Kadın hastalıkları ve doğum, adından da anlaşılacağı gibi iki ayrı alanı bir arada yürüten bir uzmanlık dalıdır. Jinekoloji kadın üreme organlarının hastalıklarıyla ilgilenir; obstetrik ise gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemi kapsar. Aynı hekim her iki alanda da eğitim alır, bu yüzden ergenlikten menopoza kadar uzanan geniş bir dönemde başvurulan bölümdür.
Bu ikili yapı hastalar için pratik bir sonuç doğurur: gebelik takibini yürüten hekim, gebelik dışı bir jinekolojik sorunu da değerlendirebilir. Aynı şekilde adet düzensizliği nedeniyle başvuran bir kişi, ileride gebelik planladığında aynı bölüme yönlendirilir.
Bölümün İlgilendiği Organlar
Kadın üreme sistemi birbiriyle bağlantılı yapılardan oluşur. Yumurtalıklar yumurta üretir ve kadınlık hormonlarını salgılar. Tüpler yumurtayı rahime taşıyan ince kanallardır; döllenme genellikle burada gerçekleşir. Rahim gebeliğin geliştiği kas yapılı organdır. Rahim ağzı rahim ile vajina arasındaki geçiştir. Vajina ve dış genital bölge de değerlendirmenin parçasıdır.
Bunlara ek olarak pelvik taban kasları bölümün ilgi alanına girer. Bu kaslar mesane, rahim ve bağırsağı alttan destekler; zayıfladığında sarkma ve idrar kaçırma gibi şikayetlere yol açabilir.
Jinekoloji Alanında Neler Değerlendirilir?
Jinekolojik başvurular birkaç ana grupta toplanır.
Adet düzeniyle ilgili şikayetler en sık başvuru nedenlerindendir. Adetlerin gecikmesi, sık gelmesi, aşırı kanamalı geçmesi ya da tamamen kesilmesi bu gruptadır. Adet dönemlerinde yaşanan şiddetli ağrı da değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.
Akıntı ve enfeksiyon şikayetleri ikinci büyük grubu oluşturur. Akıntının rengi, kokusu ve kaşıntı eşlik edip etmediği tanıya yön verir. Bu şikayetler çoğu zaman basit tedavilerle çözülebilir; ancak tekrarlıyorsa altta yatan neden araştırılır.
Kitle ve oluşumlar üçüncü gruptur. Rahim duvarında gelişen iyi huylu kas kitleleri, yumurtalıklarda oluşan kistler ve rahim iç zarındaki kalınlaşmalar bu başlık altında ele alınır. Bunların büyük çoğunluğu iyi huyludur; ancak boyutu, görünümü ve şikayete yol açıp açmadığı takip edilir.
Pelvik ağrı ayrı bir başlıktır. Süregelen kasık ve alt karın ağrısının nedeni bazen tek bir organa bağlanamaz; jinekolojik, sindirim ve idrar yollarıyla ilgili nedenler birlikte değerlendirilir.
Ankara Kadın Doğum alanında yapılan değerlendirmede bu gruplardan hangisine girdiği, hasta öyküsü ve muayene bulgularıyla belirlenir.
Obstetrik: Gebelik ve Doğum
Bölümün ikinci ayağı gebelikle ilgilidir ve gebelik öncesi danışmanlıktan doğum sonrası kontrole kadar uzanır.
Gebelik öncesi değerlendirme, gebelik planlayan çiftlerde yapılır. Kronik hastalıkların gözden geçirilmesi, kullanılan ilaçların gebelikte uygunluğunun değerlendirilmesi ve folik asit desteğinin başlanması bu görüşmenin konularıdır.
Gebelik takibi, belirli haftalarda tekrarlanan muayene ve tetkiklerden oluşur. İlk aylarda seyrek olan kontroller ilerleyen haftalarda sıklaşır. Bebeğin gelişimi, annenin tansiyon ve kan değerleri, gebeliğe bağlı gelişebilecek durumlar bu süreçte izlenir.
Doğum, normal yoldan ya da sezaryen ile gerçekleşir. Doğum biçimine ilişkin karar gebeliğin seyri ve doğum sırasındaki tıbbi değerlendirmeyle belirlenir.
Doğum sonrası dönem de bölümün kapsamındadır. Lohusalık döneminde annenin iyileşmesi izlenir, emzirme desteği verilir ve doğum sonrası kontroller planlanır.
Alt Uzmanlık Alanları
Kadın hastalıkları ve doğum geniş bir alan olduğundan kendi içinde alt dallara ayrılır.
Perinatoloji, riskli gebeliklerin takibiyle ilgilenir. İleri anne yaşı, çoğul gebelik, gebelik öncesi var olan hastalıklar ve gebelik sırasında ortaya çıkan sorunlar bu alanın konusudur. Ayrıntılı ultrason değerlendirmeleri ve girişimsel tanı yöntemleri perinatoloji kapsamında uygulanır.
Üreme endokrinolojisi ve kısırlık, çocuk sahibi olamama sorununa odaklanır. Hormon bozuklukları, yumurtlama sorunları ve tüp bebek tedavisi bu alt dalın çalışma alanıdır.
Jinekolojik onkoloji, kadın üreme organlarının kanserleriyle ilgilenir. Rahim, rahim ağzı, yumurtalık ve dış genital bölge kanserlerinin cerrahi tedavisi bu alanda yürütülür.
Ürojinekoloji ise pelvik taban sorunlarını ele alır. İdrar kaçırma ve organ sarkmaları bu başlık altında değerlendirilir; üroloji ile ortak çalışılan bir alandır.
