Bu artışta Suudi Arabistan başı çekti. Suudi Arabistan'ın üretimi 2 milyon 330 bin varil artarak 8 milyon 300 bin varil oldu.

OPEC+ dışındaki arz ise Birleşik Arap Emirlikleri'nin üretimindeki artış ve İngiltere'nin açık deniz üretiminin mevsimsel bakım çalışmalarının ardından yeniden başlamasıyla günlük 480 bin varil yükselerek 77 milyon 90 bin olarak gerçekleşti.

Böylece küresel petrol arzı eylülde önceki aya göre günlük 2 milyon 500 bin varil artarak 102 milyon 320 bin varile ulaştı.

IEA, bu yıl küresel petrol arzının önceki yıla göre günlük 5 milyon 800 bin varil azalışla yaklaşık 100 milyon 700 bin varil seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor. Gelecek yıl ise yön değiştirerek bu yıla kıyasla günlük yaklaşık 7 milyon 700 bin varil artarak 108 milyon 300 bin varile yükselmesi öngörülüyor.

- Körfez üreticilerinin petrol arzı eylülde toparlandı

Rapora göre, Körfez'deki üreticilerin petrol arzı eylülde önceki aya kıyasla günlük 2 milyon 600 bin varil artarak 24 milyon 300 bin varile ulaştı.

Umman hariç bölge ülkelerinin petrol ihracatı da aynı dönemde günlük 4 milyon 700 bin varil artarak 16 milyon 500 bin varile yükseldi. Buna rağmen ihracat, savaş öncesindeki seviyesinin yüzde 33 altında kaldı.

Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatı günlük 3 milyon 700 bin varil artarak 10 milyon 900 bin varile çıkarken, alternatif güzergahlardan yapılan ihracat, Doğu-Batı petrol boru hattındaki akışların toparlanmasıyla günlük 970 bin varil yükseldi.

Bölgeden yapılan ham petrol ihracatı ise günlük 4 milyon 400 bin varil artarak 13 milyon 900 bin varile ulaştı.

Öte yandan, Körfez'de petrol altyapısı ve tankerlere yönelik saldırıların devam etmesi, bölgedeki üretim ve ihracat toparlanmasının sürdürülebilirliğine ilişkin riskleri artırıyor.

- Küresel petrol talebinin bu yıl günlük 2,6 milyon varil azalması bekleniyor

IEA, küresel petrol talebinin 2026'nın dördüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre günlük 2 milyon 500 bin varil, yıl genelinde ise ortalama 2 milyon 600 bin varil azalacağını öngörüyor.

Böylece küresel petrol talebinin bu yıl günlük ortalama 102 milyon 377 bin varile gerilemesi bekleniyor.

İran savaşının petrol ürünlerine erişimi kısıtlaması, akaryakıt fiyatlarının hızla yükselmesi ve ekonomik görünümün kötüleşmesi, küresel petrol talebindeki düşüşün başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.

Raporda, talepteki azalmanın yaklaşık yüzde 25'inin motorin tüketimindeki gerilemeden kaynaklanacağı tahmin ediliyor.

Küresel petrol talebinin 2027'de günlük 2 milyon varillik kısmi toparlanmayla 104 milyon 377 bin varile yükselmesi bekleniyor.

Buna rağmen gelecek yıl küresel petrol tüketiminin 2025 seviyesinin günlük 620 bin varil, altında kalacağı öngörülüyor. Böylece gelecek yıl için küresel petrol talebinin yaklaşık 104 milyon 400 bin varile ulaşacağı tahmin ediliyor.

Buna göre endeks, eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 1,99 düşerken, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 7,03, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 12,93 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 30,64 artış gösterdi.

Sektörlerde bir önceki aya göre değişime bakıldığında, tarım ve avcılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 1,66, ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 2,75, balık ve diğer balıkçılık ürünleri, su ürünleri, balıkçılık için destekleyici hizmetlerde yüzde 9,93 azalış gerçekleşti.

Ana gruplarda bir önceki aya göre, tek yıllık (uzun ömürlü olmayan) bitkisel ürünlerde yüzde 0,03, canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerde yüzde 1 artış olurken, çok yıllık (uzun ömürlü) bitkisel ürünlerde yüzde 8,37 azalış meydana geldi.

Yıllık değişimin en yüksek olduğu alt grup yüzde 61,07 artış ile sebze ve kavun-karpuz, kök ve yumrular, aylık değişimin en yüksek olduğu alt grup ise yüzde 14,69 azalış ile tropikal ve subtropikal meyveler olarak kayıtlara geçti.

Bu kapsamda yapılan incelemelerde, şüpheli Mahiroğlu'nun İzmir Büyükşehir Belediyesi nezdindeki bağlantılarını kullanarak Bustech Araç Bakım Onarım Hizmetleri Anonim Şirketi'nin kurulmasını sağladığı kaydedilen açıklamada, Caferoğlu'nun şirketin yönetimini belirlediği kişilere devrettiği ve belediye ihaleleri kapsamında gerçekleştirilen işlemler üzerinden haksız menfaat temin edildiği yönünde bulgulara ulaşıldığı ifade edildi.

Açıklamada, dosya kapsamındaki beyan ve kayıtlar doğrultusunda, ihale süreçleriyle bağlantılı olarak 14 milyon 464 bin lira tutarında kayıtsız rüşvet ödemesi yapıldığı, ilgili şirket üzerinden alınan işlerde ihale bedellerinin üzerinde fahiş fiyatlarla ödemeler gerçekleştirildiği ve elde edilen gelirlerin şüpheliye ait veya şüphelinin ilişkili olduğu değerlendirilen şirketlere aktarıldığının tespit edildiği kaydedildi.

MASAK tarafından temin edilen veriler üzerinde yapılan incelemelerde, şüpheli Mahiroğlu'nun ortak veya yönetici sıfatıyla ilişkili olduğu şirketlerin toplam işlem hacminin 30 milyar 352 milyon 37 bin 389 lira 15 kuruş olduğu belirtilen açıklamada, şüphelinin şahsi banka hesapları üzerinde yapılan incelemelerde ise 459 ayrı işlemle toplam 1 milyar 62 milyon 260 bin 3 lira 28 kuruş para girişi, 564 ayrı işlemle toplam 1 milyar 118 milyon 591 bin 33 bin 88 kuruş para çıkışı gerçekleştiği belirlendiği bildirildi.

Ayrıca Mahiroğlu'nun yöneticisi olduğu şirketler üzerinden yurt dışına gerçekleştirilen para transferlerinin de incelemeye alındığı, ilgili finansal hareketlere ilişkin yüksek hacimli döviz bazlı işlemler tespit edildiği aktarılan açıklamada, Mahiroğlu'nun ve birinci derece yakınlarının şahsi banka hesapları ile ortaklık veya yöneticilik ilişkilerinin bulunduğu şirket hesaplarına yönelik incelemelerde, yüksek tutarlı uluslararası SWIFT para transferleri bulunduğu, malvarlığı edinimleri ile beyan edilen gelirler arasında uyumsuzluklar olduğunun anlaşıldığı ifade edildi.

Açıklamada, diğer taraftan Mahiroğlu hakkında İstanbul Büyükşehir Belediyesine (İBB) yönelik yürütülen ayrı bir soruşturma kapsamında "ihaleye fesat karıştırma" suçundan aranma kaydının bulunduğu ve 10 Mart 2025'te yurt dışına çıkış yaptığına ilişkin tespitler de olduğu belirtildi.

Soruşturma kapsamında elde edilen deliller doğrultusunda 17 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildiği, gerçekleştirilen eş zamanlı operasyon neticesinde 11 şüphelinin gözaltına alındığı bildirilen açıklamada, yapılan araştırmalarda şüphelilerden 4'ünün yurt dışında bulunduğu, 1'inin ceza infaz kurumunda olduğunun tespit edildiği, 1 şüphelinin ise yakalama çalışmalarının sürdüğü kaydedildi.

Açıklamada, şüpheli Mahiroğlu'nun ortağı, yöneticisi ya da ilişkili olduğu tespit edilen şirketlere Sulh Ceza Hakimliği kararıyla el konulduğu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun (TMSF) kayyum olarak atanmasına karar verildiği aktarıldı.

