak 16 derece civarına gerileyeceği, yağışların yarın gece saatlerine kadar etkili olacağı, rüzgarın kuzeyli yönlerden aralıklarla saatte 30 ila 60 kilometre hızla (fırtına şeklinde) eseceği, yarın aralıklarla kuvvetli sağanak ve yer yer çok kuvvetli (metrekareye 60 ila 100 kilogram) gök gürültülü sağanak yağış geçişlerinin yaşanacağı öngörülüyor.

Karadeniz'in nemli havasını taşıyan poyrazdan dolayı nem miktarının özellikle en yüksek seviyelere çıktığı bugünlerde, atmosferin üst seviyesinin soğuk, yer seviyesinin denizden ve karadan sıcak oluşu nedeniyle yıldırımlı, şimşekli, fırtınalı, gök gürültülü kuvvetli sağanak yağmur geçişleri bekleniyor.

AKOM, vatandaşları ani su baskınları, ulaşımda yaşanabilecek aksamalar, yıldırım ve kuvvetli yağış nedeniyle oluşabilecek olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olmaya çağırdı.

İran'ın BM Daimi Temsilciliğine hitaben ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan 18 Eylül tarihli belgede, Diplomatik Güvenlik Servisi'nin, İran'ın BM Daimi Temsilciliğinin 17 Eylül tarihli diplomatik notası üzerine İranlı bakana yönelik tehditleri incelediği ve Arakçi'ye koruma ekibi sağlayacağı belirtildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, BM Genel Kurulu toplantılarına katılmak üzere dün New York'a gitmişti. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da sabah saatlerinde Tahran'dan New York'a gitmek üzere yola çıkmıştı. Pezeşkiyan, yarın BM Genel Kurulu'na hitap edecek.

Mahkeme Başkanı, önceki celse esasa ilişkin mütalaanın açıklandığını hatırlatarak, son savunmasını yapmak üzere sanık Uygun'a söz verdi.

Uygun, maktul Esen'le tanıştıklarında ailesiyle görüşmediğini, kendisinin barıştırdığını anlatarak, "Sürekli ortada bir cinayet varmış gibi konuşuluyor. Onu memleketime bile götürdüm, herkesle tanıştırdım. Sema için ailemi silmiştim. Onunla yeni bir hayat kurmuştum. Beraber yaşıyorduk." dedi.

Esen'e sadece bir kez tokat attığını ve başına gelmeyenin kalmadığını öne süren Uygun, şu beyanda bulundu:

"Bütün bilgileri savcıya ben verdim. Sema'nın telefon şifresi, kendi telefonum, hesap şifreleri... Ben korksam, suçlu olsam bu bilgileri niye vereyim. Alnım ak, vicdanım rahat. Hiçbir kadının ölümüne sebep olmadım, hiçbir kadını öldürmedim. Suçsuzum. Beraatimi istiyorum. Ben zaten Sema ile evlenmek niyetindeydim. Seviyordum, hala seviyorum. Deseler ki bugün yine aynı şeyler başına gelecek, ben yine aynı sevdaya razı olurdum."

Söz alan maktul Esen'in annesi Hatun Esen ise şikayetinin devam ettiğini belirterek, "Şikayetçiyim, ömür boyu müebbet almasını istiyorum. Benim çocuğum toprakta çürüyorsa, o da içeride çürüsün." diye konuştu.

Müşteki avukatı Umur Yıldırım, gece saat 01.00'e kadar yaşanan olayları değerlendirerek, sanık Uygun'un maktulün evine gidip gitmediğinin bilinmediğini, asıl çözülmesi gereken konunun bu olduğunu savundu.

Avukat Yıldırım, sanığın üst sınırdan cezalandırılmasını, hükümle beraber tutuklanmasını ve fuhuş suçundan da hakkında suç duyurusunda bulunulmasını talep etti.

Söz alan sanık avukatı da dosyanın gündüz kuşağına uygun iddialar dile getirildiğini öne sürerek, "Müvekkilimin Sema Esen'i intihara teşvik ettiği tek bir mesaj yoktur. Olay her yönüyle aydınlanmış ve müvekkilimin beraatini gerektiren her husus ortaya çıkmıştır." beyanında bulundu.

Kararını açıklayan mahkeme, sanık Ümitcan Uygun'un "intihara teşvik etmek, intihar kararını kuvvetlendirme" suçundan 4 yıl hapisle cezalandırılmasına, "eziyet etme" suçundan ise beraatine karar verdi.

