Siyasi gözlemciler, ABD Başkanı Joe Biden'ın, İsrail'in saldırılarında hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 27 bin olduğu 4 ay önce Hamas'ın ateşkes taslağını kabul etmezken şimdi İsrail'den gelen teklife neden arka çıktığını tartışıyor. ABD Başkanı Joe Biden'ın 31 Mayıs'ta duyurduğu İsrail'in Gazze'de 3 aşamalı yeni ateşkes önerisinin, yaklaşık 4 ay önce Hamas'ın Mısır ve Katar üzerinden sunduğu esir değişimi ve ateşkes teklifinden pek farklı olmaması tartışma yarattı.

Hamas'tan Netanyahu'nun Gazze'deki sivil kayıplarla ilgili iddiasına yalanlama Hamas'tan Netanyahu'nun Gazze'deki sivil kayıplarla ilgili iddiasına yalanlama

Hamas'ın teklifi ile hemen hemen aynı

Siyasi gözlemciler, iki ateşkes önerisi arasında öne çıkan en büyük farkın, Hamas'ın teklif sunduğu dönemde İsrail'in saldırıları nedeniyle toplam sivil can kaybı 27 bin civarındayken şimdi ise 37 bine yaklaşması olduğuna dikkati çekiyor. İsrail'in sunduğu, ilk kez Biden'ın açıkladığı 3 aşamalı yeni ateşkes taslağının ilk kademesi 6 haftadan oluşuyor ve bu süreçte İsrail askerlerinin Gazze'deki yerleşim yerlerinden tamamen geri çekilmesi öngörülüyor.

Ayrıca bu aşamada Hamas'ın elindeki rehinelerin, öncelikle yaşlılar ve kadınlar olmak üzere bir kısmının bırakılması, buna mukabil İsrail hapishanelerinde tutulan Filistinlilerin bir bölümünün salıverilmesi ve Gazze'ye insani yardımların günlük 600 tır seviyesine çıkarılması da taslakta bulunuyor.

İlk aşama, yerlerinden edilen Gazzelilerin yaşadıkları bölgelere güvenli şekilde geri dönebilmelerini de içeriyor. Bu 45 günlük ilk kademede İsrail ile Hamas arasında ikinci aşamaya geçiş için çatışmaların kalıcı şekilde sonlandırılması amacıyla müzakere sürecinin de yürütülmesi planlanıyor. İsrail yönetiminde özellikle aşırı radikal üyelerin, defalarca kalıcı ateşkese sıcak bakmadığını açıklamaları nedeniyle bu müzakerelerin, ilk aşama sürecinde en kırılgan konu olabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

- 2. ve 3. aşamalarda neler var?

İkinci aşamaya geçildiğinde ise sağ olan İsrailli erkek askerler dahil hayatta kalan tüm rehinelerin serbest bırakılması ve İsrail güçlerinin Gazze Şeridi'nden tamamen çekilerek ilk kademedeki geçici ateşkesin kalıcı şekilde çatışmaların sonlandırılmasına dönüşmesi öngörülüyor.

İkinci aşamanın da başarıyla sonuçlandırılarak tarafların anlaşmaya varması ve ateşkesin kalıcı hale gelmesi durumunda anlaşmanın üçüncü yani son kademesine geçilmesi ve Gazze'nin yeniden inşa süreci gündeme getirilerek ölen rehinelerin cenazelerinin teslim edileceği belirtiliyor. Biden, ateşkes önerisini açıkladığı basın toplantısında, İsrail'in Gazze'de "Hamas'ın işini bitirdiğini" savunarak, İsrail'in bombardımanları sonucu yerle bir olan Gazze'nin yeniden inşasına katkı sunacak Arap ülkelerinin "Hamas'ın yeniden silahlanmasına izin vermeyecek yaklaşım içinde" bulunacağını söyledi.

- Son ateşkes teklifi, 4 ay önce Hamas'ın sunduğu öneriyle benzeşiyor

İsrail'in ABD üzerinden gündeme getirdiği Gazze'de yeni ateşkes önerisinin yaklaşık 4 ay önce, 6 Şubat'ta Hamas’ın sunduğu esir takası ve ateşkes teklifinden çok farklı olmaması dikkati çekti. Hamas, o dönemde taraflar arasında devam eden müzakerelere yönelik Katar ve Mısır üzerinden sunduğu öneride aynı şekilde üç aşamalı ateşkes taslağını gündeme getirmişti. Her kademenin 45 gün süreceği Hamas'ın taslağının ilk aşamasında da kadın, hasta, 60 yaş üzeri ve 19 yaş altındaki tüm rehinelerle birlikte 35-40 civarında İsrailli erkeğin, İsrail hapishanelerinde tutulan Filistinli kadın ve çocukların serbest bırakılması karşılığında salıverilmesi önerilmişti.

İkinci 45 günlük aşamada da İsrailli askerler dahil hayattaki diğer erkek rehinelerin bırakılması, son yani üçüncü aşamada da iki taraftaki cenazelerin değişimi ve akabinde Gazze'nin yeniden inşası için ablukanın kaldırılması isteniyordu. Hamas, teklifinde İsrail hapishanelerinden 1500 Filistinli mahkumun serbest bırakılmasını ve bunlardan üçte birini İsrail tarafından ömür boyu hapse çarptırılan Filistinliler arasından seçmek istediğini iletmişti.

Esir takası sürerken Gazze'ye yardım amacıyla sınır geçiş kapılarının açılması, İsrail ile Hamas'ın kalıcı barış için müzakerelere devam etmesi ve toplam 4,5 ay (135 gün) sonra da kalıcı barışın sağlanması öngörülüyordu.