Etkinlik süresince hafta içi her gün yoğunluk yaşanacağı gerekçesiyle kent sakinlerinden toplu taşıma araçlarını kullanmaları istendi.

New York Polis Teşkilatı (NYPD), Amerikan Gizli Servisi ve Federal Soruşturma Bürosu (FBI) birimleri de söz konusu etkinlikte her türlü güvenliği sağlamak için ortak harekat merkezi kurdu.

Bu kapsamda kara, deniz ve havadan alınacak tedbirlerle "en üst seviyede" güvenlik çemberi oluşturulacağı belirtildi.

Federal yetkililer, izinsiz uçan insansız hava araçlarını (İHA) etkisiz hale getirmek için New York polisine özel yetki verdi ve zirve boyunca BM binasının çevresindeki 2 deniz mili yarıçapındaki alanda geçici uçuş yasağı uygulanacağını duyurdu.

Yetkililer, siber güvenlik konusunda da titiz bir çalışma yürütüleceğini ifade etti.

"Yüksek güvenlik riski" vurgusu yapıldı

Öte yandan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ise 81. Genel Kurul öncesinde Manhattan genelinde uygulanacak olağanüstü güvenlik önlemlerini ve trafik planını açıkladı.

Mamdani ve ekibi, küresel gerilimler, beklenen yoğun protestolar ve 200’e yakın ülkeden liderlerin katılımı nedeniyle bu yılki zirvenin "yüksek güvenlik riski taşıyan bir ortam" olarak sınıflandırıldığını kaydetti.

Ayrıca NYPD'nin bomba imha uzmanları, terörle mücadele timleri, özel eğitimli köpekleri ve ağır silahlı birlikleri, Manhattan genelinde 24 saat nöbette olacak.

BM Genel Merkezinin hemen arkasında bulunan East River üzerinde ise ABD Sahil Güvenlik birimine ait unsurların da sürekli devriyede olacağı kaydedildi.

Diplomasi sahnesinde "akılcı ve pazarlığa kapalı" bir tutum izlediklerini dile getiren Kalibaf, İran'ın mesaj ve şartlarının aracılar vasıtasıyla ABD'ye iletildiğini ifade etti.

Kalibaf, "Bu şartlar yerine getirilmediği sürece, İran halkının meşru hakları tanınmadıkça ve ABD taahhütlerini uygulamadıkça, hiçbir şekilde müzakerelerden öncesine dönülmeyecek ve Hürmüz Boğazı açılmayacak." dedi.

İran'da ABD ile müzakerelere karşı çıkan kesimlere de seslenen Kalibaf, "Biz, savaş ya da müzakere şeklindeki ikilemin gerçekçi olmadığına, hem savaşılması hem de müzakere edilmesi gerektiğine inanıyoruz." diye konuştu.

Makul ve güçlü şekilde savaşılması, uygun zamanda ise güç ve akılcılıkla müzakere edilmesi gerektiğini söyleyen Kalibaf, şu ifadeleri kullandı:

"Gerektiği anda sahip olduğumuz tüm askeri kapasiteyle düşmanı geri püskürtmeli ve ona ağır darbeler indirmeliyiz. Ancak sahada önemli bir zafer elde ettiğimiz ve düşmanın zayıf durumda olduğu bir zamanda, diplomasi araçlarıyla bu kazanımları pekiştirmeliyiz."

Bu kapsamda, Bakanlığın Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığının koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla iki cinayet dosyasının daha aydınlatıldığını aktaran Gürlek, şu bilgileri verdi:

"İstanbul Gaziosmanpaşa'da 6 Temmuz 2018 tarihinde Abdülhamid Terkin'in öldürülmesine ilişkin dosyada; HTS ve baz kayıtları, görüşme kayıtları, iyileştirilen güvenlik kamerası görüntüleri ile tanık beyanlarının yeniden değerlendirilmesi sonucunda olayın beşinci şüphelisi tespit edildi. Yakalanan şüpheli, kasten öldürme suçundan tutuklandı.

Osmaniye’nin Düziçi ilçesinde ise Ağustos ayında kaybolan Ayşegül Yaşar’ın dosyası, HTS ve kamera kayıtları, tanık beyanları, kriminal incelemeler ve elde edilen yeni deliller doğrultusunda yeniden kapsamlı şekilde ele alındı.

Şüphelinin olay günü kullandığı araçta tespit edilen biyolojik bulguların Ayşegül Yaşar’ın anne ve babasından alınan örneklerle uyumlu olduğunun belirlenmesinin ardından çalışmalar derinleştirildi. Şüphelinin yer göstermesi sonucu Ayşegül Yaşar’ın cansız bedenine ulaşıldı. Şüpheli ile birlikte anne ve babası gözaltına alındı."

"Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin; hiçbir cinayet karanlıkta kalmayacak"

Dosyaların aydınlatılmasında görev alan Gaziosmanpaşa ve Düziçi Cumhuriyet Başsavcılıkları ile İstanbul ve Osmaniye İl Emniyet Müdürlükleri, Gaziosmanpaşa İlçe Emniyet Müdürlüğü, Adana Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü ve diğer kamu görevlilerine teşekkür eden Gürlek, "Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin; hiçbir cinayet karanlıkta kalmayacak, hiçbir fail adaletten kaçamayacaktır" ifadesini kullandı.

Eskiden insan az, yer çokmuş. İnsanlar göçer, konarmış. Yine aileler varmış. Ama aileler büyükmüş. Bir aileden bir aşiret, bir boy hatta bir hanedan meydana gelebilirmiş. Köyler de böyleymiş, neredeyse bir akrabalar topluluğuymuş.

Günümüzde ise büyük yerleşimler, şehirler ve şehir emanetleri belediyeler var. Göçler hala var, ama ya zorunlu ya da isteksizce…

Şehirlerde her millet bir arada, her meslek, her cins insan birlikte yaşıyor. Zengin, fakir ve muhtaç, hasta…

2024 yılında Medici Ailesi üzerine bir yazı yazmıştım. ( https://muratulker.com/faiz-yasagi-mi-ronesansa-sebep-icinden-papa-cikaran-aile-medici/ ) Tim Parks’ın Medici ailesini anlattığı kitabından hareketle, 15. yüzyıl Floransa’sında, bence bir şehir devleti idi, para, siyaset, din, sanat ve iletişimin nasıl iç içe geçtiğini anlattım. Mediciler, 1397’de kurdukları banka sayesinde Avrupa’nın en güçlü ailelerinden biri haline geliyor, faiz yasağının bulunduğu Katolik dünyasında kambiyo, hizmet bedeli ve benzeri yöntemlerle finansmanı sürdürüyor, Vatikan ve Avrupa saraylarıyla yakın ilişkiler kuruyor.

Yazımın asıl vurgusu Medicilerin yalnızca başarılı bankacılar olmadığı idi. Medici ailesi servetini doğrudan teşhir etmek yerine kiliseleri, sanatçıları, mimarları ve bilim insanlarını destekleyerek toplumsal meşruiyet ve siyasi nüfuz kazanıyor. Michelangelo, Botticelli, Leonardo da Vinci gibi sanatçılara verilen destek, Floransa’nın Rönesans’ın merkezi olmasına katkıda bulunurken aynı zamanda Medici ailesinin imajını ve gücünü pekiştiren bir iletişim aracına dönüşüyor.

Bugünkü anlamıyla çok başarılı bir itibar yönetimi, halkla ilişkiler ve güç iletişimi stratejisi yapıyorlar. Mediciler finansal güçlerini kültürel güce, kültürel güçlerini de siyasi meşruiyete çevirmeyi başarıyorlar. Tim Sparks özellikle Medicilerin sanat hamiliğinin arkasında iktidar, çıkar, dini yasakları aşmak ve siyasi mücadelelerinin de bulunduğunu vurguluyor.

Medici ailesinin hikayesi, kuşkusuz sermayenin sanat ve iletişim yoluyla nasıl meşruiyet ve güç üretebildiğinin tarihten iyi bir örneği; fakat güç kazanmak için kullanılan araçların ahlaki olup olmadığı ayrı bir mesele çünkü amaca ulaşmak için her yol geçerli değildir.