Olayın geçmişi

Ümitcan Uygun, 3 Haziran 2020'de Ankara'nın Keçiören ilçesi Yükseltepe Mahallesi'nde yaşayan ve "Aleyna Çakır" ismini kullanan kız arkadaşı Sema Esen'in evine gitmiş, kapıyı açmaması üzerine çilingir çağrılması sonrası kadının cesediyle karşılaşmıştı.

Olayla ilgili soruşturma başlatılmış, sosyal medyada erkek arkadaşının darbetmesi sonucu öldüğü iddiasıyla paylaşılan Çakır'a ait görüntülerin olaydan 1,5 ay önce çekildiği belirlenmişti.

Hazırlanan iddianamede, Esen'in ölümüne ilişkin sanık Uygun'un "intihara teşvik etmek, intihar kararını kuvvetlendirme" ve "eziyet etme" suçlarından cezalandırılması istenmişti.

Soruşturma kapsamında sağlık sorunları nedeniyle şüpheli sıfatıyla ifadesi alınamayan eski istihbarat görevlisi ve Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) kapsamında yargılandığı davada hükümlü olan Enver Altaylı, Silivri Adliyesi'nde “şüpheli” sıfatıyla ifade verdi.

Savcılıktaki ifade işlemi tamamlanan Altaylı, “Kasten öldürmeye azmettirme” suçundan tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edildi.

FETÖ kapsamında yargılandığı "silahlı terör örgütüne üye olmak" ve "siyasi ve askeri casusluk" suçlarından verilen 23 yıl 4 ay hapis cezası 2024'te onanan Enver Altaylı'nın soruşturma kapsamındaki ifadesinin sağlık sorunları nedeniyle alınamadığı öğrenilmişti.

"Şu anda söyleyecek bir şeyim yok"

Kurtlar Vadisi Pusu dizisinde “Ömer Baba” karakterini canlandıran oyuncu Emin Olcay da, soruşturma kapsamında ifade vermek üzere Silivri Adliyesi'ne geldi.

Adliye girişinde konuşan oyuncu Emin Olcay, “Şu anda söyleyecek bir şeyim yok, biliyorsunuz. Savcıyla bir görüşelim, ondan sonra. Size bir şey söyleyebileceğimi zannetmiyorum, onu söyleyeyim. Başka hiçbir şey söyleyecek durumda değilim. Sadece ifademi vereyim, ondan sonra müsait olabilirsek görüşürüz sizlerle.” dedi.

Oyuncu Sedat Savtak da ifade verecek

Soruşturma kapsamında, Kurtlar Vadisi Pusu dizisinde, “Kazım Kaşifoğlu” karakterini canlandıran oyuncu Sedat Savtak da “bilgi sahibi” sıfatıyla Silivri Adliyesi'nde savcılıkta ifade verecek.

Kurtlar Vadisi Pusu isimli dizinin 123'üncü bölümünde “Kazım Kaşifoğlu” isimli MİT karakteri seriye dahil edilmişti.

“Vatan haini” olarak gösterildikten sonra öldürülen karakterin, gerçek hayatta Kaşif Kozinoğlu'ndan esinlendiği ileri sürülmüştü.

NE OLMUŞTU?

Adalet Bakanı Akın Gürlek NSosyal hesabından, Silivri Cezaevi'nde 2011'de yaşamını yitiren eski MİT görevlisi Kaşif Kozinoğlu'nun ölümüne ilişkin soruşturmaya yönelik açıklama yapmıştı.

Kozinoğlu'nun tutuklu bulunduğu Silivri 1 No'lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda 12 Kasım 2011'de rahatsızlanarak Silivri Devlet Hastanesi'ne sevk edildiğini anımsatan Gürlek, "Hastaneye ulaştırıldığında hayatını kaybetmiş olduğu tespit edilmiştir. Olayın ardından yürütülen soruşturmada kamera kayıtları ve tıbbi belgeler incelenmiş, ceza infaz kurumu, jandarma ve sağlık personeli ile koğuş arkadaşları ve müteveffanın eşinin tanık ifadeleri alınmış, 10 Nisan 2012'de kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir." ifadelerini kullanmıştı.

