Silivri Cumhuriyet Başsavcılığının, yeniden rapor yazılması için hazırladığı yazıyı Adli Tıp Kurumu'na gönderdiği öğrenildi.

İddianamede, sanıkların birlikte suç işleme iradesiyle gerçekleştirdikleri tek bir fiil kapsamında, otobüs sahibi dışındaki 39 müştekinin ayrı ayrı "tasarlayarak kasten öldürmeye teşebbüs", sürücü İsmail Kopuz'un ise "mala zarar verme" suçlarını işledikleri belirtilerek, Türk Ceza Kanunu'nun 44. maddesinde düzenlenen farklı neviden fikri içtima hükümleri kapsamında, tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına neden olan şüphelilerin en ağır cezayı gerektiren "tasarlayarak kasten öldürmeye teşebbüs" suçundan cezalandırılmaları istendi.

İncelemeler sonucunda, 336 internet sitesinin yasa dışı bahis oynanmasına imkan sağladığı, 3 internet sitesinde oltalama yöntemiyle dolandırıcılık yapıldığı, 61 internet sitesinin ise müstehcen içerikli paylaşımlarda bulunduğu belirlendi.

Siber Güvenlik Başkanlığına bildirilen söz konusu internet sitelerine erişim engeli getirildi.

Ayrıca, bu yıl meydana gelen faili meçhul siber olayların aydınlatılmasına yönelik çalışmalar kapsamında, Sincan, Etimesgut, Polatlı ve Yenimahalle'deki nitelikli dolandırıcılık olaylarına karıştığı tespit edilen 5 şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı.

Sönmez, Mahiroğlu'nun iddialarını reddederek hukuki yollara başvuracaklarını duyurdu. Sönmez, şu ifadeleri kullandı:

"Hakkında 'rüşvet', 'ihaleye fesat karıştırma' ve 'suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama' suçlamaları kapsamında soruşturma yürütülen ve yurt dışında firari olduğu bilinen Cafer Mahiroğlu isimli şahsın, Genel Başkanımız Sayın Kemal Kılıçdaroğlu hakkında ortaya attığı mesnetsiz iddialar karşısında hukuki süreç başlatılacaktır. Söz konusu açıklamalar nedeniyle Cafer Mahiroğlu hakkında, 'Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma' ve 'İftira' suçları kapsamında suç duyurusunda bulunulacaktır.

Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi ve kişilik haklarının korunması amacıyla hukuki haklarımızın sonuna kadar kullanılacağını bildiririz. CHP Genel Başkanının tehdit, şantaj ve iftiralarla teslim alınamayacağını idrak edemeyen bu şahsı, ortaya attığı mesnetsiz iftiraları ispatlamak üzere yargı önünde hesaplaşmaya davet ediyoruz. Ülkesine ve Türkiye Cumhuriyeti devletine güvendiğini söyleyen Cafer Mahiroğlu’nun, vatan hasretinin sona ermesi için bu fırsatı değerlendireceğini bekliyoruz."

Saadet Partisi'nin önerisi AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi.

YENİ YOL GRUNU'NUN TBMM'NİN 1 EKİM'DE BAŞLAYAN YENİ YASAMA DÖNEMİ'NDE REDDEDİLEN ÖNERİLERİ;

• Fon soruşturmasının, hisse manipülasyonlarının ve denetim zafiyetlerinin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması önerisi
• Fon usulsüzlüklerinde siyasi nüfuzun, denetim zafiyetlerinin ve cezasız kalan idari sorumluların araştırılması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması önerisi
• Haksız zenginleşmenin önüne geçmek, kaynağı açıklanamayan servetleri vergilendirmek ve mali şeffaflığı tesis etmek amacıyla Meclis Araştırması açılması önerisi
• Fon krizinin asgari ücretliler ve emekliler başta olmak üzere vatandaşlarımıza kestiği faturanın ve trilyonluk usulsüzlüğü görmeyen denetim ihmallerinin araştırılması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması önerisi
• Başta İstanbul olmak üzere şehirlerimizde yaşanan sel felaketlerinin, altyapı yetersizliklerinin, kapatılan dere yataklarının ve kurumsal koordinasyon eksikliklerinin bütüncül biçimde ele alınması amacıyla Genel Görüşme açılması önerisi
• Cezaevlerindeki kapasite aşımının, insan onuruna aykırı koşulların, tutuklama tedbirindeki yapısal sorunların ve hak ihlallerinin araştırılması amacıyla Meclis Araştırması açılması önerisi
• Asgari Ücretin açlık sınırının altında kalmasının nedenlerinin, çalışanların alım gücündeki erimenin ve derinleşen geçim krizinin araştırılması amacıyla Meclis Araştırması açılması önerisi
• Fon dolandırıcılığının yol açtığı 175 milyar dolarlık kaybın, üretime ve istihdama etkilerinin, denetim ihmallerinin ve ekonomik durgunluk riskine karşı alınacak önlemlerin görüşülmesi amacıyla Genel Görüşme açılması önerisi
• Fon Soygununda siyasiler ile kamu görevlilerinin rol ve sorumluluklarının tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulması önerisi

Yaralılardan 6'sı, tedavilerinin ardından taburcu edildi. Yaralılardan 1'inin Aliağa Devlet Hastanesi, 4'ünün İzmir Şehir Hastanesi, 3'ünün ise Bakırçay Üniversitesi Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavileri sürüyor.

Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda dün patlama meydana gelmiş, 17 kişi hayatını kaybetmiş, 14 kişi yaralanmıştı.

11 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi

Fabrikada inceleme gerçekleştiren Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay, daha sonra gazetecilere açıklama yaptı.

Tuncay, dün saat 11.45 sıralarında fabrikanın çelikhane bölümünde üçüncü ark ocağı çanağının taşınması sırasında vinç yolu kirişinin kolon, mesnet ve bağlantılarından ayrılarak bütün halinde şarj vincinin ve çanağının düşmesi sonucu patlamanın meydana geldiğini anlattı.

Olayda 17 işçinin hayatını kaybettiğini, yaralılardan birinin durumunun ağır olduğunu hatırlatan Tuncay, aile başvurusuna göre 1 işçiye ulaşılamadığını, olay yerinde incelemelerin sürdüğünü ifade etti.

Bakan Yardımcısı Tuncay, işlemler bitene kadar jandarma refakatinde Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığının incelemelerinin devam edeceğini kaydederek, "Olay sebebiyle fabrika müdürü ve işveren vekili, çelikhane müdürü, mekanik bakım şefi, çelikhane şefi, periyodik kontrol mühendisi, bölüm mühendisi, vinç mekanik bakım mühendisi, kalite ve planlama müdürü, idari müdür, şirketin Aliağa şube müdürü ile firmanın yönetim kurulu başkanı olmak üzere 11 kişi hakkında Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığımızca gözaltı kararı verilmiştir" diye konuştu.

Ölümlerin, adli tıp tarafından yapılan incelemeye göre, karbonizasyon derecesinde yanıklara bağlı olarak gerçekleştiğini belirten Tuncay, şöyle devam etti:

"Olayla ilgili Sayın Bakanımızın talimatlarıyla ilk andan beri hassasiyetle incelemelerimiz devam etmektedir. Ölen ve yaralanan işçilerimizin hakkına, hukukuna sonuna kadar sahip çıkacağız. Soruşturma devam ediyor. Kamuoyu, gelişmelerden Başsavcılığımız ve Bakanlığımız tarafından ayrıntılı olarak şeffaf bir şekilde bilgilendirilecektir."

Tuncay, ön bilirkişi raporunun alındığını aktararak, "Olay yeri hala incelemeye devam ediyor. Ekstra raporlar da alınacaktır süreç içerisinde. Kamuoyuyla da bunlar paylaşılacaktır. Şu anda ön bilirkişi raporu var. Ve ön bilirkişi raporuna göre şu anda 11 kişi hakkında gözaltı kararı verildi." dedi.

Fabrikada daha önceden de işçi ölümlerinin olduğuna dair duyumların ve ihbarların bulunduğunu aktaran Tuncay, ilgili başsavcılığın olay anına kadar tüm dönemi tetkik ettiğini belirtti.

Can Tuncay, fabrikada şu ana kadar yaşanan kazalarla ilgili iki ayrı soruşturmanın bulunduğunu kaydederek, başsavcılığın bunları bir bütün halinde değerlendireceğini, delillere, yargı makamlarının takdirine göre soruşturmaların birleşebileceğini dile getirdi.

Yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri kredi kullanmaya davet çıkarıyor. Milyonlarca kişinin borç krizi büyüdü. Selçuk Üniversitesi (SÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Alagöz, Türkiye’de özellikle 2013 yılı sonrasında hükümetin piyasa üzerindeki kontrolü kaybettiğine dikkat çekti.

‘TÜRKİYE GELECEKTEKİ GELİRİNİ BUGÜNDEN TÜKETTİ’

Prof. Dr. Mehmet Alagöz, “Hatalı ekonomik politikalar ülkedeki kaçak-yabancı nüfusun ve sığınmacı nüfusun artmasından kaynaklanan mali baskılar Merkez Bankası üzerinde siyasallaşan politik ağırlıklı yönetim anlayışıyla Türk ekonomisi bu sürecin tamamında üretimle gelir elde eden bir yapıdan borçla tüketim yapan ve satın adlığı her şeyi neredeyse kredi kartı, tüketici kredisi veya normal borçlanmayla yapan bir ülke ekonomisi haline getirildi. Bugün sabit gelirli aynı durumda enflasyon altında sürekli olarak eziliyor, sürekli olarak da ihtiyaçlarını karşılamak için bankalara borçlanıyor ve gelecekteki gelirlerini ipotek altına alıyor. Türkiye’de sabit gelirlerinin neredeyse tamamına yakını gelecekte elde etmeyi umut ettiği geliri bugünden harcadı. Diğer taraftan tüzel kişilere baktığımız zaman yani ekonomide reel üretime katkı sağlamayı umut ettiğimiz, beklediğimiz reel sektöre baktığımız zaman firmalar özellikle artan üretim maliyetlerinden dolayı piyasadaki gelirsizliğin getirdiği para eksikliğinden dolayı zor durumda. Sürekli olarak bankalardan yüksek faizle borç alarak veya çek-senet gibi değerli kağıtlar üzerinden iş yapma alışkanlığı elde etti. Ancak son 3 yıldır Türkiye’de özellikle Hazine Bakanlığının uyguladığı kur korumalı mevduat kararının doğurduğu sonuçlarla yüksek oranda bir finansal sıkıntı içerisine girildi. Reel sektör finansal sıkıntı içerisinde. Hem sabit gelirli hem de gerçek kişiler de finansal sıkıntı yaşıyor. Bu durum otomatik olarak firmaları ve kişileri bankacılık sistemine gelecekteki gelirlerini ipotek ederek faiz ödeyen bir topluma dönüştürdü. Ancak bunun sürdürülebilirliği mümkün değildi. Uzun yıllardır bu stratejinin Türkiye ekonomisi için sürdürülmeyeceğini dile getiriyorduk. Günümüzde geldiğimiz noktaya bakıldığı zaman artık bankacılık sektörü verdiği kredileri geri alınmaz noktaya ulaştı” dedi.

FON KRİZİNİN BANKALARA MALİYETİ HENÜZ BİLİNMİYOR

Fon krizinin bankacılık sektörüne olan maliyetinin ne kadar olacağının henüz tahmin edilemeyeceğine vurgu yapan Prof. Dr. Alagöz, “Dolayısıyla borçlardaki ödenememezlik ve fon krizinin aralık aynın sonunda bankacılık sektöründe meydana getireceği olumsuzlukla birleşeceği için şu an ekonomi çökmüş vaziyette. Özellikle Konya bunu net bir şekilde hissediyor. Konya özelinde protesto edilen senetlerin muazzam şekilde arttığını görüyoruz. 2020 yılında 43 milyon 298 bin 304 TL’lik değeri olan bir senet protesto edilirken 2025’in sonu itibarıyla 1 milyar 334 milyon 618 bin 880 TL’ye çıkmış. Protesto edilen senetlerin ne kadar yüksek boyutta olduğu, Konya ekonomisinin ne kadar sıkıntıda olduğunu net bir şekilde görüyoruz. Eğer ki, Konya özelinde bankacılık sektöründe kredi miktarına baktığımız zaman insanların ve firmaların gelirsizlikten dolayı banka kredisine muhtaç edildiğine baktığımız zaman, mesela 2015 yılında yaklaşık 30 milyar TL bankacılık sektöründen kredi alan Konya ekonomisi, 2026 yılının eylül ayına geldiğimiz zaman bankacılık sektöründen kullanılan toplam kredi miktarı 525 milyar TL’ye çıktı. 30 milyar TL’den 10 yıllık süre içerisinde 525 milyar TL gibi bir rakama yükselmiş. Yüksek oranda Konya’da yaşayan insanların ve var olan firmaların gelirsizdik ve işletme finansmanın yetersizliği, artan maliyetlerden dolayı bankacılıktan sürekli olarak borç parayla gelecekte elde edecekleri gelirleri ipotek ederek yüksek faizli kredi aldıklarını görüyoruz” diye konuştu.

