Wall Street Journal gazetesinin haberine göre Trump, yardımcılarına Hürmüz Boğazı üzerindeki deniz ablukasının uzun süreli olmasına yönelik hazırlık yapmaları talimatını verdi. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İran arasındaki savaş üçüncü ayına girerken, Washington’ın Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı hedeflediği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı çevresinde askeri strateji değişiyor
Salı gecesi yayımlanan habere göre Trump, üst düzey yardımcılarıyla yaptığı toplantılarda İran limanlarına giden veya bu limanlardan ayrılan tüm gemilerin durdurulmasına karar verdi. Bu adımın, İran’ın petrol ihraç etme kabiliyetini tamamen kısıtlamayı amaçladığı ifade ediliyor.
Haberde Trump’ın bu kararı, yeniden bombalamaya başlamaktan veya çatışmadan tamamen çekilmekten daha az riskli bir seçenek olarak gördüğü aktarıldı. Bu durum, bölgedeki çatışmaların büyük ölçüde durduğu ancak kalıcı bir çözümün henüz ufukta görünmediği bir döneme girildiğini gösteriyor.
Trump Hürmüz Boğazı üzerindeki baskıyı artırıyor
Hürmüz Boğazı üzerindeki trafik belirsizliğini korurken ABD, İran’ın petrol gelirlerini kesmek amacıyla ablukayı sıkılaştırıyor. İran ise karşılık olarak su yolunu diğer neredeyse tüm trafiğe kapalı tutmaya devam ediyor.
Trump Salı günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, İran’ın savaşın sona erdirilmesi müzakereleri sürerken deniz ablukasının kaldırılmasını talep ettiğini ifade etti. Tahran yönetiminin kendi içindeki liderlik durumunu netleştirmeye çalışırken, enerji sevkiyatı için kritik olan bu su yolunun bir an önce açılmasını istediği belirtiliyor.
Bölgesel dengeler ve enerji piyasaları sarsılıyor
İran, nükleer program hakkındaki karmaşık görüşmeleri erteleyip Hürmüz Boğazı üzerinden geçişlerde belirli bir kontrol gücünü elinde tutmak istiyor. Ancak Washington’ın bu talebi kabul etmesi pek olası görünmüyor.
Wall Street Journal’a göre Trump, İran’ın bu teklifini müzakerelerde iyi niyetli olmadıkları gerekçesiyle reddetti. Pakistanlı arabulucular ise İran’ın önümüzdeki birkaç gün içinde savaşı sona erdirmek için revize edilmiş bir teklif sunmasını bekliyor.
Petrol fiyatları ve BAE kararı piyasaları etkiledi
Barış sürecinin uzayabileceği ve Hürmüz Boğazı’nın süresiz kapalı kalabileceği endişesiyle Brent petrolün varil fiyatı 111 doların üzerine çıktı. Savaşın küresel yansımaları sürerken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) OPEC’ten ayrıldığını duyurması piyasalarda yeni bir sarsıntı yarattı.
BAE Enerji Bakanı Suhail Al Mazrouei, piyasanın arz sıkıntısı içinde olduğunu ve bu kararın piyasayı büyük oranda etkilemeyeceğini savundu. Ancak bu ayrılığın, Suudi Arabistan liderliğindeki petrol karteline indirilmiş önemli bir darbe olduğu değerlendiriliyor.
Diplomatik çıkmaz ve küresel ekonomik endişeler
Bölgede Nisan ayı başında başlayan ateşkes süreci, Pakistan’daki ilk tur görüşmelerden sonuç alınamaması nedeniyle hassas bir dengede ilerliyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın teklifinin beklenenden daha iyi olduğunu ancak Tahran içindeki liderlik bölünmesinin süreci zorlaştırdığını belirtti.
Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı şu an durma noktasında bulunuyor. Bu durum Asya ve Afrika genelinde yakıt rasyonuna ve küresel bir ekonomik yavaşlama korkusuna yol açıyor.
Güvenlik kontrolleri ve yaptırım uyarıları
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Denizi'nde ticari bir gemi olan M/V Blue Star III'e baskın düzenledi. Yapılan aramada geminin İran limanına gitmediğinin teyit edilmesinin ardından gemi serbest bırakıldı.
Öte yandan ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), finans kuruluşlarını ve gemicilik şirketlerini yaptırımlar konusunda uyardı. Özellikle İran'a yapılan geçiş ücreti ödemelerinin ciddi yaptırım riskleri taşıdığı vurgulandı.
Bu gelişmeler ışığında, Hürmüz Boğazı üzerindeki krizin sadece bölgesel bir askeri gerginlik değil, küresel enerji güvenliğini ve ekonomik büyümeyi uzun vadede tehdit eden bir çıkmaza dönüştüğü gözlemleniyor.