Bakan Gürlek, Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığınca dosyanın yeniden incelendiğini belirterek, şunları kaydetmişti:

“Silivri Cumhuriyet Başsavcılığımız tarafından yapılan değerlendirmeler ışığında Silivri Sulh Ceza Hakimliğinin 26 Ağustos 2026 tarihli kararıyla takipsizlik kararı kaldırılmış ve soruşturma yeniden başlatılmıştır. Yeni soruşturma kapsamında gizlilik kararı alınmış, özel bir soruşturma ekibi oluşturularak olayın tüm yönleriyle yeniden aydınlatılmasına yönelik kapsamlı çalışmalar başlatılmıştır. Bugün gelinen aşamada, Silivri Cumhuriyet Başsavcılığımızca olay tarihinde ceza infaz kurumunda görev yapan 11 şüpheli hakkında adli işlem başlatılmış, 10 şüpheli gözaltına alınmış, 1 şüphelinin ise FETÖ firarisi olarak yurt dışında bulunduğu tespit edilmiştir.”

Gözaltına alınan 10 zanlıdan 1'i tutuklanmış, 7'si adli kontrol şartıyla olmak üzere 9'u serbest bırakılmıştı.

Soruşturma kapsamında yürütülen çalışmalarda, 1'i muhabir, 1'i kameraman ve 7'si sağlık çalışanı olmak üzere 9 şüpheli daha gözaltına alınmıştı. Emniyetteki işlemleri tamamlanan zanlılar, adliyeye sevk edilmişti.

Savcılıkça ifadeleri alınan 1'i muhabir olmak üzere 3 şüpheli tutuklanmaları, kameramanın da aralarında bulunduğu 3 zanlı "yurt dışına çıkış yasağı" ve "imza atmak", diğer 3 şüpheli ise "yurt dışına çıkış yasağı" şeklinde adli kontrol uygulanması talebiyle hakimliğe sevk edilmişti.

Hakimlik, muhabirin de arasında olduğu 3 şüphelinin tutuklanmasına, kameramanın da arasında bulunduğu 6 şüpheli hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar vermişti.

Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talebi üzerine, Kozinoğlu'nun kesin ölüm nedeninin ve ölümüne üçüncü kişilerin müdahalesinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi amacıyla alınan karar kapsamında fethi kabir işlemi gerçekleştirilmişti.

Soruşturma kapsamında, Kurtlar Vadisi dizisinin senaristleri Raci Şaşmaz, Bahadır Özdener ve Cüneyt Aysan "bilgi sahibi" sıfatıyla savcılığa ifade vermişti.

Başsavcılıkça Kurtlar Vadisi Pusu dizisinin incelenmesine karar verilmişti.

Soruşturma kapsamında, olay tarihinde görev yapan Silivri Cumhuriyet Başsavcısı Ali İşgören ile cezaevi savcısı Necip Doğan ve Kozinoğlu'nun koğuş arkadaşları emekli deniz yüzbaşı Hasan Ataman Yıldırım ve jandarma albay Hasan Atilla Uğur da gözaltına alınmıştı.

Silivri Adliyesi'ne sevk edilen Doğan ve İşgören'in tutuklanmasına karar veren hakimlik, şüpheliler Ataman ve Uğur hakkında ise ev hapsi şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına hükmetmişti.

Soruşturma kapsamında tutuklu sayısı 6'ya, hakkında adli kontrol tedbiri uygulanan şüpheli sayısı da 15'e yükselmişti.

Devam eden çalışmalarda, eski gazeteci Osman Arslan, ambulans şoförü Süleyman Kaba, dönemin cezaevi müdürü Ömer Vatan ve dönemin vardiya amiri Kazım Beyke de gözaltına alınmıştı.

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan ambulans şoförü Kaba'nın, jandarmadaki ifadesinin ardından mevcut delil durumu da gözetilerek serbest bırakılmasına karar verilmişti.

Hakimlik, Arslan'ın "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma" ve "yasaklanan bilgileri siyasal veya askeri casusluk maksadıyla açıklama" suçlarından tutuklanmasına, Vatan ile Beyke hakkında ise "yurt dışına çıkış yasağı" şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar vermişti.

Açıklamada, bakanların Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunun 81. Oturumu kapsamında ABD'nin New York kentinde bir araya geldiği belirtilerek, şunlar kaydedildi:

"Bakanlar, Gazze’de süregelen insani acılardan derin endişe duyduklarını ifade etmekte ve İsrail'e, insani yardımlar ile erken toparlanma malzemelerinin derhal, güvenli ve engelsiz bir şekilde ulaştırılmasını sağlamak ve kritik altyapının rehabilitasyonunu kolaylaştırmak da dahil olmak üzere, Kapsamlı Plan'ın birinci aşaması dahilinde bekleyen taahhütlerini derhal yerine getirme çağrısında bulunmaktadırlar."