Soruşturma kapsamında, şüpheliler Harika Akkaya, Hasan Özdemir, İbrahim Özdemir, Armağan Küçük, Mustafa Özdemir, Halit Akın, Ali Turan, Mediha Burumoğlu, Murat Koçak, Erkan Yağcı ve Süleyman Özen'in gözaltına alındığı öğrenildi.

Şüpheliler Cafer Mahiroğlu, Hakan Arıcan, Mehmet Necati Yağcı ve Sevim Kul'un yurt dışında olduğu bilgisine ulaşılan soruşturmada, şüpheli Doruk Bulut'un ise başka suçtan cezaevinde, şüpheli Fatih Yadoğlu'nun ise firari olduğu belirlendi.

İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağına ilişkin sözlerini yineleyen Trump, "İran'a ne yapacağımızı bekleyin ve görün. Onlara günlerini göstereceğiz." ifadelerini kullandı.

Öte yandan Trump, gelecek 20 yılda Tayvan'ın, Alaska'da planlanan boru hattı projesi kapsamında elde edilecek sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yüzde 30'unu satın almayı kabul ettiğini duyurdu.

Mitinge katılan ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick de yaptığı açıklamada Tayvan'ın Alaska'daki boru hattının geliştirilmesi için 4,4 milyar dolar yatırım yapma taahhüdü verdiğini belirtti.

Paylaşımda, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in taziye mesajı da yer aldı. Güler, mesajında şu ifadeleri kullandı:

"Pençe-Kilit operasyon bölgesinde görevli kahraman silah arkadaşımız, meydana gelen silah kazasında yaralanmış, yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak şehit olmuştur. Kahraman şehidimize şahsım ve Milli Savunma Bakanlığı mensupları adına Allah'tan rahmet, kederli ailesine ve asil milletimize başsağlığı ve sabır dilerim."

"RÜŞVET, İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA... " SUÇLAMASI

"Cumhuriyet Başsavcılığımız koordinesinde İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce şüpheli Cafer Mahiroğlu hakkında 'Rüşvet, İhaleye Fesat Karıştırma ve Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama' suçlarından yürütülen soruşturma kapsamında; Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından temin edilen veriler, gizli tanık beyanları, şüpheli ifadeleri ve dosya kapsamındaki diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmiştir.

Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde, şüpheli Cafer Mahiroğlu'nun İzmir Büyükşehir Belediyesi nezdindeki bağlantılarını kullanarak BUSTECH Araç Bakım Onarım Hizmetleri Anonim Şirketi’nin (VKN: 1911178311) kurulmasını sağladığı, şirketin yönetimini belirlediği kişilere devrettiği ve belediye ihaleleri kapsamında gerçekleştirilen işlemler üzerinden haksız menfaat temin edildiği yönünde bulgulara ulaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki beyan ve kayıtlar doğrultusunda, ihale süreçleriyle bağlantılı olarak 14 milyon 464 bin TL tutarında kayıtsız rüşvet ödemesi yapıldığı, ilgili şirket üzerinden alınan işlerde ihale bedellerinin üzerinde fahiş fiyatlarla ödemeler gerçekleştirildiği ve elde edilen gelirlerin şüpheliye ait veya şüphelinin ilişkili olduğu değerlendirilen şirketlere aktarıldığı tespit edilmiştir.

MASAK tarafından temin edilen veriler üzerinde yapılan incelemelerde, şüpheli Cafer Mahiroğlu'nun ortak veya yönetici sıfatıyla ilişkili olduğu şirketlerin toplam işlem hacminin 30 milyar 352 milyon 37 bin 389,15 TL olduğu tespit edilmiştir.

Şüphelinin şahsi banka hesapları üzerinde yapılan incelemelerde ise 459 ayrı işlemle toplam 1 milyar 62 milyon 260 bin 3,28 TL para girişi, 564 ayrı işlemle toplam 1 milyar 118 milyon 591 bin 33,88 TL para çıkışı gerçekleştiği belirlenmiştir.

Ayrıca şüphelinin yöneticisi olduğu şirketler üzerinden yurt dışına gerçekleştirilen para transferleri de incelemeye alınmış; ilgili finansal hareketlere ilişkin yüksek hacimli döviz bazlı işlemler tespit edilmiştir.

Şüpheli Cafer Mahiroğlu'nun ve birinci derece yakınlarının şahsi banka hesapları ile ortaklık veya yöneticilik ilişkilerinin bulunduğu şirket hesaplarına yönelik incelemelerde, yüksek tutarlı uluslararası SWIFT para transferleri bulunduğu; malvarlığı edinimleri ile beyan edilen gelirler arasında uyumsuzluklar olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, şüpheli Cafer Mahiroğlu hakkında İstanbul Büyükşehir Belediyesine yönelik yürütülen ayrı bir soruşturma kapsamında 'İhaleye Fesat Karıştırma' suçundan aranma kaydının bulunduğu ve 10 Mart 2025 tarihinde yurt dışına çıkış yaptığına ilişkin tespitler de dosya kapsamından anlaşılmıştır.

17 KİŞİ HAKKINDA GÖZALTI KARARI

Soruşturma kapsamında elde edilen deliller doğrultusunda, 17 şüpheli hakkında gözaltı kararı verilmiş olup 14 Ekim tarihinde sabah saatlerinde gerçekleştirilen eş zamanlı operasyon neticesinde 11 şüpheli gözaltına alınmıştır. Yapılan araştırmalarda şüphelilerden 4’ünün yurt dışında bulunduğu, 1’inin ceza infaz kurumunda olduğu tespit edilmiş, 1 şüphelinin ise yakalama çalışmaları devam etmektedir.

Yine şüpheli Cafer Mahiroğlu'nun ortağı, yöneticisi ya da ilişkili olduğu tespit edilen şirketlere Sulh Ceza Hakimliği kararıyla el konulmuş ve TMSF’nin kayyum olarak atanmasına karar verilmiştir. Soruşturma, tüm yönleriyle ve titizlikle sürdürülmektedir."

Saadet Partisi Malatya İl Başkanlığı, yağış sonrası sular altında kalan yolların görüntülerini paylaşarak AK Partili Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er’e, "Sn. Sami Er’e çağrımızdır: AK PARTİ’YE KATILIN!" sözleriyle bir göndermede bulundu.

Son dönemde muhalefet belediyelerinden AK Parti’ye gerçekleşen belediye başkanı transferleri gündemdeki yerini koruyor.

Öte yandan, Saadet Partisi Malatya İl Başkanlığı’nın yaptığı söz konusu paylaşım, iktidarın muhalefet partilerinin belediyelerine yönelik ‘çalışmıyor’ algısına bir gönderme olarak yorumlandı.

Vatikan'dan yapılan yazılı açıklamada, Papa'nın planlandığı üzere dün ameliyata alındığı belirtilerek, "Sağ akciğerin alt lobu, video destekli radikal cerrahi uygulanarak çıkarıldı. Ameliyat öncesi testlerde şüphelenildiği gibi, yapılan histolojik inceleme akciğer adenokarsinomu tanısını doğruladı" ifadeleri kullanıldı.

Papa'nın ameliyathanede yaklaşık 3 saat kaldığı, ameliyatın ise yaklaşık 90 dakika sürdüğü ve başarılı geçtiği aktarıldı.

Ameliyattan sonra Papa'nın normal bir şekilde uyandığı ve kısa bir gözlem süresinin ardından 10. kattaki odasına döndüğü kaydedildi.

Papa 14. Leo, dün öğle saatlerinde Gemelli Hastanesi'ne yatmıştı.

Vatikan'dan dün akşam saatlerinde yapılan ilk açıklamada da Papa'nın ameliyatının başarılı geçtiği vurgulanmıştı.

Vatikan, ameliyattan önce de Papa'nın iyileşmesi için 20 Ekim'e kadar bütün programlarının iptal edildiğini duyurmuştu.

Tarihte ilk kez bir Papa, pazar duasında ameliyat olacağını açıkladı

Papa 14. Leo, 11 Ekim'de Vatikan'ın Aziz Petrus Meydanı'na bakan ofisinin penceresinden yaptığı geleneksel pazar duası sırasında, "Doktorlar, akciğerimde bir kitle (nodül) tespit etti. Doktorlar müdahalenin uygun olduğuna inanıyor ve bu nedenle onların tavsiyesi üzerine, nodülü aldırmak için ameliyat olmaya karar verdim. Ameliyat, önümüzdeki birkaç gün içinde yapılmak üzere planlandı. Manevi yakınlığınız için teşekkür ediyor ve kendimi dualarınıza emanet ediyorum" ifadesini kullanmıştı.

