Rahim içi polipler, kadınlarda sık görülen ve büyük çoğunluğu iyi huylu olan oluşumlardır. Ancak polipe yaklaşım, hastanın menopoz öncesi ya da sonrası dönemde olmasına ve kanama şikâyeti bulunup bulunmamasına göre belirgin biçimde değişir. Bu yazı, hangi polipin çıkarılması gerektiğini ve çıkarma yönteminin neden önemli olduğunu ele alıyor.
Rahim içi polip (endometrial polip), rahim iç zarının aşırı büyümesiyle oluşan, rahim boşluğuna doğru uzanan yumuşak dokulu bir oluşumdur. Çoğu zaman adet düzensizliği ya da ara kanama nedeniyle yapılan ultrasonda, bazen de hiçbir şikâyet yokken rutin kontrolde saptanır. Saptandıktan sonraki temel soru, polipin çıkarılmasının gerekip gerekmediğidir.
Ne kadar sık görülür?
Rahim içi polipler kadınların yaklaşık %10–24'ünde görülür ve sıklığı yaşla birlikte artar. Poliplerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak kötü huylu değişim riski her hasta grubunda aynı değildir: Menopoz öncesi dönemde bu risk %1'in altındayken, menopoz sonrası dönemde kanama şikâyeti olan hastalarda yaklaşık %4–5'e yükselir.
Bu fark, polipe yaklaşımın neden hastanın dönemine göre bireyselleştirilmesi gerektiğini açıkça gösterir.
Risk faktörleri
• İleri yaş ve menopoz sonrası dönem
• Fazla kilo
• Meme kanseri tedavisinde kullanılan tamoksifen gibi ilaçlar
• Östrojen etkisinin baskın olduğu hormonal durumlar
Hangi polip çıkarılmalı?
- Menopoz sonrası kanama: Menopozdan sonra ortaya çıkan her kanama değerlendirilmelidir. Bu dönemde kanamaya neden olan polip, boyutundan bağımsız olarak çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir.
- Menopoz öncesi şikâyet veren polip: Ara kanama, uzun ve yoğun adet kanamasına yol açan polipler çıkarılır.
- Gebelik planlayan hasta: Rahim boşluğundaki polipler embriyonun tutunmasını olumsuz etkileyebileceğinden, özellikle tüp bebek öncesinde çıkarılması önerilir.
- Şikâyet vermeyen küçük polip: Menopoz öncesi dönemde, şikâyet vermeyen ve küçük boyutlu poliplerde izlem bir seçenek olabilir; bu poliplerin bir kısmı kendiliğinden gerileyebilir.
Doç. Dr. Cengiz Andan bu konuda şunu vurguluyor: “Menopoz sonrası kanaması olan bir hastada polip görüldüğünde izlem seçeneği yoktur. Polipin tamamı çıkarılmalı ve patolojik olarak incelenmelidir.”
Çıkarma yöntemi neden önemlidir?
Geçmişte polipler çoğunlukla kör küretajla alınırdı. Bu yöntemde rahim içi görülmeden çalışıldığı için polip parçalanabilir, tabanı yerinde kalabilir ya da polip hiç alınamayabilir. Yerinde kalan doku hem kanamanın sürmesine hem de patolojik değerlendirmenin eksik kalmasına yol açar.
Histeroskopik polip ameliyatı ise rahim boşluğuna ince bir kamera ile girilerek polipin doğrudan görülmesi ve tabanıyla birlikte bütün hâlinde çıkarılmasını sağlar. Aynı işlem sırasında rahim içinin tamamı değerlendirilir, varsa diğer polipler ya da odaklar da tespit edilir. İşlem kesi gerektirmez ve hasta çoğu zaman aynı gün taburcu olur.
Doç. Dr. Cengiz Andan'ın klinik gözlemi: “Kontrollerde tekrar ettiği düşünülen poliplerin bir kısmı, aslında ilk işlemde tabanı yerinde bırakılmış polipler oluyor. Polipi görerek ve tabanından çıkarmak, bu tabloyu büyük ölçüde önlüyor.”
Sonuç
Rahim içi polipte doğru yaklaşım; hastanın menopoz durumu, kanama şikâyeti ve gebelik planı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Çıkarılması gereken polipin histeroskopik yöntemle, görülerek ve tabanıyla birlikte alınması, hem şikâyetlerin tekrarlamaması hem de doğru patolojik tanı için belirleyicidir.
Doç. Dr. Cengiz Andan – Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