Ateşkesin korunmasının ve tüm ihlallerin sona erdirilmesinin zorunluluğuna dikkat çekilen açıklamada, Yol Haritası'nın Kapsamlı Plan'ın ayrılmaz bir parçasını oluşturduğu ve Plan'ın ikinci aşamasının ilerletilmesi için uygulama çerçevesi sağladığı vurgulandı.

Açıklamada, bu aşamanın İsrail'in tam çekilmesiyle eş zamanlı olarak silahların teslim edilmesini, Uluslararası İstikrar Gücü'nün (ISF) konuşlandırılmasını, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi'nin (NCAG) Gazze Şeridi genelinde sorumluluklarını üstlenmesini ve Gazze genelinde Erken Toparlanma ve Yeniden İnşa çalışmalarının başlatılmasını içerdiği kaydedildi.

Bakanların tüm tarafları, kendileriyle ilgili taahhütlerini iyi niyetle ve gecikmeksizin yerine getirme çağrısı yaptığı açıklamada, "Bakanlar, Filistin halkının ana vatanlarından sürülmesini veya zorunlu göçe tabi tutulmasını ya da İşgal Altındaki Filistin Toprakları'nın mülki veya demografik yapısının değiştirilmesini amaçlayan her türlü teşebbüsü kesin bir dille reddettiklerini yinelemektedirler." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, bakanların hız kazanan yerleşim genişlemeleri, topraklara el konulması, Filistinlilerin evlerinin yıkılması, yerleşimci şiddeti ve terörü ile zorunlu göç dahil olmak üzere, İsrail kontrolünü ve ilhakını pekiştirmeyi amaçlayan yasa dışı önlemleri kınadığı ve bunların derhal geri alınması çağrısında bulunduğu belirtildi.

Bakanların, Kudüs'te Müslümanlara ve Hristiyanlara ait kutsal mekanların tarihi ve hukuki statükosunu baltalayan önlemlerden duydukları ciddi endişeyi ifade ettiği açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bakanlar, yasa dışı İsrail yerleşim faaliyetleriyle mücadele etmek amacıyla, yerleşimlerle ticareti durdurmaya yönelik tedbirleri de içerecek şekilde İngiltere tarafından atılan son adımların yanı sıra daha geniş kapsamlı ulusal ve Avrupa düzeyindeki çabaları memnuniyetle karşılamakta; yerleşim genişlemesini sona erdirmek ve yerleşimci şiddetinin hesabının sorulmasını sağlamak amacıyla daha etkili önlemler alınması çağrısında bulunmaktadırlar."

Açıklamada, Gazze'nin Filistin topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak kalması gerektiği vurgulandı.

Kapsamlı Plan'ın uygulanması, egemen bir Filistin Devleti'nin gerçekleştirilmesi sürecine katkıda bulunmalı

Açıklamada, bakanların Kapsamlı Plan'ın uygulanmasının, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nin yeniden birleşmesi ile Filistin halkının kendi kaderini tayin etme hakkının kullanılmasına ve iki devletli çözümün hayata geçirilmesi suretiyle başkenti Doğu Kudüs olan egemen, sürdürülebilir ve bağımsız bir Filistin Devleti'nin gerçekleştirilmesine yönelik güvenilir ve geri döndürülemez bir sürece katkıda bulunması gerektiğini yeniden teyit ettiği aktarıldı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın liderliğinin takdir edildiği ve Kapsamlı Plan'ın uygulanmasının sağlanmasında ABD'nin rolünün altı çizilen açıklamada, İsrail de dahil olmak üzere tüm tarafların taahhüt ve yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlamak ve Yol Haritası'nın uygulanmasının önündeki engelleri aşmak için ABD'nin kararlı ve aktif katılımının sürdürülmesi çağrısı yapıldı.

Açıklamada, sahada kaydedilecek somut ilerlemenin, Barış Kurulu'nun güvenirliği ile Plan'ın otoritesini güçlendireceği ve ciddi şekilde ihtiyaç duyulan ivmeyi yaratacağı vurgulandı.

