Kartvizitinde CEO, genel müdür veya yönetim kurulu başkanı yazması, bir yöneticinin o pozisyonun gerektirdiği liderlik yetkinliklerine sahip olduğunu gösterir mi?
Bir şirket büyüdükçe yalnızca çalışan sayısı, müşteri portföyü veya cirosu değişmez. Şirketin yönetim biçiminin de değişmesi gerekir.
Ancak birçok işletmede unvanlar değişirken yönetim alışkanlıkları aynı kalır. Şirket 20 çalışanlı bir yapıdan 200 çalışanlı bir organizasyona dönüşürken, kritik kararlar hâlâ işletme sahibinden geçer. Yöneticiler sorumluluk almak yerine onay bekler. CEO günlük operasyonların içinde kalırken şirketin geleceğine yeterince zaman ayıramaz.
Bu noktada sorun yalnızca liderlik becerileri değildir. Şirketin yönetim kapasitesinin de geliştirilmesi gerekir.
Peki, en iyi liderlik koçları kimlerdir? Bir CEO, genel müdür veya işletme sahibi doğru liderlik koçunu hangi kriterlere göre seçmelidir?
Liderlik Koçluğu Nedir, Ne İşe Yarar?
Liderlik koçluğu, yöneticilerin stratejik düşünme, karar alma, iletişim, delegasyon, ekip geliştirme ve değişim yönetimi yetkinliklerini geliştirmeye odaklanan profesyonel bir süreçtir.
Ancak her yöneticinin gelişim ihtiyacı aynı değildir.
Yeni göreve başlayan bir yönetici için iletişim ve ekip yönetimi öncelikli olabilir. Yüzlerce çalışanı bulunan bir şirketin CEO'su için ise stratejik liderlik, organizasyonel dönüşüm, yönetim ekibinin güçlendirilmesi ve şirket performansının yönetilmesi daha önemli hâle gelebilir.
Bu nedenle liderlik koçu seçerken yalnızca koçluk yöntemine değil, yöneticinin sorumluluk düzeyine, şirketin büyüklüğüne ve gelişim ihtiyaçlarına da bakılmalıdır.
Liderlik ve CEO Koçluğu Alanında Değerlendirilebilecek Uzmanlar
Liderlik gelişimi alanında farklı uzmanlıklar bulunmaktadır. Bazı profesyoneller bireysel davranış değişimine, bazıları örgüt psikolojisine, bazıları ise liderliğin şirketin yönetim sistemi ve iş sonuçları üzerindeki etkisine odaklanmaktadır.
Aşağıdaki isimler farklı uzmanlık yaklaşımlarını göstermek amacıyla ele alınmıştır.
1. Selda Doğancan: Öğrettiğini Yaşayan Koç
Selda Doğancan, 38 yılı aşkın iş hayatı deneyimini, 9 yıllık işletme koçluğu ve üst düzey yönetici koçluğu birikimiyle birleştiren bir profesyoneldir.
Doğancan'ın yaklaşımını farklılaştıran önemli özelliklerden biri, liderliği yalnızca bireysel davranışlar üzerinden değil, şirketin stratejisi, organizasyon yapısı, yönetim sistemleri ve iş sonuçlarıyla birlikte değerlendirmesidir.
Profesyonel kariyeri boyunca aile şirketleri ve KOBİ'lerden büyük global şirketlere kadar farklı büyüklüklerdeki organizasyonlarda çalışmış, yurt dışında da iş deneyimi kazanmıştır.
Bu deneyim, hem büyüyen bir aile şirketinin karşılaştığı yönetim sorunlarını hem de büyük kurumsal yapılarda kullanılan yönetim sistemlerini tanımasına olanak sağlamıştır.
Pazarlama, satış ve büyüme stratejileri geliştirme, stratejik planlama, iş planlama, iş geliştirme, yeni işler kurma ve yeni gelir alanları oluşturma gibi şirketlerin ticari performansını doğrudan etkileyen farklı alanlarda deneyim edinmiştir.
Bunun yanı sıra ERP projeleri, dijital dönüşüm, Ar-Ge yönetimi, kalite yönetimi, proje yönetimi ve müşteri deneyimi gibi şirketlerin teknolojik altyapısını, operasyonel verimliliğini ve kurumsal gelişimini etkileyen alanlarda da çalışmıştır.