Tanıda Kullanılan Yöntemler
Değerlendirme hasta öyküsüyle başlar. Adet düzeni, gebelik ve doğum geçmişi, geçirilmiş ameliyatlar ve ailedeki hastalık öyküsü sorgulanır. Bu bilgiler tanı yolunu belirleyen ilk adımdır.
Jinekolojik muayene, dış genital bölgenin gözlenmesi ve iç organların elle değerlendirilmesini kapsar. Gerektiğinde spekulum adı verilen bir araçla rahim ağzı görülür.
Ultrasonografi bölümün en sık kullandığı görüntüleme yöntemidir. Rahim ve yumurtalıkların yapısı, kitle varlığı, rahim iç zarının kalınlığı bu yöntemle değerlendirilir. Gebelikte bebeğin gelişimi de ultrasonla izlenir. Radyasyon içermediği için gebelikte güvenle kullanılabilir.
Smear ve HPV testi, rahim ağzından alınan hücre örneğinin incelenmesidir. Belirti vermeyen erken değişikliklerin saptanmasına yöneliktir.
Hormon testleri, adet düzensizliği ve kısırlık değerlendirmesinde kullanılır. Bazı hormonların adet döneminin belirli günlerinde ölçülmesi gerekir; bu nedenle test zamanlaması önemlidir.
Histeroskopi, rahim içinin ince bir kamera ile doğrudan görüntülenmesidir. Rahim içi yapışıklık, polip ve şekil bozukluklarında hem tanı hem tedavi amacıyla kullanılır.
Cerrahi Yaklaşımlar
Jinekolojik cerrahide de kapalı yöntemler yaygınlaşmıştır. Laparoskopi, karın duvarından açılan küçük deliklerden yapılan ameliyatları kapsar. Yumurtalık kistleri, dış gebelik, rahim kitleleri ve endometriozis cerrahisi bu yöntemle uygulanabilir.
Histeroskopik cerrahi, vücutta kesi yapılmadan rahim içinden gerçekleştirilir. Rahim içi polipler ve perdeler bu yolla alınabilir.
Robotik cerrahi, karmaşık olgularda ve onkolojik ameliyatlarda tercih edilebilir. Açık cerrahi ise büyük kitlelerde ve bazı özel durumlarda uygulanmaya devam etmektedir.
Ankara Kadın Doğum Doktoru tarafından yapılan cerrahi planlamada yöntem seçimi, hastalığın türüne ve hastanın gebelik isteğine göre değerlendirilir.
Yaş Dönemlerine Göre Başvurular
Bölüme başvuru nedenleri yaş grubuna göre değişir.
Ergenlik döneminde ilk adetin gecikmesi, adet düzensizliği ve şiddetli adet ağrısı öne çıkar. Bu dönemde muayene yaklaşımı da farklıdır; çoğu zaman iç muayene yapılmadan değerlendirme yürütülür.
Üreme çağında gebelik takibi, doğum kontrol danışmanlığı, kısırlık araştırması ve jinekolojik enfeksiyonlar başlıca konulardır.
Menopoz döneminde sıcak basması, uyku sorunları ve kemik sağlığı gündeme gelir. Menopoz sonrası ortaya çıkan kanama ise her yaşta olduğundan farklı değerlendirilir ve araştırılması gereken bir bulgudur.
Koruyucu Sağlık Hizmetleri
Bölümün önemli bir işlevi hastalık ortaya çıkmadan yapılan değerlendirmelerdir. Rahim ağzı kanseri taraması bunun en bilinen örneğidir; belirli yaş aralığında ve belirli sıklıkta yapılması önerilir.
HPV aşısı, rahim ağzı kanserine yol açabilen virüse karşı koruma sağlar. Uygulanma yaşı ve doz sayısı hakkında bilgi bu bölümden alınabilir.
Doğum kontrol yöntemleri konusunda danışmanlık da koruyucu hizmetler kapsamındadır. Yöntem seçimi kişinin yaşı, sağlık durumu ve gebelik planlarına göre birlikte belirlenir.
Ankara Kadın Doğum Doktorları tarafından yürütülen periyodik kontroller, şikayet olmasa dahi önerilen değerlendirmeleri kapsar.
Ne Zaman Başvurulmalı?
Bazı bulgular gecikmeden değerlendirilmelidir. Adet dışı kanama, ilişki sonrası kanama ve menopoz sonrası ortaya çıkan her türlü kanama bu grupta yer alır.
Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı, özellikle bulantı ve baygınlık hissiyle birlikteyse beklemeden değerlendirilmelidir; yumurtalık kistinin dönmesi ya da dış gebelik gibi durumları düşündürebilir.
Gebelikte kanama, karın ağrısı, bebek hareketlerinde belirgin azalma ve su gelmesi acil başvuru gerektiren tablolardır.
Bunların dışında adet düzensizliği, süregelen akıntı, memede ele gelen sertlik ve bir yıldır gebelik oluşmaması planlı başvuru nedenleridir.
Muayeneye Hazırlık
Randevuya giderken son adet tarihinizi bilmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır. Adet döngüsünün düzenli olup olmadığı, kaç gün sürdüğü ve kanama miktarı sorulacak bilgilerdir.
Kullandığınız ilaçların listesi, önceki tetkik sonuçları ve varsa eski ameliyat raporları yanınızda bulunsun. Smear testi yaptıracaksanız adet döneminde olmamanız ve testten önceki gün vajinal duş ya da ilaç kullanmamanız istenir.
Kadın Doğum Ankara başvurularında şikayetin açık biçimde anlatılması, doğru değerlendirmenin ilk koşuludur. Muayene sırasında anlamadığınız bir konu olduğunda soru sormaktan çekinmeyin.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Şikayetlerinizin değerlendirilmesi için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önerilir.