Ayrıca, açıklamada bakanların Kapsamlı Plan'ın ve Yol Haritası'nın tam olarak uygulanmasını ilerletmek, Filistin halkının acılarını hafifletmek, kendi kaderini tayin etme ve bağımsız devlet kurma haklarını hayata geçirmek ve bölgede adil, kalıcı ve kapsamlı bir barışa ulaşmak için ABD, Barış Kurulu, Filistin Yönetimi ve ilgili tüm taraflarla birlikte çalışmaya devam etmeye hazır olduklarını yeniden teyit ettikleri belirtildi.

KOM Şube Müdürlüğü ve Yenimahalle İlçe Jandarma Komutanlığı ekiplerince iş yerinde yapılan aramada, halk sağlığını tehlikeye düşüren niteliği değiştirilmiş 1333 kilogram et ve et ürünü ele geçirildi.

Ele geçirilen malzemeler İl Tarım Müdürlüğü ekiplerince imha edilirken, konu hakkında adli işlemler başlatıldı.

Bakan Çiftçi'nin konuşmasından öne çıkanlar şu şekilde:

"Saldırı neticesinde toplam 11 yavrumuz, çocuğumuz yaralandı. Bunlardan 3 tanesinin durumu diğerlerine göre daha kritik. Şu anda ameliyattan da çıkmış durumdalar. Yoğun bakımda tedavileri devam ediyor. Diğer 8 çocuğumuzdan birisi taburcu oldu. Geriye kalan 7 çocuğumuzdan 3 tanesini hastanemizde az önce burada, ziyaret ettik. Bunların durumu gayet iyi. 3 tane çocuğumuz da şu anda ameliyatta, onların da ameliyatları devam ediyor. Ben öncelikle yaralanan bütün çocuklarımıza hayırlı şifalar diliyorum. Çocuklarımıza, ailelerimize, aziz milletimize, Millî Eğitim camiamıza da geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum bu vesileyle."

Muhibbi, ülkenin çıkarları gerektiriyorsa savaşın yanında müzakerenin de mücadelenin bir parçası olduğunu ifade ederek, “Müzakere uzlaşma ve barış anlamına gelmez, müzakere savaşın bir başka aşamasıdır.” dedi.

Savaşın sadece silahla yapılan bir şey olmadığını, farklı boyutları olduğunu dile getiren Muhibbi, “Müzakere, kelimelerle, argümanlarla ve diplomatik yöntemlerle yapılan bir savaştır. Her türlü savaşa hazırlıklı olmalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.

Muhibbi, uzun süreli bir savaşa hazır olduklarını ancak bunun “müzakerelerin tamamen dışlandığı” anlamına gelmediğini söyledi.

Çok daha uzun menzilli füzeler üretmek için teknolojik altyapıya sahip olduklarını savunan Muhibbi, bunun, ülkedeki siyasi bir karar meselesi olduğunu ifade etti.

Muhibbi, “Herhangi bir çatışmada İran, kesinlikle yeni menzil, isabet ve yıkıcı güce sahip yeni silahları sahaya sürecektir ve bunların test edilmesi için en uygun yer savaş alanıdır.” dedi.

Bir ABD uçak gemisine karşı yeni füzelerden birini kullandıklarını aktaran Muhibbi, “Amerikan uçak gemisi bu füzeyle 500 kilometre mesafeden vuruldu. Füze isabet etti ve hasara neden oldu, ancak gemiyi devre dışı bırakmadı.” diye konuştu.

Muhibbi, daha önce, ABD'nin ablukasına karşılık Hürmüz Boğazı'nın dışında, Çabahar çevresinden başlayıp Umman Denizi güzergahlarını kapsayan bir “kısıtlı bölge” oluşturulmasına yönelik karar aldıklarını ancak bunun uygulamaya konulması için henüz resmi bir ilan yapılmadığını sözlerine ekledi.

İran Meclis Başkanı: Trump, gücünü İran halkına ve silahlı kuvvetlerine dayatamayacağını bilmeli

Fars Haber Ajansına göre İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, başkent Tahran'da İran-Irak Savaşı gazileriyle bir araya geldiği programda, gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.

1980-1988 yıllarındaki İran-Irak Savaşı sırasında ülkesine uygulanan yaptırımlara işaret eden Kalibaf, o savaş ile İran'ın bugün yaşadığı savaşı kıyasladı.

Kalibaf, "İran-Irak Savaşı'nda bize dikenli tel bile satmıyorlardı. Topçuların atış menzili 14-15 kilometre öteye ulaşmıyordu. Bugün füzelerimizle herhangi bir sınırlama olmaksızın istediğimiz her noktayı hedef alabilecek bir seviyeye geldik." dedi.

