Türkiye’deki sosyal güvenlik ve çalışma yaşamında köklü dönüşümler gerçekleştirecek olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için uygulama takvimi netleşti. Uzmanların yaptığı açıklamalara göre, mevcut emeklilik sistemine destekleyici bir katman olarak kurgulanan bu yeni model, nisan ayı itibarıyla tüm çalışanlar için zorunlu bir süreç olarak hayata geçecek.
ZORUNLU KATILIM VE MAAŞ KESİNTİLERİ
Çalışma yaşamı uzmanı Hüseyin İrfan Fırat tarafından BirGün TV'de duyurulan detaylara göre, TES’i mevcut Bireysel Emeklilik Sistemi’nden (BES) ayıran en temel fark "zorunluluk" esası olacak. Mevcut yapıda isteğe bağlı olarak sürdürülen BES uygulamasının aksine, TES ile birlikte nisan ayından itibaren tüm çalışanlar sisteme dahil edilecek.
Sistemin yürürlüğe girmesiyle birlikte çalışanların bordrolarında yeni bir kesinti kalemi oluşacak. Halihazırda ödenen SGK primleri ve gelir vergisi kesintilerine ek olarak, çalışanların brüt maaşlarından yüzde 3 oranında ek bir pay daha fon hesabına aktarılacak. Bu düzenleme, çalışanların uzun vadeli tasarruflarını artırmayı hedeflese de kısa vadede net maaşlar üzerinde ek bir kesinti yükü oluşturacak.
ASGARİ ÜCRETLİ İÇİN YILLIK 11 BİN 890 TL’LİK KAYNAK
Yapılan teknik hesaplamalar, yeni sistemin finansal boyutunu da gözler önüne seriyor. Hüseyin İrfan Fırat’ın paylaştığı verilere göre;
Her bir çalışan için yıllık bazda en az 11 bin 890 TL tutarında bir meblağ doğrudan fon hesabına aktarılacak.
Bu hesaplama asgari ücret üzerinden baz alınmış olup, ücret seviyesi yükseldikçe maaştan yapılacak kesinti miktarı da doğru orantılı olarak artış gösterecek.
KIDEM TAZMİNATI VE TES BİRLEŞMESİ
Düzenlemenin iş gücü piyasasında en çok tartışılan ve kritik görülen yönü ise kıdem tazminatı fonuyla ilgili planlanan değişiklik oldu. Yeni modelde, mevcut kıdem tazminatı yapısının TES ile entegre edilmesi öngörülüyor.
Bu birleşme ile birlikte:
Kıdem tazminatı fonunun TES’in bir parçası haline getirilmesi planlanıyor.
Çalışanların işten ayrıldıkları durumlarda aldıkları toplu tazminat haklarının bu yeni fon üzerinden nasıl yönetileceği belirlenecek.
Tazminatın emeklilik dönemine nasıl aktarılacağı ve bu sürecin işçi-işveren arasındaki hak dengelerini nasıl etkileyeceği, nisan ayında açıklanacak uygulama takvimiyle netlik kazanacak.
SİSTEMİN HEDEFİ VE BEKLENTİLER
Kamu emeklilik sistemine bir alternatiften ziyade, onu destekleyen bir yapı olarak sunulan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi, nisan ayındaki bordrolara ilk kez yansıyacak.