Tüm bunları bana çağrıştıran Eksim Holding’in 40. kuruluş yıl dönümü vesilesiyle düzenlendiği “Kitaba Vefa: Cilt Sanatı ve Restorasyon Sergisi” oldu. Tophane-i Amire’deki serginin açılışı Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle gerçekleştirildi. Bana sergiyi ancak geçen hafta gezmek nasip oldu. Serginin hazırlanmasında, Abdullah Tivnikli Vakfı bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Araştırma ve Eğitim Merkezi, İSAR Mücellithanesi önemli bir rol üstlenmiş. Yıpranmış yazma ve matbu eserlerin cilt ve restorasyon çalışmalarını gerçekleştiren mücellithane, kültürel mirasın korunmasına bu şekilde katkı sunmayı görev getirmiş.

Sergi çalışmaları İSAR Mücellidi Muharrem Kalenci Bey tarafından hazırlanmış. Sağ olsun önemli bir cilt sanatçımız Kalenci Hoca, birbuçuk saatini ayırıp sergiyi bana ve arkadaşlarıma gezdirdi. Böylece cilt sanatını yakından tanıma imkanı buldum, işçiliğe, ustalığa hayran oldum. Böyle bir sergiyle bizi buluşturan, Tivnikli ailesine hem rahmet okudum hem teşekkür ettim. Sergi izlenimlerini yazacağım ama önce Medici yazımdan yola çıkarak aklıma gelen soruyu paylaşayım: Büyük servetlerin bir şehre karşı sorumluluğu nedir?

Elbette Floransa’nın Medicileri ile bugün İstanbul’daki iş sahibi aileleri tarihsel olarak aynı kefeye koymak doğru olmaz. Ama başlıktaki soru hala geçerli, servet şehrine ne fayda sağlıyor?

Mesela kökleri Erzurum’un eski tüccar çevrelerine uzanan Tivnikli Ailesi (1) üzerinden konuya bakalım. Tivnik babannelerinin köyünün adı. Arkadaşlarım olan İsmail Fahreddin ve Abdullah Tivnikli kardeşler 1986’da Eksim Dış Ticaret’i kurarak bugün ikinci kuşak oğulları Ebubekir Tivnikli’nin Yönetim Kurulu başkanlığı ve Mustafa Tivnikli’nin Yönetim Kurulu Üyeliği ile devam eden Eksim Holding’in temelini attılar. Gıda ve dış ticaretle başlayan faaliyetler daha sonra enerjiye de yayıldı. İyi bir dostumuz olan rahmetli Abdullah Tivnikli’nin hikayesinde ise ticaretin yanı sıra finans ve vakıf insan olması belirleyici olmuş. Türkiye’de katılım bankacılığının kuruluş döneminde aktif rol alan Abdullah, Albaraka Türk ve Kuveyt Türk’ün kuruluş süreçlerinde bulundu. Fakat onun hayat çizgisindeki belki de daha kalıcı taraf, kazandığı servetin bir bölümünü kurumsallaştırarak vakfetmesi oldu. 2008’den itibaren İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfı olarak faaliyet gösteren kurum, 2018’de Tivnikli’nin malvarlığı ve vakfa sürdürülebilir gelir sağlayacak akarlar tahsis etmesiyle Abdullah Tivnikli Vakfı’na dönüştü. Bugün vakıf eğitimden sağlığa, sosyal yardımdan çevreye, kültür ve sanata uzanan faaliyetler yürütüyor.

Burada geçen akar sözü bizi birkaç yüzyıl geriye, doğrudan Osmanlı İstanbul’una götürüyor. Vakıf geleneğinde mesele yalnızca bir binayı bağışlamak veya bir defaya mahsus bir bağışta bulunmak değildir. Yapılan hayrın çok yıllar sonra da yaşayabilmesi için gelir getirecek dükkanlar, hanlar, araziler ve başka mülkler bağlanırdı. Yani hayırseverlik, sosyal sorumluluk projesi bir finansman modeli haline getirilip sürdürülebilirlik kazanmıştır.

Tivnikli ailesinin bu kültür girişimine ve bu tür tüm hayırlı girişimlere bu açıdan bakmak gerekir. 2023’te de Erzurumlu Tivnikli Hacı Faruk Efendi’nin üç yüzü aşkın ciltlik kütüphanesinden yıpranmış eserler üç yılı aşan bir çalışmayla restore edilmiş ve “İki Kapak Bir Hazine” adıyla Üsküdar’da Özbekler Tekkesi’nde sergilenmişti (2). Yeni sergide ise Eksim’in kırk yılına atfen restore edilen kırk eser, restorasyon bekleyen nadir kitaplar ve geleneksel cilt sanatının teknikleri ziyaretçilerle buluştu. Burada değerli olan sadece eski kitapları tamir etmek değildi.

Bir şehrin kültürünü yalnızca büyük konser salonları, müzeler ve bienaller oluşturmaz. Bazen kültürel sürekliliği sağlayan şey, bir kitabın dağılmakta olan şirazesini yeniden bağlayabilecek ustanın hala var olmasıdır. Ciltçilik, tezhip, hat, ebru, kağıt konservasyonu gibi alanlarda ustalık zinciri koptuğunda, müzelerdeki eserleri korusanız bile o eserleri meydana getiren bilgiyi kaybedersiniz. İSAR Mücellithanesi’nin yaptığı iş bu nedenle nesne ile birlikte onu koruyacak insan bilgisini de korumaktır. Üstelik Özbekler Tekkesi ve Tophane-i Amire gibi tarihi mekanların tekrar kültürel dolaşımda olması İstanbul açısından başlı başına bir kazanımdır.

Aslında İstanbul tarihte bu şekilde imar edilegelmiş bir şehirdir. Şehre bugün tarihi kimliğini kazandıran, dünyanın hayranlık duyduğu önemli kısmı devrin padişahlarının, hanedan üyelerinin, sadrazamların, paşaların, tüccarların ve zenginlerin yaptırdığı vakıf eserleriyle oluşmuştur. Padişahlar bunun en görünür örnekleriydi. Fatih Sultan Mehmed yalnızca İstanbul’u fethetmedi; onu bir imparatorluk başkenti olarak yeniden kurguladı. Ali Kuşçu gibi bilim insanlarını İstanbul’a çağırdı, İtalyan hümanistleriyle ilişki kurdu ve hatta Gentile Bellini’yi Venedik’ten getirterek portresini yaptırdı. Sarayı, medreseleri ve kütüphaneleri bir kültür politikasının parçalarıydı (3). Tabiatıyla Fatih’ten önce de mesela Bursa’da var olan bu anlayış günümüze kadar fasılalı da olsa devam etti.

Kanuni Sultan Süleyman devrinde bu himaye Mimar Sinan’la birlikte tüm İstanbul’a ve memlekete yayıldı. Mesela Süleymaniye sadece muhteşem bir cami değildir; medreseleri, darüşşifası, imareti, sibyan mektebi, tıp medresesi, tabhanesi ve diğer yapılarıyla eğitimden sağlığa, yoksulun beslenmesinden bilginin üretimine kadar hayatın birçok alanını kapsayan bir toplumsal altyapıdır. Ve bütün bunların devamını sağlayacak vakıf gelirleri yani akarlar oluşturulmuştur. Burada sanat ile sosyal faydayı birbirinden ayırmak neredeyse imkansızdır. Güzel olan aynı zamanda işe yarar; işe yarayan ise güzeldir (4).

III. Ahmed’in Topkapı Sarayı’nda dağınık durumdaki değerli kitapları bir araya getirip 1719’da müstakil bir kütüphane yaptırması da aynı zihniyetin başka bir örneğidir. II. Abdülhamid dönemine gelindiğinde Yıldız Sarayı Kütüphanesi ile bugün 911 albüm ve 36 binden fazla kareden oluşan Yıldız fotoğraf koleksiyonu ortaya çıkar. Yani Osmanlı’da kültür hamiliği yalnız cami yaptırmak değil, kitabı toplamak, bilgiyi saklamak, sanatçıyı desteklemek, mimariyi üretmek ve hatta çağın yeni teknolojisi olan fotoğrafı kullanarak bir medeniyetin görsel hafızasını oluşturmayı da kapsar (5)

Yine neredeyse şehrin atardamarlarından biri olan Divanyolu, İstanbul’da bu anlayışın en iyi temsil edildiği yerlerden biridir. Biz bugün yürüyerek veya tramvayla geçerken Roma’nın Mese’sinden Osmanlı’nın Divanyolu’na uzanan bu hattın yüzyıllarca şehrin omurgası olduğunun farkında mıyız? Doğu Roma döneminin ana tören ve ticaret aksı Mese, Osmanlı döneminde büyük ölçüde Divanyolu olarak yaşamaya devam etti. Topkapı Sarayı’ndaki Divan’a gidip gelen devlet adamları bu güzergahı kullanıyor, padişahlar, vezirler ve paşalar yol boyunca camiler, medreseler, türbeler, sebiller, çeşmeler, hanlar ve kütüphaneler yaptırıyordu. Dolayısıyla Divanyolu yalnız bir ulaşım aksı değil, servetin kamusal hizmete dönüştüğü bir medeniyet koridoru haline geliyordu (6).