Hibrit ekonomik, askeri ve diplomatik savaşta teslim olmayacaklarını ve güçlü şekilde karşılık vereceklerini söyleyen Kalibaf, "Trump, köklü bir medeniyetle, ulusal ve dini bir direnişle karşı karşıya. O gücünü, İran halkına ve silahlı kuvvetlerine dayatamayacağını bilmeli." ifadelerini kullandı.

Ülkede ABD ile müzakerelere karşı çıkan kesime seslenen Kalibaf, diplomasinin teslimiyet anlamına gelmediğini, müzakerenin de bir tür mücadele ve sahadaki gücün siyasi kazanıma dönüştürülmesi olduğunu dile getirdi.

İran'ın "ABD'nin baskıları kaldırması halinde Hürmüz'ü 7 gün içinde açacağını" ABD'ye ilettiği öne sürüldü.

Japonya'nın Kyodo Haber Ajansı'na konuşan ismi açıklanmayan İranlı bir hükümet yetkilisi, teklifin arabulucular aracılığıyla ABD'ye ulaştırıldığını ve iki ülke arasında kalıcı bir ateşkes sağlanması amacıyla müzakerelerin yeniden başlatılmasının önerildiğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında görüşme talebine işaret eden İranlı yetkili, Trump ile herhangi bir görüşme olasılığı bulunmadığını ancak iki ülke arasında bir anlaşma ihtimali olabileceğini ifade etti.

"Anlaşmaya doğru ilerleme olasılığı var." diyen yetkili, ancak diplomasinin ilerlemesi için Washington'ın "ciddiyet ve kararlılık" göstermesi gerektiğini söyledi.

Washington'dan müzakerelere geri dönmesi ve İran'a uyguladığı deniz ablukasını sona erdirmesini beklediklerini ifade eden İranlı yetkilinin açıklamasına göre, bu adımlar atılırsa İran, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı 7 gün içinde yeniden açmaya ve müzakere masasına dönmeye hazır.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, 19 Eylül'deki bir açıklamasında, Tahran'ın savaşı sona erdirebilecek müzakereye yeniden başlamak için Washington'a 7 şart sunduğunu belirtmişti.

Rızai, "Savaşın son bulması için İran'ın şartlarını kabul etmek ABD'nin yararınadır. Savaşa tam olarak hazırız." demişti.

“Düşman (ABD) gemilerini balistik füzelerle hedef alabilecek yeteneğe sahibiz”

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutan Yardımcısı Tümgeneral Mustafa İzedi, ülkesi ile ABD arasında devam eden gerilime ilişkin açıklama yaptı.

Bölge ülkelerinin bölgesel güvenliği birlikte sağlaması gerektiğini belirten İzedi, ABD’nin 12 ülkedeki üslerinin bir sonuç vermediğinin görüldüğünü söyledi.

İranlı komutan, “Düşman (ABD) gemilerini balistik füzelerle hedef alabilecek durum ve yeteneğe sahibiz” dedi.

Öte yandan, İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Hüseyin Muhibbi de ABD’nin Kazma Dağı'na veya herhangi bir yere saldırı düzenlemesi halinde buna karşı duracaklarını kaydetti.

Kararda, ikinci bir duyuruya kadar pay geri alımlarında geri alınan payların toplam bedeline ilişkin üst sınırın uygulanmamasına karar verildiği bildirildi.

Yarışmanın resim kategorisine ilkokul, ortaokul ve lise, masal/öykü kategorisine ortaokul, deneme kategorisine lise, Reels video ve video röportaj kategorilerine ise ortaokul ve lise öğrencileri başvurabilecek.

Yarışmaya gönderilecek eserlerin tema, konu ve içeriğinin Ahilik ve Ahiliğin kurucusu Ahi Evran olması ve eserlerin Türkiye Türkçesiyle hazırlanması gerekiyor.

Öğrenciler eserlerini hazırlarken Ahilik konusunda kapsamlı bilgi edinmek amacıyla ahievran.org adresinde yer alan Ahilik Dijital Kütüphanesi'nden yararlanabilecek.

Resim, masal/öykü ve deneme kategorilerinde yarışmaya katılacak öğrencilerin internet sitesine üye olarak sistem üzerinden başvuru yapması gerekecek. Reels video ve video röportaj kategorilerinde ise başvuru için üyelik şartı aranmayacak.