ALAGÖZ: KONKORDATO VE İFLASLAR KAPIDA

“Bankadan faizle elde edilen krediler artık geri ödenmiyor” diyen Prof. Dr. Mehmet Alagöz, “Kredilerin geri ödenmesi durumu varsa ekonomide bir sorun yoktur ama biz şu verilere baktığımızda örneğin 2007 yılında alınan kredilerin 100 milyon TL’si geri ödenemezken 2015 yılında alınan kredilerin 831 milyon TL’si geri ödenemez olmuş. 2026 Eylül ayı itibarıyla ise 23 milyar 860 milyon TL’lik bir kredi geri ödenemez noktada. Rakamın ne kadar önemli olduğunu anlayabilmek adına son yaşadığımız fon krizinde yüksek gelir elde eden kişilerin yani 10 kişinin elde ettiği gelir kadar Konya’da borcunu ödeyemez noktadaki insanların borçları ödenebiliyor. Bu 10 kişinin 2 milyar TL fon vurgunu yaptığını düşünürsek; 2 milyar TL’lik fondan bu kadar parayı haksız yere alan kişinin toplam elde ettiği gelir Konya ekonomisinin takipte olan bütün borçlarını ödüyor. Bu çok büyük bir rakam. Ülke ekonomisinde gelirsizlik, firmalarda işletme finansman yetersizliği söz konusu. Bankadan faizle elde edilen krediler artık geri ödenmiyor. Sadece 2025 ve 2026 Eylül ayı arasında yüzde 45 civarında kredilerin takibe düştüğünü görüyoruz. 2025 yılında 14 milyar TL’lik bir takipteki alacak var ama 2026 yılı eylül ayında bu 24 milyar TL’ye yükselmiş. 2024 itibaren bakılırsa bu yılda 10 milyar TL takibe düşmüş, 2025 yılında 14 milyar TL, 2026 ise 24 milyar takibe düşmüş. Ekonomi son 3 yıldır açık bir şekilde sinyali veriyor. Ekonomide sabit gelirliler ve firmalar borcunu ödeyemiyor, buna bir çözüm üretilmesini talep ediyor. Bu noktadan sonra yapılacak şey önce firmanın konkordato süreci arkasından bu süreçte finansal yetersizlikler sağlanamaz ise iflaslar ortaya çıkacak. Hükümetin bu duruma çözüm üretmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Nasıl Bir Ekonomi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ, fon tasfiyelerinde ulaşılan aşamayı CNBC-e'de değerlendirdi. Güldağ, yatırımcıların bir bölümüne ödeme yapılmasına karşın geriye kalan fonların toplam değer içindeki ağırlığının yüksek olduğunu belirterek şirketlerin nakit akışı ve kredi teminatlarında yaşanan sorunları anlattı.

"Turpun büyüğü heybede"

Fon krizinin başlangıcında konuşulan toplam büyüklüğü hatırlatan Güldağ, şimdiye kadar gerçekleştirilen ödemelerin sorunun tamamen çözüldüğü anlamına gelmediğini söyledi.

Güldağ, "Kabaca 20 milyar dolardan filan bahsediyorduk biz değil mi, 800 milyar lira civarında... Trilyona vurduğunu söylerlerdi. O zaman daha henüz 'turpun büyüğü heybede' desek çok yanlış olmaz" dedi.

Tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan varlıkların niteliğine değinen Güldağ, bazı yatırımların geri ödenmesinin daha kolay olduğunu belirtti.

"Çok sayıda insana ödemeler yapılıyor, bu doğru" diyen Güldağ, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu fonların zaten neredeyse bir bölümü Hazine tahvili ve BİST 30 hisselerinden oluşuyordu, onlar ödendi gerçekten."

Geriye kalan 47 fon için uyardı: "O kadar kolay olmayacak"

Tasfiye edilen fonların sayısındaki azalmanın sürecin kolaylaştığı anlamına gelmediğini belirten Güldağ, geriye kalan fonların toplam büyüklük açısından önemli bir ağırlığa sahip olduğunu söyledi.

Güldağ, "131 fonun bir bölümünün tasfiyesi tamamlandı, 47 tane şey kaldı ama bu 47 fonun toplamdaki değer olarak ağırlığı çok yüksek. O kadar kolay olmayacak" ifadelerini kullandı.

Geriye kalan fonların büyüklüğünün yatırımcılar açısından belirsizlik yarattığını vurgulayan Güldağ, "Onun için de birtakım kafa karışıklıkları ya da beklentiler var" dedi.

3 bin şirketin fonlarda 116 milyar liralık yatırımı var

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki açıklamasında, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 131 fon için tasfiye kararı aldığını ve bu fonlarda 456 bin yatırımcı bulunduğunu bildirdi.

Şimşek, tasfiye kapsamındaki fonlarda yaklaşık 3 bin reel sektör şirketinin toplam 116 milyar liralık yatırımı olduğunu da açıkladı.

Şirketlerin fonlardaki yatırımlarının büyüklüğünü değerlendiren Güldağ, söz konusu tutar üzerinden yaptığı hesapla işletmeler açısından ortaya çıkan tabloyu anlattı.

Güldağ, "Şimdi siz söylerken hesap yaptım: 116 milyar lira ve 3 bin firmayı etkilediği söyleniyor. 3 bin firmaya böldüğünüzde ortalama firma başına 38 milyon lira gibi bir şey ediyor" dedi.

Bunun şirket başına düşen aritmetik ortalama olduğunu belirten Güldağ, fonlarda küçük tutarlarda birikimi bulunan çok sayıda yatırımcının da yer aldığını söyledi.

Bazı fonlarda 28 bin katılımcı bulunduğunu ve ortalama portföy büyüklüğünün 100 bin liranın altında kaldığını anlatan Güldağ, "Vatandaşların bir kısmının çok küçük paralarla girdiğini gösteriyor bunlar, onlar ödeniyor ve oralar rahatlıyor" ifadelerini kullandı.

"38 milyon lira koymuş, 250 bin lira almış"

Ödemelerin küçük tutarlı yatırımlarda rahatlama sağladığını ancak yüksek miktarda parası bulunan şirketler açısından aynı sonucun ortaya çıkmadığını belirten Güldağ, yaşanan sorunu bir örnek üzerinden anlattı.

Güldağ, "Ama mesela adam 38 milyon lira koymuş oraya, 250 bin lira almış. Bu sorunun çözüldüğü anlamına gelmez" dedi.

Fon tasfiyesindeki gelişmelerin reel sektöre etkisinin yalnızca geri ödenen tutarlar üzerinden değerlendirilemeyeceğini belirten Güldağ, şirketlerin farklı finansman sorunlarıyla da karşılaştığını söyledi.

Bankalar şirketlerden ek teminat istiyor

Fon krizinin hisse senedi fiyatları ve şirketlerin kredi ilişkileri üzerinde oluşturduğu baskıya değinen Güldağ, hisse değerlerindeki düşüşün bankaların ek teminat taleplerini gündeme getirdiğini anlattı.

Özellikle hisselerini teminat göstererek kredi kullanan şirketlerin zorlandığını söyleyen Güldağ, şu ifadeleri kullandı:

"Halka açık şirketlerde hisse senetlerinin değerinin düşmesi nedeniyle, 5 lira olan hisse senedi 2 liraya düşünce o hisse senetlerini teminat gösterip kredi almış şirketlere bankalar 'teminatı tamamla, aradaki farkı kapat' diye baskı yapıyor."

Güldağ, fonlarda bulunan kaynaklara erişim sorununun yanı sıra kredi teminatlarının tamamlanması için ortaya çıkan nakit ihtiyacının da şirketler üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

"Ben kiramı buradan ödüyordum"

Fonların şirketler ve esnaf tarafından günlük nakit yönetiminde kullanıldığını anlatan Güldağ, tasfiye sürecinin ticari ödemeleri de etkilediğini söyledi.

Güldağ, "Ayrıca cirosu 100 milyon lira civarında olan şirketlerin ve esnafın özellikle para fonları üzerinden nakit akışını, likiditeyi yönetmeye çalıştığı anlaşılıyor" dedi.

Görüştüğü bir iş insanının yaşadığı sorunu da paylaşan Güldağ, şu sözleri aktardı:

"Bir iş insanı diyor ki: 'Abi valla ana parayı alır mıyız bilmem ama ben kiramı buradan ödüyordum, likiditemi yönetiyordum.'"

Fonların uzun süredir yükseliş eğiliminde olmasının farklı yatırımcı gruplarını bu alana çektiğini belirten Güldağ, "Çünkü bu fonlar epey zamandır sadece yukarı gidiyordu. Konutunu, arabasını satıp koyanlar yanında bu kesim de var ve onların şu anda zorlandığını görüyoruz" diye konuştu.

"Fon kriziyle ekonomi daha sıkıntılı hale geldi"

Fon krizinin ekonomik etkilerine ilişkin değerlendirmesinde şirketlerin nakit akışına ve ödemelerine özel vurgu yapan Güldağ, yüksek enflasyonla birlikte yeni bir finansman baskısının ortaya çıktığını ifade etti.

Güldağ, "Şu anda ekonomide sıkışılan alanlardan biri yüksek enflasyonsa, diğeri de bu fon krizinin yarattığı nakit akışındaki sıkıntılar ve ödemeler üzerindeki baskıdır" dedi.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç'in seçim sonrasında fon krizinin ödemeler ve finansmana erişim konusunda ciddi bir hassasiyet yarattığına ilişkin değerlendirmesini de hatırlatan Güldağ, "Fon kriziyle ekonomi daha sıkıntılı hale geldi" ifadelerini kullandı.

BIST 30 şirketlerinin hisselerine yönelik alınan kararların piyasadaki yükü geçici olarak hafiflettiğini belirten Güldağ, "BİST 30 şirketlerinin hisselerine yönelik kararlar en azından 3 ay o yükü piyasanın üzerinden almış oldu" dedi.

Görüşmenin ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye" sürecinde TBMM'de yaklaşık 1 yıldır devam eden çalışmalarda fevkalade olumlu bir noktaya geldiklerini belirtti.

TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmalarında komisyon üyesi 50 milletvekilinin 47'sinin oyuyla kabul edilen raporun gereği olarak hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un 10 Ağustos'ta kabul edildiğini hatırlatan Kurtulmuş, düzenlemenin yasalaşmasıyla Türkiye için yeni bir kapının açıldığını anlattı.

Kurtulmuş, "467 milletvekilinin oy vermesi, hemen hemen bütün siyasi partilerden milletvekillerinin katılımıyla tam manasıyla bir demokrasi zaferi olarak TBMM'de bu Yasa kabul edilmiş oldu. Yasanın çıkmasında emeği geçen, komisyon çalışmalarına katkıda bulunan bütün arkadaşlarımıza, sürece başından beri destek veren siyasi partilerimizin genel başkanları ve grup yöneticilerine çok teşekkür ediyorum." diye konuştu.

Daha sonra Yasa gereği olarak ilgili adımların atılmaya başlandığına işaret eden Kurtulmuş, "Cumhurbaşkanı Yardımcısı'nın başkanlığında bir kurul çalışmalarına başladı ve toplantılarına devam ediyor. İşin icrai kısmı bu Kurul'un üzerindedir." dedi.

Kanunun 7. maddesinin 5. fıkrası gereği TBMM'nin bütün bu süreci izleyeceğine dikkati çeken Kurtulmuş, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

"En baştan beri ortaya koyduğumuz şey, bu sürecin bir üçüncü gözü yok. Üçüncü göz de birinci göz de milletin bizatihi kendisidir, milletin temsilcisi olan TBMM'dir. TBMM'de kurulacak izleme komisyonu vasıtasıyla bu süreç milletimiz adına takip edilecek ve gerekli tavsiyelerde bulunulacaktır. Bu komisyonun kurulmasıyla ilgili bugün siyasi partilerimizin görüşlerini almaya başladım. Daha önce CHP'nin Sayın Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu Bey ile görüştük. Şu anda da Yeni Yol Grubu'nun değerli yöneticisi arkadaşlarımızla konuştuk. Fikirler olgunlaşacak, önümüzdeki hafta da görüşmeleri tamamlayacağız. En kısa süre içinde TBMM'de oluşturulacak izleme komisyonu, millet adına bu süreci takip ve kontrol etmek için çalışmalarına başlayacaktır."