Burada küçük ama aile tarihimiz açısından önemli bir tarihi ayrımı da yapalım. Divanyolu üzerindeki meşhur müstakil yazma eser kütüphanesi Köprülü Kütüphanesidir. Fazıl Ahmed Paşa tarafından babası Köprülü Mehmed Paşa’nın vasiyeti üzerine kurulmuş ve 1678’de üç kütüphaneci, bir ciltçi ve bir kapıcıyla hizmete açılmıştır. Benim Fatih Medresesi mezunu rahmetli dedem Hacı İslam Efendi bu kütüphanede müstahdem olarak çalışmış. Hacı İslam Efendi genç yaşında İstanbul’a gelmiş, önce Fatih Medresesi’nde, ardından Darülmuallimin’de eğitim görmüş. Eğitimini II. Abdulhamit adına verilen bir bursla tamamlamış. Sonra öğretmenlik ve imamlık yapmış. Ailemiz yeniden İstanbul’a geldiğinde memuriyete başvuruyor ama eğitim belgeleri kaybedildiği için diplomasını ibraz edemiyor. Sonrasında Köprülü Kütüphanesi’nde müstahdem kadrosuna alınıyor. Ama kütüphane müdürü Halil Efendi Bey onun bilgi seviyesini fark edince ona memuriyet veriyor ve lojman ayarlıyor. Kim bilir belki yazmaya ve kitaplara merakım aile geçmişimizden geliyordur…

Şimdi yani üç buçuk asır sonra İSAR Mücellithanesi’nde cilt ustalarının yaptığı işe bakınca insan ister istemez bu devamlılığı düşünüyor. Tekrar edersem kitabı sadece yazmak ve satın almak yetmiyor; onu gelecek kuşağa ulaştıracak müesseseyi ve ustayı da yaşatmak gerekiyor (7).

Divanyolu’nda Sokollu Mehmed Paşa külliyesi’ni anmasam olmaz. İstanbul’da başka bir semt de yazıda geliştirdiğim fikri pekiştiriyor. Sokollu ile eşi İsmihan Sultan’ın Eyüp’te Mimar Sinan’a yaptırdığı külliyede medrese, darülkurra, türbe ve çeşme bulunuyor. Medresenin dershanesinde İsmihan Sultan tarafından kurulan kütüphanede Sokollu’nun vakıf mührünü taşıyan 554 yazma eser daha sonra Süleymaniye Kütüphanesi’ne intikal etti. Binanın işlevi değişebilir, kitap başka bir kuruma taşınabilir, fakat vakfedilen kültürel sermaye dört yüz elli yıl sonra hala toplumun malıdır. Vakıf fikrinin gerçek anlamı da bu değil midir? (8)

Şimdi Rüstem Paşa Camii’ne uzanalım. İstanbul’un en yoğun ticaret bölgelerinden Tahtakale’de Mimar Sinan tarafından yükseltilmiş bu olağanüstü yapı, bana kalırsa Osmanlı’da toplumsal fayda anlayışının tek başına güçlü bir kanıtıdır. Burada Cami zemine oturmuyor, dükkanların ve depoların üzerine yükseliyor. Altında ticaret vardır, üstünde sanat ve ibadet. O dükkanlar gelir üretir, vakıf eserini yaşatır. Caminin içini ise Osmanlı çini sanatının en olağanüstü İznik örnekleri kaplar. Sermaye, ticaret, sanat ve kamusal fayda aynı yapının içinde birleşmiştir (9).

Abdullah Tivnikli Vakfı’nın kurulurken akarlarla desteklenmiş olmasıyla Rüstem Paşa Camii’nin altındaki dükkanlar arasında zihniyet bakımından şaşırtıcı bir akrabalık var. Anlayacağınız aradan beş yüz yıl geçmiş ama soru değişmemiştir: Bir hayır işini sizden sonra kim finanse edecek? Kalıcı toplumsal fayda, iyi niyetten daha fazlasını; kurum, kaynak ve süreklilik gerektiriyor.

İstanbul’un zenginleri bu şehirde yalnızca para kazanan insanlar değildir. Bu şehir onlara pazar, insan kaynağı, itibar, bağlantı, gayrimenkul değeri, kültürel prestij ve dünyaya açılan bir kimlik sağlar. Bunun karşılığında şehre yalnız vergi ödemek ve yardımlaşmak kuşkusuz yeterli görülebilir, hukuken de bunun ötesinde bir mecburiyet yoktur. Ama medeni yani uygar olmanın bizim geleneğimizdeki ahlaki yükümlülüğü hukuki yükümlülükten daha geniştir.

İstanbul’un ihtiyacı yalnız yeni müzeler de değildir. Kaybolmakta olan bir zanaatın okulunu kurmak, yüz bin kitabı restore etmek, bir kütüphaneyi yüz yıl yaşayacak gelir modeliyle donatmak, genç sanatçılara atölye açmak, unutulmuş bir yapıyı kamusal hayata kazandırmak, araştırmacılara burs ya da ödül vermek, bir arşivi dijitalleştirmek, bir meydanı güzelleştirmek, bir semtin kültür kurumunu oluşturmak, sanatçıları desteklemek aynı derecede değerlidir. Çünkü toplumsal fayda bazen henüz doğmamış bir çocuğun elli yıl sonra görebileceği bir eseri bugünden korumaktır.

Mediciler Floransa’da servetlerini sanata dönüştürdüler; bunu yaparken elbette güçlerini ve itibarlarını da büyüttüler. Osmanlı İstanbul’unda ise vakıf sistemi daha farklı bir toplumsal mekanizma üretti, özel servetin bir bölümünü kalıcı biçimde kamusal faydaya tahsis etti. Divanyolu’ndan Sokollu’nun kütüphanesine, Rüstem Paşa’nın dükkanlarından Süleymaniye’ye kadar İstanbul’un hala hayran olduğumuz yüzünün büyük bölümü bu düşüncenin eseridir. Bu nedenle Tivnikli ailesinin bir cilt ve restorasyon sergisine destek vermesini yalnızca hoş bir kültür etkinliği diye görmemek gerekir. Asıl değer ticarette üretilen servetin bir kısmının hafızayı koruyan bir kuruma aktarılmasıdır.

İstanbul’un zenginlerine bugün sorulması gereken soru “Ne kadar bağış yapıyorsunuz?” değildir. “Bu şehirde sizden yüz yıl sonra ne kalacak?” Bence gerçek toplumsal faydanın ölçüsü biraz da budur.

Sergiye dönecek olursak. Sergi 40 nadir yazma ve baskı esere ev sahipliği yapıyor. Muhyiddin İbnü’l-Arabi’nin 500 yıllık Fusûsü’l-Hikem nüshasından Şeyh Galib’in el yazması Divan’ına, hattat Hasan Rıza Efendi’nin taş baskı Mushaf’ından, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname’sine kadar pek çok kıymetli eser bu seçkide bir arada yer alıyor.

Serginin bana çağrıştırdığı ofisimde muhafaza edegeldiğim Birgivî Mehmed Efendi’nin meşhur et-Tarîkatü’l-Muhammediyye adlı eseriydi. Birgivî eserini halkın anlayabilmesi için Osmanlıca yazmış; kitabın önsözünde bunu özellikle belirtmiş, eserin daha geniş bir kesim tarafından anlaşılması için böyle yazıldığını söylüyor. Bu kocaman kalın kitabı nasıl edindiğimi tam olarak hatırlamıyorum, ama talebeydim. Amcam görünce ilgilenmişti. Ona vermiştim. O da ofisinde muhafaza ederdi. Birgün ofiste masasının üzerinde açmış kitabı okurken içeri giren bir dostu, ne yapıyorsun, bu çok kıymetli el yazması bir kitap, deyince amcam da kitabı okumayı bırakıp kasaya kilitlemiş.