71 yaşındaki Papa'nın "sürpriz" olarak değerlendirilen bu açıklamasının ardından Vatikan Basın Ofisi de operasyon sonrasında iyileşme döneminin bir hafta sürmesinin beklendiğini duyurmuştu.

İtalyan basını da tarihte ilk kez bir Papa'nın, pazar duasında gelecek günlerde ameliyat olacağını şeffaflıkla açıkladığına dikkati çekti.

Basındaki haberlerde, Papa'nın 6-17 Kasım'da Uruguay, Arjantin ve Peru'yu kapsayan Güney Amerika gezisini iptal etmemek için hemen ameliyat olma kararı aldığı belirtildi.

Vatikan'ın önceki devlet başkanı Papa Franciscus'un 21 Nisan 2025'te vefatının ardından Katolik Kilisesi'nin merkezi Vatikan'da 8 Mayıs 2025'teki Konklav'da (Papalık Seçimi) Papa olarak seçilen dönemin kardinali ABD'li Robert Francis Prevost, kendisine "Papa 14. Leo" ismini almıştı.

Abbas, Kudüs'ün Arap, İslam ve Hristiyan kimliği ile tarihi dokusunu değiştirmeye yönelik "sistemli Yahudileştirme politikalarına ve sürekli girişimlere" maruz kaldığını, Mescid-i Aksa'ya düzenlenen tekrarlı baskınların da İslam ve Hristiyan kutsallarına ve Filistin halkının haklarına yönelik bir tecavüz teşkil ettiğini belirtti.

Siyasi parti ve güçlere Kudüs'ü ve kutsallarını savunma, Yahudileştirme ile kimliğini değiştirme çabalarını reddetme çağrısında bulunan Abbas, Mescid-i Aksa ile Kıyamet (Kutsal Kabir) Kilisesi'nin korunmasının, ibadet özgürlüğünün ve kentteki mevcut tarihi ve hukuki statünün muhafaza edilmesinin önemini vurguladı.

- Zeytin hasadı döneminde Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırıları arttı

Zeytin hasadı sezonunda Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin köylere ve çiftçilere yönelik saldırılarının arttığına dikkati çeken Abbas, ürünlerin çalındığını, çiftçilerin yanında duran yabancı aktivistler, İsrailli eylemciler ve gazetecilerin de saldırıya uğradığını kaydetti.

Abbas ayrıca, binlerce zeytin ağacının söküldüğünü, Filistin topraklarına el konulduğunu, evlerin yıkıldığını, kapı ve barikatlar kurularak dolaşım özgürlüğüne kısıtlamalar getirildiğini aktardı.

"Zeytin hasadı sezonunda Filistinli çiftçilerle dayanışma amacıyla geniş çaplı bir siyasi ve toplumsal hareketlilik başlatılması" çağrısında bulunan Abbas, sivillere koruma sağlanmasını ve çiftçilerin topraklarına ulaşarak ürünlerini güvenle toplamalarına imkan tanıyan girişimlerin desteklenmesini istedi.

Abbas ayrıca, hükümetlere, parlamentolara ve uluslararası kuruluşlara, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki gerilimi tırmandırmasını durdurması ve Gazze Şeridi için harekete geçmesi yönünde baskı yapılması talebinde bulundu.

- Fetih Merkez Komitesi siyasi gelişmeleri ele aldı

Öte yandan, Fetih Merkez Komitesi, Batı Şeria ve Gazze'deki siyasi ve sahadaki gelişmeleri ele aldı.

Komite, Filistin'de genel seçimlerin ertelenmesi kararını memnuniyetle karşılayarak, çeşitli Filistinli güç ve gruplarla ulusal diyaloğun sürdürülmesinin önemini vurguladı.

Filistin Ayrım (Utanç) Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Heyeti, 12 Ekim'de, bu ayın başından bu yana İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler tarafından gerçekleştirilen, zeytin hasadı sezonuyla bağlantılı 136 saldırının belgelendiğini duyurmuştu.

İsrail'in Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne yönelik soykırım savaşını başlatmasından bu yana, İsrail ordusu ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin işgal altındaki Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'daki Filistinlilere ve mülklerine yönelik saldırıları tırmandı.

Filistin resmi verilerine göre, eylül sonuna kadar yaşanan tırmanışta 1220'den fazla Filistinli hayatını kaybetti, 13 bin 350'den fazla kişi yaralandı ve yaklaşık 24 bin 600 kişi gözaltına alındı.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, 10 Ekim'de, yayımladığı kararnameyle, daha önce Kasım 2026 olarak belirlenen yasama seçimleri tarihi yerine, başkanlık ve milletvekili seçimlerinin eş zamanlı olarak 11 Eylül 2027'de yapılmasına karar vermişti.

Yazıda, hamburger, döner, iskender ve köfte gibi tüketime hazır kırmızı ve beyaz et içeren ürünlerin bir kısmında gramaj bilgisine yer verildiği, bazı ürünlerde ise bu bilginin hiç bulunmadığı veya eksik sunulduğu belirtildi.

Türkiye Gazetesi'nin haberine göre; mesafeli satışlarda tüketicilerin satın alacakları ürünün temel nitelikleri hakkında açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmesinin zorunlu olduğu hatırlatıldı.

Bakanlık, dijital mecralarda satışa sunulan ürünlerde kullanılan tüketime hazır kırmızı ve beyaz etin gramaj bilgilerinin doğru ve eksiksiz şekilde yer almasına yönelik çalışmaların ivedilikle tamamlanmasını istedi.

Oylama sonucunda Brezilya, Burundi, Dominik Cumhuriyeti, Almanya, Gana, İrlanda, Japonya, Ürdün, Kuveyt, Nepal, Nijerya, Moldova, Ukrayna, Uruguay ve Zambiya, BM İnsan Hakları Konseyinin 2027-2029 dönemi için yeni üye oldu.

15 yeni üyenin 3 yıllık görev süresi, 1 Ocak 2027'de başlayacak.

İsviçre'nin Cenevre şehrinde merkezi bulunan UNHRC'nin toplam 47 üyesi bulunuyor.

IMF'nin, Mali İzleme Raporu'na ilişkin blog yazısında, yüksek ve artan borç düzeyinin maliye politikası ile faiz oranları arasındaki etkileşimi güçlendirdiği belirtildi.

Borçluluğun halihazırda yüksek olduğu durumlarda politika faizlerindeki artışın bütçe açıklarını ve borç stokunu daha fazla kötüleştirdiğine işaret edilen yazıda, yüksek borçluluğun piyasa faizlerini mali gelişmelere karşı da daha duyarlı hale getirdiği vurgulandı.

Yazıda, ABD'deki verilerin, uzun vadeli faiz oranlarının geleceğe yönelik beklentilerinin son yıllarda öngörülen kamu borcuna karşı daha duyarlı hale geldiğini gösterdiği aktarıldı.

Küresel kamu borcunun 2030'a kadar GSYH'nin yüzde 100'ünü aşması bekleniyor

Başlıca gelişmiş ekonomilerde uzun vadeli devlet tahvili getirilerinin keskin biçimde yükseldiğine değinilen yazıda, şubat-eylül döneminde G7 ülkelerinin 10 yıllık devlet tahvili getirilerinin ortalamasının 1 puandan fazla artarak yaklaşık 20 yılın en yüksek seviyesine ulaştığı kaydedildi.

Yazıda, küresel kamu borcunun 2030'a kadar küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 100'ünü aşmasının beklendiğinin altı çizilerek, bu seviyeye en son İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından ulaşıldığı hatırlatıldı.

Petrol fiyatlarındaki şok, kalıcı enflasyon, güçlü yatırım talebi ve yapay zeka yatırımlarıyla bağlantılı daha yüksek büyüme beklentilerinin gelişmiş ekonomilerde tahvil getirilerini artıran etkenler arasında olduğuna dikkati çekilen yazıda, yüksek borçluluk, harcama baskıları ve gelecek yıllarda yüksek miktarda tahvil ihraç edilmesi beklentisinin de uzun vadeli borçlanma maliyetlerini yukarı çektiği bildirildi.

Yazıda, büyük ekonomilerde tahvil getirilerindeki artışın diğer ülkelere de yansıyarak bu ülkelerin borç dinamiklerini olumsuz etkileyebileceği aktarıldı.