Detaylı açıklamayı görüşmeleri tamamladıktan sonra yapacaklarını belirten Kurtulmuş, bir soru üzerine, oluşturulacak komisyonun üye sayısı ve şeklinin görüşmelerin ardından netleştirileceğine işaret etti.

Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları Sınavı için kursiyerlerin yerine "joker" diye tabir edilen kişilerin sınavlara girdiği ve e-sınava giren kursiyerlerin üzerlerine kopya cihazları yerleştirilerek sınav esnasında cep telefonuyla görüntülü olarak kopya verildiği iddiası üzerine çalışma başlatan ekipler, teknik takip neticesinde zanlıların irtibatları ve mali hareketlerini inceleyerek soruşturmaya ilişkin gerekli tespitleri yaptı.

Çalışmalarını tamamlayan ekipler, İstanbul ve Kocaeli'de belirlenen adreslere düzenledikleri eş zamanlı operasyonda 23 şüpheliyi gözaltına aldı.

Şüpheliler, işlemleri için emniyete götürüldü.

HAZİNE, SPK, BDDK VE REKABET KURUMUNDAN ONAY ÇIKTI

Türkiye Emlak Katılım Bankası'nın KAP açıklamasına göre, pay devir işlemleri için dört ayrı kurum nezdinde yürütülen süreçler tamamlandı.

Banka, Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğü, Rekabet Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından gerekli izin ve onayların verildiğini açıkladı.

KAP bildiriminde şu ifadelere yer verildi:

"Pay devir işlemlerine ilişkin olarak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Sermayeli Kuruluş ve İşletmeler Genel Müdürlüğü, Rekabet Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu nezdinde yürütülen süreçler tamamlanmış ve ilgili mevzuat uyarınca gerekli izin ve onaylar alınmıştır."

Ancak açıklamada pay devir işlemlerinin fiilen tamamlandığı belirtilmedi. İşlemlerin sonuçlandırılacağı tarih ve satın alma bedeline ilişkin de bilgi paylaşılmadı.

FON SKANDALININ ARDINDAN DEVİR SÜRECİ BAŞLATILMIŞTI

Tera ve Pusula grupları etrafında şekillenen fon soruşturmasının ardından Katılımevim ve Birevim'in geleceği finans piyasalarının gündemine gelmişti.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun bazı yatırım fonlarına yönelik işlemleri ve piyasadaki manipülasyon iddiaları üzerine başlatılan soruşturmalar, söz konusu gruplarla bağlantılı şirketlerin ortaklık ve yönetim yapılarını da tartışmaya açmıştı.

Bu süreçte Türkiye Emlak Katılım Bankası'nın bağlı ortaklığı Emlak Katılım Tasarruf Finansman A.Ş., 17 Eylül'de Katılımevim ve Birevim'in satın alınmasına yönelik görüşmelere başladığını duyurmuştu.

25 Eylül'de gerekli resmi izin başvurularının yapıldığı açıklanırken, 30 Eylül'de Rekabet Kurumu'na da başvurulduğu bildirilmişti.

10 Kasım'daki son açıklamayla birlikte, daha önce devam ettiği belirtilen izin ve onay süreçlerinin tamamlandığı kesinleşti.

Görüşmede, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun kapsamında TBMM'de kurulacak "izleme komisyonu" hakkında fikir alışverişinde bulunulduğu öğrenildi.

Kafile, Abadan'a ulaştıktan sonra karayoluyla Irak'ın Basra kentine geçecek.

Irak hükümetinin, İran kafilesine geçen hafta uçuş izni verdiği ancak bugün uçuşun mümkün olmadığını bildirdiği aktarıldı.

Basra kentinde 9-17 Kasım arasında düzenlenen dörtlü hazırlık turnuvası; İran, Irak, Lübnan ve Filistin Milli Futbol Takımlarının müsabakalarına ev sahipliği yapıyor.

Bağdat yönetimi, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlar kapsamında İran hava yolu şirketlerine hizmet sağlayan kuruluşları yaptırımlarla tehdit etmesinin ardından 23 Eylül'de İran uçuşlarına yönelik çeşitli kısıtlamalar uygulamıştı.

Yangın, 26 itfaiyecinin müdahalesiyle kontrol altına alındı. Okul yönetimi güvenlik tedbirleri gereği ve soğutma çalışmalarını kolaylaştırmak için lisenin bugün kapalı olacağını duyurdu.

Yaklaşık 2 aydır ülkenin farklı şehirlerinde devam eden öğrenci eylemlerine destek veren liseler arasında yer alan Emile Zola Lisesi'nde geçen haftaki eylemlerde birkaç okul personeli havai fişekler nedeniyle hafif yaralanmıştı.

Aix-en-Provence'ın içinde yer aldığı Provence-Alpes-Cote d'Azur Bölgesi Başkanı François de Canson, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda yangının kasıtlı çıkarıldığını açıkladı.

Yangın çıkarılmasına tepki gösteren Canson, "Halihazırda kısıtlı olan kamu kaynaklarımızı eğitimlerine devam etmek isteyen liselilerden kısarak birkaç kişinin akılsızca eylemini telafi etmek için kullanacağız." ifadesini kullandı.

Sosyal medyada, Emile Zola Lisesi'nin koridorlarının ve kapılarının yangın nedeniyle ciddi hasar aldığı görüntüler yer aldı.

Fransa'da öğrenci eylemleri devam ediyor

Fransa'da lise öğrencileri, 17 Eylül'den bu yana eğitim koşullarının iyileştirilmesi, okullarına daha fazla imkan sağlanması ve öğretmen sayısının artırılması talebiyle eylemler düzenliyor.

Hükümetle lise sendikaları ve temsilcileri arasındaki müzakere sürecinde azalan eylemler, hükümetin eğitim sektörüne ilişkin taahhütlerinin yetersiz bulunmasının ardından 4 Kasım'da yeniden canlanmıştı.

Eğitim çalışanları 5 Kasım'da greve gitmiş, yükseköğrenim kurumlarının yaklaşık üçte biri grevden etkilenirken, onlarca lisede de öğrencilerin kuşatma eylemi nedeniyle eğitime ara verilmişti.

Üniversite öğrencileri ve sendikaların da destek verdiği yaklaşık 2 aydır devam eden eylemlerde polis müdahalesi tartışmalara yol açarken, 8 bin kişi gözaltına alınmıştı.

ABD ilk olarak yaptırımların yanı sıra 13 Nisan’da Hürmüz Boğazı çevresinde İran’a yönelik deniz ablukasını başlattı.

Bu ablukayla ABD, İran’a giden veya bu ülkeden başka ülkelere gönderilen gemilerin geçişini engelliyor.

Pakistan aracılığıyla haziran ayında varılan mutabakatın uygulanamaması nedeniyle ABD, ekonomik baskıyı artırmak için şimdi de İran'ı karadan ve Hazar Denizi’nden ablukaya almak için yeni bir girişim duyurdu.

ABD'nin Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 7 Kasım'da da "Demir Kapı" adını verdiği askeri görev gücünün kurulduğunu açıkladı.

CENTCOM'un açıklamasına göre, ABD'nin Florida eyaletinin Tampa kentindeki hava üssünde konuşlandırılacak görev gücü, İran'ın kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden gerçekleştirdiği silah sevkiyatını, hem sivil hem de askeri alanlarda kullanılan teknoloji transferini, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına tabi malzeme sevkiyatını ve "yasa dışı" gelir hareketlerini engellemek amacıyla diğer ABD kurumlarıyla koordinasyon sağlayacak.

Bu girişim, yaklaşık 20 kişilik bir CENTCOM görev gücünden oluşuyor.

"Demir Kapı" adı verilen girişim, İran'ın sınırlarını fiziksel olarak kapatabilecek bir askeri kuvvet değil.

Dolayısıyla uzmanlar, projenin başarısının doğrudan askeri güçten ziyade istihbarat, yaptırım uygulamaları, sınır denetimi ve ülkeler arası işbirliğine bağlı olduğunu belirtiyor.

İran’ın 7 komşusuyla sınırı bulunuyor

ABD’nin "Demir Kapı" ile ablukayı ağırlaştırmayı amaçladığı İran’ın; Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan, Pakistan, Irak, Ermenistan ve Afganistan olmak üzere 7 ülkeyle kara sınırı bulunuyor.

Buna ek olarak Tahran’a yaptırımlara karşı çıkan Rusya’nın Hazar Denizi üzerinden İran’la bağlantısı bulunuyor.

Uzmanlara göre, "Demir Kapı" girişiminin İran’a yönelik kara ablukasının başarı şansı oldukça düşük. Zira, ABD'nin bazı ülkelerle sınırındaki geçişlere yönelik denetimleri artırması halinde ticaretin diğer güzergahlara kaymasına imkan tanıyabilir.

Özellikle komşu ülkelerin İran'la ekonomik ilişkilerini sürdürme konusundaki tutumlarının, bu alternatif kanalların kullanılabilirliğini doğrudan etkilediği ifade ediliyor. Ayrıca kara yolu ve demir yolu bağlantılarının farklı ülkelere uzanmasının ticaretin tek bir sınır hattına bağımlı kalmasını önlediği kaydediliyor.

Buna ek olarak Rusya ve Çin’in ABD yaptırımlarına karşı çıkması ve uygulamaması da ablukanın uygulanabilirliğini düşürüyor.

Moskova ve Pekin'in ABD'nin yaptırım politikalarını büyük oranda benimsememesi ve Tahran ile ekonomik ilişkilerini korumasının, Washington'ın denetim mekanizmalarının kapsamını sınırlayabileceği de değerlendiriliyor.

ABD'nin Hazar Denizi'nde denetimi bulunmuyor

Hazar Denizi de projenin uygulama kapasitesini etkileyen önemli bir alan olarak öne çıkıyor. Rusya, İran, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan'ın kıyıdaş olduğu bölgede ABD'nin deniz denetimi bulunmuyor. Bu nedenle Hazar üzerinden İran'ın gerçekleştirdiği ticaretin sınırlandırılması da bu ülkelerin ABD ile bu konuda işbirliğine bağlı.

Son olarak, kara ve demir yolu taşımacılığının farklı ülkelerin egemenlik alanlarından geçmesi, ABD'nin doğrudan müdahale kapasitesini sınırlandırıyor. Gümrük işlemleri, transit geçişler ve sınır denetimleri ilgili ülkelerin yetkisinde bulunuyor. Bölge ülkelerinin İran'la ilişkileri ve ABD yaptırımlarına yaklaşımları arasındaki farklılıklar da ortak bir denetim mekanizması oluşturulmasını güçleştiriyor.

Bu koşullar altında ABD'nin belirli sevkiyatları engellemesi, tedarik maliyetlerini artırması ve bazı ticaret ağlarını dağıtması mümkün olsa da İran'ın bütün alternatif ticaret güzergahlarını ve askeri tedarik bağlantılarını kesmesi çok daha kapsamlı uluslararası işbirliği gerektiriyor.

İran'ın ticaret kanallarının tamamen kesilmesi durumunda ise Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerindeki baskıyı artırması ve Körfez'deki enerji altyapısına yönelik tehditlerini hayata geçirmesi, bölgesel gerilimin daha da tırmanmasına yol açabilecek muhtemel karşılıklar arasında değerlendiriliyor.

Almanya'da gaz ve hidrojen depolama tesisi işletmecilerini temsil eden Almanya Gaz Depolama Girişimi (INES), kış mevsiminin aşırı soğuk geçmesi durumunda doğal gaz kıtlığı yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Depolama tesislerindeki doluluk oranının yüzde 61 seviyesinde olduğunu açıklayan INES, bu durumu "tarihi bir dip seviye" olarak nitelendirdi.

INES'in yeni modellemelerine göre, kışın aşırı çetin geçmesi halinde 2027'nin ocak, şubat ve mart aylarında aylık bazda 6,6 teravatsaate kadar doğal gaz açığı ortaya çıkabilir. Söz konusu eksiklik, Almanya’nın kış aylarındaki yaklaşık 1,5 günlük toplam gaz tüketimine tekabül ediyor.

Dondurucu soğukların etkili olduğu bir senaryoda, ocak ayındaki belirli günlerde talep ile mevcut hacim arasındaki fark 1,7 teravatsaate kadar ulaşabilir.