688 yapraklık, nesih hatla kaleme alınmış bu cildi incelerken insan kitabın yalnız içeriğine değil, bilginin halka nasıl ulaştırıldığına da bakıyor. Bir eseri korumak kadar, onun anlaşılmasını ve nesilden nesile aktarılmasını sağlamak da kültürel mirasın bir parçası önemli bir parçasıdır. Heralde onçin Tarikatı Muhammediye yani Muhammed’in Yolu (SAS) kitabının öz Türkçe latin harfleri ile basılmış çevirisi de yaygındır.

Arapça cild kelimesinden türeyen mücellit sözcüğü, kitaplara hem koruyucu hem de süsleyici kaplar hazırlayan, sayfaları sağlamlaştırarak eserlerin nesiller boyu muhafaza edilmesini sağlayan ustaya denir. Sergiyi bize gezdiren mücellid Muharrem Kalenci Bey eserlerin sadece edebi değerlerini değil, cilt, kağıt ve tezhip gibi döneminin teknolojik ve sanatsal özelliklerini de anlattı. Mesela kitabın kapağı değil kabı olurmuş ondan öğrendik! Restorasyon süreçlerini de örneklerle anlatarak anlamamızı sağladı.

Cilt sanatında kullanılan geleneksel malzemeleri yakından inceleme fırsatı bulduk, tüm eserlere de dokunmak serbest neye istiyorsak dokunup inceleyip serginin keyfini çıkardık.

Kalenci Hoca’dan öğrendik ki salona girişteki bizi karşılayan şerit perdeler bize adeta bir kitabın sayfaları arasında yolculuk yapmamızı sağlamak içinmiş.

Sergiyi gezerken duyduğumuz sesler de Hoca’nın çalışma esnasında kullandığı aletlerin ve atölye ortamının seslerinden oluşan özel bir ses enstalasyonmuş. Kendisi sergiyi gezerken tüm atölyesinin şu an orada olduğunu dolayısıyla bir nevi işsiz kaldığını söyledi. Haliyle tüm gün sergiye gelenlere keyifle işlerini anlatıyormuş.

Sergi salonunun merkezinde, Muharrem Kalenci tarafından kitap şirazesi referans alınarak örülen “Sonsuz Şiraze” adlı eser yükseliyor. Rabbimin doksan dokuz ismine nispetle aynı sayıda kolonun merkezde buluştuğu bu devasa yerleştirme, geleneksel el sanatını modern bir formla salonun merkezine taşıyor.

Sergiyi gezerken cilt sanatına dair teknik alet isimlerini hem de terimleri yerinde ve uygulamalı olarak öğrenme fırsatı oldukça keyif verici. Bakın ben neler öğrendim:

Mikleb: Arka kapağa bağlı olan ve ön kapağın üzerine kapanan “dil” kısmı,

Sertab: Sayfa bloğunu koruyan mukavvalı kenar bölümü,

Şemse: Cilt kapağının merkezinde konumlanan, genellikle oval veya yuvarlak bir formda tasarlanan ana süsleme motifi,

Salbek: Cilt kapağındaki ana motif olan şemsenin alt ve üst uçlarına eklenen, onu dikey doğrultuda tamamlayan uzantı motifleri,

Köşebent: Cilt kapağının dört köşesinde yer alan ve genellikle merkezdeki şemse ile uyumlu bir tasarım sergileyen süsleme motifleri,

Zencirek: Cilt kapaklarının kenarlarını çevreleyen, zincir biçimindeki süslemeler,

Şiraze: Sırt kısmındaki ipek örgü.

Mücellidin kitabı sabit tutmasını sağlayan ahşap sıkıştırma aletinin adı cendere ve kitabın düzenini koruyan ise şiraze. Gündelik hayatta sıkça kullandığımız kumpas kurmak, cendereye sokmak ve şirazesi kaymak gibi deyimlerin cilt sanatından kaynaklandığını öğrenmek oldukça şaşırtıcı oldu.

Sergide, restore edilerek hayata döndürülen eserlerin yanı sıra hala şifa bekleyen eserler de yer alıyor. Eserlerin restorasyon öncesi ve sonrası hallerini belgeleyen fotoğraflar çok etkileyici.

Ayrıca Selçuklu dönemi ciltleri, çârkûşe yani mahfazalı örnekler, şemseli murakkalar katı tekniğiyle hazırlanmış salbek şemseli köşebent ciltleri ve kuburlar… Cilt deyip geçmemek lazım hele kitabın kapağı hiç denilmeyecek…

Serginin küratörü Furkan Türkyılmaz. Sergileme düzeni ferah buldum. Sergi tematik videolarla zenginleştirilerek kapsamlı bir içerik sunuyor. Başta da belirttiğim gibi sergiyi Mücellit Muharrem Kalenci’nin kendi anlatımıyla gezmek çok farklı bit tat bırakıyor. Cilt işinin ne kadar önemli sanatçılık içerdiğini anlamamızı sağlıyor. Kendisine çok teşekkür ederim. 13 Eylül’de biten bu sergi keşke daha uzun süreli olabilse başka yerlerde de kendini gösterebilseydi.

Kaynakça
(1) https://irfandunyamiz.com/muhsin-bir-isadami-abdullah-tivnikli-akile-tekin/
(2) https://www.isar.org.tr/iki-kapak-bir-hazine-sergisi
(3) https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-ii
(4) https://ekitap.ktb.gov.tr/TR-80058/ar-sinanin-eserleri.html
(5) https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmed-iii
(6) https://tr.wikipedia.org/wiki/Divanyolu; https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/8931
(7) https://fatih.gov.tr/istanbul-koprulu-yazma-eserler-kutuphanesi
(8) https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/8931
(9) https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/istanbul/gezilecekyer/rustem-pasa-camii

Erdoğan’ın ABD ziyareti kapsamında ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesi de bekleniyor. Görüşmede Türkiye-ABD ilişkilerindeki başlıkların yanı sıra iki ülke arasındaki mevcut sorunların ele alınması öngörülüyor.

Erdoğan BM Genel Kurulu'nda konuşacak

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Erdoğan’ın 20-23 Eylül tarihlerinde ABD’de bulunacağını duyurdu.

Duran, Erdoğan’ın BM 81. Genel Kurulu genel görüşmelerinin ilk günü olan 22 Eylül’de Genel Kurul’a hitap edeceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Sayın Cumhurbaşkanımız, 'Güveni yeniden inşa etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler' temasıyla düzenlenecek 81. Genel Kurul genel görüşmelerinin ilk günü olan 22 Eylül günü hitaplarını gerçekleştireceklerdir.

Sayın Cumhurbaşkanımız, ziyaret kapsamında BM Genel Sekreteri'nin yanı sıra çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili görüşmeler yapacaktır.

Sayın Cumhurbaşkanımız'ın ayrıca ABD'de mukim vatandaş temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşu temsilcilerinin katıldığı çeşitli programlara teşrif etmeleri de öngörülmektedir."

Erdoğan’ın programında BM Genel Sekreteri ile görüşmenin yanı sıra çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili temaslar da yer alacak.

Ziyaret kapsamında ABD’de yaşayan Türk vatandaşlarının temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşlarının temsilcileriyle programlar düzenlenmesi de planlanıyor.

Fidan: Cumhurbaşkanı Erdoğan kapsamlı mesajlar verecek

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, BM Genel Kurulu gündemine ilişkin değerlendirmesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dünya genelindeki sorunlara yönelik çözüm önerilerini içeren kapsamlı bir konuşma yapacağını söyledi.

Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında yapay zeka alanında gelecekte ortaya çıkabilecek risklere karşı ortak adımlar atılması çağrısında bulunacağını belirtti.

Türkiye-ABD gündeminde S-400 ve CAATSA

Fidan, Erdoğan ile Trump arasında yapılması beklenen görüşmeye ilişkin değerlendirmesinde ise Türkiye-ABD ilişkilerindeki sorun başlıklarından CAATSA yaptırımlarına değindi.

Türkiye’nin CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için çalışmalar yürüttüğünü belirten Fidan, S-400 meselesinin çözümüne yönelik bazı fikirlerin bulunduğunu söyledi.