Artan faiz yükü mali hareket alanını daraltıyor

Devletlerin ortalama borçlanma maliyetinin 2021'deki yüzde 2,3 seviyesinden 2031'e kadar yüzde 3,7'ye yükselmesinin beklendiği ifade edilen yazıda, artan faiz ödemelerinin kamu yatırımları ve sosyal harcamalar için ayrılabilecek kaynakları azalttığı, hükümetlerin ekonomik daralmalara karşı müdahale kapasitesini de sınırladığı belirtildi.

Yazıda, bazı gelişmiş ekonomilerde borçların daha kısa vadelerle yenilenmesinin, politika faizlerindeki artışın kamu borçlanma maliyetlerine daha hızlı yansımasına neden olduğuna ve merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutmak zorunda kalmasının borç dinamiklerini kötüleştirebileceğine işaret edildi.

Mali kaygıların piyasa faizlerini yukarı çekebileceğine değinilen yazıda, yüksek borçluluk ve kısa vadeli borçlanmanın fiyat istikrarının yeniden sağlanmasını zorlaştırabileceği uyarısı yapıldı.

Borçluluğu yüksek gelişmiş ekonomilerin güvenilir orta vadeli planlara ve gerçekçi varsayımlara dayanan somut önlemler alması gerektiği belirtilen yazıda, bu adımların borcu sürdürülebilir bir patikaya oturtmak, borçlanma maliyetlerini sınırlamak ve diğer ülkelere yönelik olumsuz etkileri azaltmak açısından önem taşıdığı kaydedildi.

Yazıda, gelişmekte olan ekonomilerin mali kırılganlıklarını azaltması ve borç yönetimini güçlendirmesi gerektiği vurgulanarak, dış finansmana erişimi kısıtlı düşük gelirli ülkelerde ise öncelikli harcamaların korunması için vergi sistemlerinin güçlendirilmesi ve kamu harcamalarının verimliliğinin artırılması gerektiği aktarıldı.

Mali uyum adımlarının ertelenmesinin faiz yükünü ve mali kırılganlıkları artırarak politika seçeneklerini daha da daraltacağı aktarılan yazıda, gecikmenin borcu istikrara kavuşturmak için gereken önlemleri daha kapsamlı ve maliyetli hale getireceği ifade edildi.

Haberlerde bahsedilen şüpheliler hakkında daha önce mal varlığı tedbirleri uygulandığı ve ilgili kurumlara müzekkereler gönderildiği aktarılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Ancak ilgili tarihte Merkez Bankası ve Sermaye Piyasaları Birliği tarafından bu kararın gönderildiği dağıtım listelerinde kendilerinin de olması istenilmiştir. Bunun üzerine Başsavcılığımızca ilgili kurumlar dağıtım listesine eklenerek daha önce alınan bu karar kendilerine gönderilmiştir. Fakat soruşturma sürecinde kısıtlamaları kaldırılan kişilerle ilgili bilgiler sehven ilgili kurumlara ulaştırılmamıştır. Bu durumun fark edilmesi üzerine yeniden müzekkere yazılarak tedbirlerin doğru bir şekilde uygulanması sağlamıştır. Bu minvalde, bugün itibarıyla ilgililer hakkında yeni alınmış bir karar bulunmamaktadır. Bu durum daha önce alınan kararın bahsi geçen kurumlara gönderilmesinden ibarettir. Hal böyleyken mevcut listede haklarında kaldırma kararı bulunanlar dışında olan 109 şüpheli hakkındaki tedbirler devam etmektedir."

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile görüştüğünü belirten Trump'a, Türkiye'nin Yemen'e asker gönderip göndermeyeceği soruldu.

ABD Başkanı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan Suudi Arabistan'ın çıkarlarını desteklemek amacıyla müdahalede bulunmasını isteyebileceğini söyledi.

"ERDOĞAN'DAN İSTERSEM YAPACAĞINI DÜŞÜNÜYORUM"

Trump, Erdoğan ile kişisel ilişkilerine vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:

“Bunu yapabilirim. Bildiğiniz gibi o benim çok iyi dostum ve bunu yapabilirim. Türkiye Cumhurbaşkanı'na büyük saygı duyuyorum. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın kendisinden istediğim şeyi yapacağını düşünüyorum. Ona büyük saygı duyuyorum.”

Halk TV'nin sahibi Cafer Mahiroğlu da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Polis, Halk TV'de" ifadesini kullandı.

Halk TV'nin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada polisin Halk TV binasına girdiği, kanala kayyım atandığı ve yayınların durdurulduğu ifade edildi.

Toplantıya, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ve bu bakanlıkların ilgili kurum ve kuruluşlarının katıldığı bildirilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Kurulun önceki toplantı kararlarının gerçekleştirmesini temin edecek, Sermaye Piyasası Kurulunca tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarında tasfiye sürecinin adil, şeffaf ve etkin şekilde yürütülmesi ve ödemelerin hukuki güvenceye kavuşturulmasını sağlayacak kanun teklifi 9 Ekim'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulmuştur. Teklifin 14 Ekim'de TBMM Plan Bütçe Komisyonunda görüşülmesi öngörülmektedir. Gelinen aşamada, geçtiğimiz hafta Ziraat Bankası tarafından A1, Bulls ve Pardus'un yönetimindeki fonlarda bulunan 43 bin 643 yatırımcıya toplam 6,4 milyar lira ödenmiştir. Söz konusu bu 3 portföy yönetim şirketinin geriye kalan 49 fonu kapsamında, toplam 34,1 milyar lira tutarında tasfiye sürecinin bu hafta sonuna kadar tamamlanması hedeflenmektedir. Böylelikle, 3 portföy yönetim şirketindeki toplam 66 ayrı yatırım fonunda bulunan 45 bin 745 kişiye toplam 40,5 milyar lira tutarındaki ayni ve nakdi tasfiye tamamlanmış olacaktır. Diğer taraftan TBMM gündeminde yer alan teklifin yasalaşmasının ardından tasfiye sürecinde yer alan diğer 65 fona ait ara ödemelerin de ivedilikle tamamlanması hedeflenmektedir."

Sözleşmeli üretim modeliyle çiftçiye alım güvencesi sunan şeker pancarı tarımının, üreticinin geleceği kadar ülkenin stratejik üretim gücü açısından da büyük önem taşıdığı vurgulanan paylaşımda, şunlar kaydedildi:

"Tarladan fabrikaya uzanan bu güçlü zincir, şeker sanayimizi ikinci asrına taşıyacak en önemli dayanaktır. Ülkemizde şeker üretiminin ham maddesi olan şeker pancarının 2026-2027 üretim yılı alım fiyatı, ton başına kota tamamlama primi dahil 3 bin 720 lira olarak belirlenmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı olarak, alınan bu kararın şeker pancarı üreticilerimiz başta olmak üzere ülkemize ve milletimize hayırlı ve bereketli olmasını temenni ediyoruz."

Alımlar 15 Ekim 2026 tarihinde başlanacak. Ödemeler ise ürün teslimatını müteakip 21'nci günden itibaren üreticilerin hesaplarına yapılacak.

Fon krizi, uyuşturucu ve sanal kumar bağımlılığı ve okullarda meydana gelen saldırılara değinilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:

TOPLUMSAL ÇÜRÜMEYİ KABULLENMİYORUZ!

İnsan Kalmak İçin Bir Çağrı

Bize emanet edilen dil, din, mahremiyet, aile ve istikbal göz göre göre eriyor. Susanlar bu vebalin ortağıdır. Bu metin bir rica değil, bir ikazdır.

Toplumlar bir günde yıkılmaz. Önce utanma ölür, sonra kötülüğün adı değişir, en sonunda kötülük alkışlanır. Biz bugün bu üç basamağın üçünü de aynı anda yaşıyoruz.

Okullarımızda çocuklar çocukları öldürüyor. Sebep çoktur, ama en mühimi bellidir: Talim var, terbiye yok. Sınav kazanmak insan olmanın önüne geçiriliyor. Boş bırakılan kalpleri ekranlar dolduruyor. Gündüz kuşağı reyting uğruna aile kurumunu yok ediyor. Diziler sadakatsizliği ve fuhşiyatı teşvik ediyor, mafyayı kahraman, silahı itibar, zorbalığı erdem gibi sunuyor. Bunların hepsi herkesin gözü önünde, izinle, ruhsatla ve reklam geliri bahanesiyle yapılıyor.