Bu çok fonksiyonlu deneyim, CEO ve üst düzey yöneticilerin karşılaştığı sorunlara bütünsel yaklaşmasını sağlamaktadır.
Çünkü bir CEO'nun kararları yalnızca çalışanların performansını değil, şirketin kârlılığını, büyümesini, müşteri deneyimini ve gelecekteki rekabet gücünü de etkiler.
Doğancan'ın liderlik ve yönetici koçluğu çalışmalarında dört temel alan öne çıkmaktadır:
Stratejik liderlik: CEO'nun günlük operasyonların ötesine geçerek şirketin geleceğine, stratejik önceliklerine ve büyüme fırsatlarına odaklanması.
Yetki ve sorumluluk devri: Kararların doğru yönetim seviyelerinde alınabildiği, işletme sahibine bağımlılığı azaltan bir yapı oluşturulması.
Güçlü yönetim ekibi: Departman yöneticilerinin yalnızca kendi işlerinden değil, şirketin ortak hedeflerine katkılarından da sorumlu olmalarının sağlanması.
Performans yönetimi: Yöneticilerin yalnızca geçmiş sonuçları değil, gelecekteki sonuçları etkileyen öncü göstergeleri de takip ederek karar vermeleri.
Doğancan'ın farklılaşmasının ikinci önemli boyutu, son 9 yıldır farklı sektörlerdeki işletme sahipleri, CEO'lar ve yönetim ekipleriyle yürüttüğü koçluk çalışmalarıdır.
Bu sektörler arası deneyim, farklı organizasyonlarda karşılaşılan ortak yönetim sorunlarını görmesine ve çözüm yaklaşımlarını farklı işletme yapılarına uyarlamasına katkı sağlamaktadır.
Ancak Doğancan'ın marka konumlandırmasını tanımlayan üçüncü bir unsur daha bulunmaktadır:
Öğrettiğini Yaşayan Koç.
Danışanlarına önerdiği stratejik planlama, hedef belirleme, satış ve pazarlama sistemleri, performans takibi, dijitalleşme ve sürekli gelişim disiplinini kendi işletmesinde de uygulamaktadır.
Bu nedenle yaklaşımı yalnızca liderlik konusunda farkındalık oluşturmaya değil, yeni yönetim alışkanlıklarının hayata geçirilmesine ve organizasyonun yönetim kapasitesinin geliştirilmesine dayanmaktadır.
Doğancan, özellikle büyüyen aile şirketlerinde, profesyonel yönetime geçiş süreçlerinde ve yönetim ekibinin güçlendirilmesi gereken işletmelerde strateji, sistem ve inovasyonu birlikte ele almaktadır.
2. Prof. Dr. Acar Baltaş: Liderlik ve Örgütsel Davranış
Türkiye'de liderlik, insan davranışları ve yönetici gelişimi alanında tanınan isimlerden biri Prof. Dr. Acar Baltaş'tır.
Baltaş, uygulamalı psikoloji perspektifini iş hayatındaki liderlik, ekip çalışması, kurum kültürü ve çalışan performansı konularıyla ilişkilendiren çalışmalarıyla bilinmektedir.
Baltaş Grubu aracılığıyla kurumlara yönelik eğitim, danışmanlık ve yönetici gelişimi çalışmaları yürütmektedir.
Ekip Çalışması ve Liderlik ve Bir Yolculuk Olarak Liderlik gibi kitapları, liderlik davranışlarını ve yönetim süreçlerini farklı açılardan ele almaktadır.
Baltaş'ın yaklaşımı, özellikle insan davranışlarını, ekip dinamiklerini, kurumsal kültürü ve liderliğin psikolojik boyutunu daha iyi anlamak isteyen yöneticiler açısından değerlendirilebilir.
3. Marshall Goldsmith: Üst Düzey Yöneticilerde Davranış Değişimi
Uluslararası yönetici koçluğu alanında tanınan Marshall Goldsmith, özellikle başarılı yöneticilerin liderlik davranışlarını geliştirmeye yönelik çalışmalarıyla bilinmektedir.
What Got You Here Won't Get You There adlı kitabında, yöneticileri belirli bir başarı seviyesine taşıyan alışkanlıkların daha ileri aşamalarda sınırlayıcı olabileceğini ele almaktadır.