Fidan, Türkiye ile ABD arasında karşılıklı iyi niyet çerçevesinde sorunların çözümüne yönelik yolların hayata geçirilmeye çalışıldığını ifade etti.

Son görüşmede neler konuşuldu?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump, son olarak 8 Temmuz 2026'da Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında bir araya gelmişti. Görüşme, NATO'nun savunma harcamaları, İran savaşı ve ittifakın güvenlik politikaları açısından kritik bir dönemde gerçekleşti.

Zirvenin sonunda NATO liderleri, ittifakın 5. maddesine bağlılıklarını yeniden teyit etti. Trump da zirveyi "başarılı" olarak nitelendirdi.

Görüşmenin ardından ABD'nin Türkiye'ye yönelik bazı yaptırımlarının kaldırılabileceğine ilişkin mesajlar da gündeme geldi; F-35 programına dönüş konusu da yeniden tartışıldı.

Ankara'dan önceki kritik buluşma Beyaz Saray'daydı

İki lider bundan önce 25 Eylül 2025'te Washington'da Beyaz Saray'da bir araya gelmişti. Bu görüşme, Erdoğan'ın yaklaşık altı yıl sonra gerçekleştirdiği ilk Beyaz Saray ziyareti olmuştu.

Yaklaşık iki saat süren görüşmenin ana başlıkları arasında savunma, ticaret, Gazze, Ukrayna, Suriye ve enerji ilişkileri yer aldı. Erdoğan, görüşmenin ardından ikili ilişkilerde "anlamlı ilerleme" sağlandığını söyledi.

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından biri Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi ve F-16 tedariki olurken, Trump da Türkiye'nin yeniden F-35 alabilmesine yönelik olumlu mesajlar verdi. Ancak görüşmenin ardından F-35 konusunda kesin bir anlaşma açıklanmadı.

İki lider ayrıca ticaret hacminin artırılması ve 100 milyar dolarlık ticaret hedefi, Gazze'de ateşkes ve kalıcı barış arayışları üzerinde durdu. Görüşmenin hemen ardından Türk Hava Yolları da Boeing ile büyük ölçekli uçak alım anlaşmasını açıkladı.

Kara, fon krizine ilişkin yorum yapmasını talep eden çok sayıda kişi olduğunu belirterek, “Bana göre fon piyasası profesyonelleri konuya çok daha hakim. Herkesin yerini bilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bu konuda otorite gibi konuşmayı kendi adıma doğru bulmuyorum” dedi.

Bir makroekonomist olarak olayın iktisadi yansımalarına dair ilk görüşlerini paylaşabileceğini ifade eden Kara, “Bu olay, varlık ve likidite etkisi üzerinden ekonomik faaliyeti ve büyümeyi daha da yavaşlatacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Kara, enflasyonist baskıların bir miktar azalacağını belirterek, “Ekim toplantısında merkez bankasının faiz indirim olasılığının arttığını söyleyebiliriz” dedi.

Normal şartlar altında bu tarz bir negatif şokun 150-200 baz puan faiz indirimi getirebileceğini belirten Kara, “Fakat dövize kayma riski ve rezerv kaybetme kaygısı nedeniyle merkez bankası 100 baz puanı tercih edecektir” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlar, günlük yakıt maliyetlerini takip edebilmek için “Bugün benzin ne kadar?”, “Motorin fiyatı kaç TL?”, “Akaryakıt fiyatlarında son durum ne?” gibi sorulara yanıt arıyor.

Peki, 20 Eylül 2026 Pazar günü itibarıyla İstanbul, Ankara ve İzmir’de benzin ve motorin fiyatları ne kadar?

İŞTE İL İL GÜNCEL BENZİN VE MOTORİN FİYATLARI…

• İstanbul Avrupa yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 80.40 TL

Motorin litre fiyatı: 96.30 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

• İstanbul Anadolu yakası akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 80.20 TL

Motorin litre fiyatı: 96.10 TL

LPG litre fiyatı: 34.39 TL

• Ankara akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.30 TL

Motorin litre fiyatı: 97.40 TL

LPG litre fiyatı: 35.09 TL

• İzmir akaryakıt fiyatları

Benzin litre fiyatı: 81.60 TL

Motorin litre fiyatı: 97.70 TL

LPG litre fiyatı: 34.99 TL

Sobyanin, saldırılarda Moskova Petrol Rafinerisinin hasar aldığını ve herhangi bir can kaybının yaşanmadığını bildirdi.

Belediye Başkanı Sobyanin, saldırı sırasında bir İHA’nın Orehovoy Bulvarı bölgesindeki bir binaya isabet ettiği bilgisini de paylaştı.

Ukrayna’nın Moskova’ya yönelik en büyük İHA saldırısını gerçekleştirdiğini kaydeden Sobyanin, "Dünden bu yana, 450’si Moskova'ya yaklaşan dahil olmak üzere tüm bölgelerde 1600’den fazla İHA düşürüldü. Daha önce benzeri görülmemiş bu saldırı, açıkça seçimleri sekteye uğratmak amacıyla planlanmıştı. Düşman bu girişiminde başarısız oldu." ifadelerini kullandı.

Moskova bölgesinde İHA saldırısında 1 kişi öldü

Moskova Bölgesi Valisi Andrey Vorobyev de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, gece saatlerinde Moskova bölgesinin büyük çaplı bir İHA saldırısına maruz kaldığını kaydetti.

Hava savunma sistemlerinin yerel saatle sabah 3 ile 5 arasında 17 ilçede toplam 249 İHA'yı düşürdüğünü veya etkisiz hale getirdiğini aktaran Vorobyev, Ramenskoye ilçesinde bir İHA’nın 21 katlı bir apartmanın çatısında yangına yol açtığını, aralarında 70 çocuğun da bulunduğu 400 kişinin tahliye edildiğini ifade etti.

Vorobyev, Sofyino ilçesinde bir İHA’nın üç katlı bir binaya çarptığını belirterek, "Ne yazık ki, 44 yaşında bir kadın hayatını kaybetti. 2’si çocuk olmak üzere 5 kişi yaralandı. Çocuklar hastaneye kaldırıldı ve gerekli tüm tıbbi müdahaleler yapılıyor." ifadelerini kullandı.

İHA saldırılarının sürdüğünü kaydeden Vorobyev, başka ilçelerde de binaların hasar aldığı bilgisini paylaştı.

Moskova’daki bazı havaalanlarına geçici uçuş kısıtlamaları geldi

Öte yandan Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosaviatsiya) yaptığı açıklamada, Moskova’daki Vnukovo ve Şeremetyevo havalimanlarında uçakların iniş ve kalkışına yönelik geçici kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.

Açıklamada, "Kısıtlamalar, uçuş güvenliğini sağlamak amacıyla gereklidir." ifadelerine yer verildi.

***

Ülkemiz, 2 bin 200 yılı aşan kadim devlet geleneğiyle eşsiz bir mirasa sahiptir. Medeniyetimizin bize miras bıraktığı bilge ve kudretli müktesebattan istifade ederek attığımız tarihi adımlarla gücümüze güç katarak Cumhuriyet’imizin ikinci yüzyılında hedeflerimize kararlılıkla yürüyoruz.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçiş ile Terörsüz Türkiye süreci bu kararlılığın en önemli adımları arasındadır. Gelinen aşamada ise yeni anayasa Türkiye Cumhuriyeti için artık kaçınılmazdır.

Bu doğrultuda ülke liderimiz ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın perspektifiyle hayata geçen Türkiye Yüzyılı vizyonumuzun en büyük hedeflerinden biri, yeni bir anayasayı ülkemize kazandırmaktır. Dönem artık Türkiye Yüzyılı’dır, vakit artık yeni anayasa vaktidir. Türkiye Yüzyılı’nın ve istikrarın lokomotifi haline gelen Cumhur İttifakı şüphesiz bunu da başaracaktır.

Elbette yeni anayasa Türkiye’nin olağan gündemi olarak her zaman güncel bir konudur. Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) 28. döneminde yeni anayasanın yapılma ihtimali de Meclisimizin değerlendireceği bir husustur. Bu ihtimal asla dışlanamaz. Buna mukabil gerek zaman yönetimi gerekse yeni anayasa sürecinde olgunlaştırılması gereken konulara ilişkin fikri çalışma ihtiyacı TBMM’nin 29. döneminde yeni anayasanın yapılmasını daha gerçekçi bir hedefe dönüştürüyor. Tabii ki nihai karar demokratik siyasi liderliğin ve Meclisimizindir.