Fon krizi, çürümenin cüzdana da sıçradığını ilan etti. Helali haramı ayırmadan "köşeyi dönmek" marifet oldu. Uyuşturucu "yaşam tarzı", sanal kumar "firsat” diye pazarlanıyor. Evlerin ocağı sönüyor, aileler borç ve utanç içinde dağılıyor. Mahremiyet perdeleri tek tek yırtılıyor, beden metaya çevriliyor, insan beğeni sayısı uğruna onurunu kaybediyor.

Bütün bunların ortak adı şudur: İnsan değersizleştiriliyor, kadim değerlerle bağı bilerek koparılıyor. Değerlerle bağı kalmayan insan orman kanununa tabi oluyor. Ama düşüş orada da durmuyor. Doymayan hırsı onu hayvanlardan daha aşağı bir hâle düşürüyor. Biz, bunu kabullenmiyoruz.

Eğitim, sadece zihni değil kalbi, sadece beceriyi değil vicdanı da beslemelidir. Değer eğitimi müfredatın kenar notu değil, omurgasıdır. Ahlak eğitimi birkaç ders saatine ve ezberlenmiş öğütlere sığmaz. Öğretmenin tutumunda, okulun yönetiminde, sınavın adaletinde ve güçlü karşısında zayıfın nasıl korunduğunda karşılığını bulur.

Denetim kurumlarının elindeki yetki süs değildir. Çocukların zihnine lağım akıtan, aileleri tarumar eden yapımlara göz yuman her sessizlik, o yayının ortaklığıdır. Ceza kesip reklam gelirini yerinde bırakmak denetim değil ruhsattır. Çürütücü ve saptırıcı içerikler engellenmelidir. Reyting uğruna nesiller heba ediliyor. Bu ticaretin kârını hanesine yazanlar, bedelini millete ödetiyor.

Fon krizi bir kaza değil, denetimsizliğin, göz yummanın ve kayır- macılığın sonucudur. Suçlular ve sorumlular hesap vermeden kimse güvenden söz edemez.

Sanal kumar ve bağımlılık reklamları hâlâ serbestçe dolaşıyorsa, bu bir ihmal değil, tercihtir. Bu tercihin bedelini aileler ve nesiller ödüyor.

Sadece şikâyet eden, alternatif üretmeyen, güçlünün yanlışına susup sadece zayıfın hatasını dile getiren bir ahlak söylemi, inandırıcılığını kaybetmeye mahkumdur. Yolsuzluğa, torpile ve kul hakkına susan, ahlaktan bahsetme hakkını da kaybeder.

Türkiyemiz son çeyrek asırda pek çok alanda önemli mesafe katetti; bugün yakın coğrafyamızdan başlayarak tüm insanlığa ümit veren bir noktaya ulaştı. Bu kazanımların heba edilmesine, medeniyet köklerimizden güç alarak daha adil, daha huzurlu bir gelecek inşa etmeyi hedefleyen bu yürüyüşün sekteye uğratılmasına müsaade edemeyiz. Hiç kimsenin şahsi hırsı, menfaati ve sorumsuzluğu, bu yürüyüşün mimarlarının ve fedakâr neferlerinin sırtlarına yük, ayaklarına pranga olmamalıdır. O yüzden;

Çağrımızdır

Çocukları, gençleri ve aileyi koruyan yayın denetimi derhal ve tavizsiz uygulanmalıdır. Kumar ve bağımlılık reklamları tamamen yasaklanmalıdır. Aile danışmanlığı ve bağımlılık tedavisi her ailenin ulaşabileceği hâle getirilmelidir. Değerler eğitimi müfredatın omurgası yapılmalıdır. Fon krizinden imara, kamu kurumlarından belediyelere, iş dünyasından sivil topluma rüşvet ve yolsuzlukların suçluları ve sorumluları kim olursa olsun, hesap vermelidir.

Tarih, çürümeyi görüp susanları da çürüyenlerle aynı sayfaya yazar. Çocuklarımızın neye alıştığı, yarın kim olacağımızı belirler. Haysiyetin incindiği, mahremiyetin satıldığı, şiddetin alkışlandığı yerde susmayacağız. Bu ihtarı duymayanlar, yarın çocuklarımızın sorusuna cevap veremeyecek.

İyiliği öğreteceğiz, yaşayacağız, yayacağız ve koruyacağız Gelece- ğimize hep birlikte sahip çıkacağız.

Düzenlemeye göre, okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve eğitimin laik niteliğine uygun olmayan ek kıyafetlerin kullanılması yasaklandı.

Karar metninde "başörtüsü" veya "hicab" ifadelerine yer verilmemesine rağmen Azerbeycan'da başörtülü öğrenciler okullara alınmadı.

Başörtülü öğrencilerin okullara alınmamasına karşı düzenlenen protestoların ardından 37 kişi gözaltına alındı.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, TBMM'de gerçekleştirdiği Grup Toplantısı'nda Azerbaycan'da yaşananlara ilişkin şunları dile getirdi:

"Başörtüsü olayları oluyor. İzliyoruz, gazetelere yansıyor. Sevgili Azerbaycanlı kardeşlerim bu acıyı biz yaşadık, bu acının bitmesi lazım. Kadınların 'başı açık, başı kapalı' diye ayrılması doğru değil. İsteyen başını açar, isteyen başını kapatır, Türkiye burada çok ağır bir sınavdan geçti. Bizim de burada sorumluluğumuz oldu. Bu sorumluluğu üstlenen bir kişi olarak Azerbaycan'a sesleniyorum: Kadınları özgür bırakın, istediği kıyafetini seçsin. Başörtülü bir kızın üniversiteye alınmaması ne demektir? Üniversiteye gitmeli, dünyayı görmeli, öğrenmeli, çevreye bakmalı. O belki bir sanatçı, bir yazar, bir mühendis olacak.

Biz artık kadınların kılık kıyafeti üzerinden siyaset yapmayalım. Bunu, bu acıları yaşamış ve bu konuda sorumluluğu olan bir partinin genel başkanı olarak söylüyorum, lütfen ayrışma yapmayın. Kadınların başımızın üstünde yeri vardır. Bırakın onlar üniversiteye gitsin, öğretmenleri olsun başı açık, başı kapalı, hiç önemli değil. Laikliğin güvencesi kadının başörtüsü değildir. Laikliğin güvencesi demokrasidir, demokrasi. Laikliğin güvencesi insan haklarıdır. Laikliğin güvencesi herkesin inancına, herkesin yaşam tarzına saygı duymaktır. Hiç kimseyi inancından ötürü yargılayamayız."

Necmettin Erbakan, 29 Ekim 1926 yılında Sinop’ta dünyaya geldi. Babası Adana’nın Kozan bölgesinde uzun zaman hüküm sürmüş Selçuklu Kozanoğulları boyundan, ağır caza reisi Mehmet Sabri Bey; annesi de Sinop’un tanınmış bir ailesine mensup olan Kamer Hanım’dır. Rahmetli ninesi Şeyh Şamil’in hem akrabası hem de kurmay başkanı Feyzi Bey’in kızıdır.

Erbakan ilkokula Kayseri Cumhuriyet okulunda başlamış; babasının tayin olup Trabzon’a gitmesi üzerine ilkokul öğrenimini burada okul birincisi olarak tamamlamıştır. 1937 yılında ilkokulu bitirdikten sonra, İstanbul Erkek Lisesi’nde orta tahsiline bir ay gecikmeli başlamıştır. Okula geç başlamasına rağmen derslerde gerçekleşen müzakerelerden dolayı hocaları hemen ilk günlerden itibaren “sınıfın en çalışkanı” unvanını takmışlardır. Hatta ortaokulun 2. Sınıfında diş tabibi olan tabiat bilgisi ve fizik hocası çok meşgul olduğu ve giremediği dersleri Erbakan’a hazırlattırıp anlattırırdı. Okuldaki çalışkanlığı nedeniyle arkadaşları tarafından kendisine “Derya Necmettin” denilmektedir. Lise birinci sınıfta “Sıfırcı Avni” olarak bilinen Fizik hocasından, ilk defa 10 alan öğrenci, Erbakan’dır.