Bu miktar, Ocak 2026'daki ortalama günlük gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 40'ına karşılık geliyor. Modellemede, 2010 yılındakine benzer şekilde olağanüstü soğuk bir kışın yaşanabileceği varsayımı esas alınıyor.

Öte yandan INES, bu tür ekstrem hava koşullarının düşük bir ihtimal olduğunu, normal veya ılıman sıcaklıklarda gaz arzının güvenli kalacağını da belirtti.

Devlet koruması ve yasal zorunluluk çağrısı

INES, doğal gazın depolanmasını teşvik edecek finansal teşviklerin devreye alınmasını, tesislerin kullanımının yasal olarak zorunlu hale getirilmesini veya devlet kontrolünde bir gaz rezervi oluşturulmasını talep ediyor.

SEFE, Uniper ve VNG dahil olmak üzere 17 büyük işletme sahibini çatısı altında barındıran INES, Almanya'nın gaz depolama kapasitesinin yüzde 90'ından fazlasını temsil ediyor. İşletmecilerin tesis kullanım oranlarının artmasında ticari çıkarları da bulunuyor, zira mevcut kapasitelerin pazarlanmasından gelir elde ediyor.

INES Genel Müdürü Sebastian Heinermann, "Senaryolarımız, Almanya'da arz güvenliğinin sağlanması için gaz depolama tesislerinin yeterli derecede dolu olmasının önemini açıkça ortaya koyuyor. Yalnızca mevcut boru hatları ve LNG terminalleri üzerinden yapılan ithalat, soğuk kış günlerinde tavan yapan yüksek tüketimi karşılamaya yetmez. Düşük depolama seviyeleri arz güvenliği için ciddi bir risk oluşturuyor. Almanya'nın, kış için yeterli gaz rezervinin korunmasını ekonomik açıdan uygulanabilir kılacak ve buna bağlayıcı garanti getirecek güvenilir, uzun vadeli bir çerçeveye ihtiyacı var." ifadelerini kullandı.

Öte yandan, Almanya'da enerji piyasasını düzenleyen Federal Ağ Ajansı (Bundesnetzagentur) ise ek ithalat imkanlarını gerekçe göstererek gaz arzında ciddi bir gerilim yaşanması riskini şu an için "düşük" olarak değerlendiriyor ve Almanya'nın artık depolama hedeflerine ulaşmaya tamamen bağımlı olmadığını savunuyor.

Sistem sayesinde nisan-eylül döneminde çocuklara yönelik 96 bin 210 cinsel istismar içeriğinin belirlendiği ve kaldırılması için ilgili çevrim içi platformlara bildirimde bulunulduğu kaydedilen açıklamada, yapay zeka destekli sistemin devreye alınmasıyla izleme personeli başına düşen günlük tespit sayısının geçen yıla kıyasla neredeyse on kat arttığı bilgisine yer verildi.

Açıklamada, sosyal medya platformları ve rastgele sohbet uygulamaları dahil çevrim içi platformları izleyen yapay zeka sistemi tarafından işaretlenen içeriklerin kaldırılması için platformlara bildirim gönderilmeden önce merkez personeli tarafından incelendiği, sistemin yasa dışı içerikleri gerçek zamanlı tespit ederek çalışanların iş yükünü azalttığı ifade edildi.

Bakanlık, 2027'de sistemin izlediği çevrim içi platform sayısını 74'ten 139'a çıkarmayı ve merkezin veri tabanından yararlanarak yapay zekanın tespit doğruluğunu artırmayı planlıyor.

ABD'nin İran ile savaşta hedeflerine ulaşamadığını söyleyen Arakçi, "(ABD Başkanı Donald) Trump, ABD'nin İran'a karşı savaşta hedeflerine ulaşamadığını anlamış olmalıydı. Askeri operasyonlar ve yaptırımlar savaşı sona erdirmeyecektir. İleriye dönük tek yol diplomasi, saygılı diyalog ve İran'ın iki günlük teklifinde belirttiği şartların yerine getirilmesidir ve bu teklif hala masada durmaktadır." diye konuştu.

İran, Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin yeniden güvenli şekilde sağlanması ve ABD ile nükleer müzakerelerin başlatılması için aracı ülkeler üzerinden Washington'a iki günlük bir yol haritası önermişti. Tahran yönetimi, planın uygulanmasını ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması, yaptırımları sona erdirmesi, dondurulmuş varlıkları serbest bırakması ve savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesi şartlarına bağlıyor.

İki ülke haziranda Pakistan aracılığıyla aynı şartları içeren ve savaşın durdurulmasını öngören bir mutabakat imzalamış ancak taraflar arasında devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle mutabakat kısa sürede ortadan kalkmıştı.

Bu doğrultuda, suç faaliyetlerine ilişkin dijital izlerin takip edilmesi, farklı platformlardaki şüpheli hesaplar arasındaki bağlantıların ortaya çıkarılması ve suç gelirlerinin hareketlerinin belirlenmesi amacıyla yapay zeka destekli analiz sistemleri üzerinde çalışmalar yürütülüyor.

İstanbul Emniyet Müdürlüğünce yerli imkanlarla geliştirilen Açık Kaynak İstihbaratı Analiz Sistemi (AVCI), dijital ortamdaki suç ağlarının tespitinde kullanılıyor. Hazırlıkları devam eden Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi (DOLUNAY) Projesi ile de siber dolandırıcılık olaylarına hızlı ve koordineli müdahale edilmesi hedefleniyor.

Dijital izler 'AVCI' ile analiz ediliyor

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce 2025 yılında makine öğrenmesi temel alınarak geliştirilmeye başlanan AVCI, Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün çalışmalarıyla yapay zeka destekli analiz sistemine dönüştürüldü.

Mayıs 2026 itibarıyla kapalı devre yapay zeka modeliyle entegre edilen sistemin kaynak kodları, veri tabanı, analiz algoritmaları ve kullanıcı arayüzleri, herhangi bir ticari firma veya dış kurum desteği alınmadan emniyet personelince geliştirildi.

Doğal dil işleme, suç jargonu ve emoji analizi, görsel inceleme, bağlantı analizi ve davranışsal değerlendirme teknolojilerinden yararlanan AVCI, suç amacıyla oluşturulduğu değerlendirilen dijital gruplardaki faaliyetleri analiz ediyor.

Sistem sayesinde yasa dışı faaliyetlerde kullanılan şifreli ifadeler, kısaltmalar, semboller ve emoji kombinasyonları incelenerek suçla bağlantılı içerikler belirlenebiliyor.

Suç ağları haritalandırılıyor, şüpheli profilleri ortaya çıkarılıyor

Farklı dijital platformlardaki hesaplar arasındaki ilişkileri de analiz edebilen AVCI, suç ağlarının haritalandırılmasına ve şüpheli profillerin faaliyetlerinin ortaya çıkarılmasına katkı sağlıyor.

İlk olarak uyuşturucu ticaretiyle mücadelede kullanılan sistem, yasa dışı bahis ve kumar suçlarının tespitine yönelik çalışmalarda da aktif olarak kullanılıyor.

AVCI'nın kara para aklama, terörün finansmanı, nitelikli dolandırıcılık, çocukların çevrim içi istismarı ve organize suç faaliyetleri gibi farklı suç türlerinde de kullanılabilmesi amacıyla geliştirme çalışmaları sürdürülüyor.

Sistem, suçla ilgisi bulunmayan içerikleri ayıklarken, şüpheli profillere ilişkin kimlik tespiti işlemleri yalnızca adli makamların talimatları doğrultusunda ve uzman personelin denetiminde gerçekleştiriliyor.

Dolandırıcılığa hızlı müdahale için DOLUNAY

Bakanlığın teknoloji destekli suçla mücadele çalışmaları arasında, siber dolandırıcılık vakalarına hızlı müdahale edilmesini amaçlayan DOLUNAY Projesi de yer alıyor.

DOLUNAY kapsamında, vatandaşların e-Devlet onaylı mobil uygulama, 112 Acil Çağrı Merkezi veya doğrudan kolluk birimleri aracılığıyla yapacakları ihbarların sisteme aktarılması planlanıyor.

Proje kapsamında 24 saat esasına göre faaliyet gösterecek Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi'nde, Cumhuriyet savcısının elde edilen verileri değerlendirerek gerekli adli kararları alması, Mali Suçları Araştırma Kurulunun (MASAK) ise suç gelirleri ve kripto varlık hareketlerini analiz etmesi öngörülüyor.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) ve banka temsilcilerinin para hareketlerini inceleyerek şüpheli hesaplara yönelik bloke işlemlerini gerçekleştirmesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) ise GSM operatörleriyle koordinasyon sağlayarak dolandırıcılıkta kullanılan iletişim hatlarına yönelik tedbirleri uygulaması planlanıyor.

Siber Güvenlik Başkanlığının zararlı internet bağlantıları ile oltalama sitelerine erişimi engellemesi, emniyet ve jandarma birimlerinin de şüphelileri tespit ederek operasyonel süreçleri yürütmesi hedefleniyor.

Dolandırıcılık ihbarlarına 18 dakikada müdahale hedefi

Projenin hayata geçirilmesiyle dolandırıcılık ihbarlarının en fazla 18 dakikada adli dosyaya dönüştürülmesi ve suç gelirlerinin farklı hesaplara aktarılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

DOLUNAY'ın uygulanabilmesi için kurumların görev ve yetkileri, veri paylaşımı ve anlık müdahale süreçlerine yönelik mevzuat hazırlıkları yürütülüyor.

Suç bağlantılarının analizinden aranan kişilerin takibine

Bakanlığın teknoloji destekli uygulamaları arasında suç ağlarının çözümlenmesi, aranan kişilerin bulunması ve sahadaki ekiplerin yönlendirilmesine yönelik sistemler de yer alıyor.

Dağınık verileri analiz ederek suç örüntülerini ve suç unsurları arasındaki gizli bağlantıları ortaya çıkaran PARS sistemi, olası suç faaliyetlerine karşı erken uyarı imkanı sunuyor.

Yapay zeka destekli ALİM sistemi, mevzuat ve kurumsal verileri analiz ederek kolluk kuvvetlerinin karar alma süreçlerine katkı sağlıyor.

Aranan şahısların takibine yönelik geliştirilen ARYA yazılımı, kolluk birimlerinin bu alandaki çalışmalarını kolaylaştırıyor.

ARAT, ARYA ile birlikte aranan kişilerin takibine yönelik çalışmalara destek veriyor.

ASENA ise karmaşık uyuşturucu suç ağlarını tek ekran üzerinden analiz ederek suç bağlantılarının görünür hale getirilmesine olanak tanıyor.

GÖZCÜ, yüz tanıma teknolojisiyle aranan kişilerin ve kayıp çocukların tespitine yardımcı oluyor.

TETİK, devriye ve olay konumlarını analiz ederek suç riski yüksek bölgelerin belirlenmesine ve ekiplerin bu noktalara yönlendirilmesine katkı sunuyor.

Dijital tehditler ve suç gelirleri izleniyor

Siber Hafiye, okullara yönelik olası tehditlerin erken aşamada tespit edilmesinde kullanılıyor.

Yasa dışı bahis faaliyetleriyle mücadelede kullanılan yapay zeka destekli SONAR sistemi, Siber Hafiye ile entegre çalışarak veri paylaşımına ve suç faaliyetlerinin analiz edilmesine imkan tanıyor.

Yayılma Zinciri Analizi ise tehdit içeren dijital paylaşımların hangi gruplarda, kimler tarafından ve hangi sırayla yayıldığını belirlemeye yönelik bir analiz özelliği olarak kullanılıyor.

Dijital Suç Finansmanını Kesme Programı, kiralık banka hesaplarının erken tespitini, dijital cüzdan ve kripto varlık hareketlerinin adli izinle izlenmesini ve suç gelirlerine yönelik mal varlığı tedbirlerini kapsıyor.

Delil takibi ve haberleşmede dijital altyapı

Teknolojik uygulamalardan delillerin takibi, birimler arası haberleşme ve idari işlemlerin yürütülmesinde de yararlanılıyor.

KANIT, delillerin olay yerinden laboratuvara kadar geçirdiği sürecin dijital ortamda güvenli biçimde izlenmesini sağlıyor.

JEMUS, güvenlik birimlerinin kullandığı sistemler arasında iletişimi sağlayan entegre haberleşme ağı olarak görev yapıyor.

KETUM, analog telsiz haberleşmesini kriptolu sayısal sisteme taşıyarak iletişim güvenliğini artırıyor.

