Son yıllarda ailelerin, eğitimcilerin ve sağlık profesyonellerinin en çok tartıştığı konuların başında Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) geliyor. Özellikle dijital uyaranların artması, ekran sürelerinin uzaması ve değişen yaşam koşulları, çocukların odaklanma becerilerini derinden etkiliyor. Pek çok ebeveyn, "Çocuğum çok zeki ama ders çalışamıyor" veya "Asla yerinde duramıyor, acaba hiperaktif mi?" endişesiyle uzmanların kapısını çalıyor.
Peki, her hareketli çocuk DEHB'li midir? Gerçek bir DEHB tablosu çocukların hayatını nasıl etkiler? Konunun detaylarını, çocuk psikolojisi ve DEHB alanındaki çalışmalarıyla öne çıkan Arketip Psikoloji kurucusu Uzman Klinik Psikolog Aşkın Yiğit değerlendirdi.
"Buzdağının Görünmeyen Kısmında Duygu Durumu Var"
DEHB'nin genellikle sadece akademik bir sorun veya "yaramazlık" olarak algılandığını belirten Uzman Klinik Psikolog Aşkın Yiğit, sorunun çok daha derin katmanları olduğuna dikkat çekiyor.
Yiğit, hastalığın doğasını şu sözlerle açıklıyor:
"Aileler kliniğimize genellikle okuldan gelen şikayetler üzerine başvuruyor. Çocuğun dersi dinlememesi, eşyalarını kaybetmesi veya sürekli hareket halinde olması ilk göze çarpanlar oluyor. Ancak DEHB, sadece bir dikkat sorunu değildir; aynı zamanda bir 'dürtü kontrolü ve duygu regülasyonu' problemidir. Bu çocuklar öfkelerini, hayal kırıklıklarını veya heyecanlarını yönetmekte de büyük zorluk çekerler. Zamanında müdahale edilmediğinde, sürekli eleştirilen çocuğun özgüveninde derin yaralar açılır ve kendini 'başarısız' veya 'sevilmeyen' biri olarak kodlamaya başlar."
"Tembel" ya da "Yaramaz" Etiketi Tehlike Saçıyor
Özellikle ilkokul çağında konulan yanlış etiketlerin çocuğun tüm geleceğini etkilediğini vurgulayan Yiğit, doğru teşhisin öneminin altını çiziyor. Her dikkat dağınıklığının DEHB olmadığını belirten uzman isim, kaygı bozuklukları, ekran bağımlılığı veya aile içi sorunların da benzer belirtiler verebileceğini ifade ediyor:
"Her hareketli çocuğa hiperaktif teşhisi koymak ne kadar yanlışsa, dikkat sorunu yaşayan çocuğa 'tembel' demek de o kadar tehlikelidir. Kapsamlı bir klinik değerlendirme yapmadan atılan her adım, çocuğun psikolojik gelişimini sekteye uğratır."
Arketip Psikoloji'den Bütüncül Yaklaşım
Çocuklarda DEHB tedavisinin sadece çocuğa odaklanarak çözülemeyeceğini belirten Uzman Klinik Psikolog Aşkın Yiğit, aile ve okul işbirliğinin şart olduğunu belirtiyor. Arketip Psikoloji olarak çocukların yüksek enerjisini ve yaratıcı potansiyelini doğru kanalize etmeyi hedeflediklerini belirten Yiğit, şu tavsiyelerde bulunuyor:
● Rutin Oluşturun: DEHB'li çocuklar belirsizlikten hoşlanmazlar. Uyku, yemek ve oyun saatlerinin net olması onlara güven verir.
● Küçük Parçalara Bölün: Uzun süreli görevler yerine, ödevleri veya sorumlulukları kısa ve tamamlanabilir hedeflere ayırın.
● Olumlu Yanları Ödüllendirin: Sürekli eksiklere odaklanmak yerine, başardığı küçük şeyleri takdir ederek motivasyonunu artırın.
Çocuklarının gelişiminden şüphe duyan ailelerin kulaktan dolma bilgilerle hareket etmemesi gerektiğini hatırlatan Yiğit, erken dönemde alınacak doğru bir profesyonel desteğin, çocukların ileriki yaşantılarında mutlu ve başarılı bireyler olmaları için en önemli yatırım olduğunu vurguluyor. Aynı zamanda da bunun için Diyarbakır’da hem yüz yüze hem de online şekilde uzman klinik psikolog kadrosu ile hizmet verdiğini de belirtiyor.