Yamalı bohça: 1982 Anayasası

Ülkemizin anayasa yapma ve değiştirme süreçlerinde güçlü bir birikimi ve pratiği var. Bununla birlikte bugün, darbe ürünü olan 1982 Anayasası, tüm değişikliklere rağmen ülkemize layık sivil, demokratik, özgürlükçü ve kapsayıcı bir anayasa olma niteliğinden halen çok uzaktadır.

1982 Anayasası'nın yürürlükte 154 maddesi var. Bunların 103’ünün 58’inde hiç değişiklik olmadı, 45’inde tali değişiklikler yapıldı. Yani cari anayasanın üçte ikisi aradan geçen 44 yıla rağmen darbe ürünü olma özelliğini sürdürüyor. İlk dört maddenin esasları (devamlılık ilkesi dahil) korunacağından, yürütme ve yürürlük maddeleri de çıkınca geride kalan 97 maddenin gözden geçirilmesi, bazılarında esaslı değişiklikler yapılması, bir kısmının güncellenmesi, bir kısmının kaldırılması temel bir ihtiyaçtır. Değişiklik yapılmış 51 maddede ise elbette geliştirme ve yenileme ihtiyacı söz konusudur.

Hal böyleyken "ilk dört madde hariç 1982 Anayasası'nın neredeyse bütün maddeleri tamamen değişti yeni anayasa hedefi gereksizdir" görüşü tam bir boş ezber ve hatta kasıtlı bir çarpıtmadır.

1982 darbe Anayasası'nın oluşturduğu vesayetçi yapılara her defasında dur diyen, tüm engellere rağmen Terörsüz Türkiye süreci ile barışı ve kardeşliği benimseyen bu asil ve kahraman milletimize yamalı bohçadan beter olan anayasa hiçbir şekilde yakışmıyor. Önemle belirtelim ki yeni anayasa sadece bir ihtiyaç değil, aynı zamanda bir zorunluluktur.

Milli bir görev olarak yeni anayasa

Cumhuriyetimizi yeni ve sivil anayasa ile taçlandırmak hepimizin vazifesidir. Bu hiç kimsenin şahsi konusu değil, hepimizin milli meselesidir.

Özellikle son çeyrek yüzyılda atılan adımlarla, her geçen gün daha sivil ve demokratik yönde gelişen, kurumsal kapasitesini güçlendiren, yerli ve milli savunma sanayi hamleleriyle küresel bir güç haline gelen bir Türkiye var.

Milleti merkeze alan, halkımızın barış ve kardeşlik iklimini koruyup güçlendiren Terörsüz Türkiye sürecinin menziline varmak üzere olduğu bugünlerde yeni anayasanın temelleri muhakkak atılacaktır.

Bilinmelidir ki 2023 ruhuna sahip ve 2053 ve 2071 vizyonlarına uygun olarak hazırlanacak yeni anayasada milli kurtuluş ve bağımsızlık mücadelemizin ve anayasal birikimimizin kazanımları olarak Türk milleti, Türk vatandaşlığı, resmi dil ve tek zorunlu eğitim dili olarak Türkçe, cumhuriyet, üniter yapı, laiklik, demokratik hukuk devleti kırmızı çizgilerdir. Bu konularda istismar siyaseti yürütülmesine, sürece gölge düşürmek maksatlı bilinçli çarpıtmalar yapılmasına asla müsaade edilmez. Bu hususlarda farklı bir düzenleme tartışması zaten kabul edilemez.

Ayrıca, demokrasinin birikimleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ise korunması gereken kıymetlerdir. Halkın, sistemin işleyişindeki iradesini güçlendirmiş olan etkili iki oy hakkı ve yüzde 50+1 kuralı halka rağmen değiştirilemez. Halk da iradesini zayıflatacak bu tip karşı hamlelere geçit vermez.

Anayasa doğrudan icrai sonuç doğuran bir düzenleme değil esasen bir güvenceler sistemidir. Ülkemizin geleceği olan çocuklarımıza ve gençlerimize bu teminatı sunmak mutlak borcumuzdur. Vurgulanmalıdır ki çağa uygun hak ve özgürlükler çerçevesinde daha geniş güvenceler sağlayan, temel değerleri tahrip eden hukuk anlayışlarına ve neoliberal saldırganlıklara karşı tedbirler alan, milli perspektife sahip bir anayasa milletimizin en önemli ihtiyacıdır. Öte yandan, demokrasi bayrağını daha da ileriye taşıyacak yeni anayasada "serbestlik fetişizmi" tuzağına ise asla düşülmemelidir.

Yeni anayasa ile birlikte TBMM İçtüzüğünün, Siyasi Partiler Kanunu'nun ve seçim kanunlarının yenilenmesi ihtiyacı da açıktır. Tüm bu konularda Hukuk Politikaları Kurulu olarak üzerimize düşen her türlü fikri desteği vermeye devam edeceğimizi belirtmek isterim.

Toplumsal birliğimizin en güçlü şekilde tecelli ettiği bugünlerde yapılan çalışmaların ayrı bir önemi olduğunu vurgulamak gerekir. Bugün Türkiye’nin her bir ferdinin kendini asli unsuru olarak saydığı kapsayıcı bir anayasaya yönelik olarak hukuk politikası oluşturma çalışmalarına katkı sunmak herkesin hakkıdır ve aynı zamanda milli bir görevidir.

Türkiye’nin büyük yürüyüşü

Dünyada görünürde dahi bir kural ve kurum referansının kalmadığı bu dönemde kaba güç ve kuralsızlık kaotik küresel yapıya egemen oldu. Bu koşullarda yeni anayasa ile geliştirilecek güçlü ve daha doğru kural sistemi Türkiye’ye hukuk içinde ve hukuk desteğiyle yükselmek için birçok fırsat sağlayacaktır. Özcesi Türkiye büyük yürüyüşe başlıyor. Yeni anayasa bu büyük yürüyüşün itici gücü olacaktır.

Eminiz ki Türk milletinin tüm unsurları, Türkiye toplumunun tüm kesimleri, Türkiye halkının tüm kümeleri yeni anayasa yapma hakkını asli kurucu irade yetkisiyle kullanarak hedefe ulaşacaktır. Ve yine görünen o ki temsili kurucu irade olan TBMM en geç 29. dönemde yeni anayasayı yaptığında, zorunlu olarak başvurulacak halk oylamasında çok yüksek bir oy oranıyla yeni anayasa kabul edilecektir.

[Mehmet Uçum, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekilidir.]

Açıklamada, ABD ordusunun Karayipler'deki bilinen uyuşturucu kaçakçılığı rotaları üzerinde faaliyet gösterdiği iddia edilen bir yüksek hızlı tekneyi vurduğu aktarıldı.

Doğrulanmış istihbarat bilgilerinin, söz konusu teknenin uyuşturucu kaçakçılığına karıştığını ortaya koyduğu kaydedilen açıklamada, saldırı sonucunda teknedeki 4 kişinin öldürüldüğü bildirildi.

ABD ordusunun, son zamanlarda uyuşturucu kaçakçılığı yaptıkları iddiasıyla Karayipler ve Pasifik Okyanusu'ndaki bazı tekneleri ve içindekileri doğrudan hedef alması, uluslararası kamuoyunda "yargısız infaz" tartışmalarına yol açıyor.

İranlı yetkili, "Tahran’ın mesajı gayet nettir. İran'ın herhangi bir müzakereye başlaması için ileri sürdüğü 7 şart, ABD hükümetine bildirilmiştir." ifadesini kullandı.

Rızai, ayrıca katıldığı bir televizyon programında da "Savaşın son bulması için İran’ın şartlarını kabul etmek ABD’nin yararınadır. Savaşa tam olarak hazırız." açıklamasında bulundu.

Arabulucu ülke Pakistan’ın İçişleri Bakanı Tahran’a geliyor

Daha önce birçok kez İran’ı ziyaret eden ve İran ile ABD arasındaki diplomasi sürecinin arabulucusu Pakistan'ın İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin pazar günü Tahran’ı ziyaret etmesi bekleniyor.