Orta ve lisede bütün sınıfları iftiharla geçen Erbakan, İstanbul Erkek Lisesi’ni 1943 yılında birincilikle bitirecektir. O tarihlerde lise birincileri, üniversitelere imtihansız alınıyordu. Fakat Erbakan, bu imtiyazı kabul etmeyerek girdiği imtihanda 2 bin kişi arasından ilk 10’a girme başarısını gösterince, İstanbul Teknik Üniversitesi’nin ikinci sınıfından yüksek öğrenimine başlar. İlkokula 6 yaşında, üniversiteye de ikinci sınıftan başlaması dolayısıyla, kendisinden iki yaş büyük olanlarla aynı sınıfta öğrenim görür. Bu arkadaşlarından biri de ilerleyen yıllarda pek çok olayda muhatabı olacağı Süleyman Demirel’dir. Erbakan’ın birinci sınıfı okumadan ikinci sınıfa başlaması ve 2., 3. sınıflarla birlikte aldığı derslerde en yüksek notları alması ilkokul ve lisede olduğu gibi burada da dikkatleri üzerine çekmiştir. Bundan dolayı İTÜ’de lakabı Kuş’tur. Kuş; orada çok çalışkanlara (koşarak değil, uçarak iş yapanlara) verilen isimdir. İTÜ yıllığında şöyle tanıtılmaktadır: “Necmettin Erbakan, dindardır, çalışkandır. Hayatının yarısını namaz, yarısını da projeleri işgal eder. Sınıfının yarısını kendisi, yarısını da arkadaşları işgal eder. Proje ve raporları geniş izahlıdır. Herkesin bir sayfada bitirdiği konuyu, o kırk sayfada hülasa eder. Kendisine cıvata nedir diye sorarsanız, izaha demir filizlerinin naklinden başlar. O kadar uzun anlatır ki nihayet namaz vakti gelir, gider namazını kılar, gelir ve anlatmaya devam eder.”

Geleceğinde büyük işler yapacak insanların çocukluklarında da büyük işler yaptıkları gözlemlenmektedir. Bu duruma örnek olarak, Trabzon’da henüz ilkokul yıllarında iken bile, temsili devlet kurmak, buna uygun mesai saatleri ayarlamak, arkadaşları arasında, hak ölçüsü olduğu için değeri değişmeyen ve enflasyonla erimeyen “özel paralar” çıkarıp kullanmak gibi olağanüstü oyunlar sergileyen Erbakan; üniversite yıllarında da okuldaki talebelerin namaz kılmaları için mescid açılması konusunda büyük gayret göstermiş ve açılan mescitte hem ibadetlerini yapmışlar, hem de ilmi ve dini sohbetler başlatarak manevi bir halka oluşturmuştur.

1 Temmuz 1948’de, İTÜ Makine Fakültesi’nden üstün başarı ile mezun olur olmaz -yani imtihanların hemen hemen bittiği gün- Makine Fakültesi Motorlar Kürsüsü’nde asistan olarak göreve başlar. 1948-1951 yılları arasındaki bu 3 yıllık asistanlık döneminde, o zaman doktara tezi karşılığındaki yeterlilik tezini hazırlar.

Sınıflarda ders vermek sadece doçent ve profesörlerin yetkisinde olmasına rağmen, asistan olduğu halde ders anlatmasına ve hocalık yapmasına özel izin çıkartılır. Yeterlilik tezindeki yüksek başarısından dolayı üniversite tarafından 1951 yılında Aachen Teknik Üniversitesi’nde ilmi araştırmalar yapmak üzere Almanya’ya gönderilen Erbakan, Alman ordusu için teknolojik araştırma yapan DVL araştırma merkezinde Profesör Schimit ile birlikte çok başarılı çalışmalar gerçekleştirir.

Aachen Teknik Üniversitesi’nde çalıştığı 1,5 yıl süre içerisinde, bir tanesi doktora tezi olmak üzere 3 tez hazırlayan Erbakan, Alman üniversitelerinde geçerli olan ve çok zor kazanılan “doktor” ünvanını alır.

Tezin önemli dergilerde yayınlanması üzerine, o tarihte Almanya’nın en büyük motor fabrikası olan DEUTZ firmasının genel müdürü Prof. Dr. Flats tarafından leopar tanklarının motorları ile ilgili araştırmalar yapmak üzere fabrikaya davet edilir. Bunun yanında Alman Ekonomi Bakanlığı, RUHR sahasındaki fabrikalar üzerinde araştırma yapmak amacıyla görevlendirdiği ekipte özellikle Erbakan’ın da yer almasını istemesi üzerine 15 gün süreyle RUHR sahasındaki bütün ağır sanayi fabrikalarını gezip, bunları inceleme fırsatını yakalar.

II. Dünya Harbi’nden sonra, Alman üniversitelerinde en genç doktorasını yapan ilk Türk bilim adamı olan Erbakan, 1953 yılında doçentlik imtihanını vermek üzere İstanbul’a döner. İmtihan sonucunda 27 yaşında Türkiye’nin en genç doçenti olma başarısını da gösteren Erbakan, araştırmalar yapmak üzere tekrar Almanya’nın DEUTZ fabrikalarına çağrılır. Burada 6 ay süreyle “motor araştırmaları başmühendisi” olarak, Alman ordusu için yapılan araştırmalara katılır.

1953’ün Kasım ayında İstanbul Teknik Üniversitesi’ne dönen Erbakan, 1955 yılında askerlik görevini İstanbul’da makinelerin bakım ve tamiratları kısmında tamamlar.

Askerlik görevinden sonra, tekrar üniversiteye dönen Erbakan, 1956 yılında Türkiye’de ilk yerli motoru imal edecek olan, 200 ortaklı “Gümüş Motor A.Ş.” yi kurup faaliyete geçirmiş ve Türkiye’nin ilk büyük sanayi hamlesini gerçekleştirmiştir.

Almanya dönüşü Türkiye’nin kendi otomobilini üreten bir fabrikasının kurulması yolunda hemen hazırlıklara girişmiş ve bugün “Pancar Motor” adı altında çalışan fabrikanın temelini 1956’da atmıştır. Gümüş Motor fabrikası 1960 tarihinde seri üretime başlamıştır. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes, 1960 yılı başlarında fabrikayı gezerken: “Ben de çiftçiyim, bu motorları kendim kullandım. Bunun ne kadar büyük bir adım olduğunu çok iyi biliyorum. Türkiye de bunların yapılabileceğini görmek, beni son derece memnun etmiştir. Keşke ben bu fabrikayı 1960’ta değil de 1950’de görseydim. O takdirde Sümerbank’ın birçok fabrikalarını özel sektöre satar, oradan aldığım para ile Türkiye de Ağır Sanayi fabrikalarını kurardım.” diyerek duygularını dile getirmiş ve Erbakan’a tebrik ve takdirlerini iletmiştir. Ayrıca fabrikanın ihtiyacı olan 1.300.000 Dolar’lık dövizi de hiç bekletmeden, bir gün içinde tahsis ettirmiştir.

1960 yılında Ankara da yapılan sanayi kongresinde, Gümüş Motorun ürettiği makineleri ve parçaları tanıtan Erbakan, “Yeni hedefimiz, Türkiye’mizde artık yerli otomobillerin de yapılmasıdır” fikrini dile getirmiş, o zaman yönetimde olan askerlerce kabul gören bu fikir üzerine, Eskişehir Demiryolları CER atölyesinde “Devrim otomobili” adıyla ilk yerli otomobili imal etmiştir.

1965 yılında profesör olan Erbakan, 1969’da Odalar Birliği genel başkanlığına seçilmiştir. O zamanki Demirel Hükümeti, her türlü kanuni hükümleri hiçe sayarak Erbakan’ı polis zoruyla görevinden uzaklaştırma yoluna gitmiştir. Bunun üzerine siyasete atılmaya karar vermiş ve milletvekili adayı olmak için Adalet Partisine müracaat etmiştir. Buradan veto edilen Erbakan, 1969 seçimlerinde Konya’dan bağımsız olarak adaylığını koyup seçilerek meclise girmiştir.

1970 tarihinde Milli Görüş’ün ilk partisi olarak kurulan Milli Nizam Partisi, 1971 Nisan’ında ihtilal yönetiminin de baskısıyla antidemokratik bir biçimde kapatılır. Daha sonra 1972 yılında kurulan Milli Selamet Partisi, S. Arif Emre’nin resmi riyasetinde, Erbakan’ın da tabii liderliğinde girdiği 1973 seçimlerinde meclise girip, grup kurar.