Yarışmalar için son başvuru tarihi 15 Haziran 2027 olarak belirlendi. Yarışma sonuçlarının Eylül 2027 içerisinde açıklanması planlanıyor. Tüm yarışmalarda dereceye giren öğrencilere dizüstü bilgisayar hediye edilecek.

Türk Dünyası Parlamenterler Vakfı Başkanı Dr. Abdullah Çalışkan, yarışmalara ilişkin yazılı açıklamasında, gençlerin geçmişlerinden ve tarihlerinden aldıkları özgüven ve ilhamla dünyaya yön verecek bilgi ve tecrübe düzeyine ulaşmalarının önemine dikkati çekti.

Çalışkan, "Sizlerin hak ve hakikat ekseninde iyi yetişmeniz, geçmişinizden ve tarihinizden aldığınız özgüven ve ilham ile dünyaya yön verecek bilgi ve tecrübe düzeyine ulaşmanız bizlerin en büyük önceliğidir." değerlendirmesinde bulundu.

Çalışkan, Ahilik ve Ahi Evran'ın gençler tarafından yakından tanınması gerektiğini belirterek, "Bugün tüm evrensel değerlerin, kavramların ve sistemlerin insanlığa barış, adalet ve huzuru getiremediği bir dünyada, Türk-İslam medeniyetinin mayasını oluşturan Ahiliği ve Ahiliğin kurucusu Hz. Ahi Evran-ı Veli'yi yakından tanımanız gerektiğine inanıyoruz." ifadelerini kullandı.

Şehir yaşamının stresinden uzaklaşmak isteyen ziyaretçiler, serin ve temiz havasının yanı sıra soğuk kaynak sularıyla da tanınan yaylanın yolunu tutuyor.

Hayvanlarını otlatmak için yaylaya göç eden yöre sakinlerinin yanı sıra bölgeye kentten ve farklı illerden gelen ziyaretçiler, kamp, piknik, balık tutma gibi etkinliklerle keyifli vakit geçiriyor.

Milli Saraylar Başkanlığı Halı Restorasyon Atölyesi halı onarım ustası Sadi Öztürk, atölyede yürütülen çalışmalar ve tarihi seccadelerin konservasyon süreçlerine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Öztürk, 8 kişilik ekiple Milli Saraylar bünyesindeki saray, kasır ve köşklerde bulunan el dokuması tarihi halıların restorasyon ve konservasyon çalışmalarını yaptıklarını belirterek, "Milli Saraylar bünyesindeki Topkapı Sarayı, Beylerbeyi Sarayı, Yıldız Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, kasır ve köşklerdeki tarihi eser el dokuması halıların restorasyon çalışmalarını yapıyoruz." dedi.

Atölyede şu anda Topkapı Sarayı'na ait 6 seccadenin bulunduğunu aktaran Öztürk, bunlardan üçünün 16. yüzyılda Safevi topraklarında dokunduğunu ve saraya hediye edildiğini söyledi.

- "Rönesans döneminde birçok ressam bunu eserlerinde kullanmış"

Safevi dönemine ait seccadelerin üzerindeki yazı programına dikkati çeken Öztürk, eserlerde Kur'an-ı Kerim'den çeşitli ayetlerin yanı sıra dini ifadelerin bulunduğunu belirterek, "Bu eserlerin üzerinde Bakara suresinden, Nur suresinden, Fetih suresinden ayetler var. Ali ismi çıkıyor. Bu ismi daha fazla kullanmışlar. Şii şehadeti var bir eserimizin üzerinde. Bunu yazmışlar. Kelime-i Tevhid var. Bu şekilde eserlerin kenarında ayet ve çeşitli isimler de yazılmış. 16. yüzyılda dokunmuş." diye konuştu.

Sadi Öztürk, söz konusu eserlerin işçilik, dokuma ve renkleri bakımından yüksek nitelikte olduğunu vurgulayarak, hassas yapılarına rağmen bugüne ulaşmalarının önemine işaret etti.

Seccadeler arasında 16. yüzyılda Bergama'da dokunan bir örneğin de bulunduğunu dile getiren Öztürk, "Bu eser, alt kısımda anahtar delikli seccade olarak geçiyor. Hatta Rönesans döneminde birçok ressam bunu eserlerinde kullanmış, sergilemiş." ifadelerini kullandı.

- Seccadeler sergilenmeye hazırlanıyor

Öztürk, atölyedeki 6 Topkapı Sarayı seccadesinin konservasyon işlemlerinin tamamlandığına dikkati çekerek, eserlerin sergilenmek üzere özel panolara sabitlendiğini kaydetti.