İPCEP, idari para cezalarından ruhsat işlemlerine kadar çeşitli süreçleri dijital ortama taşıyarak denetimi ve işlem takibini kolaylaştırıyor.

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda da güvenlik hizmetlerinde teknolojik altyapının güçlendirilmesi, yapay zeka ve büyük veri uygulamalarının geliştirilmesi ile siber suçlarla mücadele kapasitesinin artırılmasına yönelik hedefler bulunuyor.

Kurtulmuş yarın ise saat 13.30’da DEM Parti ve saat 14.30’da da AK Parti’nin TBMM’deki gruplarına ziyaret gerçekleştirecek.

Görüşmelerde gündemin Meclis’te kurulacak izleme komisyonu ve terörsüz Türkiye süreci olacağı öğrenildi.

Bu kapsamda, Mereto Dağı zirvesindeki Meryem Ana Kilisesi, İl Özel İdaresi finansmanıyla restore edildi.

Sason Kaymakamı Furkan Başar, Mereto Dağı'nın 2 bin 978 metre yüksekliğiyle bölgenin adeta çatısı konumunda olduğunu söyledi.

Mereto Dağı zirvesinde bulunan Meryem Ana Kilisesi'nin restorasyon çalışmalarının tamamlandığını belirten Başar, kilisenin hemen yanına Vali Ekrem Canalp'in talimatı doğrultusunda cami inşaatına başlandığını anlattı.

Terörsüz Türkiye süreciyle ülkede huzur ve güven ortamının oluştuğunu, bunun turizmin gelişmesine de katkı sağladığını dile getiren Başar, şunları kaydetti:

"Terörsüz Türkiye süreci ile ülkemizin her tarafında huzur ve güven ortamı oluşmuş durumdadır. Bunun meyvelerinden biri olarak da Güneydoğu'nun en yüksek zirvesinde dahi turizmin meyvelerini yavaş yavaş almaya başlıyoruz. Bu güzel manzarayı, bu güzellikleri görmeleri için tüm vatandaşlarımızı Sason ilçemizdeki Mereto Dağı'nın zirvesine davet ediyoruz."

Batman'da turizmi 365 güne yaymak için yoğun çalışma yürütüldüğünü belirten Başar, turizmle beraber Mereto Dağı'nın da yaz aylarında bölgede serinlemek isteyen vatandaşların uğrak yeri olmasının beklendiğini ifade etti.

Başar, şunları söyledi:

"Aynı zamanda kış turizmi açısından da kayak merkezi inşaatımız hızlı bir şekilde Mereto Dağı'nda devam etmektedir. Kayak merkezinin açılmasıyla vatandaşlarımızın akın akın Mereto Dağı'na, Sason'a geleceklerini düşünmekteyiz. Mereto Dağı zirvesine ulaşım konusunda da çalışmalar tamamlandı. Proje kapsamında yaklaşık 19 kilometrelik sıcak asfalt çalışması yürütüldü. Bu yolun 12 kilometresinde vatandaşlarımızın can ve mal güvenliği için çelik bariyerler döşenmiştir. Yol güzergahında istasyon kafe inşaatları tamamlanmış olup karavan ve çadır kamp alanları, trekking parkurları, doğa ve maceraseverleri burada ağırlamak için hazırdır."

"Sason turizm merkezlerinden biri olacaktır"

İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet İhsan Aslanlı da Mereto Dağı'nın Ermeni Hristiyanlar için önemli olduğunu dile getirdi.

Tarihi kaynaklara göre, Mereto Dağı zirvesindeki Meryem Ana Kilisesi'nin miladi 4. ve 5. yüzyıllar arasında tarihlendirildiğini belirten Aslanlı, kilisenin çok eski yıllarda iki kez restorasyon gördüğünü söyledi.

Aslanlı, şunları kaydetti:

"Son olarak 2024'te Valiliğimiz tarafından başlatılan restorasyon çalışmaları tamamlandı. Aynı zamanda Mereto Dağı'nın zirvesine çıkan yola da beton asfalt yapılmıştır. Bugünden itibaren turizm dünyasına açıktır. Resmi açılışı yapılmamasına rağmen Ermenistan'dan gelen kafilelerin kiliseyi sık sık ziyaret ettiğini tespit ettik. Bunun yanında yayla turizmi ve kayak merkezi de devreye girdiğinde Sason, turizm merkezlerinden biri olacaktır."

Türkiye'nin uluslararası organizasyon kapasitesini, sürdürülebilir turizm çalışmalarını ve kültürel zenginliğini geniş bir programla uluslararası katılımcılara tanıtacaklarını belirten Ersoy, "COP31, ülkemizin kültürel zenginliğini ve turizm potansiyelini dünyaya tanıtmak için önemli bir fırsat. Hazırlıklarımızı, uluslararası iş birliklerinden kültür ve sanat etkinliklerine, iklim farkındalığından Antalya'ya kazandıracağımız kalıcı imkanlara uzanan bir anlayışla yürütüyoruz." ifadelerini kullandı.

Bakan Ersoy, tüm resmi heyet katılımcılarının COP31 süresince Antalya'daki Bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerini ücretsiz ziyaret edebileceğini bildirdi.

Side Ören Yeri'nde gece müzeciliği uygulamasının da sürdürüleceği bilgisini paylaşan Ersoy, katılımcıların toplantılar dışında Antalya'nın tarihi ve kültürel zenginliklerini tanımalarına imkan sağlayacağını ifade etti.

Turizm ve kültürel miras dört panelde ele alınacak

18 Kasım'da Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı aracılığıyla Turizm ve Kültürel Miras Günü etkinlikleri düzenleyeceklerini aktaran Ersoy, dört panelde 19 panelist ve 4 moderatörün katılımıyla sürdürülebilir turizmin geleceğinin, sektördeki dönüşümün ve sürdürülebilir yatırımların değerlendirileceğini belirtti.

Ersoy, programın içeriğine ilişkin, "Kültürel mirasın korunmasını, gastronominin turizmdeki yerini ve yerel değerlerin gelecek nesillere aktarılmasını ele alacak, Geleceğe Miras Projemiz kapsamında yürüttüğümüz çalışmaları paylaşacağız. Bu program kapsamında uluslararası tur operatörleri, çevrim içi seyahat platformları ve turizm sektörünün önde gelen temsilcilerinden oluşan yaklaşık 40 konuğu ağırlamayı planlıyoruz." ifadelerini kullandı.

Hazırlanan şehir turu ve deneyim programıyla Antalya'nın doğal, tarihi ve kültürel zenginliklerini sektörün karar vericilerine yerinde tanıtacaklarını kaydeden Ersoy, bu buluşmalarla yeni iş birliklerinin önünü açmayı hedeflediklerini vurguladı.

Taş Tepeler'in 37 eseri COP31'de sergilenecek

Bakan Ersoy, COP31'in Mavi Alan bölümünde Şanlıurfa Müzesi envanterindeki 37 arkeolojik eserin yer alacağı Taş Tepeler temalı sergi hazırladıklarını açıkladı.

Sergide Neolitik Dönem'de insan topluluklarının yerleşik yaşama geçişinin, sanatsal üretiminin ve çevresiyle kurduğu ilişkinin anlatılacağını bildiren Ersoy, "İnsanlığın doğayla ilişkisini binlerce yıl öncesinden bugüne taşıyan bu mirası, dünyanın ortak geleceğinin konuşulduğu bir buluşmada tanıtmayı anlamlı buluyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Ersoy, sanat programı kapsamında Antalya Devlet Opera ve Balesinin bugün saat 18.30'da Kongre Merkezi'nde Ahmed Adnan Saygun'un Yunus Emre Oratoryosu'nu seslendireceğini, Yunus Emre'nin insan sevgisini ve evrensel mesajlarını müziğin birleştirici diliyle konuklara ulaştıracaklarını ifade etti.

1800 kitapla güvenilir iklim bilgisine ücretsiz erişim

Taraflar Konferansları tarihinde ilk kez bir İklim Kütüphanesini ziyaretçilerle buluşturacaklarını belirten Ersoy, "Bilgiden Farkındalığa, Farkındalıktan Eyleme" anlayışıyla hazırlanan alanda, 1800 kitapla güvenilir iklim bilgisine ücretsiz erişim sunulacağı bilgisini verdi.

Ersoy, "IFLA'nın 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde Büyük Ölçekli Proje kategorisinde dünya birincisi seçilen Rami Kütüphanemizin deneyimini uluslararası katılımcılarla paylaşacağız. İnsansı robotumuz Bilgi de 17-19 Kasım'da ziyaretçilere farklı dillerde rehberlik edecek." ifadelerini kullandı.

Geri dönüştürülmüş malzemelerden yararlanılarak tasarlanan İklim Kütüphanesinin donanımlarının konferans sonrasında halk kütüphanelerinde yeniden değerlendirileceğini belirten Ersoy, kitapların da Antalya Tekelioğlu ve Burdur İl Halk Kütüphanelerinde oluşturulacak İklim Kitaplıklarına kazandırılmasının planlandığını kaydetti.

Ersoy, paneller ve ülke genelindeki kütüphane etkinlikleriyle iklim okuryazarlığının yaygınlaşmasına katkı sağlayacaklarını vurguladı.

Müzelerde dijitalleşme ve temiz enerji adımları

Sürdürülebilir turizmi, doğal ve kültürel mirasın korunmasını, kaynakların verimli kullanılmasını ve yerel halkın turizmden daha fazla fayda sağlamasını birlikte ele alan bir anlayışla yürüttüklerini aktaran Ersoy, müzelerdeki dijitalleşme ve yenilenebilir enerji çalışmalarına da değindi.

Ersoy, "Müze Ulusal Enformasyon Sistemi üzerinden yaklaşık 1,2 milyon kültür varlığımızın dijital envanter kaydını oluşturduk. Güneş Enerjisi Santrali Projesini ise öncelikle dört müzemizde hayata geçirerek enerji ihtiyacını yenilenebilir kaynaklardan karşılamayı ve karbon emisyonlarını azaltmayı hedefliyoruz." açıklamasında bulundu.

Geleceğe Miras ve gece müzeciliği çalışmalarında korumayı, ziyaretçi deneyimini ve enerji verimliliğini birlikte değerlendirdiklerini belirten Ersoy, restorasyonlarda özgün malzemelerin korunmasına, yerinde onarıma ve yeniden kullanıma önem verdiklerinin altını çizdi.

Ersoy, tarihi yapıları yeniden işlevlendirirken kültür varlıklarını aşırı sıcaklık, sel, nem ve yangın gibi çevresel risklere karşı daha dayanıklı hale getirecek çalışmalar yürüttüklerini de bildirdi.

Yerel üretim desteklenecek ve yerel halkın turizme etkin katılımı teşvik edilecek

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve diğer paydaşlarla geliştirilen iş birliklerinde yerel kalkınmayı önemsediklerini vurgulayan Ersoy, SENTRUM yaklaşımı ve Bolu Göynük'te geliştirilmekte olan kırsal turizm projesi gibi çalışmalarla enerji verimliliğini, yerel üretimi ve yerel toplulukların turizme katılımını desteklemeyi amaçladıklarını belirtti.

COP31 Başkanlığıyla birlikte Antalya'nın turizm değerlerini ve Türkiye’nin sürdürülebilirlik çalışmalarını öne çıkaran tanıtım faaliyetleri yürüttüklerini ifade eden Ersoy, dijital platformlar, GoTürkiye bağlantıları, ören yerlerindeki yönlendirmeler ve özel fotoğraf panolarıyla katılımcıların şehri keşfetmesini kolaylaştıracaklarına dikkati çekti. Ersoy, "EXPO Antalya Çocuk Adası" için de görsel içerikler hazırladıklarını aktardı.

EXPO alanı uluslararası fuar, kongre ve etkinlik merkezine dönüşecek

COP31 sonrasını da şimdiden planladıklarına işaret eden Bakan Ersoy, Antalya Kültür Yolu Festivali açılışında dile getirdiği EXPO alanına ilişkin hedeflerini şöyle sıraladı:

"Organizasyonun ardından Antalya EXPO alanını uluslararası ölçekte bir fuar, kongre ve etkinlik merkezi olarak değerlendireceğiz. İşletmesini Bakanlığımızın yürüteceği alan için TGA çatısı altında profesyonellerden oluşan bir yapılanma kurarak yönetim, etkinlik planlaması ve uluslararası pazarlama çalışmalarını yürüteceğiz. Hedefimiz, Antalya'yı toplantı, teşvik seyahati, kongre ve fuar organizasyonlarını kapsayan MICE turizminde dünyanın önde gelen destinasyonlarından biri haline getirmek."