1974 yılında kurulan MSP-CHP Koalisyonunda, Başbakan yardımcılığı ve Ekonomik Kurul Başkanlığı görevlerini üstlenen Erbakan, böylece Türkiye`nin maddi ve manevi kalkınması yolundaki ağır sanayi hamlesini de fiilen başlatmış olur. 1974 Kıbrıs Barış Harekatının gerçekleşmesinde ve Ada’da zulüm gören soydaşlarımızın refaha ulaştırılmasının ana mimarı olmuştur. Erbakan, Siyasi hayatını büyük bir azimle sürdürmüş, ülke, millet, ümmet ve insanlık için yoğun bir siyasi maratona tutuşmuştur. Ancak 12 Eylül ihtilalinin getirdiği antidemokratik uygulamalarla partisi kapatılan Erbakan 1987 yılına kadar siyaset yasağı cezası alarak politikadan resmen uzak kalır.

Eylül 1987’deki referandumla yeniden siyasi haklarını elde eden Erbakan, 1983 yılında kurulmuş olan Refah Partisi’nin kongresinde tekrar genel başkanlık makamına oturur. 1991 seçimlerinde milletvekili seçilir. Daha sonra belediyeler devrimini gerçekleştirir ve nihayet 1995 genel seçimlerinde büyük bir başarı kazanarak Refah Partisini birinci parti konumuna yükseltir.

1995 genel seçimlerinde Konya’dan milletvekili seçilerek meclise girer ve Türkiye’nin başbakanı olur. Koalisyon hükümeti sırasında halkın desteğini alan devletin bütçesinde gelir-gider denkliğini hedefleyen Denk Bütçe ve Havuz Sistemi, Edirne’den Kars’a ağır sanayi hamlesi gibi birçok önemli başarının yanında uluslararası alanda gelişmekte olan 8 ülkenin iş birliğine öncülük yaparak büyük bir gayretle altı ay gibi kısa bir sürede D-8’i (Development-8) meydana getirir.

İş Dünyasından STK’lara, Medya’dan siyasete, birçok yapının antidemokratik şekilde dış destekli ilişkileri ile 28 Şubat 1997 yılında Prof. Dr. Necmettin Erbakan, Başbakanlık görevini bırakmak zorunda bırakılmıştır. 1998 yılı Şubat ayında genel başkanı olduğu Refah Partisi’nin kapanmasıyla 5 yıl siyasi yasaklı hale gelen Erbakan 2003’te Saadet Partisi’nin genel başkanlığına seçilir. 2004 yılında genel başkanlıktan ayrılsa da 2011 tarihinde tekrar Genel Başkan seçilir.

Milli Görüş lideri Erbakan, kalp yetmezliği nedeniyle 27 Şubat 2011 günü öğle saatlerinde yaşamını yitirir. Devlet töreni yapılmamasını vasiyet eden Erbakan, 1 Mart Salı günü şiirde de gayet sarih ifade edildiği gibi milyonlarca seveninin katılımı ve dualarıyla Fatih Camii’nde öğle namazına müteakiben kılınan cenaze namazının ardından İstanbul Merkez Efendi’deki aile kabristanlığına defnedilir.

Öğretisi

Necmettin Erbakan’ın öğretisi sadedinde zikredeceğimiz en önemli kıymet “Milli Görüş’tür. Milli Görüş’e istikamet veren, bu düşüncenin ufkunu tayin eden en muharrik amil de İslâm’ın ta kendisidir. Bu noktadan Milli Görüş’ün genel karakteristiğini şöyle hülasa edilebiliriz: Erbakan’a göre İslâm peygamberleri, insanları tevhid ve adalete davet ederek insanların hak ve adalet bilincini geliştirmişlerdir. Bütün peygamberlerin insanlığı davet ettiği İslam dini, yeryüzünü imar ve ıslah etmenin yol haritası hükmündedir. Peygamberleri rehber edinen İslam âlimleri, düşünür ve önderleri ilimle hidayeti birleştirdikleri için feraset, dirayet, sebat ve sabır sıfatlarına sahip olmuşlardır. Onlar, peygamberleri rehber edinerek tarihin akışını değiştiren çığırlar açmışlar ve beşeriyetin ufkunu genişleten hedefler belirlemişlerdir. Onlar, ilimde doğruların öne çıkmasına, ahlaki hususlarda iyi ve güzelin yaygınlaşmasına, iktisadi alanlarda kaynakların verimli kullanılarak faydalı mal ve hizmetlerin üretilmesine ve siyasette ise adaletin tesis edilmesinde aktif görev üstlenmişlerdir. Onlar yeryüzünün imar ve ıslahında önder olmuşlardır. Erbakan’a göre, bugün, yeryüzünün imar ve ıslahında söz konusu ettiğimiz amilin ışığında önderlik eden hareket, Milli Görüş’tür.

Söz konusu ettiğimiz bu hususların ışığında Milli Görüş, Erbakan’a göre herhangi bir siyasi hareket değildir. Erbakan’a göre Milli Görüş, bu toprakların kendi içerisinden çıkarmış olduğu bir hareket olup başlangıç tarihi Hz. Adem’e kadar uzanmaktadır.

Söz konusu ettiğimiz bu hususların ışığında, kanuni zorluklar dolayısıyla ne kadar Milli Görüş deniliyorsa da Erbakan’ın “millîden’’ anladığının “dinî” olduğunu belirtmemiz gerekmektedir. Zira Kur’an-ı Kerim’de millet “din ile takip edilen yol” (Al-i İmrân, 3/96) manasında kullanılmıştır. Bu yönüyle Milli Görüş, hem yerliliği hem de diniliği ihtiva etmektedir. Dinîliği “millet-i İbrahim” ifadesinde karşılığını bulan “millet”in ırk ayrımı yapmayan, inanç birliğini ifade eden dolayısıyla Türk veya Kürt’ün de bağlı olduğu İslam dinine atfen telakki edilmelidir. Bu kavram aynı zamanda kurulan iki partinin adının da içinde yer alması ile dikkate şayandır. Bunlar Milli Nizam ve Milli Selamet’tir. “Millet-i İbrahim” olma durumu Erbakan’ın Bingöl konuşmasında: “Ne mutlu Türk’üm derseniz, Kürt kökenli bir Müslüman evladı da kalkar; ben de Kürdüm, daha doğruyum, daha çalışkanım, deme hakkını kazanır.” ifadesinde tebellür eder hale gelmiştir. Aslında bu ifadenin ardında yatan mana ulus-devletin, ırkçılık ve dinsizliğe açık olan tarafının sorgulanmasıdır. Diğer taraftan Milli Görüş’ün “milli” sıfatının muhtevasında ümmetçi bir vurgu da bulunmaktadır. Nitekim Milli Görüş’ün 1970’li yıllarda “ağır sanayi” diyerek “organize sanayiler kurmak, 1980’lerde Adil Ekonomik Düzen fikriyle hareket etmek yönüyle “yerliliği temsil ederken, 1990’larda yeni bir dünya düzeni için D-8’i kurmak, onun bütün insanlığın saadeti için “evrensel” bir düşünce ve çalışma vizyonuna sahip olduğunun bir göstergesi olmuştur.

Bütün bu ifadeler ve değerlendirmelerden sonra Erbakan’ın Milli Nizam Partisi’nin beyannamesinde geçtiği üzere Milli Görüş ifadesinin arka planında dört temel fikriyatın akislerine işaretler olduğunu ifade edebiliriz. Erbakan’ın Fatih’in İstanbul’un fethi ve Kanuni’nin Viyana kuşatmasına yaptığı vurgudan hareketle “Osmanlıcı”; Kurtuluş savaşına yaptığı vurgudan dolayı “Milli bağımsızlıkçı”; Hakk’a bağlılık, Batıl’a karşı olma, iyiliği emretmek kötülükten sakındırmak gibi ifadelerden dolayı “İnancına bağlı”; barajlar yapılması, füzeler üretilmesi ve ağır sanayi hamlesi (ulusal kalkınmacı bir hat) hedefinden dolayı “Modernist”tir.

Dış politikadaki insanlığa huzurlu yaşam hedefi ise İslam dünyasına öncülük edecek Büyük Türkiye’yi ve daha adil bir dünya inşasını hedeflemesindendir.