İranlı yetkililer, ziyaretin iki ülke ilişkileri kapsamında gerçekleşeceğini açıklarken, ABD’den bir mesaj getirilip getirilmediği konusunda ise bilgi sahibi olmadıklarını dile getirdi.

Soruşturma kapsamında, Alihan Kuriş suç örgütüyle bağlantılı veya iltisaklı olduğu değerlendirilen bazı kişiler ile şirketlerin, örgütün yurt içi ve yurt dışındaki para ve malvarlığı hareketlerini organize ettiği, kayıt dışı finansal transferleri kolaylaştırdığı ve suçtan elde edildiği değerlendirilen gelirlerin aklanmasına yönelik faaliyetlerde bulunduğu belirlendi.

Kayıt dışı para ve menkul değer transferlerinin gerçekleştirildiği, örgütün resmi ve bürokratik süreçlerinde danışmanlık faaliyetleri yürütüldüğü, ihtiyaç duyduğu taşınır ve taşınmaz malvarlıklarının düşük bedellerle temin edilmesine aracılık edildiği, ayrıca yurt dışına yapılan yardım sevkiyatları içine nakit para gizlenerek suçtan elde edilen gelirlerin lojistik şirketleri vasıtasıyla sevk edildiğine ilişkin deliller saptandı.

Soruşturmada, örgütün yurt dışına aktardığı maddi yardımların bir kısmının çevrim içi ödeme sistemleri üzerinden, önemli bir kısmının ise lojistik firmaları aracılığıyla kayıt dışı şekilde güvenilir kuryeler vasıtasıyla ulaştırıldığı, usule aykırı yürütülen bu işlemlerin görünürde yasal hale getirilmesi amacıyla bazı şirketler ve şahıslar tarafından danışmanlık hizmeti verildiği yönünde tespitlere ulaşıldı.

Ayrıca soruşturmada elde edilen dijital materyaller, tanık beyanları, mali kayıtlar ve diğer deliller kapsamında, şüphelilerin yurtta gerçekleştirilen seçim süreçlerini etkilemeye yönelik organizasyonel ve finansal faaliyetlerde bulunduklarına ilişkin bulgular da soruşturma dosyasına yansırken, bu konudaki inceleme devam ediyor.

Bu kapsamda, 29 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi, şüphelilere ait ikamet ve iş yerlerinde arama gerçekleştirildi. Örgütle bağlantılı olduğu değerlendirilen 23 şirkete ise kayyum atanmasına karar verildi.

"Alihan Kuriş çıkar amaçlı suç örgütü"ne yönelik soruşturma kapsamında daha önce gözaltına alınarak hakimliklere sevk edilen şüphelilerden 81'i tutuklanmış, örgütle bağlantılı olduğu değerlendirilen 4 dernek ve 55 şirkete el konulmuş, bu şirketlerden 50'sine kayyum atanmıştı.

Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve TEM bağlantı yollarını kullananlar da uyarıldı.

TEM Güney Maslak ayrımından itibaren FSM Köprüsü'nü takiben TEM Güney Çamlık ayrımlarına kadar olan TEM Güney yol ve bu yola bağlanan tüm yollar kapatıldı.

Sürücülerin; Büyükdere Caddesi, Anadolu Hisarı, Kuzey Marmara Otoyolu, Fevzipaşa Caddesi ve Galata Köprüsü başta olmak üzere alternatif güzergahları kullanmaları istendi.

Başbakan Üstel, "Hayatını kaybedenlerin sayısı 15'e yükseldi, kayıp sayısı 13'e düştü. Hayatını kaybeden insanımıza Allah'tan rahmet, ailesine sabır diliyoruz. Naaşın kimlik tespiti için gerekli işlemler başlatılmıştır." ifadelerini kullandı.

Üstel, KKTC'nin, facianın meydana geldiği ilk andan itibaren tüm imkanlarını seferber ettiğini, diğer kayıplara ulaşmak için çalışmalarının aralıksız sürdüğünü aktardı.

Alınan bilgiye göre, cesede, batan yolcu gemisinin enkazında ulaşıldı.

- Girne'de batan gemi

KKTC'deki Girne Limanı ile Mersin'deki Taşucu Limanı arasında sefer yapan "Filo Jet" isimli yüksek hızlı yolcu gemisi, 30 Ağustos Pazar günü öğle saatlerinde Girne'den hareket ettikten kısa süre sonra ön kısmından su almaya başlamış, Girne Limanı'na dönmeye çalıştığı sırada batmıştı.

Toplam 267 yolcu ve mürettebatın bulunduğu geminin batmasının ardından 239 kişi kurtarılmıştı. Girne açıklarında 554 metre derinlikte enkazı bulunan gemideki 15 yolcu hayatını kaybetti, kayıp 13 kişinin bulunması için de çalışmalar devam ediyor.

Savcılıkta ifade veren Uçuk, soruşturmaya konu videoyu eski eşiyle WhatsApp üzerinden yaşadığı tartışma sırasında çektiğini ve yalnızca ona gönderdiğini savundu.

Videoyu kamuya açık herhangi bir platformda paylaşmadığını öne süren Uçuk, "anlık sinir ve öfkeyle" çektiği videodaki sözlerinin hakim ve savcılara yönelik olmadığını, görüntüleri basına da kendisinin servis etmediğini ileri sürdü.

Savcılıktaki işlemlerinin ardından Uçuk, adli kontrol talebiyle Tekirdağ 1. Sulh Ceza Hakimliğine sevk edildi.

Hakimlik, Uçuk'un üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin bulunduğunu ve delillerin henüz tamamen toplanmadığını değerlendirerek, Uçuk hakkında yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol uygulanmasına karar verdi.

- HSK 3 ay süreyle görevden uzaklaştırmıştı

HSK İkinci Dairesi, Pınarhisar Cumhuriyet Savcılığı görevindeyken Bozova Cumhuriyet Savcılığına atanan Uçuk hakkında yürütülen adli ve idari soruşturma kapsamında tedbir kararı almıştı.

HSK müfettişlerinin talebi üzerine dosya, 18 Eylül'de gerçekleştirilen olağanüstü toplantıda görüşülmüş, Uçuk'un görevine devam etmesinin soruşturmanın sağlıklı şekilde ilerlemesine ve yargının güven ve itibarına zarar verebileceği değerlendirilmişti.

HSK İkinci Dairesi, Uçuk'un 3 ay süreyle geçici olarak görevden uzaklaştırılmasına oy birliğiyle karar vermişti.

İletişim Başkanı Burhanettin Duran paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, New York’ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu genel görüşmelerine katılmak üzere 20-23 Eylül 2026 tarihlerinde Amerika Birleşik Devletleri’ni ziyaret edeceklerdir.

Sayın Cumhurbaşkanımız, “Güveni yeniden inşa etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler” temasıyla düzenlenecek 81. Genel Kurul genel görüşmelerinin ilk günü olan 22 Eylül günü hitaplarını gerçekleştireceklerdir.

Sayın Cumhurbaşkanımız, ziyaret kapsamında BM Genel Sekreteri’nin yanı sıra, çeşitli ülkelerin devlet ve hükûmet başkanlarıyla ikili görüşmeler yapacaktır.

Sayın Cumhurbaşkanımız ayrıca ABD’de mukim vatandaş temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşu temsilcilerinin katıldığı çeşitli programları teşrif etmeleri de öngörülmektedir.

Hürmüz Boğazı'nın, hala İran'ın kontrolü altında olduğuna vurgu yapan Şikarçi, ABD iddiaları hakkında, "Gülünç ve asılsız iddialar, çürümüş ve yorgun ABD Ordusu'nun moralini yükseltmek için ortaya konan başarısız bir psikolojik operasyondur." dedi.

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı'ndaki faaliyetleriyle ilgili detaylı bir açıklama videosu paylaşmıştı.

Cooper, videoda "CENTCOM kuvvetleri, Körfez'den 1 milyar varilden fazla ham petrolün çıkışına destek sağladı." ifadesini kullanmıştı.

Soruşturma kapsamında Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ile yöneticiler Alper Öztürk, Emre Alkin ve Kerem Alkin gözaltına alındı.

Soruşturma kapsamında daha önce 4 şüpheli tutuklanmış, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) bildirimde bulunduğu tüm kişiler hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlığı tedbiri kararları alınmıştı.