İki ipek halının eserler arasında yer aldığını sözlerine ekleyen Öztürk, "Bu iki ipek halı da Yıldız Sarayı'nda sergilenecek. Bu 6 eserimiz ve Yıldız Sarayı'ndaki diğer iki eserimizin konservasyon süreçleri tamamlandı. 6 eserimiz Topkapı Sarayı için panolara dikildi." dedi.

Eserlerin sergileme sürecinin müzecilik çalışmaları doğrultusunda yürütüleceğini aktaran Öztürk, seccadelerin ait oldukları yerlere gönderilerek uygun görülen alanlarda sergileneceğini ifade etti.

- "Mevcut eser muhafaza ediliyor, korunuyor"

Tarihi dokumaların atölyeye ulaştığında öncelikle tespit çalışmasından geçirildiğini anlatan Öztürk, eserin durumuna göre konservasyon veya restorasyon yöntemlerinden birinin uygulandığını belirtti.

Öztürk, "Tabii bize eserler geldiği zaman, biz eserlerin tespit çalışmasını yapıyoruz. Hangi esere nasıl müdahale edeceğimize bakıyoruz. Kimi eserlere konservasyon yapıyoruz. Bu eserlerin mukavemeti, dayanıklılığı daha az olduğu için konservasyon yapıyoruz. Bunlara kesinlikle bir tamamlama işlemi olmuyor. Mevcut olan eser muhafaza ediliyor, korunuyor." diye konuştu.

Restorasyon uygulanacak eserlerde eksik bölümlerin eserin özgün yapısına uygun şekilde tamamlandığının altını çizen Öztürk, şöyle devam etti:

"Bu eserlerde yine eksik olan kısımların kendi ipleri aynı kendi dokusuna ait bir şekilde tespit ediliyor. Kendi renkleri kazanda kaynatılarak boyanıyor. Atkısı, çözgüsü, ilmeklere desenle aynı dokuda, rengi rengine uygun atılıyor, orijinal yapısına getiriliyor. Restorasyon süreçleri de tamamlandıktan sonra bu eserler ait oldukları saraya gönderilip, ait oldukları odada sergilenecek."

- Restorasyon süreçleri daha uzun sürüyor

Atölyede seccadelerin yanı sıra Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait tarihi halılar üzerinde de çalışma yürütüldüğünü söyleyen Öztürk, bazı eserlerin büyük boyutları nedeniyle restorasyon süreçlerinin daha uzun sürdüğünü aktardı.

Sadi Öztürk, restorasyon çalışmalarında halıların eksik baş, kenar ve orta bölümlerinin atkı, çözgü ve ilmekler kullanılarak tamamlandığını ifade etti.

Restorasyon çalışmalarının konservasyona göre daha uzun sürdüğünü belirten Öztürk, "Restorasyon süreçleri konservasyon sürecine göre daha uzun sürüyor. Restorasyon sürecinde, tabii eserlerin ebatları ölçüleri de büyük olduğu için bu bir, bir buçuk yılı bulabiliyor." dedi.

Öztürk, atölyedeki çalışmaların tarihi dokumaların özgün yapısının korunmasına odaklandığını belirterek, "Bu şekilde sekiz arkadaşımızla burada bir şekilde çalışıp bu eserleri tamamlamaya kendi özgün yapısına dokusuna ait olduğu yere göndermek için elimizden geleni çabayı veriyoruz." ifadelerini kullandı.

- Tarihi halılar da restore ediliyor

Atölyede seccadelerin yanı sıra farklı saraylara ait tarihi halıların restorasyon çalışmaları da yürütülüyor.

Çalışmalar kapsamında Dolmabahçe Sarayı'na ait Gördes halısı ve şal desenli halının yanı sıra Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait eserler üzerinde işlem yapılması planlanıyor.

Restorasyonda öncelikle eserlerin mevcut durumu belirleniyor, ardından özgün dokusuna uygun iplik ve renkler hazırlanıyor. Eksik atkı ve çözgüler tamamlanırken, gerekli bölümlerde ilmekler atılarak dokumanın özgün yapısına uygun hale getirilmesi sağlanıyor.

Milli Saraylar Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi, 2007'de Hereke İpekli Dokuma ve Halı Fabrikası'nda kuruldu. 2011'de Yıldız Şale Köşkü yerleşkesine taşınan atölyede, saray koleksiyonlarına ait tarihi dokumaların korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla çalışmalar sürdürülüyor.