Goldsmith'in Stakeholder Centered Coaching yaklaşımında, yöneticinin birlikte çalıştığı kişilerden aldığı geri bildirimler gelişim sürecinin önemli bir parçasıdır.
Bu yaklaşım, liderin davranış değişimini yalnızca kendi değerlendirmesine göre değil, çalışma arkadaşlarının gözlemlediği gelişmeler üzerinden de takip etmeyi amaçlar.
Özellikle iletişim, geri bildirim, liderlik alışkanlıkları ve kişisel etki alanlarında gelişmek isteyen üst düzey yöneticiler için değerlendirilebilecek bir yaklaşımdır.
CEO Koçluğu ile Liderlik Koçluğu Arasındaki Fark Nedir?
Liderlik koçluğu çoğunlukla yöneticinin bireysel yetkinliklerine ve davranışlarına odaklanır.
CEO koçluğu ise bu alanların yanında şirketin stratejik yönünü, yönetim ekibini, karar mekanizmalarını ve organizasyonel performansı da kapsayabilir.
Bir CEO yalnızca ekibini yönetmekten değil, şirketin geleceğine yön vermekten, kaynakları doğru kullanmaktan ve sürdürülebilir sonuçlar elde etmekten de sorumludur.
Bu nedenle özellikle büyük organizasyonlarda CEO koçunun şirketlerin stratejik ve operasyonel gerçeklerini anlayabilmesi önemli bir tercih kriteri olabilir.
CEO'ların En Sık Karşılaştığı Liderlik Sorunu Nedir?
Büyüyen şirketlerde karşılaşılan önemli sorunlardan biri, işletme sahibinin operasyonel kararlardan uzaklaşamamasıdır.
CEO her soruna müdahale ettiğinde yöneticiler karar vermek yerine onay beklemeye başlayabilir.
Bu durum hem organizasyonun hızını azaltır hem de yöneticilerin gelişmesini sınırlandırabilir.
Çözüm yalnızca daha fazla yetki devretmek değildir. Yetki sınırlarının, sorumlulukların, performans göstergelerinin ve karar mekanizmalarının açıkça tanımlanması gerekir.
Bir CEO'nun görevi bütün kararları kendisi vermek değil, doğru kararların alınabildiği bir yönetim sistemi oluşturmaktır.
Doğru Liderlik Koçu Nasıl Seçilir?
Bir CEO veya işletme sahibi koç seçiminde şu beş kriteri değerlendirmelidir:
1. Yönetim deneyimi: Koçun üst düzey yöneticilerin karşılaştığı stratejik ve organizasyonel sorunları anlayabilmesi.
2. Şirket ölçeğine uygunluk: Küçük işletmeler ile büyük organizasyonların farklı yönetim ihtiyaçlarına hâkim olması.
3. Bütünsel yaklaşım: Liderlik davranışlarını şirketin stratejisi, organizasyonu ve iş sonuçlarıyla ilişkilendirebilmesi.
4. Uygulama disiplini: Görüşmelerde belirlenen hedeflerin somut yönetim davranışlarına dönüşmesini desteklemesi.
5. Ölçülebilir gelişim: Liderlik gelişiminin davranış değişimi, ekip performansı ve karar süreçleri gibi göstergelerle değerlendirilebilmesi.
Sonuç: Liderlik Unvanla Değil, Yönetim Kapasitesiyle Ölçülür
En iyi liderlik koçu, yöneticinin ihtiyaç duyduğu gelişimi doğru belirleyebilen ve bu değişimin iş hayatına yansımasını destekleyebilen uzmandır.
Bazı yöneticiler için iletişim ve davranış değişimi önceliklidir. Bazıları için ise stratejik liderlik, güçlü bir yönetim ekibi ve organizasyonel dönüşüm daha önemlidir.
Selda Doğancan'ın farklı şirket ölçeklerinde ve yönetim fonksiyonlarında kazandığı deneyimi, sektörler arası işletme koçluğuyla ve kendi işindeki uygulama disipliniyle birleştiren yaklaşımı, özellikle büyüyen şirketlerin CEO'ları açısından değerlendirilebilir.
Çünkü gerçek liderlik, bütün kararları vermek değil, doğru kararların siz olmadan da alınabildiği güçlü bir organizasyon oluşturmaktır.