Yaz aylarında turistler ve Antalyalılar için yeni bir etkinlik alanı oluşturmayı, kış ve bahar dönemlerinde ise uluslararası organizasyonlarla şehre ziyaretçi kazandırmayı amaçladıklarını belirten Ersoy, Antalya'nın güçlü konaklama ve ulaşım altyapısını bu merkezle tamamlayarak turizmi yılın tamamına yayacaklarını ifade etti.

Bu amaçla 17-19 Kasım tarihlerinde uluslararası fuar, kongre ve etkinlik organizatörleri, basın mensupları ve sektörün karar vericilerinden oluşan yaklaşık 15 davetliyi özel bir tanıtım gezisinde ağırlamayı planladıklarını açıklayan Ersoy, EXPO alanının kapasitesini ve organizasyon imkanlarını yerinde tanıtarak gelecekteki etkinlikler için şimdiden bağlantılar kuracaklarını vurguladı.

Bakan Ersoy, COP31'in Antalya'ya sağlayacağı kalıcı katkıya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"EXPO alanını yıl boyunca yaşayan, şehrimize ziyaretçi kazandıran ve kültür sanat hayatını zenginleştiren bir merkeze dönüştürmek istiyoruz. Otellerimizden seyahat acentelerimize, yeme içme işletmelerimizden esnafımıza kadar geniş bir kesimin bu kazanımdan faydalanmasını, COP31'in oluşturacağı uluslararası görünürlüğün kalıcı iş birliklerine dönüşmesini hedefliyoruz."

Yıllardır mantar toplayıcılığı yapan Ali Bolat, saat 06.00’da yola çıktıklarını ve öğle saatlerine kadar sepetlerini doldurduklarını belirtti. Mantar toplamanın yorucu olmasına rağmen keyifli bir uğraş olduğunu ifade eden Bolat, doğayla iç içe vakit geçirmenin kendilerine huzur verdiğini söyledi.

“BU YIL SEZON BEREKETLİ GEÇİYOR"

Kuraklık nedeniyle geçen yıl mantar bulmakta zorlandıklarını anlatan Bolat, bu yıl yağışlarla birlikte verimin arttığını dile getirdi. Zehirli mantarlara karşı dikkatli davrandıklarını belirten Bolat, çıntarın lezzeti ve besin değeri nedeniyle bölge halkı tarafından da yoğun ilgi gördüğünü kaydetti.

Bu yılki verimin hem mantar toplayıcılarını hem de alıcıları sevindirdiğini belirten Bolat, topladıkları mantarları satarak aile bütçelerine katkıda bulunduklarını ifade etti.

Somuncu Baba'nın türbesinin de bulunduğu külliye, yüksek kayalıkları saran sarmaşıklar, ağaçlar ve doğal bitki örtüsüyle fotoğraf tutkunlarına eşsiz manzaralar sunuyor.

Dört mevsim binlerce misafiri ağırlayan Somuncu Baba Külliyesi, doğanın yenilenme sürecine geçmeden önce sunduğu renk şölenine şahit olmak isteyenlere de ev sahipliği yapıyor.

Külliyeye gelenler, ibadet etmenin yanı sıra Somuncu Baba Camisi, Yeni Cami, Somuncu Baba Tanıtım Merkezi Müzesi, Şeyh Hamid-i Veli Kütüphanesi, balıklı kuyular ve balıklı havuzu görme fırsatı da buluyor.

Dört mevsim ziyaretçilerine ayrı güzellikler sunan külliye, sonbaharın sarı, kızıl ve kahverengi tonlarıyla ziyaretçilerine adeta görsel şölen sunuyor.

Milli parkın havadan çekilen görüntüleri, geniş ormanlık alanları, ağaçların arasında saklı göllerin oluşturduğu manzarayı, renk cümbüşü içinden geçen yolları ve bölgenin doğal zenginliğini gösteriyor.

Göllerin çevresindeki ağaçların sarı ve kızıl tonlarına bürünen yapraklarının su yüzeyindeki yansımaları, fotoğraf tutkunlarını cezbediyor. Ormanların arasında birbirine yakın konumlarda bulunan göller de doğada vakit geçirmek isteyen ziyaretçilere sakin bir atmosfer sunuyor.

Dilek Çeşmesi ve Ayıkayası da ziyaretçilerin ilgisini çekiyor

Yedigöller Milli Parkı'nda doğaseverlerin ilgisini çeken noktalar arasında Kapankaya Manzara Seyir Yeri, Dilek Çeşmesi ve Ayıkayası Mesire Alanı da bulunuyor.

Kapankaya Manzara Seyir Yeri, milli parkın ormanlarla kaplı vadisini ve göllerini yüksekten izleme imkanı sunuyor.

Dilek Çeşmesi'ni ziyaret edenler dilek tutarken, Ayıkayası Mesire Alanı'na gelenler de doğayla iç içe piknik yapma imkanı buluyor.

Park içerisindeki şelaleler, anıt ağaçlar ve yürüyüş yolları bölgenin görülmeye değer doğal güzellikleri arasında yer alıyor.

Bu arada, doğal güzellikleriyle yılın dört mevsimi ilgi gören Yedigöller Milli Parkı, bu yılın 9 ayında yerli ve yabancı toplam 98 bin 634 tatilci ağırladı.

"Her yerde sonbaharı hissediyoruz"

Kocaeli'den arkadaşlarıyla gelen Dilan Yıldız, turla gezdiklerini ve çok beğendiklerini belirterek, "Güzel gölleri var ve manzarası çok güzel. Gayet güzel vakit geçiriyoruz. Güzel fotoğraflar çektik, anılar biriktirdik. Ölümsüzleştirdik anılarımızı." dedi.

Yıldız, Kocaeli'de benzer yerlerin bulunduğunu ancak ilk defa geldiği Yedigöller'in eşsiz bir atmosfere sahip olduğunu dile getirdi.

İzmir'den gelen Ruken Şeker, arkadaşlarıyla 2 gündür gezdiklerini ve Yedigöller'in sonbahar mevsiminde çok güzel olduğunu söyledi.

Şeker, "Doğa ile iç içeyiz. Yapraklar, her yer sapsarı. Aynı zamanda gölün olması, bunlar insana güzel hissettiriyor. Her yerde sonbaharı hissediyoruz." diye konuştu.

İzmir'den Hasan Can da gelmeden önce araştırma yaptıklarına değinerek, beklediklerinden çok daha güzel bir manzarayla karşılaştıklarını anlattı.

Doğayı çok sevdiklerini dile getiren Can, "Sonbahar tatili için hep bu tarafları düşünüyordum. Sonbahar denildiğinde akla burası geliyor. İzmir çevresine de baktık. Yedigöller değer mi değmez mi diye düşündük. Hiçbir şey olmazsa oraları görürüz diye yola çıktık. İyi ki gelmişiz." diye konuştu.

Manisa'da doğa sonbahar renklerine büründü 🔗https://t.co/7uZqgpS995 https://t.co/RJK13rKuq6

— TV5 Haber (@tv5comtr) October 27, 2026

Ormanlık alanda dolaşırken büyük bir şemsiye mantarına rastlayan Baycan, mantarın boyutu karşısında şaşkınlık yaşadı.

Baycan, çocukluğundan bu yana köy ve çevresinde mantar topladığını söyledi.

İlk kez bu büyüklükte bir mantarla karşılaştığını belirten Baycan, "40 santimetreye yaklaşan boyutuyla mantarı ilk gördüğümde ismi gibi şemsiyeye benzettim. Mantarın bu kadar büyümesi orman içindeki su yolunda yetişmesinden kaynaklanıyor. Çayır mantarı toplamak için yanıma sepetimi alarak gezintiye çıkmıştım ancak bulduğum şemsiye mantarı sepetime sığmadı." diye konuştu.

Sonbaharın gelişiyle gölün etrafındaki bitki örtüsü sarı ve kahverengi tonlarıyla bezendi.

Güzel manzaraların oluştuğu göl, dronla görüntülendi.

Iğdır'ın Üçkaya Gölü sonbahar renklerine büründü 🔗https://t.co/RRohSnI0l1 https://t.co/66k5ZKsbfQ

— TV5 Haber (@tv5comtr) October 26, 2026

Proje kapsamında Deniz Yaşamını Koruma Derneği ekipleri, terk edilmiş ağların yerini ihbarlar, teknoloji, deniz haritaları ve yerel bilgi birikiminden yararlanarak tespit ediyor, ardından ağları deniz tabanından titizlikle çıkarıyor.

Özellikle İstanbul ve Adalar çevresindeki derin sularda yürütülen çalışmalarda bazı ağlar 50 metrenin üzerindeki derinliklerden çıkarılırken Adalar açıklarında 55 metre derinlikte bulunan bir ağa da ulaşıldı.

Çıkarılan ağların ağırlığı, boyutu ve konumu kayıt altına alınıyor. Bu bilgiler, kaybolan av araçlarının deniz tabanında nerelerde biriktiğinin daha net anlaşılmasına yardımcı oluyor.

Proje kapsamında Adalar çevresinde deniz tabanından 1000 metrekarenin üzerinde, yaklaşık 800 kilogram ağ çıkarılması hedefleniyor. Bu miktar, küçük bir otomobilin ağırlığını aşıyor.

Çıkarma operasyonlarından birinde, deniz yüzeyine taşınan malzemelerin arasında üç vatoz yumurta kesesi bulundu. Ekip, keseleri fark eder etmez yeniden denize bıraktı.

Ağların çıkarıldığı koordinatlar gözlük çerçevelerine işlenecek

Denizden çıkarılan ağlar, geri dönüşüm sürecinden geçirilerek plastik granüllere dönüştürülecek ve özel tasarım güneş gözlüklerinin çerçevelerinin üretiminde kullanılacak. Her gözlüğün çerçevesinin iç kısmına, üretimde kullanılan ağın çıkarıldığı koordinatlar ve derinlik bilgisi işlenecek. Böylece bir zamanlar deniz tabanında bulunan malzeme, yeni bir ürüne dönüşürken nereden geldiğine ilişkin bilgiyi de taşıyacak.

Proje, geri dönüşüm çalışmalarının yanı sıra balıkçı topluluklarıyla yürütülecek farkındalık faaliyetlerini de kapsıyor. Bu çalışmalarla av araçlarının kaybolmasının veya terk edilmesinin önlenmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

"Marmara Denizi'nin sağlığı üzerinde daha büyük ve kalıcı etki"

Açıklamada görüşlerine yer verilen DP World Avrupa Sürdürülebilirlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Nicholas Mazzei, şu ifadeleri kullandı:

"Hayalet ağlar, kaybolduktan çok sonra bile deniz yaşamı için tehdit oluşturmaya devam ediyor. Bu proje, söz konusu ağları sudan çıkarıyor ve malzemeyi tamamen farklı bir amaçla değerlendiriyor. Deniz tabanından çıkarılan bir ağı güneş gözlüğüne dönüştürmek, yeniden kullanım fikrini son derece somut hale getiriyor. Her gözlüğün içine ağın bulunduğu konumun işlenmesi ise ürünle geldiği yer arasında bir bağ kuruyor."

Deniz Yaşamını Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı da "Denizlerimizi korumak iş birliği gerektiriyor ve bu noktada özel sektöre önemli bir rol düşüyor. DP World ile kurduğumuz ortaklık, Marmara Denizi'nin sağlığı üzerinde daha büyük ve kalıcı bir etki yaratmamızı sağlıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Necmettin Erbakan, 29 Ekim 1926 yılında Sinop’ta dünyaya geldi. Babası Adana’nın Kozan bölgesinde uzun zaman hüküm sürmüş Selçuklu Kozanoğulları boyundan, ağır caza reisi Mehmet Sabri Bey; annesi de Sinop’un tanınmış bir ailesine mensup olan Kamer Hanım’dır. Rahmetli ninesi Şeyh Şamil’in hem akrabası hem de kurmay başkanı Feyzi Bey’in kızıdır.

Erbakan ilkokula Kayseri Cumhuriyet okulunda başlamış; babasının tayin olup Trabzon’a gitmesi üzerine ilkokul öğrenimini burada okul birincisi olarak tamamlamıştır. 1937 yılında ilkokulu bitirdikten sonra, İstanbul Erkek Lisesi’nde orta tahsiline bir ay gecikmeli başlamıştır. Okula geç başlamasına rağmen derslerde gerçekleşen müzakerelerden dolayı hocaları hemen ilk günlerden itibaren “sınıfın en çalışkanı” unvanını takmışlardır. Hatta ortaokulun 2. Sınıfında diş tabibi olan tabiat bilgisi ve fizik hocası çok meşgul olduğu ve giremediği dersleri Erbakan’a hazırlattırıp anlattırırdı. Okuldaki çalışkanlığı nedeniyle arkadaşları tarafından kendisine “Derya Necmettin” denilmektedir. Lise birinci sınıfta “Sıfırcı Avni” olarak bilinen Fizik hocasından, ilk defa 10 alan öğrenci, Erbakan’dır.