Milli Görüş’ün batı ve modernizme şüpheci yaklaşımı, İslami değerleri vurgulayan söylemi ve alternatif ekonomik model anlayışı (adil ekonomik düzen) ile İslami entelijansiyaya önemli bir politik zemin sağlamıştır.

Erbakan’ın Milli Görüş’ü temellendirdiği bazı hususlara kısa bir değinide bulunursak hareketin gözden kaçırılmaması gereken bir iç bütünlük ve tutarlılığının olduğu daha aşikar hale gelecektir. Erbakan, Milli Görüş’ün fiziği olarak 5 kavramı zikretmektedir. Bunlar; hidayet, feraset, dirayet, sebat ve sabırdır. Bu kavramlar Erbakan’ın İslam’ı anlamada ve Milli Görüş’ü tarif etmede sıklıkla müracaat ettiği temel kavramlardır. Bu kavramlar birbiri ile doğrudan irtibatlıdır. Erbakan’a göre, hidayet, Allah’ın insana bahşettiği en büyük lütuftur. İnsan bu sayede ilimde doğru ile yanlışı; ahlakta iyi ile kötüyü ve güzel ile çirkini; iktisatta faydalı ile zararlıyı; siyasette ise adalet ile zulmü ayırt etme bilincine sahip olur. Hidayet ile ilmi birleştirenler ise feraset sahibi olurlar. Bu sayede hadiselerin sebep ve sonuçlarını değerlendirerek olayların muhtevasını kavrarlar, hangi yol ve yöntemin insanı hedefe ulaştıracağını fark ederler. Tevhid ve adalet inancı, müminlere hak ve adaleti savunmada dirayet kazandırır. Bu sayede dirayet sahibi insanları hedeflerine ulaşmada hiçbir tehdit ve zorluk alıkoyamaz. Hayatlarının her anını hedeflerine ulaşmak için değerlendirirler. Sebat, ayağı sağlam zemine basmak ve sendelememektir. Sebat sayesinde ayaklarını sağlam yere basanlar karşıdan gelen zorluklar ve sadmeler ile sendelemezler. Bu konu ile ilgili Kur’an yeryüzünü imar ve ıslah edecek düzeni kuracak olan inananlara, “Ey iman edenler! Eğer siz Allah’ın dinine yardım ederseniz Allah da size yardım eder ve ayaklarınızı sabit kılar” (Muhammed Suresi, 47/7) ayetini hatırlatmıştır. Sabır ise her çeşit zorluk ve güçlük altında hedefe ulaşmak için yola devam etmektir. Zorluklara katlanarak hedeften vazgeçmeme azim ve iradesidir. “Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülüklerden sakındır. Başına gelenlere sabret, çünkü bunlar, azmi gerektiren işlerdendir.” (Lokman Suresi, 31/17).

Erbakan’a göre Milli Görüş’ün kimyası ise şunlardır:

1. Milli Görüş maneviyatçıdır. Yani ahiret inancına merkezi bir rol atfetmektedir.

2. Milli Görüş hakkı üstün tutmakta ve hakkı savunmaktadır.

3. Milli Görüş nefis terbiyesini esas almaktadır.

Erbakan’ın “Bizim ahlakımız tekke adabıdır” sözü, Milli Görüş’ün üçüncü kimya maddesinin neredeyse alamet-i farikasıdır. Milli Görüş’ün dayanışmacı modelde teşkilatlanması geniş kitleler için onu hem bir parti, hem bir okul, hem de bir ekonomik dayanışma kurumu haline getirmiştir.

Erbakan’a göre, şuurlu Müslüman olmanın en büyük göstergesi karargâha, yani cihad emirine bağlılık gösterilmesidir.

Ahlak ve Siyaset Düşüncesi

Necmettin Erbakan’ın ahlak ve siyaset düşüncesinin merkezinde İslam bulunmaktadır. Ona göre İslam, “Bir hayat nizamıdır. Allah yapısı olduğu için mükemmeldir ve tamdır. Zerre kadar noksanı, fazlası ve hatası bulunmamaktadır. İslam dini, bir bütündür. Ona bir şey katılmaz ve ondan bir şey çıkarılmaz. Baştan sona Hak’tır, hayırdır ve hepsi, herkes için ve her yerde lazımdır. Çünkü İslam, dünya ve ahiret saadetinin tek adresidir. İslam ile batıl sistemler bir kalpte birleşmez ve barışmaz. İslam bize ve zamana uymaya mecbur değildir. Ama herkes, her zaman İslam’a uymak zorundadır”. O yüzden Müslümanların İslam’a uyma eylemi sadece inanç, ibadet ve ahlak hususunda değil, aynı zamanda siyaset, ahlak, ekonomi, sanat, eğitim, hukuk gibi hayatın bütün unsurlarında kendisini göstermelidir. Nitekim İslam zekât, faiz gibi uygulamaları ile iktisadi alana; şura, liyakat, devlet başkanının adaletli olması gibi ilkeleri ile idari ve siyasi alana; haklar ve sorumluluklar gibi hususlar ile hukuk alanına dair ilkeler koyan bütüncül bir sistemdir. Erbakan’ın siyaset düşüncesinde, İslam dininin bütün bu unsurlarını bir arada hayata uygulama hususunda bir nizamı siyaset arenasında hayata geçirmek hedeflenmiştir. Bu hedef uğrunda Erbakan, İslam’ı siyaset dahil hayatın bütün alanlarında belirleyici unsur olarak görmüştür. Bu doğrultuda şahsına niçin siyaset yaptığı sorulduğunda “Cihad edilmeyen yerde İslâm yaşamaz” diyerek “Biz siyaset yapmıyoruz, biz cihad ediyoruz” şeklinde verdiği cevabı onun söz konusu ettiğimiz siyaset düşüncesinin merkezinde cihad anlayışının olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Erbakan, siyasetin değerlerimizi tahrip ettiği kirli arenada “Önce Ahlâk ve Maneviyât” diyerek “Cihad” düsturuyla hizmet edilmesi gerektiğini savunmuştur. O’na göre; “cihad ibadeti en büyük ibadettir, namaz dinin direği, cihad ise zirvesidir” (Tirmizi, 1398/1978, 8/2749; İbn Mace, 1982, 12/3973) hadisinde de ifade edildiği üzere cihad ibadeti en büyük farzdır. Çünkü, diğer ibadetler için belli bir zaman, mekan ve miktar belirtildiği halde cihad için böyle bir sınırlama yapılmamış, cihadın her zaman, insanın takatinin sonuna kadar, disiplinli ve organizeli bir şekilde teşkilatlanarak yapılması gereken bir ibadet olduğunu vurgulamıştır. Erbakan cihadın en büyük ibadet olmasının sebepleri arasında “İnsanlığın en hayırlısı insanlığa en faydalı olandır” (Buhari, 1315/1897, 35) prensibinin olduğunu hatırlatmıştır. Yine “Kimse kendisi için yaşamaz, kardeşi için yaşar” düsturu ile “İki Müslüman birbirine giderken, ben şimdi şu yaklaştığım arkadaşımdan ne menfaat elde edebilirim diye bir araya gelirse o buluşmalarından hayır gelmez. Tersine, ben şimdi şu gittiğim kardeşime nasıl faydalı olabilirim diye yaklaşırsa o buluşmadan büyük faydalar hâsıl olur” ifadesi Erbakan’ın cihat anlayışının temel özelliğini faş etmektedir.

Erbakan’ın siyaset düşüncesinde ahlak önemli bir yer teşkil etmektedir. “Önce ahlak ve maneviyat” sloganı siyaset düşüncesinin merkezinde ahlak ve maneviyatın olduğunu gayet sarih ifade etmektedir. Erbakan’ın siyaset düşüncesinin temelinde ahlak ile topluma yararlı insan yetiştirmek, insanların “irfan” sahibi olarak yetişmesini sağlamak ve manevi terbiyeye ve bu meyanda nefis terbiyesine öncelik vermek bulunmaktadır.

Dijital Yapım: MÜSİDER ve TV5 Televizyonu

Şehir yaşamının stresinden uzaklaşmak isteyen ziyaretçiler, serin ve temiz havasının yanı sıra soğuk kaynak sularıyla da tanınan yaylanın yolunu tutuyor.

Hayvanlarını otlatmak için yaylaya göç eden yöre sakinlerinin yanı sıra bölgeye kentten ve farklı illerden gelen ziyaretçiler, kamp, piknik, balık tutma gibi etkinliklerle keyifli vakit geçiriyor.