Soruşturma kapsamında bugün saat 07.00 itibarıyla İstanbul ve Tekirdağ’da belirlenen adreslere İstanbul İl Jandarma Komutanlığı Asayiş Şube Müdürlüğü koordinesinde eş zamanlı operasyon düzenlendi. Adreslerde arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirilirken 4 şüpheli gözaltına alındı.

Gözaltına alınanların eski gazeteci Osman Arslan, ambulans şoförü Süleyman Kaba, dönemin cezaevi müdürü Ömer Vatan ve dönemin vardiya amiri Kazım Beyke olduğu öğrenildi.

ABD’nin İran’a atfettiği suçların birçoğunu bizzat ABD’nin işlediğini ve yine ABD’nin kendisini tarif ettiğini söyleyen Bekayi, “Saptırma ve gerçeklerden kaçma pek de şaşırtıcı değil.” dedi.

Tanah, Yahudiliğin ana kutsal metinlerinin tamamını oluşturan 24 kitaptan oluşan yazılı koleksiyona verilen isim.

Şehir yaşamının stresinden uzaklaşmak isteyen ziyaretçiler, serin ve temiz havasının yanı sıra soğuk kaynak sularıyla da tanınan yaylanın yolunu tutuyor.

Hayvanlarını otlatmak için yaylaya göç eden yöre sakinlerinin yanı sıra bölgeye kentten ve farklı illerden gelen ziyaretçiler, kamp, piknik, balık tutma gibi etkinliklerle keyifli vakit geçiriyor.

Milli Saraylar Başkanlığı Halı Restorasyon Atölyesi halı onarım ustası Sadi Öztürk, atölyede yürütülen çalışmalar ve tarihi seccadelerin konservasyon süreçlerine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Öztürk, 8 kişilik ekiple Milli Saraylar bünyesindeki saray, kasır ve köşklerde bulunan el dokuması tarihi halıların restorasyon ve konservasyon çalışmalarını yaptıklarını belirterek, "Milli Saraylar bünyesindeki Topkapı Sarayı, Beylerbeyi Sarayı, Yıldız Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, kasır ve köşklerdeki tarihi eser el dokuması halıların restorasyon çalışmalarını yapıyoruz." dedi.

Atölyede şu anda Topkapı Sarayı'na ait 6 seccadenin bulunduğunu aktaran Öztürk, bunlardan üçünün 16. yüzyılda Safevi topraklarında dokunduğunu ve saraya hediye edildiğini söyledi.

- "Rönesans döneminde birçok ressam bunu eserlerinde kullanmış"

Safevi dönemine ait seccadelerin üzerindeki yazı programına dikkati çeken Öztürk, eserlerde Kur'an-ı Kerim'den çeşitli ayetlerin yanı sıra dini ifadelerin bulunduğunu belirterek, "Bu eserlerin üzerinde Bakara suresinden, Nur suresinden, Fetih suresinden ayetler var. Ali ismi çıkıyor. Bu ismi daha fazla kullanmışlar. Şii şehadeti var bir eserimizin üzerinde. Bunu yazmışlar. Kelime-i Tevhid var. Bu şekilde eserlerin kenarında ayet ve çeşitli isimler de yazılmış. 16. yüzyılda dokunmuş." diye konuştu.

Sadi Öztürk, söz konusu eserlerin işçilik, dokuma ve renkleri bakımından yüksek nitelikte olduğunu vurgulayarak, hassas yapılarına rağmen bugüne ulaşmalarının önemine işaret etti.

Seccadeler arasında 16. yüzyılda Bergama'da dokunan bir örneğin de bulunduğunu dile getiren Öztürk, "Bu eser, alt kısımda anahtar delikli seccade olarak geçiyor. Hatta Rönesans döneminde birçok ressam bunu eserlerinde kullanmış, sergilemiş." ifadelerini kullandı.

- Seccadeler sergilenmeye hazırlanıyor

Öztürk, atölyedeki 6 Topkapı Sarayı seccadesinin konservasyon işlemlerinin tamamlandığına dikkati çekerek, eserlerin sergilenmek üzere özel panolara sabitlendiğini kaydetti.

İki ipek halının eserler arasında yer aldığını sözlerine ekleyen Öztürk, "Bu iki ipek halı da Yıldız Sarayı'nda sergilenecek. Bu 6 eserimiz ve Yıldız Sarayı'ndaki diğer iki eserimizin konservasyon süreçleri tamamlandı. 6 eserimiz Topkapı Sarayı için panolara dikildi." dedi.

Eserlerin sergileme sürecinin müzecilik çalışmaları doğrultusunda yürütüleceğini aktaran Öztürk, seccadelerin ait oldukları yerlere gönderilerek uygun görülen alanlarda sergileneceğini ifade etti.

- "Mevcut eser muhafaza ediliyor, korunuyor"

Tarihi dokumaların atölyeye ulaştığında öncelikle tespit çalışmasından geçirildiğini anlatan Öztürk, eserin durumuna göre konservasyon veya restorasyon yöntemlerinden birinin uygulandığını belirtti.

Öztürk, "Tabii bize eserler geldiği zaman, biz eserlerin tespit çalışmasını yapıyoruz. Hangi esere nasıl müdahale edeceğimize bakıyoruz. Kimi eserlere konservasyon yapıyoruz. Bu eserlerin mukavemeti, dayanıklılığı daha az olduğu için konservasyon yapıyoruz. Bunlara kesinlikle bir tamamlama işlemi olmuyor. Mevcut olan eser muhafaza ediliyor, korunuyor." diye konuştu.

Restorasyon uygulanacak eserlerde eksik bölümlerin eserin özgün yapısına uygun şekilde tamamlandığının altını çizen Öztürk, şöyle devam etti:

"Bu eserlerde yine eksik olan kısımların kendi ipleri aynı kendi dokusuna ait bir şekilde tespit ediliyor. Kendi renkleri kazanda kaynatılarak boyanıyor. Atkısı, çözgüsü, ilmeklere desenle aynı dokuda, rengi rengine uygun atılıyor, orijinal yapısına getiriliyor. Restorasyon süreçleri de tamamlandıktan sonra bu eserler ait oldukları saraya gönderilip, ait oldukları odada sergilenecek."

- Restorasyon süreçleri daha uzun sürüyor

Atölyede seccadelerin yanı sıra Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait tarihi halılar üzerinde de çalışma yürütüldüğünü söyleyen Öztürk, bazı eserlerin büyük boyutları nedeniyle restorasyon süreçlerinin daha uzun sürdüğünü aktardı.

Sadi Öztürk, restorasyon çalışmalarında halıların eksik baş, kenar ve orta bölümlerinin atkı, çözgü ve ilmekler kullanılarak tamamlandığını ifade etti.

Restorasyon çalışmalarının konservasyona göre daha uzun sürdüğünü belirten Öztürk, "Restorasyon süreçleri konservasyon sürecine göre daha uzun sürüyor. Restorasyon sürecinde, tabii eserlerin ebatları ölçüleri de büyük olduğu için bu bir, bir buçuk yılı bulabiliyor." dedi.

Öztürk, atölyedeki çalışmaların tarihi dokumaların özgün yapısının korunmasına odaklandığını belirterek, "Bu şekilde sekiz arkadaşımızla burada bir şekilde çalışıp bu eserleri tamamlamaya kendi özgün yapısına dokusuna ait olduğu yere göndermek için elimizden geleni çabayı veriyoruz." ifadelerini kullandı.

- Tarihi halılar da restore ediliyor

Atölyede seccadelerin yanı sıra farklı saraylara ait tarihi halıların restorasyon çalışmaları da yürütülüyor.

Çalışmalar kapsamında Dolmabahçe Sarayı'na ait Gördes halısı ve şal desenli halının yanı sıra Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait eserler üzerinde işlem yapılması planlanıyor.

Restorasyonda öncelikle eserlerin mevcut durumu belirleniyor, ardından özgün dokusuna uygun iplik ve renkler hazırlanıyor. Eksik atkı ve çözgüler tamamlanırken, gerekli bölümlerde ilmekler atılarak dokumanın özgün yapısına uygun hale getirilmesi sağlanıyor.

Milli Saraylar Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi, 2007'de Hereke İpekli Dokuma ve Halı Fabrikası'nda kuruldu. 2011'de Yıldız Şale Köşkü yerleşkesine taşınan atölyede, saray koleksiyonlarına ait tarihi dokumaların korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla çalışmalar sürdürülüyor.