Orta ve lisede bütün sınıfları iftiharla geçen Erbakan, İstanbul Erkek Lisesi’ni 1943 yılında birincilikle bitirecektir. O tarihlerde lise birincileri, üniversitelere imtihansız alınıyordu. Fakat Erbakan, bu imtiyazı kabul etmeyerek girdiği imtihanda 2 bin kişi arasından ilk 10’a girme başarısını gösterince, İstanbul Teknik Üniversitesi’nin ikinci sınıfından yüksek öğrenimine başlar. İlkokula 6 yaşında, üniversiteye de ikinci sınıftan başlaması dolayısıyla, kendisinden iki yaş büyük olanlarla aynı sınıfta öğrenim görür. Bu arkadaşlarından biri de ilerleyen yıllarda pek çok olayda muhatabı olacağı Süleyman Demirel’dir. Erbakan’ın birinci sınıfı okumadan ikinci sınıfa başlaması ve 2., 3. sınıflarla birlikte aldığı derslerde en yüksek notları alması ilkokul ve lisede olduğu gibi burada da dikkatleri üzerine çekmiştir. Bundan dolayı İTÜ’de lakabı Kuş’tur. Kuş; orada çok çalışkanlara (koşarak değil, uçarak iş yapanlara) verilen isimdir. İTÜ yıllığında şöyle tanıtılmaktadır: “Necmettin Erbakan, dindardır, çalışkandır. Hayatının yarısını namaz, yarısını da projeleri işgal eder. Sınıfının yarısını kendisi, yarısını da arkadaşları işgal eder. Proje ve raporları geniş izahlıdır. Herkesin bir sayfada bitirdiği konuyu, o kırk sayfada hülasa eder. Kendisine cıvata nedir diye sorarsanız, izaha demir filizlerinin naklinden başlar. O kadar uzun anlatır ki nihayet namaz vakti gelir, gider namazını kılar, gelir ve anlatmaya devam eder.”

Geleceğinde büyük işler yapacak insanların çocukluklarında da büyük işler yaptıkları gözlemlenmektedir. Bu duruma örnek olarak, Trabzon’da henüz ilkokul yıllarında iken bile, temsili devlet kurmak, buna uygun mesai saatleri ayarlamak, arkadaşları arasında, hak ölçüsü olduğu için değeri değişmeyen ve enflasyonla erimeyen “özel paralar” çıkarıp kullanmak gibi olağanüstü oyunlar sergileyen Erbakan; üniversite yıllarında da okuldaki talebelerin namaz kılmaları için mescid açılması konusunda büyük gayret göstermiş ve açılan mescitte hem ibadetlerini yapmışlar, hem de ilmi ve dini sohbetler başlatarak manevi bir halka oluşturmuştur.

1 Temmuz 1948’de, İTÜ Makine Fakültesi’nden üstün başarı ile mezun olur olmaz -yani imtihanların hemen hemen bittiği gün- Makine Fakültesi Motorlar Kürsüsü’nde asistan olarak göreve başlar. 1948-1951 yılları arasındaki bu 3 yıllık asistanlık döneminde, o zaman doktara tezi karşılığındaki yeterlilik tezini hazırlar.

Sınıflarda ders vermek sadece doçent ve profesörlerin yetkisinde olmasına rağmen, asistan olduğu halde ders anlatmasına ve hocalık yapmasına özel izin çıkartılır. Yeterlilik tezindeki yüksek başarısından dolayı üniversite tarafından 1951 yılında Aachen Teknik Üniversitesi’nde ilmi araştırmalar yapmak üzere Almanya’ya gönderilen Erbakan, Alman ordusu için teknolojik araştırma yapan DVL araştırma merkezinde Profesör Schimit ile birlikte çok başarılı çalışmalar gerçekleştirir.

Aachen Teknik Üniversitesi’nde çalıştığı 1,5 yıl süre içerisinde, bir tanesi doktora tezi olmak üzere 3 tez hazırlayan Erbakan, Alman üniversitelerinde geçerli olan ve çok zor kazanılan “doktor” ünvanını alır.

Tezin önemli dergilerde yayınlanması üzerine, o tarihte Almanya’nın en büyük motor fabrikası olan DEUTZ firmasının genel müdürü Prof. Dr. Flats tarafından leopar tanklarının motorları ile ilgili araştırmalar yapmak üzere fabrikaya davet edilir. Bunun yanında Alman Ekonomi Bakanlığı, RUHR sahasındaki fabrikalar üzerinde araştırma yapmak amacıyla görevlendirdiği ekipte özellikle Erbakan’ın da yer almasını istemesi üzerine 15 gün süreyle RUHR sahasındaki bütün ağır sanayi fabrikalarını gezip, bunları inceleme fırsatını yakalar.

II. Dünya Harbi’nden sonra, Alman üniversitelerinde en genç doktorasını yapan ilk Türk bilim adamı olan Erbakan, 1953 yılında doçentlik imtihanını vermek üzere İstanbul’a döner. İmtihan sonucunda 27 yaşında Türkiye’nin en genç doçenti olma başarısını da gösteren Erbakan, araştırmalar yapmak üzere tekrar Almanya’nın DEUTZ fabrikalarına çağrılır. Burada 6 ay süreyle “motor araştırmaları başmühendisi” olarak, Alman ordusu için yapılan araştırmalara katılır.

1953’ün Kasım ayında İstanbul Teknik Üniversitesi’ne dönen Erbakan, 1955 yılında askerlik görevini İstanbul’da makinelerin bakım ve tamiratları kısmında tamamlar.

Askerlik görevinden sonra, tekrar üniversiteye dönen Erbakan, 1956 yılında Türkiye’de ilk yerli motoru imal edecek olan, 200 ortaklı “Gümüş Motor A.Ş.” yi kurup faaliyete geçirmiş ve Türkiye’nin ilk büyük sanayi hamlesini gerçekleştirmiştir.

Almanya dönüşü Türkiye’nin kendi otomobilini üreten bir fabrikasının kurulması yolunda hemen hazırlıklara girişmiş ve bugün “Pancar Motor” adı altında çalışan fabrikanın temelini 1956’da atmıştır. Gümüş Motor fabrikası 1960 tarihinde seri üretime başlamıştır. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes, 1960 yılı başlarında fabrikayı gezerken: “Ben de çiftçiyim, bu motorları kendim kullandım. Bunun ne kadar büyük bir adım olduğunu çok iyi biliyorum. Türkiye de bunların yapılabileceğini görmek, beni son derece memnun etmiştir. Keşke ben bu fabrikayı 1960’ta değil de 1950’de görseydim. O takdirde Sümerbank’ın birçok fabrikalarını özel sektöre satar, oradan aldığım para ile Türkiye de Ağır Sanayi fabrikalarını kurardım.” diyerek duygularını dile getirmiş ve Erbakan’a tebrik ve takdirlerini iletmiştir. Ayrıca fabrikanın ihtiyacı olan 1.300.000 Dolar’lık dövizi de hiç bekletmeden, bir gün içinde tahsis ettirmiştir.

1960 yılında Ankara da yapılan sanayi kongresinde, Gümüş Motorun ürettiği makineleri ve parçaları tanıtan Erbakan, “Yeni hedefimiz, Türkiye’mizde artık yerli otomobillerin de yapılmasıdır” fikrini dile getirmiş, o zaman yönetimde olan askerlerce kabul gören bu fikir üzerine, Eskişehir Demiryolları CER atölyesinde “Devrim otomobili” adıyla ilk yerli otomobili imal etmiştir.

1965 yılında profesör olan Erbakan, 1969’da Odalar Birliği genel başkanlığına seçilmiştir. O zamanki Demirel Hükümeti, her türlü kanuni hükümleri hiçe sayarak Erbakan’ı polis zoruyla görevinden uzaklaştırma yoluna gitmiştir. Bunun üzerine siyasete atılmaya karar vermiş ve milletvekili adayı olmak için Adalet Partisine müracaat etmiştir. Buradan veto edilen Erbakan, 1969 seçimlerinde Konya’dan bağımsız olarak adaylığını koyup seçilerek meclise girmiştir.

1970 tarihinde Milli Görüş’ün ilk partisi olarak kurulan Milli Nizam Partisi, 1971 Nisan’ında ihtilal yönetiminin de baskısıyla antidemokratik bir biçimde kapatılır. Daha sonra 1972 yılında kurulan Milli Selamet Partisi, S. Arif Emre’nin resmi riyasetinde, Erbakan’ın da tabii liderliğinde girdiği 1973 seçimlerinde meclise girip, grup kurar.

1974 yılında kurulan MSP-CHP Koalisyonunda, Başbakan yardımcılığı ve Ekonomik Kurul Başkanlığı görevlerini üstlenen Erbakan, böylece Türkiye`nin maddi ve manevi kalkınması yolundaki ağır sanayi hamlesini de fiilen başlatmış olur. 1974 Kıbrıs Barış Harekatının gerçekleşmesinde ve Ada’da zulüm gören soydaşlarımızın refaha ulaştırılmasının ana mimarı olmuştur. Erbakan, Siyasi hayatını büyük bir azimle sürdürmüş, ülke, millet, ümmet ve insanlık için yoğun bir siyasi maratona tutuşmuştur. Ancak 12 Eylül ihtilalinin getirdiği antidemokratik uygulamalarla partisi kapatılan Erbakan 1987 yılına kadar siyaset yasağı cezası alarak politikadan resmen uzak kalır.

Eylül 1987’deki referandumla yeniden siyasi haklarını elde eden Erbakan, 1983 yılında kurulmuş olan Refah Partisi’nin kongresinde tekrar genel başkanlık makamına oturur. 1991 seçimlerinde milletvekili seçilir. Daha sonra belediyeler devrimini gerçekleştirir ve nihayet 1995 genel seçimlerinde büyük bir başarı kazanarak Refah Partisini birinci parti konumuna yükseltir.

1995 genel seçimlerinde Konya’dan milletvekili seçilerek meclise girer ve Türkiye’nin başbakanı olur. Koalisyon hükümeti sırasında halkın desteğini alan devletin bütçesinde gelir-gider denkliğini hedefleyen Denk Bütçe ve Havuz Sistemi, Edirne’den Kars’a ağır sanayi hamlesi gibi birçok önemli başarının yanında uluslararası alanda gelişmekte olan 8 ülkenin iş birliğine öncülük yaparak büyük bir gayretle altı ay gibi kısa bir sürede D-8’i (Development-8) meydana getirir.

İş Dünyasından STK’lara, Medya’dan siyasete, birçok yapının antidemokratik şekilde dış destekli ilişkileri ile 28 Şubat 1997 yılında Prof. Dr. Necmettin Erbakan, Başbakanlık görevini bırakmak zorunda bırakılmıştır. 1998 yılı Şubat ayında genel başkanı olduğu Refah Partisi’nin kapanmasıyla 5 yıl siyasi yasaklı hale gelen Erbakan 2003’te Saadet Partisi’nin genel başkanlığına seçilir. 2004 yılında genel başkanlıktan ayrılsa da 2011 tarihinde tekrar Genel Başkan seçilir.

Milli Görüş lideri Erbakan, kalp yetmezliği nedeniyle 27 Şubat 2011 günü öğle saatlerinde yaşamını yitirir. Devlet töreni yapılmamasını vasiyet eden Erbakan, 1 Mart Salı günü şiirde de gayet sarih ifade edildiği gibi milyonlarca seveninin katılımı ve dualarıyla Fatih Camii’nde öğle namazına müteakiben kılınan cenaze namazının ardından İstanbul Merkez Efendi’deki aile kabristanlığına defnedilir.

