1979 İran İslam Devrimi’yle sona eren Pehlevi rejiminin ardından ülkeyi terk etmek zorunda kalan son Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin oğlu Rıza Pehlevi, yaklaşık 49 yıldır İran topraklarına adım atamıyor.
ABD ve Avrupa’da yaşayan Pehlevi, son dönemde İran yönetimine yönelik açıklamalarıyla yeniden kamuoyunun gündemine taşındı.
Rıza Pehlevi’nin siyasi arka planı, yalnızca kişisel söylemleriyle sınırlı değil. Bu arka plan, dedesi Rıza Pehlevi’nin İngiltere başta olmak üzere emperyalist güçlerin desteğiyle iktidara gelişi ve babası Muhammed Rıza Pehlevi döneminde derinleşen Batı bağımlılığıyla şekillendi.
Pehlevi hanedanı, İran’da petrol başta olmak üzere stratejik alanlarda Batılı güçlerin çıkarlarını önceleyen bir yönetim anlayışıyla anıldı.
Dedesi Rıza Pehlevi, 1921 darbesi sonrası İngiliz desteğiyle yükselmiş; otoriter, toplumun dini ve geleneksel yapısını baskılayan politikalar izlemişti. Bu çizgi, oğlu Muhammed Rıza Pehlevi döneminde daha da belirginleşti. İran, bu yıllarda ABD ve Batı blokunun bölgedeki en önemli müttefiklerinden biri haline gelirken, İsrail’le kurulan yakın ilişkiler de kamuoyunda büyük tepki topladı.
Pehlevi yönetimi, Filistin meselesinde İslam dünyasının ortak duruşundan uzak bir politika izledi.
Bu mirasın bugünkü temsilcisi olarak görülen Rıza Pehlevi, sürgünde geçen hayatında kendisini “demokrasi ve özgürlük” savunucusu olarak konumlandırsa da, ABD, Avrupa ve Siyonist lobilerle temasları nedeniyle İran içinde ciddi bir karşılık bulamıyor.
İran kamuoyunda Pehlevi, hâlâ “dış güçlerin desteğine yaslanan bir figür” olarak değerlendiriliyor.
Pehlevi rejiminin baskıcı uygulamaları, SAVAK başta olmak üzere istihbarat aygıtlarının zulmü, ekonomik eşitsizlikler ve Batı bağımlılığı, 1979 Devrimi’nin temel nedenleri arasında gösteriliyor. Bu nedenle Rıza Pehlevi’nin bugün yaptığı açıklamalar, İran’da geniş kesimlerce geçmişin karanlık dönemini hatırlatan bir çıkış olarak değerlendiriliyor
Aradan geçen yıllara rağmen Pehlevi hanedanı, İran halkının hafızasında emperyalist destek, Siyonist yakınlık ve halktan kopuk iktidar kavramlarıyla anılmaya devam ediyor.
Rıza Pehlevi her fırsatta öne çıkmaya çalışmasına ve diasporada destek bulmasına rağmen 49 yıldır adım atmadığı ülkesi İran'da ne kadar bir desteğe sahip olduğu bilinemiyor.