Öğretisi

Necmettin Erbakan’ın öğretisi sadedinde zikredeceğimiz en önemli kıymet “Milli Görüş’tür. Milli Görüş’e istikamet veren, bu düşüncenin ufkunu tayin eden en muharrik amil de İslâm’ın ta kendisidir. Bu noktadan Milli Görüş’ün genel karakteristiğini şöyle hülasa edilebiliriz: Erbakan’a göre İslâm peygamberleri, insanları tevhid ve adalete davet ederek insanların hak ve adalet bilincini geliştirmişlerdir. Bütün peygamberlerin insanlığı davet ettiği İslam dini, yeryüzünü imar ve ıslah etmenin yol haritası hükmündedir. Peygamberleri rehber edinen İslam âlimleri, düşünür ve önderleri ilimle hidayeti birleştirdikleri için feraset, dirayet, sebat ve sabır sıfatlarına sahip olmuşlardır. Onlar, peygamberleri rehber edinerek tarihin akışını değiştiren çığırlar açmışlar ve beşeriyetin ufkunu genişleten hedefler belirlemişlerdir. Onlar, ilimde doğruların öne çıkmasına, ahlaki hususlarda iyi ve güzelin yaygınlaşmasına, iktisadi alanlarda kaynakların verimli kullanılarak faydalı mal ve hizmetlerin üretilmesine ve siyasette ise adaletin tesis edilmesinde aktif görev üstlenmişlerdir. Onlar yeryüzünün imar ve ıslahında önder olmuşlardır. Erbakan’a göre, bugün, yeryüzünün imar ve ıslahında söz konusu ettiğimiz amilin ışığında önderlik eden hareket, Milli Görüş’tür.

Söz konusu ettiğimiz bu hususların ışığında Milli Görüş, Erbakan’a göre herhangi bir siyasi hareket değildir. Erbakan’a göre Milli Görüş, bu toprakların kendi içerisinden çıkarmış olduğu bir hareket olup başlangıç tarihi Hz. Adem’e kadar uzanmaktadır.

Söz konusu ettiğimiz bu hususların ışığında, kanuni zorluklar dolayısıyla ne kadar Milli Görüş deniliyorsa da Erbakan’ın “millîden’’ anladığının “dinî” olduğunu belirtmemiz gerekmektedir. Zira Kur’an-ı Kerim’de millet “din ile takip edilen yol” (Al-i İmrân, 3/96) manasında kullanılmıştır. Bu yönüyle Milli Görüş, hem yerliliği hem de diniliği ihtiva etmektedir. Dinîliği “millet-i İbrahim” ifadesinde karşılığını bulan “millet”in ırk ayrımı yapmayan, inanç birliğini ifade eden dolayısıyla Türk veya Kürt’ün de bağlı olduğu İslam dinine atfen telakki edilmelidir. Bu kavram aynı zamanda kurulan iki partinin adının da içinde yer alması ile dikkate şayandır. Bunlar Milli Nizam ve Milli Selamet’tir. “Millet-i İbrahim” olma durumu Erbakan’ın Bingöl konuşmasında: “Ne mutlu Türk’üm derseniz, Kürt kökenli bir Müslüman evladı da kalkar; ben de Kürdüm, daha doğruyum, daha çalışkanım, deme hakkını kazanır.” ifadesinde tebellür eder hale gelmiştir. Aslında bu ifadenin ardında yatan mana ulus-devletin, ırkçılık ve dinsizliğe açık olan tarafının sorgulanmasıdır. Diğer taraftan Milli Görüş’ün “milli” sıfatının muhtevasında ümmetçi bir vurgu da bulunmaktadır. Nitekim Milli Görüş’ün 1970’li yıllarda “ağır sanayi” diyerek “organize sanayiler kurmak, 1980’lerde Adil Ekonomik Düzen fikriyle hareket etmek yönüyle “yerliliği temsil ederken, 1990’larda yeni bir dünya düzeni için D-8’i kurmak, onun bütün insanlığın saadeti için “evrensel” bir düşünce ve çalışma vizyonuna sahip olduğunun bir göstergesi olmuştur.

Bütün bu ifadeler ve değerlendirmelerden sonra Erbakan’ın Milli Nizam Partisi’nin beyannamesinde geçtiği üzere Milli Görüş ifadesinin arka planında dört temel fikriyatın akislerine işaretler olduğunu ifade edebiliriz. Erbakan’ın Fatih’in İstanbul’un fethi ve Kanuni’nin Viyana kuşatmasına yaptığı vurgudan hareketle “Osmanlıcı”; Kurtuluş savaşına yaptığı vurgudan dolayı “Milli bağımsızlıkçı”; Hakk’a bağlılık, Batıl’a karşı olma, iyiliği emretmek kötülükten sakındırmak gibi ifadelerden dolayı “İnancına bağlı”; barajlar yapılması, füzeler üretilmesi ve ağır sanayi hamlesi (ulusal kalkınmacı bir hat) hedefinden dolayı “Modernist”tir.

Dış politikadaki insanlığa huzurlu yaşam hedefi ise İslam dünyasına öncülük edecek Büyük Türkiye’yi ve daha adil bir dünya inşasını hedeflemesindendir.

Milli Görüş’ün batı ve modernizme şüpheci yaklaşımı, İslami değerleri vurgulayan söylemi ve alternatif ekonomik model anlayışı (adil ekonomik düzen) ile İslami entelijansiyaya önemli bir politik zemin sağlamıştır.

Erbakan’ın Milli Görüş’ü temellendirdiği bazı hususlara kısa bir değinide bulunursak hareketin gözden kaçırılmaması gereken bir iç bütünlük ve tutarlılığının olduğu daha aşikar hale gelecektir. Erbakan, Milli Görüş’ün fiziği olarak 5 kavramı zikretmektedir. Bunlar; hidayet, feraset, dirayet, sebat ve sabırdır. Bu kavramlar Erbakan’ın İslam’ı anlamada ve Milli Görüş’ü tarif etmede sıklıkla müracaat ettiği temel kavramlardır. Bu kavramlar birbiri ile doğrudan irtibatlıdır. Erbakan’a göre, hidayet, Allah’ın insana bahşettiği en büyük lütuftur. İnsan bu sayede ilimde doğru ile yanlışı; ahlakta iyi ile kötüyü ve güzel ile çirkini; iktisatta faydalı ile zararlıyı; siyasette ise adalet ile zulmü ayırt etme bilincine sahip olur. Hidayet ile ilmi birleştirenler ise feraset sahibi olurlar. Bu sayede hadiselerin sebep ve sonuçlarını değerlendirerek olayların muhtevasını kavrarlar, hangi yol ve yöntemin insanı hedefe ulaştıracağını fark ederler. Tevhid ve adalet inancı, müminlere hak ve adaleti savunmada dirayet kazandırır. Bu sayede dirayet sahibi insanları hedeflerine ulaşmada hiçbir tehdit ve zorluk alıkoyamaz. Hayatlarının her anını hedeflerine ulaşmak için değerlendirirler. Sebat, ayağı sağlam zemine basmak ve sendelememektir. Sebat sayesinde ayaklarını sağlam yere basanlar karşıdan gelen zorluklar ve sadmeler ile sendelemezler. Bu konu ile ilgili Kur’an yeryüzünü imar ve ıslah edecek düzeni kuracak olan inananlara, “Ey iman edenler! Eğer siz Allah’ın dinine yardım ederseniz Allah da size yardım eder ve ayaklarınızı sabit kılar” (Muhammed Suresi, 47/7) ayetini hatırlatmıştır. Sabır ise her çeşit zorluk ve güçlük altında hedefe ulaşmak için yola devam etmektir. Zorluklara katlanarak hedeften vazgeçmeme azim ve iradesidir. “Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülüklerden sakındır. Başına gelenlere sabret, çünkü bunlar, azmi gerektiren işlerdendir.” (Lokman Suresi, 31/17).

Erbakan’a göre Milli Görüş’ün kimyası ise şunlardır:

1. Milli Görüş maneviyatçıdır. Yani ahiret inancına merkezi bir rol atfetmektedir.

2. Milli Görüş hakkı üstün tutmakta ve hakkı savunmaktadır.

3. Milli Görüş nefis terbiyesini esas almaktadır.

Erbakan’ın “Bizim ahlakımız tekke adabıdır” sözü, Milli Görüş’ün üçüncü kimya maddesinin neredeyse alamet-i farikasıdır. Milli Görüş’ün dayanışmacı modelde teşkilatlanması geniş kitleler için onu hem bir parti, hem bir okul, hem de bir ekonomik dayanışma kurumu haline getirmiştir.

Erbakan’a göre, şuurlu Müslüman olmanın en büyük göstergesi karargâha, yani cihad emirine bağlılık gösterilmesidir.

Ahlak ve Siyaset Düşüncesi

Necmettin Erbakan’ın ahlak ve siyaset düşüncesinin merkezinde İslam bulunmaktadır. Ona göre İslam, “Bir hayat nizamıdır. Allah yapısı olduğu için mükemmeldir ve tamdır. Zerre kadar noksanı, fazlası ve hatası bulunmamaktadır. İslam dini, bir bütündür. Ona bir şey katılmaz ve ondan bir şey çıkarılmaz. Baştan sona Hak’tır, hayırdır ve hepsi, herkes için ve her yerde lazımdır. Çünkü İslam, dünya ve ahiret saadetinin tek adresidir. İslam ile batıl sistemler bir kalpte birleşmez ve barışmaz. İslam bize ve zamana uymaya mecbur değildir. Ama herkes, her zaman İslam’a uymak zorundadır”. O yüzden Müslümanların İslam’a uyma eylemi sadece inanç, ibadet ve ahlak hususunda değil, aynı zamanda siyaset, ahlak, ekonomi, sanat, eğitim, hukuk gibi hayatın bütün unsurlarında kendisini göstermelidir. Nitekim İslam zekât, faiz gibi uygulamaları ile iktisadi alana; şura, liyakat, devlet başkanının adaletli olması gibi ilkeleri ile idari ve siyasi alana; haklar ve sorumluluklar gibi hususlar ile hukuk alanına dair ilkeler koyan bütüncül bir sistemdir. Erbakan’ın siyaset düşüncesinde, İslam dininin bütün bu unsurlarını bir arada hayata uygulama hususunda bir nizamı siyaset arenasında hayata geçirmek hedeflenmiştir. Bu hedef uğrunda Erbakan, İslam’ı siyaset dahil hayatın bütün alanlarında belirleyici unsur olarak görmüştür. Bu doğrultuda şahsına niçin siyaset yaptığı sorulduğunda “Cihad edilmeyen yerde İslâm yaşamaz” diyerek “Biz siyaset yapmıyoruz, biz cihad ediyoruz” şeklinde verdiği cevabı onun söz konusu ettiğimiz siyaset düşüncesinin merkezinde cihad anlayışının olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Erbakan, siyasetin değerlerimizi tahrip ettiği kirli arenada “Önce Ahlâk ve Maneviyât” diyerek “Cihad” düsturuyla hizmet edilmesi gerektiğini savunmuştur. O’na göre; “cihad ibadeti en büyük ibadettir, namaz dinin direği, cihad ise zirvesidir” (Tirmizi, 1398/1978, 8/2749; İbn Mace, 1982, 12/3973) hadisinde de ifade edildiği üzere cihad ibadeti en büyük farzdır. Çünkü, diğer ibadetler için belli bir zaman, mekan ve miktar belirtildiği halde cihad için böyle bir sınırlama yapılmamış, cihadın her zaman, insanın takatinin sonuna kadar, disiplinli ve organizeli bir şekilde teşkilatlanarak yapılması gereken bir ibadet olduğunu vurgulamıştır. Erbakan cihadın en büyük ibadet olmasının sebepleri arasında “İnsanlığın en hayırlısı insanlığa en faydalı olandır” (Buhari, 1315/1897, 35) prensibinin olduğunu hatırlatmıştır. Yine “Kimse kendisi için yaşamaz, kardeşi için yaşar” düsturu ile “İki Müslüman birbirine giderken, ben şimdi şu yaklaştığım arkadaşımdan ne menfaat elde edebilirim diye bir araya gelirse o buluşmalarından hayır gelmez. Tersine, ben şimdi şu gittiğim kardeşime nasıl faydalı olabilirim diye yaklaşırsa o buluşmadan büyük faydalar hâsıl olur” ifadesi Erbakan’ın cihat anlayışının temel özelliğini faş etmektedir.

Erbakan’ın siyaset düşüncesinde ahlak önemli bir yer teşkil etmektedir. “Önce ahlak ve maneviyat” sloganı siyaset düşüncesinin merkezinde ahlak ve maneviyatın olduğunu gayet sarih ifade etmektedir. Erbakan’ın siyaset düşüncesinin temelinde ahlak ile topluma yararlı insan yetiştirmek, insanların “irfan” sahibi olarak yetişmesini sağlamak ve manevi terbiyeye ve bu meyanda nefis terbiyesine öncelik vermek bulunmaktadır.

Dijital Yapım: MÜSİDER ve TV5 Televizyonu